redaktor tomu

Paweł Orzeł

korekta

Marzena Dobosz

projekt okładki

Barbara Bugalska

© Copyright for the Polish edition

by Państwowy Instytut Wydawniczy, 2021

© Copyright by The Estate of Władimir Britaniszski

© Copyright for the Polish translation

by Zbigniew Dmitroca

Państwowy Instytut Wydawniczy

ul. Foksal 17, 00–372 Warszawa

tel. 22 826 02 01

e-mail: piw@piw.pl

Księgarnia internetowa www.piw.pl

www.fb.com/panstwowyinstytutwydawniczy

Projekt typograficzny

Barbara Bugalska

ISBN 978-83-8196-260-5

Bezpłatny fragment

* * * (Jedyny szaman, jakiego spotkałem…)

Krzyk duszy

Wschód i Zachód

* * * (Rzeki Syberii…)

* * * (Migają błyskawice, dudnią gromy…)

* * * (Dzieciństwo znanego podróżnika…)

Biografia

* * * (Kudłatego białego psa…)

Wystawa Lewitana

* * * (W latach wojny…)

* * * (Miejskie podwórka…)

* * * (Rankiem 10 maja 1945 roku…)

* * * (Pierwsza powojenna jesień…)

* * * (W naszym nowo odzyskanym…)

Baba

Koniec wojny

Kółeczko w nosie

* * * (Katedrą Języków Obcych kierował…)

Instytut Górniczy

Krystalografia

Fizyka statystyczna

Syberia

Szkice krymskie

1. Na plaży

2. Kobieta ponaddźwiękowa

Odkrycie Ameryki

Kraniec ziemi

* * * (O czym rozmyślają…)

Krzyk wron

Oda do Miasta

Liczby

* * * (Paleontologowie!…)

O człowieku

Stary Dierżawin

Rok 1835

* * * (W koniuszej cerkwi…)

* * * (A nad Newą dmie zadymka…)

Życie Kryłowa

1. Dziura

2. A jednak był

Śmierć Kryłowa

Szpital Wszystkich Strapionych

Korespondencja

Błok i Bieły

Napisy na porcelanie

* * * (Jeśli raj istnieje w niebie…)

* * * (Moja mama jako czternastoletnie dziewczę…)

* * * (Nasz nauczyciel historii…)

Rodzina mieszana

Mamine meble

Brak sposobu, żeby usłyszeć czarnego drozda

Posłowie

Przypisy

* * *

Jedyny szaman, jakiego spotkałem,

szamanem nie był.

Stworzył pismo,

dał swojemu ludowi

elementarz

i szykował się, żeby dać

słownik.

Przełożył fragment Kalewali

i Pieśń o zwiastunie burzy, a także –

dla przykładu –

dwie–trzy bajki Kryłowa.

Gospodarz języka, władał nim,

jak gdyby był gospodarzem lasu:

zwierza nie gub,

drzewa nie rąb,

łono, które ciebie nosi,

kochaj.

Sporządził katalog bogów,

a rzeki i strumyki

wyszczególnił w wielkiej księdze rachunkowej.

Sam przeprowadził spis,

policzywszy

po głowach

swoje leśne stado.

Dał pismo.

Wierszy nie pisał.

Jedyny poeta, jakiego spotkałem,

poetą nie był.

Nie chciał.

A może właśnie tak trzeba?

1971

KRZYK DUSZY

W Muzeum Tuwińskim

imienia Sześćdziesięciu Bohatyrów

znajdują się kamienie

ze starotureckimi napisami nagrobnymi.

Niektóre elementy napisów

uparcie się powtarzają:

„niebo”, „ziemia”, „nie nacieszył się”, „niestety”.

Oto przybliżony swobodny tekst, wyrażający

przeżycia człowieka

umierającego

tysiąc dwieście lub tysiąc czterysta lat temu:

„Słońcem, co na niebie, królestwem, co na

ziemi,

(junakami i prostym ludem),

córką (synem)

tabunem koni,

przyjaciółmi (zięciami, synowymi)

nie nacieszyłem się.

Niestety, przestałem odczuwać

światło i ciemność”.

Biografie Bohatyrów, ich wiek,

sytuacja rodzinna i majątkowa –

zmieniają się.

Formuła pożegnania ze światem –

jest niezmienna.

Stopień zachowania się kamieni –

różny.

Gorycz słów –

nie zwietrzała.

Kości zgniły.

Krzyk duszy – nie ucichł.

WSCHÓD I ZACHÓD

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

* * *

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

* * *

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

* * *

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

BIOGRAFIA

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

* * *

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

WYSTAWA LEWITANA

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

* * *

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

* * *

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

* * *

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

* * *

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

* * *

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

BABA

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

KONIEC WOJNY

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

KÓŁECZKO W NOSIE

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

* * *

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

INSTYTUT GÓRNICZY

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

KRYSTALOGRAFIA

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

FIZYKA STATYSTYCZNA

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

SYBERIA

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

SZKICE KRYMSKIE

1. Na plaży

2. Kobieta ponaddźwiękowa

ODKRYCIE AMERYKI

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

KRANIEC ZIEMI

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

* * *

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

KRZYK WRON

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

ODA DO MIASTA

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

LICZBY

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

* * *

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

O CZŁOWIEKU

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

STARY DIERŻAWIN

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

ROK 1835

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

* * *

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

* * *

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

ŻYCIE KRYŁOWA

1. Dziura

2. A jednak był

ŚMIERĆ KRYŁOWA

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

SZPITAL WSZYSTKICH STRAPIONYCH

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

KORESPONDENCJA

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

BŁOK I BIEŁY

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

NAPISY NA PORCELANIE

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

* * *

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

* * *

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

* * *

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

RODZINA MIESZANA

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

MAMINE MEBLE

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

BRAK SPOSOBU, ŻEBY USŁYSZEĆ CZARNEGO DROZDA

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

POSŁOWIE

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.