© Copyright by Wydawnictwo Poligraf, 2024

© Copyright by Oskar Zagórowski, 2024

Wszelkie prawa zastrzeżone.

Żaden fragment tekstu nie może być publikowany ani reprodukowany bez pisemnej zgody wydawcy lub autora.

Opieka redakcyjna: Klaudia Dróżdż

Korekta: Maria Zając, Dominika Ładycka, Iwona Stachowicz

Skład i łamanie: Aleksandra Mikołajko, Wojciech Ławski

Projekt okładki: Aleksandra Mikołajko, Wojciech Ławski

Konwersja do EPUB/MOBI: InkPad.pl

Książka wydana
w Systemie Wydawniczym Fortunet™

www.fortunet.eu

ISBN 978-83-8308-559-3

Wydawnictwo Poligraf

ul. Młyńska 38

55-093 Brzezia Łąka

tel./fax (71) 344-56-35

www.WydawnictwoPoligraf.pl

Stary Sivek szybkim marszem przemierzał podziemne korytarze nory plemienia. Na jego karmazynowych łuskach co chwila spoczywały mieniące się w ciemności czerwone oczy koboldów. Ich spojrzenia go oblepiały. Ciche syczące szepty towarzyszyły każdemu z jego kroków. Ignorował je. Zagryzał swój wydłużony płaski pysk pełen ostrych małych zębów w nieskrywanej frustracji i zniesmaczeniu. Stary Sivek był wojownikiem, takim, który przeżył dziesiątki wypadów na goblinie terytoria, od zwyczajnych rabunkowych aż po szczyt koboldziej doktryny wojennej, czyli bezładne burdy o jaskinie, z których składały się podziemne zwaśnione państwa ludów goblinich i koboldzich.

Współplemieńcy schodzili mu z drogi z niepokojem (w końcu znany był z wybuchowego charakteru) i szacunkiem, jaki uzyskać można było w jego plemieniu tylko wielką siłą i jeszcze większą zjadliwością. Parę minut zajęło mu przemierzenie wszystkich korytarzy i dotarcie do części mieszkalnej, a następnie swoich kwater. Jego jama, ozdobiona luksusowo jak na standardy plemienia zasłonką z kilku zdobycznych szmat symbolizujących jego status, była jak wszystkie inne, poza pewnymi szczegółami, do bólu utylitarna. Zalegający przed wejściem współplemieńcy rozstąpili się, przepuszczając go. Wśród tłumu Sivek zauważył gwardię przyboczną przywódcy i uczniów szamana. Skonsternowany obejrzał się i wszedł do środka.

Wewnątrz poza nim znajdowały się trzy postacie, co na małej przestrzeni tworzyło uczucie takiego samego tłumu jak ten przed wejściem. Byli to: jego partnerka Sssore, niewysoka, o błyszczących pomarańczowych łuskach, szaman Wei, stary już kobold o ciemnych łuskach i niewielkich magicznych zdolnościach, oraz wódz plemienia Zig, największy z koboldzich wojowników.

Partnerka Sivka posłała mu niepewne spojrzenie. Cisza, która zaległa po jego wejściu, była nie do zniesienia. Stary wojownik zmusił się do spokoju i zmierzył groźnym wzrokiem swoich gości. To, co się działo, było bardzo niekoboldzie. Pośpiech w obliczu czegoś naturalnego, co nie ingerowało w plemię, był niewskazany, a wręcz zbędny. To była jedna z podstawowych zasad, tak więc Sivek mierzył się z sytuacją paradoksalną. Rozejrzał się spokojnie, zmuszając się do zrozumienia czegoś na pierwszy rzut oka tak niespotykanego. Małe wydrążone pomieszczenia wyglądały tak, jak wyglądać powinny.

Spojrzał na swój lęg. Młode mogły wykluć się w każdej chwili, był wręcz trochę zdziwiony, iż wszystko wyglądało tak, jak widział to po raz ostatni. Nie, poprawił się, nie wyglądało. Małe pomieszczenie z glinianym paleniskiem i sześcioma jajami zbliżonymi wyglądem do żarzących się węgielków miało tylko pięć jaj i parę skorupek. Tak więc jedno jajo zostało rozbite, nie było to nic niezwykłego. Czasem pary traciły cały swój lęg, nie był to jednak powód do niepokoju. W społeczeństwie koboldów, jeżeli nie miało się na coś wpływu, jeżeli coś już się wydarzyło, reagowało się na to spokojem. Strata i śmierć były naturalne i nie stanowiły powodu do zmartwień czy płaczu. Ale Sivek czuł, że nie o to chodziło, coś w tym wszystkim mu bardzo nie pasowało. Coś było niekoboldzie. W końcu jego spojrzenie zatrzymało się na Sssore, która powoli skinęła mu głową, jakby czytała mu w myślach. Przesunęła się na bok, odsłaniając malutką jaszczurkę. Świeżo wykluty kobold poruszał się i cicho posykiwał, drzemiąc. I znów wszystko wydawało się normalne. Mimo to ciężar wysiłku umysłowego, jaki odbijał się na paszczach jego współplemieńców, sugerował coś innego. Sivek zbliżył się więc do malca i ostrożnie go objął. Był jeszcze drobny i nieporadny, taki jak normalne, dopiero co wyklute pisklę. Mimo to stary wojownik, który trzymał na rękach wiele młodych, odczuł wyraźnie, iż jest nieco cięższy i większy, niż być powinien. Ruchy maluszka też wydawały się inne. Bardziej zdecydowane i niemal skoordynowane. Wcale nie tego można się było spodziewać po tak świeżym nabytku plemienia. Osobliwa istotka miała łuski koloru czystej miedzi, normalne u koboldów, i wszystko inne, wliczając w to mały ogonek, wydawało się całkowicie typowe. Tworzyło to nieco nietypowy wizerunek. Nie odbiegał on jednak znacząco od normy. Ot nieco większa świeżo wykluta jaszczurka. Nie było to jeszcze nic szokującego.

Trwali tak, wpatrując się w niego, do czasu aż maluszek się obudził. Otworzył swe oczy i Sivek syknął z przestrachem. Było to przeszywające spojrzenie pięknych i silnych srebrnych oczu. Na uderzenie serca wydarło mu powietrze z płuc. Zaniemówił i dopiero gdy się trochę uspokoił, pozwolił sobie na ruch. Takie rzeczy się nie zdarzały nigdy. Te oczy z jakiegoś powodu w tamtej sekundzie poruszyły go dogłębnie. Choć starał się nie dać po sobie tego poznać, czuł, iż nie może zignorować tego, co zobaczył.

Zrozumiał, że reszta czuje i myśli tak samo. Byli zdjęci trwogą, choć nie chcieli się do tego przyznać. Pierwszym, który zabrał głos, był szaman. Podszedł do maluszka i z niejakim zaintrygowaniem powiedział:

– To nie koboldzie. – Podniósł malca i zbliżył do twarzy, by jeszcze raz obejrzeć go dokładnie. – Jednak to kobold i traktować go jak kobolda powinniśmy. To jest część plemienia – stwierdził, a inni przytaknęli mu po chwili milczenia. – Ale z tego nic dobrego pewnie nie wyjdzie – dodał i zakończył, a maluszek, nic nie robiąc sobie ze słów starszego współplemieńca, zasyczał radośnie, wsadzając mu palec w oko.

Jak pisali od zarania dziejów krasnoludzcy biologowie, kobold zrobi wszystko dla plemienia, bez jakichkolwiek refleksji. Tak samo też będzie żył, dla plemienia. Bez refleksji, według zasad, które są jego własnym, naturalnym, mentalnym więzieniem.

