© Copyright by Ryszard K. Hetnarowicz, 2025

© Copyright by Wydawnictwo Poligraf, 2025

Wszelkie prawa zastrzeżone.

Żaden fragment tekstu nie może być publikowany ani reprodukowany bez pisemnej zgody wydawcy i autora.

Skład i łamanie: Aleksandra Mikołajko, Wojciech Ławski

Projekt okładki: Aleksandra Mikołajko, Wojciech Ławski

Opieka redakcyjna: Klaudia Dróżdż

Redakcja: Dominika Ładycka

Korekta: Karol Rutski, Irena Piecha

Konwersja do EPUB/MOBI: InkPad.pl

Książka wydana
w Systemie Wydawniczym Fortunet™

www.fortunet.eu

ISBN 978-83-8308-972-0

Wydawnictwo Poligraf

ul. Młyńska 38

55-093 Brzezia Łąka

tel. 71-344-56-35

www.WydawnictwoPoligraf.pl

Tej, która uchyliła furtę wieży

Zamiast wstępu

W swojej codzienności najzwyczajniej przemierzamy ulice, place, skwery i parki, najczęściej nie dostrzegając ani ich urody, ani specyfiki. Zagonieni, zaaferowani sprawami dnia, skupieni na rozwiązywaniu problemów, których wciąż przybywa, nawet nie wyobrażamy sobie czasu i okoliczności, które pozwolą nam zwolnić bieg. Bywa wprawdzie, że wieczorem siadamy zmęczeni w swoim domu i z lubością oddajemy się chwilom błogiego lenistwa. Nie trwa to wszakże długo, bo rzeczywistość szybko daje o sobie znać kolejnym ciągiem zdarzeń.

Trafiają się jednak w życiu takie momenty, które zatrzymują w biegu. Zmuszają do spowolnienia rytmu życia i nakazują wręcz obejrzeć się za siebie, podsumować już przebyty dystans. Niekiedy jest to psychiczny lub fizyczny dyskomfort, a innym razem prozaiczne zdawałoby się zdarzenie. Bywa też, że wystarczy jeden gest, zdanie wypowiedziane przez drugiego człowieka, by uchyliła się brama wieży, z wysokości której spoglądaliśmy na świat, i zachęciła do jej opuszczenia. Takie zdarzenie potrafi otworzyć nam oczy na bezrefleksyjnie wcześniej mijane czy wręcz niedostrzegane rzeczy, zjawiska… Wyobraźnia każe nagle spojrzeć na nie z zupełnie innej perspektywy. Inaczej dostrzec swój czas i swoje miejsce na ziemi. Nawet w sformułowaniu „moje miasto” odkrywasz nie tylko ładunek emocjonalny, ale i wartości, które pozwalają ci takiego określenia użyć. Nagle zdajesz sobie sprawę, że jesteś dziedzicem tych, którzy byli przed tobą, ale przecież i ty kiedyś zostawisz schedę tym, którzy przyjdą po tobie.

Historia nie lubi anonimowości, dlatego bogata jest w nazwiska wybitnych postaci. Na plan pierwszy wysuwa ich dokonania i wydarzenia, w których brali udział. Tak jest w dziejach każdej zbiorowości, bez względu na jej wielkość i znaczenie dla zdarzeń globalnych. Nikt nie zaprzeczy temu, że to właśnie indywidualności mają moc sprawczą, konstruktywną, począwszy od wodzów, przedstawicieli władz czy wielkich budowniczych, a skończywszy na fundatorach, mecenasach. Ktoś musi mieć wizje, siły sprawcze, zdolności kierownicze, umieć zaprojektować, by inni ruszyli za nim i te pomysły doprowadzili do urzeczywistnienia. Nic też dziwnego, że spisane dzieje utrwalają przede wszystkim pamięć o indywidualnościach i ich roli w zbiorowości.

Jest jednak jeden cichy bohater wszelakich dziejów – wszyscy ci, którzy pojęli głoszone idee i swoją postawą wcielili je w życie. Oczywiście ci „wszyscy” mieli różne barwy i hołdowali różnym ideom, ale tej odwiecznej walce światła z ciemnością zawsze towarzyszyła wiara w ponadczasową wartość i moc dobra. Najważniejsze i najtrwalsze w pozostawionych śladach były te rzesze rzemieślników, kupców czy wojów, które o zasiedleniu tego skrawka ziemi zdecydowały, a potem go broniły, pielęgnowały i rozwijały. Najczęściej nie mają imion, tak jak współcześni wytwórcy, którzy kładą chodniki, wylewają nawierzchnię jezdni czy stawiają ściany domów. Każdy jednak wnosi swój wkład w schedę kolejnych pokoleń. Osobowości w historii zawsze znajdą swoje miejsce, bez względu na ich rolę i ocenę działalności. Przetrwają nazwiska, imiona, czyny… Niech w tle pozostaną jednak i ci bezimienni, z których schedy także nam przychodzi korzystać.

Tym oratorium nie dokonuję żadnej summy historycznej. Nie analizuję też dziejów miasta, chociaż skupiam się na kilku wydarzeniach, które – moim zdaniem – mają szczególne znaczenie w budowaniu tej lokalnej społeczności. Społeczności miasta, które – jak dawno temu powiedziano – ma szczęście do ludzi. Mojego miasta, z którym spotykam się w chwilach zadumy, refleksji i potrzeby odczucia naszej wzajemnej bliskości. Myślę, że każdy z nas ma „swoje miasto”. Dlatego warto czasami wstrzymać bieg i odnaleźć je w sobie.

Ryszard K. Hetnarowicz