redaktor prowadzący

Paweł Orzeł

projekt okładki

Anna Sztwiertnia

korekta

Marcin Sendecki, Marzena Dobosz

© Copyright by Tadeusz Pióro

© Copyright for this edition Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 2021

Wydanie pierwsze

Warszawa 2021

Państwowy Instytut Wydawniczy

ul. Foksal 17, 00–372 Warszawa

tel. 22 826 02 01

e-mail: piw@piw.pl

Księgarnia internetowa www.piw.pl

www.fb.com/panstwowyinstytutwydawniczy

ISBN 978-83-8196-279-7

Bezpłatny fragment

Ars poetica

Randka

Smutek krawca

Promesa

Syntetyczność

Łzy klasyka

Miesiąc postępu technicznego

Día de los muertos

Światowa stolica poezji

Z laboratorium

Towar VI. Styl międzynarodowy

Autoportret z fajką

Hejnał mariacki

Ponad sto wierszy i butelka rumu

Ja i twój kot

Dlaczego jestem frajerem

Życie z wiatrem

Debiucik

Liryka osobista

Minimal compact

Le pauvre con

Trygonometria

Zamiast ogniska w Z.

Ognisko z kiełbaskami

Dni kuchni czeskiej w hotelu Sobieski

Dni kuchni mongolskiej w Domu Chłopa

Cyganeria

Miesiąc oszczędności

Bezokolicznik

Nienaganna figura Sofii Loren i ty

Okęcie

Zen i sztuka trzepania dywanów

Herpes i podagra

Wola i ochota

Plastiki

Bug Hour

Korpulentność

Na jawie

Język i kara

Malpica

Dzień świętego Patryka

Wychowanie muzyczne

Samogwałt

DNA

Pewien romans

Nagroda pocieszenia

Panna z dobrego domu całe kieszonkowe puszcza na ekstazę

Hazard

Obyczajowość

„…Koda?”

Asekuracja

Czekając na Godota

Towar VIII. Mgła nad Pustynią Błędowską

Cicho, wiem

Liryka patriotyczna

Afalia

Wąskie pasmo

Wigilia

Cud na Wembley

Dzień dziecka

Połać i szum

Geriorama

Omega

Towar III. Zaangażowanie, postawa

Kranówka

Celina

Disappointment

Krzywda

Opala

Pirmasens

Tikanik

Wyobraźnia romantyczna

Balangir

Uraj

Okluzja

Psychokiller

Obiekty estetyczne i wiersze potencjalne

Środa Popielcowa

Wycinanka kurpiowska

Medytacje konfucjańskie

Tam, gdzie nie ma kamieni

Dom bez kantów

Algorytm

Miesiąc pamięci narodowej

Sześć razy haiku

Medytacje olimpijskie

Bez znieczulenia

Mały alchemik

Farsala

Homer

Infesto

Lubango

Nikopol

Ruda

Hiciory z PKP

U wuja

Powązki

Oedipus on Melodrama

Niedziela na Wólce

Wiersze nieprzypisane

Z mitologii

Polaroid

Towar I. Przemijanie

Zwyczajny wieczór na Mokotowie

Chlebek i winko

Towar V. Piękno przyrody

Jardin des Plantes

Repetytorium

Posłowie

Ars poetica

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Randka

Później liczył się tylko seks,

jak w klasycznej ekonomii

języka przemoc i władza,

lecz nie nad językiem,

tylko uboczem, na które ciągnie,

żeby z bliska coś sprawdzić

i zdystansować się od wszystkich

teorii, mówiąc „znam fajne miejsce”

naturalnym głosem – zabrzmi w nim

tylko zdrowa ciekawość.

Spotkaliśmy się w bramie,

między słonecznym podwórzem

i cichą ulicą. Ona miała gumę

do gry w gumę, ja miałem pieniądze

na lody, lecz zostaliśmy w bramie,

bo chłopcy nie bawili się w gumę,

a w lodach spotykano gronkowce.

Teraz już nie, ale wtedy

mówiono o randkach z taką miną,

jakby pierwsza miała być ostatnią

i zmienić nieodwracalnie

nawet poczucie humoru,

więc pomyślałem, że o niej wspomnę,

nim posuniemy się dalej.