Można by było stwierdzić, że padało. Nie była to jednak prawda, a dokładniej nie była to do końca prawda. W rzeczywistości deszcz z dzikim entuzjazmem przekroczył wszystkie granice stawiane mu przez naturę, a ciężkie krople bezlitośnie i boleśnie uderzały w każdego, kto nie był w stanie się schować. Pioruny rozświetlały okoliczny teren, raz po raz uderzając w sklepienia pięciu wież. W tak ciekawą pogodę normalni uczniowie stali przy oknach i obstawiali, kto spaprał zaklęcie, lub też wraz z mistrzami próbowali naprawić problem, nim magiczne zjawisko przeobrazi się w coś potencjalnie niekontrolowanego. Okoliczni chłopi zawsze sprawiali problemy, gdy niebo wrzało od morderczej magii, płomieni i piorunów. W sumie Aray nie mógł im się dziwić. W końcu jeśli dach ze strzechy, a niebo kotłuje się od płomieni… Niezadowolenie chłopów oznaczało wyższe ceny jedzenia, problemy z dostawami materiałów oraz, co gorsze, potencjalne odszkodowania. To znienawidzone słowo w ogóle zaczęło pojawiać się często. Mała powódź, odszkodowanie. Pożar przez zabłąkaną kulę ognia, odszkodowanie. Chmara nienaturalnie wielkich insektów… odszkodowanie. Zapewne mistrzowie teraz szaleli, żeby to wszystko naprawić. Aray pomógłby, w zasadzie zrobiłby to nawet z chęcią, lecz oficjalnego wezwania nie było.

Niemal trzydziestoletni mag różnił się bardzo od reszty uczniów. Skórę miał ciemną, typową dla osób z pustyń zachodu. Włosy czarne, długie i starannie ułożone w kok. Twarz mocno zarysowaną, ale wbrew tradycjom gładko ogoloną. Był wysoki, dobrze zbudowany i nikt nie mógł mieć wątpliwości, że przedstawia kogoś nawykłego zarówno do pracy, jak i rozkoszowania się wygodami życia. Niewiele osób wzięłoby go jednak za maga, wygląd zdawał się pasować bardziej do zbrojnego najętego przez jakiegoś lokalnego hrabiego czy barona. Mimo to siedział w bibliotece i czytał, powoli przygotowywał się do nieuniknionego. Niedługo miał razem z resztą uczniów wyruszyć w świat. Musiał przed sobą przyznać, że przez ostatnie cztery lata, które tu spędził, związał się zarówno z tym miejscem, jak i ze starym Darcym. Mimo że nauczyciel od zawsze był surowy, arogancki i trudny w obyciu, nie dało się ukryć, że bez problemów przyjął go na nauki. Zrobił to pomimo kompletnego braku koneksji Araya, gdy ten zjawił się jednego razu pod drzwiami, szukając paru książek. Oczywiście już wtedy był utalentowanym czarodziejem, ale do poziomu, jakim charakteryzowali się ci otrzymujący oficjalne wykształcenie, dużo mu brakowało. W najlepszym przypadku można go było wówczas nazywać przydatnym utalentowanym amatorem. Mimo to zyskał status ucznia u jednego z lepszych mistrzów, arcymaga wschodniej wieży. Jego nauczyciel miał naprawdę imponujący tytuł.

Aray musiał przyznać sam przed sobą, że trudno mu było rozstać się z tym miejscem. Jako pierwsze od niemal dziesięciu lat stało się dla niego prawdziwym domem. Tak więc żal było wyjeżdżać, wiedział jednak, że tak będzie lepiej. Nawet teraz w środku nocy wertował księgi w poszukiwaniu czegoś, co wzbogaciłoby jego asortyment. Mogły to być zarówno sztuczki, przydatne przy znoszeniu trudów drogi, jak i tajemnice morderczego i potężnego czaru. Nie miał talentu do magii bojowej. Starał się nadrabiać niedostatek surowej mocy zastosowaniem właściwego narzędzia do odpowiedniego celu. Każdy czar był pewnego rodzaju schematem, serią z braku lepszych słów mentalnych figur i emocji, wirujących energii, które należało najpierw zrozumieć i przetestować. Najlepiej było to zrobić nad księgami, by uniknąć potencjalnie wybuchowych pomyłek. Ktoś ostrożny mógł jednak stosunkowo bezpiecznie wypróbować je nawet w drodze. Kluczem było rozumienie natury czaru oraz odpowiednie opisanie go w brudnopisie.

Tak też go zastała Nuru, ślęczącego nad książkami i gryzmolącego coś w brudnopisie. Upiór wleciał do biblioteki. Na wpół prześwitująca eteryczna postać przeciętnego wzrostu i budowy szybowała pod sklepieniem niczym ptak. Włosy miała długie i piękne, kiedyś zapewne złocistego koloru. Rysy gładkie, a spojrzenie mimo przemijającego czasu ostre i przenikliwe. Twarz przypominała leśną elfkę, kojarzyć się mogła z lisem. Kiedy żyła, była pięknością, a teraz stanowiła wspomnienie tego, co przeminęło. Jej twarz z prawej strony była rozmyta, a na pięknej sukni, którą miała na sobie, widać było kilka plamek i miejsc prześwitujących na wylot. Chwilę obserwowała bibliotekę i Araya, pływając w powietrzu.

– Gdzie wyruszasz? – zapytała, a głos miała przenikliwy i odległy. Mimo to był także w jakiś dziwny sposób kojący i dźwięczny.

– Do Oligard – odparł, nie podnosząc wzroku. – Witaj, Nuru, jak się dzisiaj czujesz?

W odpowiedzi usłyszał śmiech, szczery i niemal dziecięcy. Nastał moment krępującej ciszy.

– No a jak ja się mogę czuć? – odpowiedziała pytaniem na pytanie. – W językach śmiertelnych nie ma takich słów, by opisać nijakość tej egzystencji. Niemniej wróćmy do istotnego zagadnienia. Wyruszasz do Oligard. Ciekawszy cel niż te obrane przez innych uczniów. Zabawna ta twoja droga z dzikich rubieży zachodu w najdziksze rubieże wschodu.

W myślach przyznał jej rację, pytanie o samopoczucie było idiotyczne. A co do podróży… na zachodzie walczył o przetrwanie w niekończącej się wojnie z dzikimi hordami Eginty. Teraz ruszał na wschód. Bezdroża, gdzie niewątpliwie zetrze się z goblinami i orkami. Ich obecność była bezustannie uciążliwa dla miejscowych. Było to również przypomnienie najazdu, który spustoszył te ziemie trzydzieści lat temu. Jak już dotrze na miejsce, będzie miał wątpliwą przyjemność bliższego zaznajomienia się z ludźmi wschodu, zarówno tymi cywilizowanymi, jak i tymi, którzy ciągle piją podejrzane trunki z ludzkich czaszek. Nie tego się spodziewał, jednak Darcy poprosił go osobiście. Nie nakazał mu tego jak uczniowi, lecz go poprosił. Był mu to winny i nie zamierzał odmawiać.

Nuru przywołała go do rzeczywistości cichym śmiechem.

– Jak ja ci zazdroszczę – powiedziała.

– Nie za bardzo rozumiem czego – odparł lekko skonfundowany.

– Życia – odpowiedziała na pozór spokojnie i dziewczęco.

Jednak gdzieś głębiej kotłowały się zazdrość i wściekłość, z jakimi się zmagała. Aray bardziej to czuł, niż słyszał.

– Pokonywanie trudności to jego naturalna część. – Uspokoiła się i kontynuowała: – Zobacz, co mi zostało. Nie czuję głodu ani sytości, zapachy czy smaki to teraz już tylko ekspresje wspomnień. Jedyne, co mam, to pamiętać… – Ucichła na chwilę. – Podróżowałam z grupą zbrojnych – zaczęła znowu – w trakcie najazdu. W samym środku działań wojennych jako magiczne wsparcie. Przez całe lata walczyłam w tamtych lasach i wioskach. Pomagałam odeprzeć oblężenia kilku miast, nawet Oligard, pozostałe z nich już nawet nie istnieją. Przydałby ci się przewodnik – dodała zachęcająco. – Mnie przydałoby się stąd wyrwać.

