Spis treści

1986–1989

Z didaskaliów

Krakowiaczek

moje

Było cicho

Wskazówki

PODOBIEŃSTWO

mogę

*** (i po co uczyłeś ptaki…)

Nieboski

Opowieść zimowa

ROZŁĄCZENIE

pachnie

po łąkach

Wzmianka o stole

Modlitwa do pustego talerza

Legenda o dojrzewaniu

pismo

Miniatura holenderska

Palimpsest

1990–1998

Gdzieś jestem

A jeśli jeszcze jestem

Miasto Smoka

Przystanek

Moja piosenka sprośna

Lęk wysokości

robiąc krok

Z czytelni

Kurz

KROKI

W zenicie

po, między

Papirus znad Morza Martwego

PALEC

Pojedynek

Psalm

Die Polnische Landschaft

Traktat polny

Przypadkowa pielgrzymka do źródła

Wtedy

Zaczyna się noc

TROSKA

Co mnie dopadło w styczniu na Kazimierzu

Film nieamerykański

Za granicą

NO SMOKING

Umbria – nocleg na polanie

Koniec lata

List o pogodzie

Zapytać

Twierdza

Zostało

Oddałem

Wybraliśmy

HYMN

Brzegiem

1997–1999

WAKACJE

Profesor Fersztand do Pana Cogito – ostatnia kartka z wakacji

Po sezonie (canzonetta)

Kopia snu (z fotografii)

List z tej strony

Georgiki westfalskie (późne lato 1991)

Pierwsze ognisko tej wiosny (cantus ambrosius)

Waha się

Zła pogoda (przypowieść)

Pompeje (notatki do poematu)

Tristia

Wakacje Wikingów (prawie epos)

Nie byliśmy na Sycylii w tym roku (brudnopis listu)

Inskrypcja

FERMENTACJA

OWOC

Ostatni dzień zimy

ELEGIA na zgaśnięcie dnia dwudziestego szóstego maja,
tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiątego ósmego roku
po narodzeniu Chrystusa

*** (To już śniło mi się kiedyś…)

Kultura materialna (esej antropologiczny)

Bajka przedwiosenna

Marcowa prognoza

Trójkąt

Krąg

OBCOWANIE

DOKUMENT

Grzech powszedni

Ziemny początek

1999–2006

Pętla i; Pętla (proza postpoetycka dla dorosłych)

Tubylec (poemat nieaktualny)

Miejscówka

Szary człowiek

Osiedle Tysiąclecia – powrót

Dzień płodny

mieszkanie, nie

Z bunkra

warstwy

Szare szura (piosenka samochodziarza)

Przy stajni w Nowęcinie (słowa do pieśni)

butami

nie będzie

Nie ma (sekwencje scholastyczne)

Ojciec Kapturka

BAŁWANIADA

pokusa/kuszenie

Bawimy się morzem

Intymne związki

Roztopy (zawodzenie wielkopostne)

Nieme kino (alba wieczorna)

RÓWNOWAGA

ADWENT – prefacja

ADWENT – podniesienie

niezbudzony

EMANACJA

Powstanie kwietniowe

Rzecz Pospolita

Paul Celan odwiedza okolice Chrzanowa

Zmiany klimatyczne

ość

miękkie spółgłoski

ru, ra, ro

Początki osadnictwa

Sztuka grzebalna

Idziemy

Quintus Horatius Flaccus – do tej, którą pozostawił w mieście

Chuligan (elegia rzymska)

WYSEPKA (emblemat)

Do widzenia

2004–2009

TRYPTYK (część pierwsza, lewa)

TRYPTYK (część druga, prawa)

TRYPTYK (część trzecia, środkowa)

Święta okolica

stacja chicago

Dwie figury

Linie i okręgi

Prawie

JAŚNIENIE

Dar języków

Poruszyciel

Krótkie prawdopodobieństwa

Przestaję

Wieje

Symptomy pożaru

Czytamy

Ćwiczenia z poetyki występku

o seksie myślę prawie tak często jak o umieraniu. (z poczty polowej)