Smutek krawca

Jak się nie nudzić na scenie tak małej?

Tam! braci nie ma, ni bliźnich, ni ludzi.

Tyle nędzy skutecznej ile wódki wypitej.

Jak się nie nudzić?

Tak gra musiała dla mnie wszelki powab zgubić.

Wśród nocy stłumionej, złowrogiej i głuchej

Nigdy o tobie nie ośmielam się mówić.

Nie chcę poezji ale dykcji nowej

Ani w etykiecie niczym się przeciwić.

Samotny wszedłem i sam błądzę dalej.

Jak się nie nudzić?

Promesa

Nikt nie śmiał powołać się na czyściec, choć były ku temu

powody: pod oknem szlochał bezdomny starzec

zawodząc jak płaczka w południowym kraju

w kieszeni czuwał samotny szeląg pokryty warstwą

obcej krwi. Lecz imperatyw solidnej roboty podsuwał

obraz gasnącego węgielka a w lornecie wiosny

jarzyła się przyszłość tak, że sięgaliśmy po ciemne

okulary, siadając w cieniu potężnego głazu gdzie

słowa wirowały jak spirala inflacji (może był to

nawis lub po prostu przepustka z zamkniętego

terenu wyobraźni). Mierzyliśmy pamięć na głosy

wszelakie, chełpiliśmy się gwiezdnym zapasem

winy, aż pewnego dnia zadzwonił telefon: trzeba

było zaczynać od nowa: kto w centrum, a kto

na peryferiach, jaka grzeczność należna komu, itp.

„Bóg istnieje w detalach” mawiał wielki uczony

dodając wszystkim otuchy. Wtórował mu chichot

wodnych nimf. Belacqua z trudem uniósł głowę

i zaszczycił je perlistym spojrzeniem.

Syntetyczność

ojciec umarł płonęły biblioteki

włożyłem cię na noc do szklanki

wzruszyłaś mnie wypaczonym konturem

nową gamą gestów nie zasnąłem

nie ma cię gdy otwieram oczy

nie ma cię gdy zamykam oczy

nie dotknę cię nigdy nie stawiasz

oporu jak mnie podniecisz

w tym skromnym muzeum

stereoskopii laleczko

laserowa zjawo zza różowej chmury

został nam jeszcze jeden pocałunek

pod czyjąś ambasadą

lub pałacem kultury

Łzy klasyka

Ojciec umarł, płonęły dyskoteki

wyjmowaliśmy proce.

W szklankach pływały oczy

błyszczące od setek, setek

wzruszeń zielonej nocy.

Kroki bezdusznych baletnic

drażniły pod stroboskopem

spojrzenia jak szpilki z kryształu

padały przed tobą, laleczko

animatorko kultury:

nikt nie zna warunków

twojej kapitulacji, nagiej prawdy meldunków

zza barykad z makulatury

co dzielą do woli to miasteczko.

Miesiąc postępu technicznego

Mijamy ostatnią placówkę postępu: Burger King

na rubieży ironii unosi dłoń ku błyszczącej

koronie: dalej już tylko bezmiar czasu

i niema historia planety: ruda skała

rżnięta jak weselny tort. Nawet Indianie

ukryli się w grotach i zbrojni w anteny

satelitarne czuwają nad równym pulsem

świata gdy pustynia śni pocałunki księżyca

chłodne i pstre jak weneckie korale.

Czy odróżnisz samochód od prawd migoczących

na barwnym ekranie pustyni, od duszy

i ciała jej szorstkiej pamięci? Czy nie zostało już nic

poza kontemplacją postępującego paraliżu?

Tu droga mleczna jest zwierciadłem szosy:

przepadasz w nim jak dymne sygnały

oznajmiające nadejście białych i tyle jest

kalek w krajobrazie że nawet mustangi

nie koją oczu znużonych nadmiarem symetrii.

Więc liczysz gwiazdy albo kilometry by rano

puścić inną muzykę i zbyć wzgardliwie milczenie

kojotów refleksją nad czasem odzyskanym:

spodziewamy się wszyscy

że zaoszczędzisz trochę pieniędzy.

