© Copyright by Wydawnictwo Poligraf, 2024

© Copyright by Łukasz Tkaczyk, 2024

Wszelkie prawa zastrzeżone.

Żaden fragment nie może być publikowany ani reprodukowany bez pisemnej zgody wydawcy lub autora.

Projekt okładki: Łukasz Tkaczyk

Opieka redakcyjna: Klaudia Dróżdż

Redakcja: Karol Rutski

Korekta: Anna Kozar, Karol Rutski

Skład: Wojciech Ławski

Ilustracje/zdjęcia: archiwum własne autora

Książka wydana
w Systemie Wydawniczym Fortunet™

www.fortunet.eu

ISBN: 978-83-8308-565-4

Wydawnictwo Poligraf

ul. Młyńska 38

55-093 Brzezia Łąka

tel. 71 344 56 35

www.WydawnictwoPoligraf.pl

Dziękuję Adamowi Kuliczkowskiemu, ponieważ zawsze mnie wspomagał podczas pisania. Również Andrzej Tkaczyk, mój tato, zasługuje na podziękowania, bo jest przy mnie cały czas. Bardzo tego potrzebuję, nawet jeśli na to nie zasługuję. Dziękuję!

WSTĘP

Cześć, na imię mam Łukasz i jestem pracoholikiem. To trochę jakbym był na spotkaniu osób, które nadmiernie lubią alkohol. Prawdą jest, że kocham pracę i to się nie zmieni. Dla przykładu, kiedy przychodzi piątek, wszyscy są szczęśliwi, że już weekend, mnie natomiast zaczyna się robić smutno.

Postaram się opisać, jak to się stało, że trafiłem na wózek inwalidzki (na szczęście chwilowo). Bardzo mnie denerwuje, gdy ktoś mówi o mnie „inwalida” lub „niepełnosprawny”. Może i nie jestem teraz (jest końcówka roku 2022) w pełni sprawny, ale to się zmienia. Po prostu nie ma najmniejszych szans, żeby było źle. Od razu mówię, że nie zamierzam pisać żadnych smutów. Więc jeśli liczysz na dramę, to lepiej zostaw tę książkę. Ten akapit piszę już po zakończeniu pisania książki. Parę razy próbowałem zacząć od początku, niestety nie udało mi się to. Dlatego pierwsze rozdziały są trochę słabe, potem się rozkręcam.

Chciałbym podziękować jeszcze paru osobom. Na pewno nie zdołam wymienić wszystkich. Chodzi o to, że są ze mną w tak trudnym dla mnie czasie. Dziękuję mojej siostrze Angelice oraz jej chłopakowi Wojtkowi. Mojej babci Marii, która piecze bardzo pyszne ciasta, także dziękuję. Możecie tylko żałować, że ich nie próbowaliście. Serio mówię, pychotka. Za parę dni będzie kruche ze śliwkami. Mmm… Dziękuję również dziadkowi Tadeuszowi, cioci Ewie, Agacie oraz Marzenie. Tak samo wujkowi Mirkowi, kuzynce Dalii oraz kuzynom: Sewerynowi i Martinowi. No i oczywiście – bo zawsze stawiam ich na pierwszym miejscu – mamie Katarzynie i tacie Andrzejowi. Bardzo ich kocham! Podziękowania wysyłam też do Alberta. To on stworzył tę piękną okładkę.

Kolejność tych osób jest zupełnie przypadkowa. Nie ustawiam ich zależnie od ważności. Przepraszam, jeśli ktoś poczuł się urażony.

Oto moja historia.

1. EGZAMIN

Jest ciepło i słoneczko świeci, czego chcieć więcej? Ale mnie czeka egzamin zawodowy z obsługi różnych maszyn. Budzi się ranek, spotykamy się obok pożyczonego od rodziców auta kolegi. Alternatywnie możemy dojechać do celu autobusem. Egzamin mamy w miejscowości oddalonej o około pięćdziesiąt kilometrów. Dojeżdżamy na miejsce. Dopiero tam dowiaduję się, jakie przypadło mi zadanie. Mam być testowany na frezarce¹ – zwykłej, nie CNC. Mam alergię na tego typu wydarzenia. Szybko sunę do przodu, lecz wszystko dzieje się powoli. Jak na salę z maszynami, temperatura jest według mnie za niska. Z każdą chwilą stres robi się coraz większy.

Jest nas sześciu plus trzech egzaminatorów. Obrabiarki są obrócone od ściany o czterdzieści pięć stopni. Nawet ładnie to wygląda.

