Spis treści

Podwodne księżyce

Wczesna wiosna

Jabłoń

Dusza

Akwarela

Przed burzą

Prośba do lasu

(Księżyc błyszczy w gotyckim nieba ostrołuku…)

(Jestem dzisiaj dziwnie wesół…)

W lustrze

(Tu tylko cisza zachodu. Lato i lipiec…)

Księżyc dzieciństwa

Południe

Ulica Miodowa w Krzemieńcu. Ulewa

(Przyjaciele! To ku nam właśnie…)

Wołyń

Świątynie

Jodły czorsztyńskie

(Tamta wiosna szumiała w drzewach…)

Ćmy

Martwa natura

(W tę noc myślałem o Tobie…)

Rybka na choince

Tarnina

Jeździec

Sonata Księżycowa

Ucieczka z miasta

Madonna Liryczna

Chwile

Nokturn

Sprzeczność

O rozbitej okarynie

Flety

Liliana

Bajka o śniegu strzelistym

(Jeszcze się blady uśmiech…)

Fryz

(Wszystkie twarze odpłyną…)

O słowach

Oczyszczenie

Milcząca rzeka

Cisza muzyczna

Inżynier

Proza

Śmierć i nędza

Przekłady

J. W. Goethe, Der Sänger

H. Heine, (Lekko pieśń w mej duszy gra…)

---, (Błękitne oczy wiosny…)

Iwan Franko, Kamieniarze

---, Zielony jawor

E. Baratyński, (O nie kuś znowu mnie…)

M. Lermontow, (Odeszłaś, lecz jak zwiędły…)

H. Heine, Prolog

Nota wydawnicza

Przypisy

Wszystkie rozdziały dostępne w pełnej wersji książki.

Krzemieniec, 20 grudnia 1938

Podwodne księżyce

Powstrzymaj kroki zuchwałe. Złowrogo szumi głębia.

O jakże jesteś wspaniały w słońca miedzianym kasku.

Ramiona w górę wyrzucasz i pierś jak łuk napinasz,

Rozcinasz bryzgi piany. Ślad stopy pogłębia się w piasku.

Zniknąłeś. Jesteś szaleńcem lub heroicznym świętym.

Los powierzyłeś ramionom; wątłe nie zbliżą brzegu.

Gdy woda i niebo ciekłe, błękitne elementy

Zatopią głowę wzniosłą, myśli strwożonych biegun.

Srebrzysta piana z oczu daleki horyzont ci zetrze

Odpłynie w ukos zachodu; bury, falisty i zmięty,

Tylko drapieżnie chłonąc świszczące w płucach powietrze,

Do krzyku usta wytężysz – stężałe milczeniem flety.

Kamienny spokój na twarzy i bladość śmierci na czole,

Martwym źrenicom obca bezbarwność wody.

Czy dusz ogniem wykwitnie? zwycięsko

Ciało: odarta z kory ścięta wierzbina młoda.

Z uwiędłych gałęzi – ramion zielone wytrysną pędy,

Jak czule dno cię przyciągnie, jak mocno wrosną korzenie,

Dokąd uniesiesz trwogę? i serce odpłynie którędy?

Nabrzmiałe treścią namiętną, a już nie twoje więzienie.

Nieznanej przygody obecność – poznania bolesny spokój

Wieczną harmonią świateł, półpłaszczyzn barw i cieni,

Gdy bladym seledynem księżyce zapłoną o zmroku,

Połączysz w nowych kształtach, których już czas nie zmieni.

Krzemieniec, marzec 1939

Wczesna wiosna

Na żarkich strunach słońca wiatr rozpiął wartkie skrzydła,

Trzepocą myśli moje jak ptaki schwytane w sidła.

Skłębione chmury płyną. Niebo wysokie, bławe,

Surowo pachnie ziemia. Smugi świetlisto-rdzawe.

Dzieci idą do parku. W rękach niosą obręcze.

Tak mnie wiosna osłabia i jasność tak męczy.

Nim powrócę do domu, twarz ku ziemi pochylę,

I rysuję widziane dawno kiedyś profile.

