Projekt okładki:

Studio Gravite, Olsztyn

Ilustracja na okładce:

Michał Myszkowski

Tłumaczenie z języka angielskiego:

Anna Krochmal, Robert Kędzierski

Opracowanie redakcyjne:

Studio Wydawnicze 69, Olsztyn

© Wydawnictwo REA, Warszawa 2010

ISBN 978-83-7993-251-1

Wydawnictwo REA s.j.

Dział Handlowy

ul. Kościuszki 21, 05-510 Konstancin-Jeziorna

tel. 22 631 94 23; fax 22 632 21 15

Fax: (022) 632 21 15

e-mail: handlowy@rea-sj.pl

www.rea-sj.pl

Skład i łamanie wersji drukowanej:

Studio Wydawnicze 69, Olsztyn

Druk i oprawa:

Olsztyńskie Zakłady Graficzne, OZGraf S.A.

Wszelkie prawa zastrzeżone. Każda reprodukcja, adaptacja całości lub części niniejszej publikacji, kopiowanie do bazy danych, zapis elektroniczny, mechaniczny, fotograficzny, dźwiękowy lub inny wymaga pisemnej zgody Wydawcy i właściciela praw autorskich.

Skład wersji elektronicznej:
Marcin Kapusta

konwersja.virtualo.pl

Wstęp

Przyjaciele Sherlocka Holmesa ucieszą się na wieść, że on wciąż żyje i ma się dobrze, choć od czasu do czasu doskwiera mu reumatyzm. Od wielu lat mieszka na niewielkiej farmie na wzgórzach, pięć mil od Eastbourne, gdzie spędza czas, zajmując się filozofią i rolnictwem.

W tym okresie, ciesząc się wypoczynkiem, odrzucał najlepsze oferty, zachęcające go do wyjaśniania rozmaitych spraw, ponieważ umyślił przejść na emeryturę. Jednak gdy zbliżała się wojna z Niemcami, postanowił oddać to swoje niezwykłe połączenie intelektualnych i praktycznych zdolności do dyspozycji rządu. Historyczne rezultaty tej decyzji opisane zostały w książce Ostatni ukłon. Pragnąc uzupełnić i wzbogacić ten tom, zamieściłem w nim również kilka innych historii z przeszłości, które przez długi czas spoczywały w mojej szufladzie.

Dr John H. Watson

Rozdział pierwszy

PRZYGODA W WILLI WISTERIA

Część pierwsza

PRZEDZIWNE DOŚWIADCZENIA PANA JOHNA SCOTT ECCLESA

W swoim notesie zapisałem, że był to ponury wietrzny dzień pod koniec marca 1892 roku. Właśnie jedliśmy lunch, gdy Holmes dostał jakiś telegram i szybko na niego odpisał. Nic nie powiedział, jednak sprawa ta najwyraźniej wciąż zajmowała jego myśli, bo później stał przez jakiś czas przed kominkiem, w zamyśleniu paląc fajkę i od czasu do czasu zerkając na tekst otrzymanej depeszy. Nagle odwrócił się do mnie z psotnym błyskiem w oku.

– Zakładam, Watsonie, że można cię uznać za człowieka pióra – rzekł. – Jak byś zdefiniował słowo „groteskowy”?

– Dziwny… niezwykły – podsunąłem. Słysząc moją definicję, potrząsnął głową.

– W tym słowie z całą pewnością kryje się coś więcej – powiedział. – Sugestia czegoś tragicznego i strasznego. Jeśli przypomnisz sobie opowieści, którymi obdarzałeś swych cierpliwych czytelników, na pewno zauważysz, jak często to, co wydawało się groteskowe, przeradzało się w zbrodnię. Przypomnij sobie na przykład tę błahą sprawę Rudowłosych. Na początku wydawała się groteskowa, a jednak zakończyła się desperacką próbą rabunku. No i ta nadzwyczaj dziwaczna sprawa pięciu pestek pomarańczy, prowadząca prosto do spisku, którego celem było popełnienie morderstwa. To słowo sprawia, że budzi się we mnie czujność.

– A pojawia się ono w tej wiadomości? – spytałem. Odczytał mi na głos telegram:

Właśnie przydarzyło mi się coś niewiarygodnego i groteskowego. Czy można prosić pana o radę?

Scott Eccles
urząd pocztowy Charing Cross

– Kto to napisał, mężczyzna czy kobieta? – spytałem.

– Och! Oczywiście że mężczyzna. Żadna kobieta nie wysłałaby telegramu z opłatą za odpowiedź. Już raczej sama by tu przyszła.

– Spotkasz się z nim?

– Mój drogi Watsonie, przecież dobrze wiesz, jak bardzo się nudzę, odkąd przymknęliśmy pułkownika Carruthersa. Mój umysł jest niczym silnik pracujący na pełnych obrotach, który rozpada się na kawałki, gdy nie może wykonywać pracy, do której został stworzony. Życie jest takie monotonne. W gazetach nie ma nic ciekawego. Wygląda na to, że zuchwałość i romantyzm na zawsze zniknęły ze świata zbrodni. I w tej sytuacji pytasz mnie, czy jestem gotów zająć się jakąś nową zagadką niezależnie od tego, jak błaha się okaże? Ale, o ile się nie mylę, oto nasz klient.