Día de los muertos

Po namyśle, gdy wniosek utrwala się w dacie

dziewiczej jak strona w kalendarzyku

rozumiesz, że horoskop na dzień dzisiejszy

ma się do ciebie mniej więcej tak

jak Don Kichot do Kopernika.

Zachmurzenie mamy umiarkowane, lecz

nie można wykluczyć przelotnych opadów

by dzień napoczęty tak pięknie

nie urwał się nagle z postronka pamięci

i nie zawiódł w posthistoryczny

zachwyt nad przypadkowością placówek

i kwater:

Na płycie z lastriko

jaskrawa reklama: „Usługi kamieniarskie”,

numer telefonu. Miałka pieszczota rzeczywistości

tych miejsc, gdzie padał pijany kamieniarz

podaje w wątpliwość kierunek wiatru

ciśnienie powietrza, temperaturę, sprawczą

moc wyników losowania lotka.

Ciekawe

jak to robią na Kubie:

czy mają dzień wolny od pracy?

Czy jedzą tradycyjne potrawy, np.

czaszki z waty cukrowej?

Czy piją rum z coca-colą?

Czy przed wejściem do sklepu

należy zdjąć maskę, wytyczyć granice

światowym manierom, przedstawić

niezbity dowód tożsamości?

Tak jak tu?

Tu dziady to transwestyci

wystawieni na próbę rodzaju.

Ich słowiczy śpiew dodaje otuchy

jak przebiśnieg w zimowy poranek.

Z tych kawałków na metafizykę

można by wznieść cmentarzysko

i to całkiem niczego sobie.

Światowa stolica poezji

Kraków naturalnie

nawet na pierwszy rzut oka

bliżej pokrytych mgiełką gwiazd

wydziela opiekuńczą woń – ton powagi

w całkiem familijnej ironii

bez pogańskich pałaców kultury

baśniowych fallusów innych miast

łatwiej wyczuć własne osiągnięcia

niemal tak wyraźne jak przychylność śmierci

pod arkadami mniej znaczącymi

marne barwniki zaciemniają hasła

na T-shirtach kładą dowcipy rysunkowe

strugają zamiary aż zostaje z nich pył

hochsztaplerskie prochy wystawione na sprzedaż

w małych paczuszkach relikwie czasu

o którym lepiej zapomnieć

Ktoś porównał ten katolicki Disneyland

do rakiety balistycznej która miała w nas trafić

lecz zgubiła trop lub zapomniała na śmierć

Czujesz że jednak spadnie?

Poświst hord mongolskich słychać

w sambach granych na przekór

tradycyjnym formom kultury muzycznej

przez seksownych Brazylijczyków z importu

a poezja unosi się w powietrzu

i małe skanseny rosną w suterenach

na polu podrygują niedźwiedzie

dziki kręcą się na rożnach

wydawcy skręcają jointy o świcie

poeci śpią w różowiutkich śpiworach

wstając od czasu do czasu na mały

spacer wzdłuż krawędzi z katalogu zabytków

lub tylko w zarośla i z powrotem

Z laboratorium

Cierpię na brak doświadczeń.

Słucham czegoś z pierwszych lat

postkolonialnych, na przykład

Morogoro Jazz Band, i są:

wąż na siedzeniu zasuszonego fiata

w rowie, wąż w etażerce,

wąż zatłuczony przez boya

i wyświechtany szkielet na ścieżce

po lunchu: ludzie nad morze,

termity w krzaki

a brak doświadczeń pali jak febra.

Dla przykładu, byłem właśnie w Pradze

pobity, opluty, poniżony, pijany,

zadowolony i niezadowolony

i nie wiem, jak to możliwe

więc poradzę się specjalisty-empiryka

z doświadczeniem duchowym

lub duchownego po przejściach.

Chcę zrozumieć, czemu spotkał mnie w Wiedniu

sznycel i szykany, kiedy pragnąłem spalarni

śmieci, nowoczesnej i krwistej jak kwartalnik.

Lecz za to płacimy specjalistom,

za to wysyłają nam kartki

z życzeniami na resztę życia

(bo nieudaną próbę powtarzamy

własnymi słowami, jak powiedział papudze

kapitan żeglugi wielkiej).