Stryj, 5 sierpnia 1939

Jabłoń

Jak młodo mi i gibko, zielono i błękitnie,

Szeroko i bezstronnie – tak ręce wiele warte,

Że ciało me drzewieje, sokami bucha, kwitnie,

Korzeniem w ziemię wryte, gałęziami w niebo wsparte.

W korzeniach wieją wiatry, w gałęziach perlą ptaki,

Żywica tryska z kory, dojrzała nieba słoneczność –

A tu już jabłka płoną; tajemny, wieloraki

Obrzęd owocowania i bujna długowieczność.

maj 1937

Dusza

Wiosenną, gwiezdną, cichą nocą

Błękitne gwiazdy drżą, migocą –

Welon mgieł siwych serce smęci

I błogosławią nocy święci.

Gdy w bladym kwiecie rąk anielich

Krysztalnej ciszy spływa kielich,

A ziemię cichy sen upaja –

Dusza na prochu gwiazd, rozstajach –

Ma dusza drżąca i stargana –

Niemą modlitwą rozśpiewana

W zorzach północnych – w zgasłych słońcach

Szuka oblicza Boga Ojca…

styczeń – luty 1938

Akwarela

Drgającymi plamami – w srebrnej sieci pająka –

Płowozłotym zacichem dojrzałego żyta –

Sennym błękitem wody zastygłej na łąkach –

Półtonami – leniwie – spod mych palców wykwitasz.

W brzozowo-szmernej ciszy wiolinnych zapleceń

Wilgotny aksamit liści – wkołysanych uśnień –

Za mało jest kolorów i światła w palecie,

By miękką plamą rzucić jedwabisty plusk – uśmiech.

marzec 1939

Przed burzą

Przepłynęły przez twarz obłoki

– Twarz zatapia się w bujnej trawie –

Wiatr błękitny i wiatr wysoki

Lśni srebrną łuską na stawie.

Niebo – kielich kwiatu wonnego –

Krople miodu słoneczne sączy

W trawami zarosłe u brzegu

I sitowiem rzęs – jasne oczy.

Od płynnego złota nadmiaru

Zmniejszają się wolno źrenice –

Nenufarów liście – powieki

Zakrywają dwie tajemnice.

Wtedy wielkie, wielkie znużenie,

Cisza groźny niepokój wróży,

A jaskółek strwożonych cienie

Wylatują naprzeciw burzy.

Serce jak ryba w jeziorze

Gwałtownie w piersi się rzuca –

Zawsze sercu za mało ciszy

I oddechu za mało płucom.

marzec 1939

Prośba do lasu

Lesie jodłowy, ku niebu wybuchasz prosto –

Daj nam wysmukłą bujność i siłę wzrostu.

Chmury puszyście skłębione w czubach odmieniasz –

Spowij nas w liści zieleń i błękit cienia.

Niebo o zmierzchu nurzasz w blaskach szkarłatu –

Podaj profilom naszym bujny pęd wiatru.

Gdy dusze nocą bezgwiezdną odpłyną w góry

Daj ciałom drzewa surowość – nie kruchość wiórów.

kwiecień 1939

•••

Księżyc błyszczy w gotyckim nieba ostrołuku

I wysrebrza topole – strzeliste kolumny;

W kamiennym sarkofagu pod pokrywą trumny

Śpi Wódz spowity w popiół zbutwiałych buńczuków.

Wśród bębnów gromkich bicia, pośród armat huku

Redaktor prowadzący: Paweł Orzeł

Opracowanie: Magda Lotkowska

Korekta: Magda Lotkowska, Karol Samsel

© Copyright for the Polish edition by Państwowy Instytut Wydawniczy, 2019

Księgarnia internetowa www.piw.pl

www.fb.com/panstwowyinstytutwydawniczy

Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 2019

ul. Foksal 17, 00–372 Warszawa

tel. 22 826 02 01

e–mail: piw@piw.pl

Projekt okładki, typograficzny i skład: Mimi Wasilewska

ISBN 978-83-66272-08-8

Skład wersji elektronicznej: Marcin Kapusta

konwersja.virtualo.pl