Sypiam z Persefoną

Na własne oczy (próba poezji konfesyjnej)

bio-powierzchnia (solówka)

wschód końca

RZUCANIE

Ciepło tego

DE RERUM NATURA ET SPIRITU SANCTO

Teologia polityczna z klocków Lego

Znowu jacyś

Ptaszki brzegowe

Cieśnina Pugeta

przebić / wypatrzyć

Na północ

Blizna po Odysie (projekcja)

Droga. Brzeg

Droga negatywna

Chicago zarasta

Pół

Traktat lingwistyczny

Macierz

HOMELAND – wiersz w obcym języku (in memoriam Tym Ka)

Pcha się

2010–2017

SELFIE

Wiosna (tak chyba miała na imię)

PODRYW (albo nie)

Jesienne podrygi (piosenka pogańska)

Wrzesień w Wołkowyi

Smog. Wyraźnie idzie na klęskę

BIO-LIRYKA (z pamięci)

Mokre motyle (akwarela)

Nocny powrót (felieton radiowy)

Przed snem gadamy o niczym

Początek modlitwy

Skąd dochodzi?

NOC DOBRA

Racje żywnościowe

GRAFIK

z Nowej Huty – widok na Nowy Jork (prawie blues)

Czytanie z Listu św. Idioty

BILANS sive Matrimonium Terrestr

WIARA, NADZIEJA, WROGOŚĆ

Drzwi w oknie (kawałek starego kawałka)

WALETA na powrót do miasta

Niepokochana

PALENIE (historia pewnego zbliżenia)

Wieża zegarowa

Katullus – z jesiennych wakacji nad Bałtykiem

Ani jednej chmurki nad Weroną

Z celnikami?

Z ziemi

Na tegoż

Jazda – scenariusz

ODETCHNĄĆ (sen)

PASTWA (motywy ludowe)

Oda do Niezmartwychwstałych

Stara wiara naszej dzielnicy

Z genealogii moralności

POSTMONTERNIZM

Esej o poezji w sieci

ŁADNE KWIATKI

MIESZKAĆ

bo ktoś

EKWILIBRUM (ekwiwalencja)

Przyszłe tropy

Człowiek z papierowym kubkiem (z dewocjonaliów)

KRUCHOŚĆ

Strona strony

Daję imiesłów

DYTYRAMB (bo ludzie pytają: po co pan pisze)

Wystarczy

ia

DRZEWOSTAN

Wszystkie rozdziały dostępne w pełnej wersji książki.

1986
1989

Z didaskaliów

„Faust zatopiony

w myślach przechadza się tam i

z powrotem.

zjawia się Mefistofeles.”

1989

Krakowiaczek

Gołąb – chodzi jak kaleka,

z głową zadartą na wieże;

odciska w błocie wyraźny

ślad kurzej stopy.

1988

moje

My eyes, like millions of glassy squares merely reflect.

Everything sees through me…

(F. O’Hara)

wypłynąć

w krajobrazy całkiem

nierozpoznawalne tajemnicę

oglądać jak lustro

z drugiej strony czarne

dno źrenica

pod powieką nieba

z bloków patrzą pusto

kwadratowe szkiełka

więc jeżeli wszystko patrzy

przeze mnie

to czy jest mną

czy tylko mieszka

we mnie

niebo okno blok

1989

Było cicho

Wszystko zaczęło się

od burzy – tak głosi

greckie echo –

i jest milknięciem.

Ostrze języczka ciszy

trzepoce

jak źdźbło sztyletu

w ucieczce ptaków.

1987

Wskazówki

To pocieszające: zabiegany kelner

opiera się jednym spojrzeniem

na delikatnych wskazówkach

zegarka i znowu krąży

po dryfującej kawiarni.

Ateny, 1988

PODOBIEŃSTWO

Milczenie tych wielkich drzew

i każdego źdźbła trawy

łudząco podobne

do ciszy.

Srebrny krzyżyk

samolotu rysuje

granicę słyszenia.

1987

mogę

i możesz przysiąść na

ławce ona cię zaniesie

jak pnie niosą

korony do nieba

i dalej

stamtąd

1988

***

Podniosłem ptaka z ziemi wysoko, wysoko.