– Dlaczego? – zapytał zaintrygowany jej słowami. – Tu masz wszystko, czego mogłabyś chcieć. Jeżeli czegoś ci brakuje, to twój ojciec…

– Dlaczego? – powtórzyła kpiąco, przerywając mu. – Ty naprawdę nie rozumiesz. – Zamilkła na chwilę, przeszywając go spojrzeniem. – Jestem tutaj – odparła w końcu. – W swoim dawnym domu uwięziona w przepychu i wspomnieniach minionego życia. W swojej złotej klatce. Wszystko, co tutaj mogę odczuć, to jedynie doświadczenia z przeszłości. Wiesz, że mogę dotknąć tylko rzeczy specjalnie do tego przygotowanych? Jem złudzenie potrawy, a jej smak to nic innego jak jeden z wielu smaków, które czułam, gdy żyłam. Czuję zapach i wiem, co to za zapach i gdzie go czułam. – Zamilkła na chwilę. Gdyby żyła, wzięłaby teraz głęboki oddech.

– Czyli twoje życie w tej wieży… – zaczął Aray.

– Stanowi niekończące się rozpamiętywanie przeszłości, przypominanie, że jestem martwa. Że mogę jeść tylko potrawy wyczarowane specjalnie dla mnie. Nie żebym musiała, ale chciałam zrobić cokolwiek, by zabić to potworne uczucie pustki. Nie chcę być tylko wspomnieniem.

Chwila krępującego milczenia się wydłużała. Aray preferował podróżować sam, jednak oczywiste było, iż potrzebował kompanów, kogoś, kto byłby w stanie pomóc mu w zwalczeniu niebezpieczeństw, jakie niewątpliwie napotka. Przewodnik byłby na wagę złota.

– Nie mogę zabrać cię wbrew woli arcymaga – powiedział w końcu.

– Jeśli by pozwolił, żebyś mnie zabrał, przystałbyś na to?

– Tak, ale nie stanę między wami, nie będę też o nic zabiegał ani prosił. Cokolwiek się stało między tobą a nim, nie wezmę za to odpowiedzialności – uprzedził zachowawczo Aray. – Jeśli sam przekaże mi twoją kotwicę, chętnie zabiorę cię ze sobą. A skoro już przy tym jesteśmy, to czy mogłabyś zaspokoić moją ciekawość?

– Pytaj – odpowiedział duch, cichnąc. Nuru przeleciała leniwie obok. Wydawała się zamyślona.

– Do czego przywiązał twoją esencję, z czym byłaś tak związana, by utrzymało twoją duszę?

– Ciekawe pytanie, wścibskie, lecz biorąc pod uwagę, że niebawem możesz dzierżyć ten przedmiot, mogę na nie odpowiedzieć. – Głos Nuru zmienił się lekko, a typowa dla niej melancholia wzbogaciła się o nutki rozbawienia. – Jak ci się wydaje? Czym może być ten przedmiot?

– Wolałbym nie zgadywać – odpowiedział Aray, ale gdy tylko cisza zaczęła się przedłużać, poddał się. – To musiał być dla ciebie przedmiot o dużym znaczeniu emocjonalnym. Coś osobistego. Może w takim razie artefakt albo biżuteria? Coś przypominającego o towarzyszach albo…

– Mniej więcej. – Uśmiechnęła się do swych wspomnień. – To piękny naszyjnik, choć nie chodzi o ozdobę. Z braku lepszych wyrażeń jest to osobliwy przedmiot. Jesteś jednym z niewielu, którzy mogą go docenić. W trakcie swych podróży na wschodzie odnalazłam błękitny kamień, piękny, unikatowy i niewątpliwie magiczny. Pokazałam go kilku jubilerom, żaden z nich nie był w stanie go rozpoznać. Czuję, że magia go stworzyła i jest w pewien sposób jej materialną emanacją. Dlatego mógł zostać wykorzystany jako moja kotwica. Jego żywiołem jest czas, tak samo zresztą jak moim czy twoim. Domyślam się, że ktoś o twoich talentach powinien być w stanie wykorzystać go do patrzenia w przeszłość. Jest to na razie jedynie moja teoria, z czasem być może uda się ją sprawdzić.

– Moje talenty nie są zbyt wyrafinowane – odpowiedział cicho Aray.

– Gdy będziemy na miejscu, będę mogła cię trochę podszkolić. Od kiedy jestem – wskazała na siebie ruchem ręki – w tym stanie, zrozumiałam wiele rzeczy. Kiedyś patrzyłam na magię tak jak mój ojciec. Widziałam w niej sztukę użytkową i praktyczną. Teraz rozumiem, iż subtelność jej bardziej metafizycznych dziedzin jest równie ważna, jeśli nie ważniejsza.

– Dobrze – powiedział Aray, unosząc ręce i zmieniając temat. – Jak planujesz przekonać ojca?

– To już zostaw mnie – odparła cicho, zmieniając ponownie ton głosu na typową dla siebie melancholię. – On bardzo się zmienił przez ostatnie miesiące. Zrobię wszystko, by się stąd wydostać.

Szaman Wei zaczynał już odczuwać pewnego rodzaju znużenie swoimi zajęciami. Jeszcze nie tak dawno nie kochał niczego bardziej od przekazywania swojej wiedzy następnym pokoleniom koboldów. Zajęcie to miało swoje plusy. Było bezpieczne, odbywało się zawsze w ciepłej części nory i nie wiązało się z żadną pracą fizyczną. Dla starego leniwego kobolda, który nawet w szczytowej formie uznawany był za chucherko, stanowiło to wręcz klucz do dalszej egzystencji. Jednocześnie szaman Wei był odpowiednim koboldem na odpowiednim stanowisku. Kształtował młode umysły plemienia. Robił to dobrze, przekazując właściwe koboldzie wartości. Zajmował się tym już od dawna. Przelewał do młodych umysłów całą wiedzę plemienia. To, jak konstruować pułapki, zabijać gobliny oraz setki innych niezbędnych w koboldzim życiu rzeczy. Do niedawna młode jaszczury wszystko rozumiały, było to koboldzie. Wszystko, co miały robić, było jednocześnie wszystkim tym, co należało robić. Prosta i naturalna koboldzia zasada upewniająca, że życie będzie odpowiednio koboldzie i uregulowane. W końcu w plemieniu wszystko, co naturalne i koboldzie, miało swoje miejsce. Natomiast to, co nie było koboldzie, tego miejsca nie próbowało nawet zdobyć. Wcześniej szaman Wei rozumiał dobrze, iż istniała pewna zależność. Coś nienaturalnego nie rościło sobie prawa do bycia w naturalnym społeczeństwie, w końcu było nienaturalne. Wydawałoby się, iż równanie to będzie proste z zasady.

Ostatnio jednak coś się zmieniło. Na początku na zajęciach pojawił się ten młody srebrnooki kobold. Teraz nazywał się Ifret. Już samo to imię budziło w Weiu pewne niezadowolenie. Było jakieś takie niekoboldzie. W opinii szamana miało za dużo gryzących się z sobą dźwięków, które brzmiały, jakby walczyły o uwagę. Szamanowi imię to kojarzyło się z imieniem człowieka, była to tak straszna myśl, że gdy ją sobie uświadomił, aż się zatrząsł. Nie to było jednak najgorsze.

Najgorsze były pytania. Zaczęło się od takich kompletnie niewinnych. Ilu rodzi się koboldów? Albo takie: skąd bierzemy jedzenie, żeby wszystkich nas wykarmić? Odpowiedzi na te pytania były bardzo ważne dla przetrwania plemienia. Ich zadanie mogło wręcz świadczyć o nieprzeciętnym intelekcie młodego srebrnookiego. Wei zaczął się nawet zastanawiać, czy nie powinien go może przyjąć na swego ucznia. Wtedy jednak pojawiły się pytania złe i, co gorsza, niekoboldzie.

Dlaczego walczymy z goblinami? Oczywiście odpowiedział na to: bo walczyliśmy z nimi od zawsze, bo my rządzimy w jaskiniach. Młody zaraz zapytał: a ile koboldów umiera w tej walce? Wei policzył na palcach, potem długo myślał. Cała sala pogrążyła się w milczeniu, gdy młode jaszczury siedzące wokół szamana zerkały nerwowo i bezrozumnie na Ifreta.