Można chodzić ulicami, licząc psy

lub skupić się na jednej rasie,

trzepać i ściemniać bez wstydu

byle wyssać znaleźne i obwieścić

cudzymi słowami: strzał w okienko,

trzy punkty, och, net, to boli…

W ten sposób nabywa się doświadczenia

już nie na wagę, lecz ryczałtem

i po koleżeńsku odpalamy działkę

jeśli uprze się dzielnicowy

że coś w tej Mombasie

było, znaczy – w Morogoro,

więc alibi jutra nie doczeka. O zachodzie

plaża aż syczy od domysłów.

Towar VI
Styl międzynarodowy

w stylu międzynarodowym

widzę dwa zamki

jasny i ciemny

bliższy i dalszy

na skraju lasu większy

mniejszy na końcu drogi

pustej drogi z rynku

na połoninę

zdaniem ekspertów

rynek jest ciekawy

dla ludzi

idących pod rękę

na parking

z ciekawym człowiekiem

można porozmawiać

choćby o gwiazdach

ciekawych ludzi i rynku

zdaniem ekspertów

kiedy utoną zamki

ciemności odkryją niebo

lecz styl utrzyma się

bo nie ma czasu

na całą powierzchnię

1 zarzut

1 wykręt

1 styl

w programie obowiązkowym

kilka historii o tobie

i twoja o sobie

o cyrkowym wozie

niebieskim

na tle połoniny

regionalnym centrum

hucznych defloracji

dosłownie za nic

międzynarodowe jury

cnoty się nie boi

cnota ma polisę

na zamki i styl

i całą powierzchnię

zamienię

na bilet do cyrku

Autoportret z fajką

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Hejnał mariacki

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Ponad sto wierszy i butelka rumu

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Ja i twój kot

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Dlaczego jestem frajerem

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Życie z wiatrem

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Debiucik

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Liryka osobista

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Minimal compact

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Le pauvre con

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Trygonometria

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Zamiast ogniska w Z.

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Ognisko z kiełbaskami

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Dni kuchni czeskiej w hotelu Sobieski

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Dni kuchni mongolskiej w Domu Chłopa

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Cyganeria

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Miesiąc oszczędności

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Bezokolicznik

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Nienaganna figura Sofii Loren i ty

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Okęcie

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Zen i sztuka trzepania dywanów

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Herpes i podagra

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Wola i ochota

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Plastiki

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Bug Hour

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Korpulentność

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Na jawie

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Język i kara

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Malpica

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Dzień świętego Patryka

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Wychowanie muzyczne

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Samogwałt

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

DNA

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Pewien romans

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Nagroda pocieszenia

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Panna z dobrego domu całe kieszonkowe puszcza na ekstazę

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Hazard

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Obyczajowość

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

„…Koda?”

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Asekuracja

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Czekając na Godota
Reż. S. Sontag, Sarajewo 1993

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Towar VIII
Mgła nad Pustynią Błędowską

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Cicho, wiem

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Liryka patriotyczna

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Afalia

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Wąskie pasmo

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Wigilia

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Cud na Wembley

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Dzień dziecka
(fragment ballady)

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Połać i szum

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Geriorama

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Omega

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Towar III
Zaangażowanie, postawa

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Kranówka

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Celina

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Disappointment

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Krzywda

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Opala

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Pirmasens

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Tikanik

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Wyobraźnia romantyczna

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Balangir

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Uraj

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Okluzja

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Psychokiller

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Obiekty estetyczne i wiersze potencjalne

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Środa Popielcowa

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Wycinanka kurpiowska

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Medytacje konfucjańskie

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Tam, gdzie nie ma kamieni
(trad.)

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Dom bez kantów

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Algorytm

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Miesiąc pamięci narodowej

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Sześć razy haiku

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Medytacje olimpijskie

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Bez znieczulenia

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Mały alchemik

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Farsala

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Homer

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Infesto

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Lubango

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Nikopol

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Ruda

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Hiciory z PKP

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

U wuja

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Powązki

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Oedipus on Melodrama

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Niedziela na Wólce

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Wiersze nieprzypisane

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Z mitologii

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Polaroid

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Towar I
Przemijanie

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Zwyczajny wieczór na Mokotowie
(fragment naśladownictwa)

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Chlebek i winko

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Towar V
Piękno przyrody

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Jardin des Plantes

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Repetytorium

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Posłowie

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.