No to start. Nasze ławki ustawione są na początku przed biurkami egzaminatorów. Obok stoją regały z materiałami do obróbki, narzędziami pomiarowymi itd. W ramach pierwszego zadania mamy napisać, w jaki sposób będziemy wykonywali operację po operacji. Kolejność jest ważna, bardzo ważna. Wszystko w trakcie sprawdzają. Kilka razy powtarzam w myśli: kolejność, kolejność i jeszcze raz kolejność!

Inaczej niż z surową stalą zacząć się nie da. Frezować mamy z trzech stron, na czwartej pozostanie mi promień automatyczny R26². Na logikę potrzeba do tego wałka D52³. Podchodzę więc do miejsca, gdzie leży stal. Na oko tylko jeden jej rodzaj pasuje, więc mierzę go szybko, okazuje się mieć D54, to zostaje R27. Nie, to na pewno nie to. Szukam dalej. Dostrzegam inny rodzaj. Pomiar mówi mi, że jest dużo za mały. Wracam więc do tego pierwszego typu. Może tamten jest jakiś przypadkowy i mam pecha. Sprawdzam kolejny – nadal D54. Już zamierzam przebierać dalej, ale dostrzegam po minach dorosłych, że ten jest okej.

Więc zwracam się do nich:

– To nie ten. On ma D54, co daje R27, musimy uzyskać R26, czyli potrzebujemy D52 albo się mylę.

Po mojej wypowiedzi zapada totalna cisza. Egzaminatorzy na początku nie wiedzą, co powiedzieć. Zamieniają ze sobą kilka zdań. Oczywiście nic nie słyszę, bo po pierwsze jestem za daleko, a po drugie mówią za cicho. Wreszcie jeden się głośno odzywa:

– Zrobimy tak: skreśl R26 i napisz R27, my się pod tym podpiszemy.

Jak powiedział, tak się stało. No to zaczynam robotę na poważnie. Tolerancja błędu rozśmiesza mnie – wynosi plus minus 0,5 mm. Żeby się aż o tyle pomylić, trzeba być wybitnym głąbem. To na pewno jakiś żart. Robię wszystko z dokładnością do 0,1 mm. Przed rozpoczęciem pracy musimy wziąć narzędzia pomiarowe. Oczywiście i to jest punktowane.

Trzeba zabrać mikrometr⁴, który, wiadomo, pokazuje każde 0,01 mm. Przy tak ogromnej możliwości błędu według mnie zbędny. Podczas wykonywania detalu udowadniam, że nie potrzebuję pomocy. Na sam koniec opowiadamy po kolei, jak wykonujemy komponent, jest to sprawdzane dokładnie z tym, co napisaliśmy na początku. Przychodzi moja kolej, odpowiadam bardzo pewnie. Jednak na sam koniec jeden z egzaminatorów zadaje mi najgorsze pytanie, jakie mogę wtedy usłyszeć:

– Czy uważasz, że wszystko było zrobione dobrze?

Zwątpiłem. Przeczuwam podstęp.

– Yyyy… wydaje mi się, że tak – burknąłem przerażony.

– To dziękujemy bardzo, do widzenia.

W taki oto kulturalny sposób nakazano mi opuścić pomieszczenie. Totalnie nic nie wiem. Czy są jakieś punkty, a jeśli tak, to ile? Czy zdałem? Po jakichś dwóch tygodniach przychodzą do szkoły wyniki. Wychowawca nas o tym powiadamia. Grzecznie na przerwie do niego idziemy. Nieśmiało i z wielkim strachem pytam:

– Yyy… to ile yyy… miałem z egzaminu?

– Sto procent – odpowiada wychowawca, a na jego twarzy widać lekki uśmiech i zerowe zdziwienie, jakby był pewny, że wynik nie mógł być inny.

Dla mnie to szok. Wtedy zrozumiałem, co powinienem w życiu robić. Mimo niskiej samooceny, uznałem, że jednak znam się na maszynach, podbudowało mnie to bardzo.

Tak zaczęła się moja choroba.

¹ Frezarka – obrabiarka przeznaczona do obróbki skrawaniem powierzchni płaskich i kształtowych, takich jak rowki, gwinty, koła zębate. Narzędziem obróbczym stosowanym we frezarce jest frez. Głównym ruchem powodującym skrawanie freza jest jego ruch obrotowy, oprócz tego frez przesuwa się względem obrabianego materiału. Obróbka frezarką nazywa się frezowaniem.

² Promień (oznaczany literą „r” od łac. radius) – odcinek łączący środek koła, okręgu, kuli lub sfery z dowolnym punktem położonym na jej brzegu, a także długość tego odcinka. Długość promienia jest w tym przypadku zawsze równa połowie długości średnicy.