W końcu szaman odpowiedział:

– Na każdych dziesięć wyklutych koboldów siedem umiera w walce z podłymi, paskudnymi goblinami.

Na co młodzik zapytał: a co udało nam się dzięki temu osiągnąć? Szaman znowu zamilkł. Tym razem na to pytanie nie znalazł odpowiedzi, nieważne, jak długo myślał, a myślał bardzo długo.

Najgorsze było jednak pytanie: co znajduje się poza jaskiniami? To pytanie wytrąciło Weia z równowagi. Tak jak i imię młodego, pytanie było z gruntu rzeczy niekoboldzie. Co znajduje się poza jaskiniami? A co to kobolda obchodzi? Kobold żyje w jaskini, bo tak było zawsze. Kobold żyje w jaskini, bo w jaskini jest miejsce kobolda. Tu ukazała się ta podstępna moc tego srebrnookiego. Wei zaczął się zastanawiać, czy to, w co od zawsze wierzył, to na pewno prawda. Co jeśli nie? Bolała go głowa od rozpatrywania takich rzeczy, ale im dłużej obcował z młodzikiem, im więcej zajęć z jego udziałem prowadził, tym więcej takich pytań i wątpliwości mu się pojawiało. Był to problem, bo pytania i wątpliwości nie były koboldzie.

Gdy Wei był małym jaszczurkiem, stawiał pułapki, szczególnie kochał taką z linką i spadającymi ostrzami. Spadając na gobliny, cięła je na kilka kawałków, zabijając natychmiast i wstępnie porcjując na późniejszy obiad. O nic wtedy nie pytał. Oni zabijali gobliny, a gobliny zabijały koboldy. Czemu? Po co? Nikomu takie pytania w ogóle nie przychodziły do głowy.

Ifret stanął wyprostowany w szeregu razem z innymi koboldami. Był tak jak reszta uzbrojony w kamienny oręż. W jego przypadku była to parodia włóczni. Kawał długiego na metr stwardniałego grzyba z naostrzonym kawałkiem krzemienia. Całość można było nazwać prymitywną amatorszczyzną, jednak swe zadania spełniała. Gdy w zasięgu wzroku młodych jaszczurów pojawił się starszy wojownik, całe zgromadzenie wydało syczące okrzyki wojenne. Kamienne noże, toporki i włócznie uniosły się do góry. Wszystkie poza jedną, wszystkie poza włócznią Ifreta, który wpatrywał się w swojego ojca. Na zgromadzeniu musiało być ze dwieście koboldów, w tym bracia i siostry Ifreta, a mimo to właśnie na nim spoczął wzrok Sivka, uważny i pełen ciekawości.

Wszyscy wiedzieli, że Ifret jest inny, zresztą nie było w tym nic niezwykłego. Urósł wysoki jak na swój gatunek, o całą głowę wyższy od rówieśników. Był także znacznie od nich silniejszy, a jego srebrne oczy były jedyne w swoim rodzaju. Oczywiście na ludziach nie zrobiłoby to żadnego wrażenia, ot kobold, który sięga im do pasa i jest w stanie unieść miecz, może nawet się nim zamachnąć. Wśród jaszczurów natomiast Ifret wyrastał na mitycznego herosa. Reszta jego życia nie układała się jednak tak dobrze. Ifret dość szybko zrozumiał, że jest inny. Nie chodziło o oczy czy jakąkolwiek inną cechę zewnętrzną. Problemem był umysł. Przez dwa lata, które zajęło mu dojście do dojrzałości, zrozumiał, iż istnieją niezaprzeczalne różnice między nim a współplemieńcami. Dochodził do innych wniosków niż reszta. Zadawał pytania, które zahaczały o herezję w społeczeństwie małych jaszczurów. Czuł też bezsens swego życia, który zasilał ciekawość świata. Ifret wiedział, że musiało być coś ponad to, co było wokół. Bo to, co go otaczało, było puste i rozczarowujące. Najpierw starał się dociekać, pytać i rozmawiać. Doprowadził jednak jedynie do tego, iż inne koboldy go unikały. Szybko zaczęło mu to pasować. Ifret czuł, że nie potrafiły myśleć. A co ważniejsze, nie chciały go nawet zrozumieć.

Poza rasą nic ich nie łączyło. Jego współplemieńcy byli skoncentrowani na tunelach i goblinach oraz niekończącej się wojnie toczącej się od niepamiętnych czasów. Gdy na jednej z lekcji z szamanem zapytał, czemu by nie zasypać tuneli, w sali zapanowała głucha cisza. Kontynuował, mówiąc, iż można by było oszczędzić wiele żyć, kopiąc w inną stronę. Nie dostał na to odpowiedzi, zamiast tego paru jego kolegów postanowiło kulturalnie, acz stanowczo wytłumaczyć mu różnicę w dominującym światopoglądzie. Chcieli to zrobić za pomocą pałek. On był jednak szybszy i silniejszy. W pewien sposób zaczynał rozumieć też walkę. Było coś ponad chaotyczne mordobicie, w jakim wprawiali się jego współplemieńcy. Tamta pamiętna konfrontacja była pierwszą, w której naprawdę się bronił. Miał trzech przeciwników. Ich intencje były tak oczywiste, że zrozumiałby je nawet bez gestów i wrogich okrzyków. To była pierwsza w jego życiu sytuacja, w której znalazł się na straconej pozycji. Poczuł strach, który szybko zmienił się w zimną i mroczną determinację. Jego umysł chłodno ocenił sytuację. Dostrzegł pewną szansę. Ifret cofnął się do wąskiego korytarza, tak by nie mogli go zaatakować z boków lub od tyłu. Nie mogli już w pełni wykorzystać swej przewagi liczebnej. Tymczasem przeciwnicy dalej szli pełni samozadowolenia w jego stronę. Ifret chwycił kamień, jedyne, co był w stanie znaleźć, żeby się dozbroić. Nie zrobiło to na jego wrogach żadnego wrażenia. Było to niepokojące dla Ifreta spostrzeżenie. Nie dlatego, że się bał, tylko dlatego, że przez te parę sekund sytuacja zmieniła się diametralnie. Dalej jego wrogowie mieli przewagę, ale już nie tak piorunującą jak wcześniej, mimo to te ponoć inteligentne stworzenia wciąż zachowywały się beztrosko. Ignorowali to, że mają naprzeciwko siebie niebezpiecznego wroga. Ifret wymierzył i rzucił kamieniem w jednego z przeciwników. Ten padł z jękiem, trafiony w głowę. Ifret wziął do ręki następny kamień, a pozostała dwójka koboldów rzuciła się w jego stronę. Rzucił pociskiem, ale spudłował, widząc jednak, iż dalej ma szansę, skoczył w przód i z impetem szarży obalił wroga. Odebrał mu pałkę, a ostatni z trójki jaszczurów stanął przed nim, biorąc zamach do uderzenia. Cios był silny i Ifret zagryzł zęby, gdy ból rozlał się po jego boku, lecz nie stracił kontroli nad sobą. Dźgnął pałką w szyję przeciwnika. Ten poruszał się zbyt wolno, by być w stanie skontrować uderzenie lub go uniknąć. Pchnięcie było celne i wróg Ifreta, kaszląc, cofnął się niezdolny do walki. Wściekły kobold nie zamierzał jednak ot tak tego zostawić. Teraz, gdy zagrożenie minęło, obudził się w nim prawdziwy gniew. Uderzył mocno ponownie, obalając swego przeciwnika na ziemię. Zadał kolejny cios, upewniając się, iż rywal nie wstanie. Rozejrzał się i widząc wstającego kobolda, któremu zabrał pałkę, znowu zaatakował. Zadał kolejny silny cios, który nie pozwolił wstać jaszczurowi. Ifret uspokoił się, sapiąc. Gdy tylko opuściła go żądza krwi i wściekłość, obejrzał jeszcze raz swych współplemieńców. Byli dotkliwie pobici, ale żyli i nie wydawali się ciężko ranni, co przyjął z ulgą. Nie rozumiał, czemu było to dla niego ważne. Istoty, które miał przed sobą, chciały go skrzywdzić, mimo to kobold czuł, iż w jakiś sposób były dla niego istotne, i nie chciał, by zginęły. Przeanalizował tę walkę. Dlaczego jego wrogowie nie rozumieli, jak wiele się zmieniło, gdy złapał za kamień? Czemu nie zmienili swych zamiarów lub przynajmniej nie dostosowali się do jego taktyki? Czemu w ogóle chcieli go pobić? Ifret nie rozumiał nic z tego, co tu zaszło.