(W. Berent)

i po co uczyłeś ptaki

widzieć ziemię

z wysoka

odróżniać niestrawny kamień

od smacznej myszy

cenić spadanie

w stronę szczegółu

między źdźbłami lasu

1988

Nieboski

Nie zadzieraj

nosa – podnieś głowę.

Jesteś

zawsze pod

Wozem czujesz

chłód pod skórą

Wielkiej Niedźwiedzicy

i Mleczna Droga tam

się dopiero zaczyna.

Podnieś głowę – masz

całe niebo

jak na dłoni, możesz

zacisnąć pięść i

schować do

1986

Opowieść zimowa

Krajobraz monochromatyczny:

poróżnione kolory

(są teraz zapewne)

milczące i niepewne

granic swych dawnych kształtów;

szarość już nie pamięta, gdzie kończy się kamień,

a brąz szuka ostrożnie, dokąd sięga drzewo;

i to, co zwane naturą, przestaje powoli

być zbiorem osobliwości,

staje się, mimo woli, pejzażem,

w miarę jak cierpliwie

kładą się obok siebie, by znowu być razem,

rozproszone po burzy

białe płatki kurzu.

ROZŁĄCZENIE

A za tym wzniesieniem,

gdzie

spodziewasz się ziemi,

jest tylko niebo;

i w krajobraz niemy,

w miejsce wiatru, cicho

się zakrada rytm twojego

oddechu, i łącząc się z ciszą,

tuż za wzgórzem opada

na ziemię lub niebo.

Zesławice, 03.10.1989

pachnie

zapach skoszonej trawy zatrzymał

mnie nagle na szarej szachownicy

na czarnej krawędzi

betonowej płyty

brudny zielony skrawek przypominał

miejsce gdzie kiedyś byłem

Indianinem w Krainę

Wiecznych łowów wstąpiłem

na chwilę

1989

po łąkach

trawy

pokorne wobec drzew drzewa

cierpliwie szumią strumienie

szeleszczą jak suche

trawy

1987

Wzmianka o stole

Stół jest

meblem który jest

przeznaczony

(od wtedy do jutra)

aby dźwigał i

nie ruszał się ze swojego

miejsca pod stołem;

tam ma swój chłód

w cieniu rozgrzanego blatu

i porcelanowe niebo

z niejasnym przeczuciem

sytości.

Modlitwa do pustego talerza

Opowiedz o głodzie

tych którzy znają

smak zupy.

Daj im ziemniaki

kiełbasę i omszały barszcz.

Niech ujrzę

dno – najedzony.

I przechowaj moje

słowa i nakarm nimi

żołądki.

1988

Legenda o dojrzewaniu

nasze owoce są

smutne rodzą się

tuż przed końcem

roku nie dotrwają

pod choinkę

mają chore kolory

jak mała jajogłowa

śliwka pokryta barwą szaleńców

gorączkowe wypieki

na zielonym jeszcze jabłku

albo opuchła gruszka

w skórze żółtej od nikotyny

nasze owoce rodzą się na przetrwanie

zimy od pokoleń

nawykłe do piwnic

i ciasnych słoików co roku

dają się skusić na lepką słodycz

cukru co sączy z nich sok

powoli całe stają się grymasem

bólu kurczą się

w piąstkę pestki

1989

Redaktor prowadzący: Hubert Musiał

Redakcja i korekta: Adam Wiedemann

Projekt okładki i kart tytułowych: Paweł Siluk

Zdjęcie Autora: Jacek Boroń

© Copyright by Artur Grabowski, 2018

© Copyright for the Polish edition by Państwowy Instytut Wydawniczy, 2018

Książka dostępna również jako e-book

księgarnia internetowa www.piw.pl

www.fb.com/panstwowyinstytutwydawniczy

ISBN 978-83-06-03538-4

Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 2018

ul. Foksal 17, 00-372 Warszawa

tel. 22 826 02 01

e-mail: piw@piw.pl

Wydanie pierwsze

Skład i łamanie: Polico-Art

Skład wersji elektronicznej: Kamil Raczyński

konwersja.virtualo.pl