³ Średnica okręgu lub sfery – dowolny odcinek o końcach należących do tej figury i przechodzący przez jej środek symetrii. Niekiedy tę definicję rozszerza się na stożkowe i kwadryki mające środek symetrii (np. elipsy, elipsoidy, a nawet hiperbole i hiperboloidy). Przez średnicę koła lub kuli rozumie się średnicę jej brzegu, tj., odpowiednio, okręgu i sfery. Wówczas tak zdefiniowana średnica jest najdłuższym odcinkiem zawartym w całości w tych figurach.

⁴ Mikrometr (zwany także mikromierzem, dla odróżnienia od mikrometra jako jednostki miary długości) – przyrząd pomiarowy służący do mierzenia wymiarów geometrycznych przedmiotów z materiałów twardych (np. stal, sztywne tworzywa sztuczne) z rozdzielczością rzędu 0,01 mm (z interpolacją „na oko” do 1 μm) lub 0,001 mm (mechaniczny lub cyfrowy).

2. DZIWNA PRACA

Pracuję fizycznie (niestety) w fabryce z branży automotive. Omawiam moje przyszłe stanowisko ze znajomymi, którzy mają o tym pojęcie. Na początku przyznają mi tylko pierwsze zmiany. Później, gdy dostaję awans, pracuję na dwie zmiany. Dobrze, że wszystko robimy wewnątrz jednego działu. Nie można tego nazwać produkcją. Wykonujemy same próby, testy, analizujemy dane. Początek jest trudny, komponenty są tak duże i ciężkie, że przy każdym stanowisku zamontowano specjalny żuraw⁵ stacjonarny. Jak to w dużym zakładzie, na wszystkie narzędzia pomiarowe są wyznaczone miejsca, taśmą izolacyjną w formie prostokątów na blacie. Problem jest tylko taki, że jedno biurko musi wystarczyć na trzy maszyny. W związku z tym, kiedy ustawimy tam wszystkie przyrządy do pomiarów, nie ma miejsca na kontrolę. Wpadam na pomysł, żeby część z nich wisiała. Ten stolik od blatu do daszku ma białą blachę perforowaną w kwadraty. Idę więc do kontroli jakości do znajomego. Daje mi ołówek oraz trzy karty pomiarów, są z drukarki, więc z tyłu pozostały białe. Mam karty formatu A4. Na każdej rysuję jeden wieszak. Dobrze to przemyślałem i dodaję tylko plastiki o grubościach, które występują u nas, a także długości śrub, które gdzieś widziałem. Chcę mieć pewność, że te produkty istnieją i są dostępne w sprzedaży. Przedstawiam każdy wieszak w trzech rzutach. Człowiek z ulicy by zrozumiał, o co chodzi.

Czym prędzej idę do swojej mistrzyni. Rozglądam się po biurze, na szczęście jest. Daję jej te kartki i tłumaczę, o co chodzi. Ona nawet na te rysunki nie patrzy, odpowiada:

– Przekażesz to jutro rano szefowi firmy, która nam robi podajniki. Wykonają ci to.

Trochę mnie to pocieszyło. Coś ruszyło do przodu. Czekam więc grzecznie do następnego dnia. Wtedy widzę, że ten człowiek maszeruje w kierunku mojego działu. Proszę go o chwilkę rozmowy. Daję mu kartki, tłumaczę, o co dokładnie chodzi. Spogląda badawczo na pierwszy rysunek. Po dłuższej chwili na drugi i na trzeci. Oddaje i stwierdza:

– Ale ja nie mogę tego od ciebie wziąć.

Po czym odwraca się i idzie w stronę biura. Zbiera mi się na płacz. Nie wiem, do kogo zwrócić się po pomoc. Ten facet na sto procent biegnie do mojej mistrzyni donieść, że projekt rozrysowałem na tyłach kart pomiarów. Patrzę, idzie z mistrzynią. Serce mam w gardle. Zmierzają w moją stronę. Zrobiło się megagorąco. Przeczuwam kłopoty. Kiedy podchodzą, słyszę głos pana:

– …tak jak wcześniej mówiłem. Nie mogę tego od niego zabrać, bo to tak jakbym mu zabrał premię.

Szczęka mi opadła. Chcę coś powiedzieć, ale nie wiem co. Na szczęście odzywa się moja przełożona:

– To zrobimy tak: pan weźmie te rysunki, a premię Łukasz dostanie od nas.

To całkowicie zmienia moje nastawienie. Zaczynam myśleć pozytywnie, a pan mówi:

– …nie podbieram pracowników z firm, dla których pracuję. Chyba że sami się zgłoszą.

To wyraźny sygnał, że gdzieś jest jeszcze dla mnie miejsce. Ucieszyłem się bardzo.