To, co zrobił, sprawiło, że zasłynął w plemieniu. Zyskał renomę obiecującego wojownika. Nikt poza samym Ifretem nie zastanawiał się nad takimi kwestiami, jak: dlaczego, po co i, najważniejsza, czy ja w ogóle chcę być wojownikiem. Jak przez mgłę pamiętał stan bitewnego szału. To, że nie mógł myśleć o niczym poza walką i chęcią krzywdzenia innych, mu się nie spodobało. Nie chciał ponownie doświadczać tego zniewalającego gniewu. Wiele przez to myślał o walce, zabijaniu czy nawet umieraniu bez sensu. Koboldy postrzegały go jako wielką nadzieję swego plemienia, wspaniałego przyszłego wojownika. Nie obchodziło ich, kim ON, naprawdę ON, jest w głębi duszy. Próbował porozmawiać o tym ze swą matką, z którą był w odległej i zimnej relacji. Koboldy w tym wieku nie zwracały za bardzo uwagi na rodzinę. Ifret czuł jednak, że powinna go zrozumieć. Zamiast tego, tak jak reszta koboldziej hordy, wysłuchała go i zaczęła mówić, jak to będzie zabijał gobliny w wiecznej wojnie. Nie było o czym rozmawiać. Po tym spotkaniu Ifret powrócił do rozmyślań, czując się jeszcze bardziej samotny niż kiedykolwiek wcześniej. Z ojcem nie próbował nawet rozmawiać. Starał się wcześniej, ale Sivek uznawał to za rażący brak dojrzałości i unikał swego syna, kiedy tylko mógł. Ifret nie miał innego wyjścia, jak zaakceptować to, iż w koboldzim społeczeństwie rodzic jest tylko tymczasowym opiekunem.

Tak więc gdy jego ojciec, stary wojownik, stał i patrzył, Ifret przyjął to z apatyczną obojętnością. Gdy natomiast wydał rozkaz ataku, Ifret posłuchał go, rozumiejąc, iż nie ma alternatyw. Nie było w nim bitewnej ekscytacji, którą okazali współplemieńcy. Było natomiast rozgoryczenie. Ruszył razem z hordą pewnych siebie jaszczurów i pewnie dałby się porwać ich wściekłej pasji, gdyby nie myśl, niemal obca w swej naturze. Silna i klarowna, wrzeszcząca Ja chcę żyć, cucąca i niepozwalająca dać się porwać otumaniającej mocy tłumu. Wymusił na sobie spokój i po raz pierwszy w swoim życiu podjął świadomą decyzję, zmieniając bieg historii.

Jego współplemieńcy gnali wściekle przed siebie, nie bacząc na nic. Ifret w jakiś sposób wiedział, iż jest to błąd reprezentujący podejście do walki z niewiarygodną wręcz prostotą, by nie powiedzieć prymitywizmem. Gdyby przed tym wściekłym tłumem znajdowało się całe pole pułapek, koboldy rozdeptałyby je, nie patrząc ani na wyskakujące z ziemi kolce, ani na spadające głazy. Pocięci i zmiażdżeni współplemieńcy gnaliby dalej. Sama grupa prezentowała się dość imponująco, ale jak Ifret ze smutkiem zauważył, były to tylko pozory. Następną przykrą myślą było to, iż w rzeczywistości nigdy nie widział żadnego goblina, nawet martwego. Mogło mu się zdarzyć jeść goblina, jednak nie był tego pewny. Nikt nie dociekał, co dostaje pod postacią gulaszu, takich rzeczy lepiej było nie wiedzieć. Oczywiście mało na tym świecie było rzeczy, których kobold by nie zjadł. Problematyczne było również to, iż nigdy nie walczył z goblinem i raczej nikt z oddalającej się przed nim radośnie wrzeszczącej grupy też z żadnym się nie starł. Młody kobold był w stanie się założyć, iż jakakolwiek walka, o ile tylko ich przeciwnicy nie zachowają się jak jego współplemieńcy, będzie potwornie jednostronna.

Szedł do przodu, nie wiedząc tak naprawdę, po co idzie, gdzie idzie i co tam zastanie. Nie minął żadnych odnóg tunelu, choć to niewiele jeszcze znaczyło. Mogli minąć całe zgraje zakamuflowanych goblinów gotowych zakraść się na tyły małej koboldziej armii. Nie żeby ta myśl niepokoiła kogokolwiek innego poza samym Ifretem, który zaczął baczniej się rozglądać. Uświadamiając sobie własny strach, kobold zaczął ostrożnie przekradać się pod skalnymi ścianami, licząc na to, że jeżeli nawet jakiś przeciwnik jest przed nim, to wrzeszcząca grupa skupi na sobie całą jego uwagę. Kobold, w sposób kompletnie niekoboldzi, wiedział, że nie chce umierać. Odczucie to stało się niemal namacalne, gdy wrzaski przed nim zmieniły się w ryki po raz pierwszy słyszanego bitewnego zgiełku.

Zbyt mocno jak na swój gust świadomy własnej śmiertelności Ifret popędził na przód i ujrzał scenę, jakiej się nie spodziewał. Wściekła chmara koboldów atakowała zdecydowanie mniejszy, lecz znacznie sprawniej walczący oddział goblinów. Ich przeciwnicy zajmowali miejsce na kamiennej hałdzie u zwieńczenia skalnego mostu rozpostartego nad dołem głębokim na co najmniej trzydzieści koboldów. Gobliny, stojąc ramię w ramię, odpierały ataki bezmyślnie szarżujących jaszczurów. Choć w tym przypadku szarża to zbyt mocne słowo, gdyż nasyp był tak stromy, że docierające do nich koboldy bardziej pełzły, niż szły do przodu. Pobratymcy Ifreta przepychali się bez pomyślunku i lęku. Bard mógłby uznać tę scenę za inspirującą, lecz jedyny myślący w całej zgrai kobold uznał ją za żenującą głupotę. Głupotę, która wywołała gniew. Silny na tyle, by lęk o własne życie stracił jakiekolwiek znaczenie. Wściekłość morderczą w swej naturze. Osłaniając się przed lecącymi kamieniami i spadającymi w przepaść wrzeszczącymi koboldami, złapał kamień, wycelował i rzucił. Traf chciał, że właśnie na ten moment, jakby przeczuwając zmianę sytuacji, w całej grocie zapanowała cisza. Na ten jeden ułamek sekundy wszystkie jaszczury i gobliny, a być może nawet robaki skupiły swe spojrzenie na lecącym kamieniu. Niewielki pocisk, rozmiaru koboldziej dłoni, taki, jakich wszędzie u stóp nasypu leżało mnóstwo, pofrunął z zadziwiającą prędkością. Jego lot trwał sekundę. Kamień trafił prosto w skroń jednego z obrońców. Wybuch entuzjastycznych syków, jaki temu towarzyszył, był ogłuszający, a koboldy, które nie mogły dopchać się do wejścia na nasyp, błyskawicznie zaczęły łapać za pociski i nimi miotać. Mniejszą od Ifreta siłę nadrabiały dzikim, niczym nieskrępowanym entuzjazmem oraz liczbą kamieni. Gobliny nie miały wyboru, przez chwilę jeszcze utrzymywały pozycje, ale nie trwało to długo. Niezdolne do unikania pocisków i zwalczania nacierających przeciwników, zaczęły się cofać. Ogarnięte szałem nie tylko bitwy, ale też zwycięstwa koboldy naparły ze zdwojoną siłą. Ifret też czuł ten dziwny, zmuszający go do akcji zew. Widział przez czerwoną mgłę, umysł z trudem pojmował ruchy, jakie ciało bezwiednie wykonywało. Najpierw nie wiedzieć jakim sposobem dopchnął się do walczących, następnie serią szybkich pchnięć i uderzeń wbił się w pękającą formację goblinów. Pojawienie się wielkiego kobolda i jego dziki atak przeważyły szalę. Gobliny rzuciły się do panicznej ucieczki, jaszczury ruszyły w pogoń.

Aray wyszedł z gabinetu arcymaga. Zszedł po schodach z najwyższego poziomu do wspólnych sal naukowych, następnie udał się do swoich kwater. Merytorycznie czuł się przygotowany. Nie był może silnym magiem, ale przetrenował znane sobie zaklęcia ofensywne. Rozmowa, którą odbył, nie dawała mu wszak spokoju. Z jednej strony wszystko zdawało się w normie. Kilka banałów, formalności, a po tym temat Nuru. W świetle tego, co powiedział duch, wyprawienie jej z wieży byłoby wyrazem troski. Bez wątpienia córka arcymaga musiała mu to wypomnieć wielokrotnie przed tą rozmową. Kwestia została jednak rozwiązana za szybko, jakby w ogóle bez emocji. Było to dziwne. Jakiego ojca nie boli rozstanie z ostatnim namacalnym dowodem istnienia swego dziecka? Oczywiście Nuru nic wielce strasznego stać się nie mogło. Bardzo niewiele rzeczy było w stanie zagrozić istotom takim jak ona. Mag chwilę nad tym rozmyślał, nim po prostu wzruszył ramionami. Zrobił to ze spokojem osoby, która przeszła zbyt wiele, by przejmować się drobnostkami, ale wciąż nie tak dużo, by dostać paranoi. Cokolwiek zaszło między tą dwójką, nie ingerowało w jego życie czy misje. Czy Nuru mogła mieć jakiś ukryty cel? Naturalnie, oczywiście Aray nie potrafił sobie wyobrazić, czego mogłaby chcieć. Co mogłoby zainteresować istotę bezcielesną, prawdziwą manifestację przeszłości? Taka możliwość niemniej istniała. Tak długo, jak nie ściągała na niego zagrożenia ani nie utrudniała mu wyprawy, była to jej osobista sprawa. W razie czego był gotowy jej pomóc na miarę swych możliwości. Lubił Nuru, w przeciwieństwie do większości uczniów nie unikał jej. Ci, jak mu się zdawało, nie lubili widzieć w rozmówcy przypomnienia własnej śmiertelności. On jednak widział już zbyt dużo śmierci, by kontaktowanie się z duchem w jakikolwiek sposób mu przeszkadzało. Zbyt wiele razy sam balansował na granicy życia, by takie spotkanie go przerażało. Kobiecie niewiele pozostało z egzystencji. Może nie była martwa, lecz życia w niej też nie było. Stanowiło to pewien żałosny etap istnienia niemalże martwej bohaterki. Smutny los dla kogoś, kogo czyny często opisywane były w książkach. Nie były to może długie opisy, lecz nad wyraz barwne. Wyrwana z koła reinkarnacji przez ojca niezdolnego poradzić sobie ze stratą. Los według Araya smutny i ponad wszystko godzący w naturalny bieg rzeczy. Nic nie mówił, czując, iż w jakiejś części Nuru akceptuje swoje oderwanie od naturalnego porządku. Gdyby sama się na to zdecydowała, uznałby to pewnie za herezję. Była jednak ofiarą swego ojca i Arayowi trudno było patrzeć na to inaczej niż jak na potworną klątwę. Niemniej był dobrej myśli. Wiedział, że zaklęcia z czasem się zatrą. Prędzej czy później będzie wolna. Wróci do koła reinkarnacji, a jej dusza będzie mogła przejść do następnego etapu egzystencji.

Ruszył po krótkiej ceremonii. Choć praktycznie rzecz ujmując, składała się ona z osobistej odprawy u arcymaga i metaforycznego kopa w tyłek. Całość miała dziwny charakter i jeszcze dziwniejszy klimat. Darcy wyglądał na niemal tak starego, jak był w rzeczywistości. Wysoki człowiek o ciemnych włosach i chudej twarzy od ostatniej rozmowy zmienił się nie do poznania. Był zgarbiony, a jego oczy podkrążone i pozbawione blasku. Zmarszczki starcze się uwidoczniły. W jego sprężyste ruchy wdarła się jakaś ślamazarność. Co gorsza, wydawał się wręcz apatyczny. Jeden z najpotężniejszych ludzi w krainie wyglądał, jakby zmagał się z depresją. Aray uznał, iż jest to zapewne wynikiem decyzji dotyczącej Nuru. Udał, że niczego nie zauważa. Nie mógł nic zrobić, by pomóc, więc stwierdził, że nie będzie przeszkadzał. Inni uczniowie, Adrien, Blaise, Ivette oraz wszyscy pozostali, rozmawiali, załatwiali między sobą ostatnie sprawy czy też porachunki. On jako osoba z natury niebędąca częścią ich małego świata grzecznie się pożegnał i wyszedł. W przyszłości spodziewał się zobaczyć jedynie Ivette. Celem jej wyprawy czy raczej kontynuacją kariery było Armawir. Miasto będące w niewielkiej odległości od Oligard, na jego północ. Było stosunkowo niedaleko, przynajmniej jak na standardy spustoszonej przez wojnę prowincji, której było stolicą. Dziewczyna zapracowała sobie na prestiżową posadę. Rozwijała swe talenty, szlifując je bez opamiętania. Morderczy trening za morderczym treningiem, aż stała się jedną z najpotężniejszych magiczek bitewnych, jakie Aray miał przyjemność poznać. Nic dziwnego, iż jej talenty przyciągały uwagę władców dzikiego wschodu. Prawdziwą zagadkę stanowiło to, czego chcą od niego. W Oligard szukali maga znającego się na magii czasu, więc był jednym z trójki uczniów spełniających te wymagania. Do czego im to potrzebne, nie powiedzieli. Pozostawało wzruszyć ramionami i czekać, aż tajemnica sama się wyjaśni.

Udał się do położonej niedaleko stajni. Była nad wyraz dobrze utrzymana i prowadzona przez rodzinę lokalnych chłopów z prawdziwym sercem i zaangażowaniem. Aray, widząc stajennego, uśmiechnął się szczerze.

– Pora mi się zbierać – rzucił tonem, który wyrażał zarówno zadowolenie, jak i pewną dozę nostalgii. – Będzie mi was brakować, Pietro – przyznał szczerze, a chłopak natychmiast poweselał na tę uwagę.

– Mnie was też, panie – odparł. – Nie zapomnę, jak przemoczeni zastukaliście do domu, kto by się spodziewał po was wtedy wielkiego maga. – Chłopak zmieszał się lekko i spuścił wzrok, uświadamiając sobie, co powiedział.

Widząc niepokój na twarzy młodzieńca, Aray szczerze się roześmiał.

– Do wielkiego maga brakuje mi tyle, ile tobie do siedmionogiego giganta – rzucił wciąż uśmiechnięty, gdy weszli do budynku stajni – a i wyglądałem wtedy żałośnie. Gdyby nie wasza pomoc, pewnie faktycznie wyzionąłbym ducha – stwierdził poważnie Aray. – Bogowie wiedzą, że rana, którą pomogliście mi z matką zaszyć, krwawiła mocno, a właściciel karczmy wyrzucił mnie na zbity pysk. Nawet sił nie miałem protestować. Jakim cudem taką żałosną postać przyjęli tu na nauki, nie mam pojęcia.

– A swoją drogą, panie – powiedział chłopak, biorąc siodło – nie obrazisz się, jak zapytam, czy to prawda, że od czasu, gdy karczmarz cię odegnał, nocami nad jego łóżkiem demon przesiaduje i grzechy mu wypomina?