Premia mnie zaskakuje. Spodziewam się gotówki, a dostaję dwa bony po pięćdziesiąt złotych oraz wydruk z podziękowaniem od szefa i jego podpisem. Za bony kupiłem piwa i kiełbasy. Odbył się udany grill. Z wiadomych przyczyn mało z niego pamiętam.

Niedługo byłem tam zatrudniony.

⁵ Żuraw – dźwignica wspornikowa, urządzenie do przemieszczania ciężarów na ograniczonej przestrzeni, służące do przenoszenia, przesuwania, ładowania lub wyładowywania ładunku.

3. RĘKA

Miałem kiedyś złamaną prawą rękę, bardzo solidnie. Scalają mi ją pięcioma śrubami i płytką. Podczas którejś nocnej zmiany czuję, że coś jest z nią nie tak. Jadę z mistrzem innej grupy do szpitala na prześwietlenie. Tak jak się obawiam, wychodzi, że mam rację. Płytka jest złamana, a ponadto zamiast zrostu kości powstał staw rzekomy⁶. Czeka mnie kolejna operacja. Pocieszające trochę jest to, że wcale nie boli, odpada podnoszenie czegoś ciężkiego. Z oczywistych względów nie chcę być operowany tam, gdzie poprzednio. Jeżdżę więc od szpitala do szpitala, szukając takiego, do którego mnie przyjmą. W jednej z placówek w sąsiednim mieście wychodzi z gabinetu wiekowa pani. Mówi coś, co mnie bardzo niepokoi: – …a na wycięcie cysty⁷ spod kolana muszę czekać szesnaście lat.

Problemem jest to, że ona wygląda na taką, która nie przeżyje jeszcze szesnastu lat. Stan mojego zdrowia nie zagraża życiu, kontuzja nie powoduje trwałego uszczerbku na zdrowiu. Szybkie podliczenie daje minimum trzysta lat oczekiwania. Spokój skutkuje sukcesem: przyjmują mnie do szpitala oddalonego od mojego miasta zamieszkania o około pięćdziesiąt kilometrów.

Ordynator z owej placówki oznajmia:

– … mógłbym cię od razu przyjąć, ale mam prawie pełen oddział. Wolałbym mieć parę miejsc wolnych w razie jakiegoś wypadku. Wtedy na pewno wolne łóżka będą potrzebne.

To sensowne wyjaśnienie. Zadzwonił niecały tydzień później.

⁶ Staw rzekomy – rodzaj zaburzenia zrostu kości. Kryteria czasowe nie mogą być ściśle określone. Umownie staw rzekomy jest rozpoznawany, jeśli po upływie dziewięciu miesięcy od urazu (złamania kości) nie ma zrostu i zdjęcia rentgenowskie przez kolejne 3 miesiące nie wykazują postępu gojenia złamania.

⁷ Torbiel, cysta (łac. cystis) − patologiczna przestrzeń w obrębie organizmu, składająca się z jednej lub większej liczby komór wypełnionych płynem albo treścią galaretowatą.

4. OPERACJA

Do szpitala zostaję przyjęty w piątek, dawno po godzinach pierwszych operacji. Przez sobotę i niedzielę czekam bezczynnie. Zostałem poinformowany, że po usunięciu stawu rzekomego kość może się okazać za krótka do prawidłowego funkcjonowania ręki. Wtedy trochę tkanki kostnej będą musieli pobrać z biodra. Oczywiście z mojego. Dlatego bardzo miły anestezjolog podaje mi pełną narkozę.

Gdy leżę na stole operacyjnym, pytam:

– Kiedy to zacznie działać?

Anestezjolog patrzy na mnie, potem na zegarek, znowu na mnie i mówi:

– Teraz.

Dosłownie po sekundzie zaczyna mi odbierać moc. Pamiętam tylko, że coraz trudniej mi się oddycha, że dostaję maseczkę, że ledwo unoszę powieki, że po chwili nie mam siły ich unieść. Usypiam.

Budzę się w sali pooperacyjnej. Mam tak sucho w gardle, jakbym przebiegł z dziesięć kilometrów. Potrzebuję zaspokoić pragnienie. Dostaję kubek wody, po łyku jest ogromna ulga. Zaglądam pod kołdrę, na szczęście udało się bez grzebania w nodze. Nie ma żadnego plastra ani opatrunku. Ucieszyło mnie to. Znów usypiam. Budzę się drugi raz. Znowu jestem spragniony. Więc piję i… usypiam. Łącznie tak z pięć razy. Swoją drogą ta narkoza to najlepsza faza, jaką w życiu miałem. Gips noszę osiem tygodni, po sześciu miesiącach wyciągają płytkę i śruby. Ale trochę wyprzedzam fakty.