– Cóż – odparł, gładząc swego starego siwego wierzchowca, który taksował go leniwym wzrokiem brązowych oczu – nie. To nieprawda. To była tylko iluzja, trwała parę dni, na więcej nie miałem siły, po tym jak mnie przyjęli. Trzeba było energię skupić na nauce, a nie dręczeniu miejscowych.

– A szkoda – odparł chłopak z rezygnacją, ale mimo to dziwnie rozbawiony. – Stary drań znowu podniósł ceny.

– Hmm – odpowiedział przeciągle Aray. – W takim razie może starego karczmarza jeszcze raz w nocy odwiedzi jego sumienie.

Obaj porozumieli się wzrokiem i zachichotali.

Szamani plemienia Czernego Czerwia siedzieli spokojnie w półkolu. Znajdowali się na środku sali biesiadnej. Cisza zakłócana była szeptami, a w całym pomieszczeniu dało się wyczuć atmosferę wyczekiwania. Zasiedli do kamiennych płyt i rusztowań ze zmurszałego drewna stanowiących stoły i ławy. Co i rusz podbiegali do nich uczniowie. Dogadzali starszym goblinom na wszelkie sposoby. Każdy gest mógł być ziarnem, z którego wykiełkuje potem przychylność. Szamani byli duchowymi przewodnikami oraz przede wszystkim przywódcami. Nawet największy z wojowników bał się ich czarów i klątw. Dlatego też całe plemię podlizywało im się przy każdej możliwej okazji.

– Powinien już tu być! – krzyknął jeden z goblinów, pomarszczony, gruby zielony stwór, stary i tonący pod dziesiątkami talizmanów, które wyglądały na nim niczym łańcuchy. Zajadał się mięsem z kobolda.

– Spokojnie, sędziwy Kruhu – odpowiedział drugi, nieco młodszy, o paskudnych niedomykających się ustach pełnych powykrzywianych zębów. – Jeszcze nic nie wiadomo.

– Wiadomo – zaoponował inny szaman. – Cała grupa nie żyje.

– Dużo wojowników, dobry plan, muszą być jakieś koo… kompp… kompilacje – wydukał kolejny.

– Komplikacje – zaskrzeczał, poprawiając przedmówcę jeszcze inny.

Dyskusja rozgorzała na dobre, mimo to Harum się jej nie przysłuchiwał. Był uczniem najstarszego z szamanów, uczył się długo, odznaczał się sprytem i praktycznością. Doszedł już do odpowiednich i oczywistych wniosków. Obrzucił grupkę szamanów leniwym spojrzeniem swoich wielkich czarnych oczu, podrapał się po długim zielonym nosie, charakterystycznym dla tej rasy. Pogładził swoją płaską twarz i rzadkie czarne włosy. Pora była działać. Wypił zawartość małej buteleczki, dodając sobie odwagi ziołową mieszkanką. Ruszył z glinianą miską pełną gęstej cieczy w stronę swego nauczyciela. Pomarszczony stary goblin zerknął na niego krzywo.

– Och, najpotężniejszy Kruhu – rzekł, wręczając szamanowi zupę. – Zupę z grzybów i nietoperza, tak jak lubisz, zrobiłem. Twoja ulubiona, o panie.

Ten zmierzył go wzrokiem, posyłając Harumowi spojrzenie pełne odrazy i wyższości. Uczeń z pokorą je przyjął i skłonił głowę. Następnie Kruh włożył do miski drewnianą łyżkę, powąchał i dał swemu uczniowi do spróbowania. Harum pokornie wypił łyk i uśmiechnął się szczerze. Widząc to, szaman zachłannie przyciągnął do siebie miskę i zaczął siorbać. Jego uczeń odszedł lekko na bok, po chwili zebrał się jednak w sobie i wystąpił na środek pomieszczenia.

– O najwięksi i najpotężniejsi – zaczął. – Czy pozwolicie temu skromnemu pędrakowi przed wami przemawiać? – zapytał, a sala momentalnie ucichła.

Spojrzenia wszystkich skierowały się w jego stronę.

– Bezczelność – zagrzmiał jeden z szamanów, mierząc Haruma wzrokiem. – Poćwiartować go!

– Chcę go wysłuchać – warknął kolejny.

– Oskórujmy go – krzyknął radośnie następny.

– Niech mówi – zagrzmiał donośny głos Fifi, najpotężniejszej z szamanów, najrówniejszej wśród równych. – Jak nam się nie spodoba, to będzie dzisiejszą przystawką.

Reszta goblinów w pomieszczeniu pokiwała radośnie głowami. Radość udzieliła się szczególnie uczniom, którzy byli przekonani, iż Harum, niezależnie od tego, co powie, podpisał właśnie na siebie wyrok śmierci. Tylko najgłupsi stawali przed radą bez ważnych i dobrych informacji.

– Przybyłem, by rozwiązać problem rady – powiedział Harum – bym ja, znany wam jako najpilniejszy i najbardziej oddany z uczniów, mógł się wam przysłużyć.

– Niby jak? – zapytała zaintrygowana Fifi.

Reszta również wpatrywała się w niego z wyczekiwaniem. Harum zauważył, jak część z nich się oblizuje, ukazując długie i ostre kły. Było jednak za późno, by się wycofać. Nie pozwolił więc strachowi nawet wykiełkować.

– Och, ależ naturalnie sprzątając oraz zajmując należne mi miejsce przy stole, o wielcy – odparł głośno i donośnie. – W końcu wiem, iż rada nie jest w swym pełnym składzie.

Na chwilę zapanował ogólny chaos, gdyż wszyscy zaczęli na przemian krzyczeć i szeptać. Dziesiątki par oczu wodziły chaotycznie po sali.

– Wytłumacz – rzekła Fifi i zerknęła z uśmiechem na zszokowanego Kruha.

– Och, najwięksi – odpowiedział Harum. – Z przykrością muszę zauważyć, iż wielki Kruh niepostrzeżenie odszedł we śnie.

Dziesiątki oczu wbiły się w starego goblina, którego ruchy zwolniły, i zaczęły go przewiercać. Jego twarz złagodniała, a wyraz błogości zastąpił szok, jaki malował się na jego obliczu jeszcze chwilę temu. Wtem nagle Kruh zerwał się, wyjąc. Harumowi mowę odjęło, otworzył szeroko oczy. Stary goblin powinien był zasnąć i umrzeć w ciszy. Tymczasem ten zaczął biegać i przewracając ławy, piszczał tak głośno, jak zaciśnięta tchawica pozwalała. Raz po raz rzucał się na ziemię, tarzając się, by znów się poderwać i przebiec parę kroków. Harum patrzył na to wszystko, ściskając w dłoni pustą butelkę z odtrutką. W duchu cieszył się, że zażył podwójną dawkę przed degustacją. Tymczasem stary szaman wskoczył na stół i złapał jednego ze swoich młodszych kolegów, rozpaczliwie próbując wybłagać u niego ratunek.

W odpowiedzi rozbawiony goblin zwyczajnie odsunął się zafascynowany. Tymczasem ruchy Kruha zwolniły, jego ciało zaczęło puchnąć, mętny wzrok skierował się na jego ucznia. To jedno spojrzenie pełne bólu i wściekłości było ostatnim, co zrobił za życia.

Było w nim również oskarżenie, uzmysłowił sobie Harum. Dziwna rzecz u goblina takie oskarżenie, jakby sam nie zrobił podobnie parę lat wcześniej. Harum był zbyt praktyczny, by przejmować się takimi drobiazgami. Owszem, znał starego całe swoje życie, owszem, ten wychował go i nauczył wszystkiego. Ale znęcał się również nad nim przy okazji każdej porażki oraz dużej części sukcesów.

– Szanowna rada wybaczy – powiedział głośno, podchodząc do zwłok. Wziął zaostrzony kijek, którego jeden z szamanów używał jako widelca, i dźgnął nieruchome ciało. – Umarł spokojnie, jak mówiłem, jego ciało jednak dopiero teraz to zrozumiało. – Na wszelki wypadek kopnął jeszcze truchło i uśmiechnął się szczerze.

I znów na chwilę salę wypełniły niedające się zrozumieć, nałożone na siebie szepty, po parunastu sekundach ucięte przez śmiech wszystkich szamanów.

– Witaj wśród swoich, Harumie – zagrzmiała niesamowicie władczym głosem Fifi do wtórów potakiwań i wiwatów. – Witaj wśród nas.

Goblinowi nie pozostawało już nic innego, jak zająć swoje miejsce. Roztropnie wylał na wpół zjedzoną zupę za stół.

– Zapomniałeś o czymś – zwrócił się do niego jeden z szamanów, wskazując zwłoki.

Harum skinął głową, faktycznie obiecał posprzątać. Już chciał wstać, gdy w głowie zaświtała mu inna myśl. Nie był już uczniem. Pstryknął dwa razy na najbliższego ucznia i pokazał mu ciało. Westchnął w ekstazie, gdy nieszczęśliwy podopieczny jednego z szamanów mocował się z groteskowo rozdętym trupem i tak już grubego starego goblina.

Krwiożerczy szał minął, gniew zmienił się w bezsilność i żałość. Bitewna ekstaza stała się bólem setek siniaków, skaleczeń, rozcięć i czegoś, co mogło być bliżej niesprecyzowaną liczbą złamanych lub pękniętych kości. Bitwa wygrana, ta myśl każdego innego kobolda wprawiłaby w zachwyt. Jego to jednak irytowało, chociaż nie wiedział czemu. Uczucie było jak pełzanie natrętnego robaka po łusce czoła. I tak niezdolny do ruchu zaczął się zastanawiać. Skupił myśli i zadał sobie pytanie. Czemu nie mogę się cieszyć w pełni z zasłużonego triumfu? W domu przywitają go jak bohatera. Cóż, w zasadzie był bohaterem. Zdobył – rozejrzał się niemrawo – pustą jaskinię pełną trupów. Sukces na wielką skalę w społeczeństwie koboldów. Szybko przeanalizował w głowie minione wydarzenia, starcie nie trwało długo, mimo to chaotyczna bijatyka kosztowała życie wiele istot, zarówno koboldów, jak i goblinów. I nagle, przepatrując w swojej głowie obrazy, uzmysłowił sobie, z czym mu się kojarzyły. Z zabawami malców, bezsensownymi, równie chaotycznymi, ale zdecydowanie mniej brutalnymi i co gorsza, zaczął zdawać sobie z tego sprawę, równie bezcelowymi…

Pomasował sobie bok, który nagle zabolał. Jak przez mgłę pamiętał cios jakiegoś gobliniego wojownika. Przekręcił się na drugą stronę. Spróbował zaczerpnąć powietrza, ale poczuł dziwny ucisk w gardle. Coś takiego… jakby długiego i mięsistego zaklinowało się na drodze między jego zębami a przełykiem. Ostrożnie wymacał pazurkami owo „coś” i pociągnął. Uwolniony, w końcu wziął wdech pełną piersią. Nabrał powietrza, którego, jak sobie uzmysłowił, wcześniej mu naprawdę brakowało, i zerknął na dłoń. Trzymał w niej pół gobliniej ręki. Położył się wygodniej, wkładając sobie fragment goblina pod głowę. Pasował w sam raz.

Czy życie ma jakąś wartość? Pytanie wydawało się obce, wręcz wulgarne w umyśle kobolda. Jednak raz wypowiedziane nie mogło być uciszone. Ifret niespokojnie przewrócił się na plecy. Mrugnął kilka razy, ale echo tej myśli nie chciało odejść. Niezdolny do zapomnienia powtarzał więc pytanie raz po raz. Czy życie ma jakąś wartość? Szybko rozbolała go głowa, uczucie przypominało tłuczenie kamieniem, tylko że od środka. Biedny kobold złapał się za uszy, dochodząc do jedynego słusznego wniosku. Zaraz słowa, ewidentnie niemieszczące się w jego małej głowie, spróbują wyjść uszami. Przerażony przycisnął głowę do ziemi, odrzucając pozostałości goblina. Nie mógł już się wycofać na bezpieczne obszary błogiej nieświadomości. Przypomniał sobie, że szaman Wei go ostrzegał. Och, czemuż go nie posłuchał. Teraz było już za późno. I trwał tak w milczeniu, gotując się na najgorsze, które jednak nie nadeszło. Co zatem biedny kobold mógł począć? Opracował błyskotliwy plan, którego pogratulowałby sobie, gdyby nie morderczy ból głowy. Jeżeli nie był w stanie utrzymać takiej ilości słów, to trzeba ją było zmniejszyć. Zapomnienie okazało się niemożliwe, więc stwierdził, iż musi je podzielić. Tak więc zobaczył słowa w formie dziwnych symboli i zaczął je przesuwać z dala od siebie. Zrobił, co było w jego mocy, wytężając się tak mocno, jak tylko może mała jaszczurka, która bardzo się stara. I gdy tak poodsuwał słowa od siebie, nacisk zelżał, a w jego umyśle zostało pytanie Życie?, które szybko zmieniło się w Co to życie?

Kobold zastygł w bezruchu, łzy napłynęły mu do oczu. I nagle wziął głęboki oddech i powiedział na głos:

– Co to życie?

Odpowiedziało mu jedynie echo.

Wstał i zaczął dreptać niespokojnie, ból głowy zmienił się i stracił na znaczeniu. Wraz z nim milkła jakaś pierwotna cząstka prymitywnego gada. Z jej zniknięciem pojawiały się możliwości wcześniej niedostępne. Ifret obejrzał pobojowisko, drapiąc się po podbródku. Spojrzał na ciała i westchnął. Zaszła w nim pewna zmiana. Wspiął się na wyżyny intelektu niedostępne dla zwykłego kobolda. Jego umysł zaczął działać inaczej. Właśnie to sobie uświadomił i biorąc w dłonie głowę goblina, zadał mu zmieszany pytanie:

– Co to jest życie?

Położył się niepewnie i myślał nad wieloma implikacjami tych słów, znaczeniem tego niedającego mu spokoju pytania, ślepy na obrazy zmieniające się przed jego oczami.

Odnaleźli go wiele godzin później. Przynieśli czy może raczej przywlekli go ku radości i dumie współplemieńców. Jego plemię zignorowało stan, w jakim był ich bohater. Całe funkcjonowanie Ifreta sprowadzało się do regularnego płytkiego oddechu. Jeśli usłyszał choć jeden wiwat, choć jeden ekstatyczny okrzyk zachwytu, nie dał tego po sobie poznać. Ostatecznie zostawili go w jednej z nieużywanych kwater.

Wstał dopiero po długim czasie, w którym odwiedzali go wszyscy od szamana przez wodza aż do, o zgrozo, jego ojca. Dziwaczny jak na ich rasę, choć, co uświadomił sobie z niejakim zaintrygowaniem, przyjemny wyraz troski. Wstał dopiero, gdy na chwilę udało mu się przestać myśleć, z ciałem obolałym, głową pogrążoną w bezgranicznym chaosie i monstrualnym głodem. Z niemym zachwytem uzmysłowił sobie, iż ktoś położył obok jego legowiska miskę z małymi pełzającymi larwami. Uśmiechnąłby się od ucha do ucha, gdyby koboldy mogły się tak uśmiechać, i wpakował swoją mordkę do środka, pochłaniając robaczki w jednej chwili. Następnie, odsunąwszy się, zerknął na miskę. Była z kamienia, w którym ktoś lub coś zrobiło wgłębienie na rozmiar koboldziej pięści. Całość bez trudu mieściła się w jego obu otwartych dłoniach i była dość ciężka. Wcześniej nie zwracał żadnej uwagi na takie przedmioty, lecz tym razem było inaczej. Nie mógł oderwać od miski swojego wyjątkowo zaintrygowanego spojrzenia. Poczuł, iż przedmiot ten jest istotny w sposób, jakiego żaden kobold nigdy wcześniej nie był w stanie określić. Wstał, gdy w jego umyśle powstała pewna idea.