Usłyszeliśmy miarowe kroki na schodach. W chwilę później do naszego pokoju wprowadzono korpulentnego wysokiego mężczyznę o siwych bokobrodach i poważnym, budzącym szacunek wyglądzie. Historię jego życia można było wyczytać z ciężkich rysów twarzy i pompatycznego zachowania. Getry i okulary w złotych oprawkach wskazywały, że jest konserwatystą i człowiekiem religijnym, przykładnym obywatelem, ortodoksyjnym pod każdym względem. Można było jednak dostrzec, że poruszyło go jakieś niesamowite zdarzenie, pozostawiając po sobie ślady w postaci rozczochranych włosów, gniewnych rumieńców na policzkach oraz ożywienia i podekscytowania. Natychmiast przeszedł do sprawy, która była powodem jego wizyty.

– Miałem bardzo niezwykłe i nieprzyjemne przeżycie, panie Holmes – powiedział. – Jeszcze nigdy w życiu nie znalazłem się w takiej sytuacji. To takie… niestosowne. Skandaliczne! Muszę uzyskać jakieś wyjaśnienie. – Czerwienił się i sapał ze złości.

– Proszę spocząć, panie Eccles – rzekł uspokajająco Holmes. – Po pierwsze, chciałbym pana zapytać, dlaczego zwraca się pan z tym do mnie?

– Odniosłem wrażenie, sir, że nie jest to sprawa, która mogłaby zainteresować policję, a jednak gdy opowiem panu wszystko, będzie pan musiał przyznać, że nie mogłem tego tak po prostu zostawić. Prywatni detektywi nie są ludźmi, których darzyłbym sympatią, niemniej gdy usłyszałem pańskie nazwisko…

– Rozumiem. Ale po drugie, dlaczego nie przyszedł pan z tym do mnie od razu?

– Co pan ma na myśli?

Holmes zerknął na zegarek.

– Jest kwadrans po drugiej – powiedział. – Pan nadał telegram około pierwszej. Jednak patrząc na pański strój i wygląd, nie sposób nie zauważyć, że to, co pana tak poruszyło, wydarzyło się, zanim się pan przebudził.

Nasz klient przygładził nieuczesane włosy i przesunął dłonią po nieogolonym podbródku.

– Ma pan rację, panie Holmes. Nawet nie pomyślałem o porannej toalecie. Za bardzo mi się śpieszyło, żeby wydostać się z tego domu, ale zanim przyszedłem do pana, zajrzałem tu i tam, starając się dowiedzieć pewnych rzeczy. Poszedłem do agentów nieruchomości, od których dowiedziałem się, że czynsz pana Garcii jest już uregulowany, a z willą Wisteria jest wszystko w porządku.

– Proszę się uspokoić, sir – rzekł Holmes ze śmiechem. – Pan, podobnie jak mój przyjaciel doktor Watson, ma zły nawyk opowiadania historii od końca. Proszę najpierw zebrać myśli i przedstawić mi po kolei, co to były za wydarzenia, które sprawiły, że przyszedł pan tutaj nieuczesany, nieogolony, w butach nie pasujących do reszty pana stroju i w krzywo zapiętej kamizelce, by poprosić mnie o pomoc i radę.

Nasz klient z zażenowaniem skomentował swój dość niekonwencjonalny wygląd:

– Na pewno prezentuję się okropnie, panie Holmes, ale nie przypominam sobie, żeby kiedykolwiek w życiu przytrafiło mi się coś takiego. Opowiem panu o całej tej przedziwnej sprawie, a wówczas pan sam będzie zmuszony przyznać, że to, co się wydarzyło, wystarczy, by usprawiedliwić moje zachowanie.

Jednakże nie było mu dane zacząć swą opowieść. Z zewnątrz dobiegł jakiś hałas, a chwilę później pani Hudson otworzyła drzwi, by wprowadzić dwóch krzepkich mężczyzn o wyglądzie urzędników. Jednym z nich był doskonale nam znany inspektor Gregson ze Scotland Yardu, energiczny, prężny i zdolny policjant, mający wszakże – jak każdy człowiek – pewne wady. Uścisnął dłoń Holmesa i przedstawił swego towarzysza, inspektora Baynesa z Surrey.

– Polujemy razem, panie Holmes, i trop doprowadził nas tutaj – zwrócił swoje oczy buldoga na naszego gościa. – Czy to pan jest John Scott Eccles z Popham House w Lee?

– Tak, to ja.

– Szukaliśmy pana przez cały ranek.

– Bez wątpienia namierzyliście go panowie po telegramie – rzekł Sherlock.

– Właśnie tak, panie Holmes. Wpadliśmy na trop w urzędzie pocztowym w Charing Cross, więc przyszliśmy tutaj.

– Ale dlaczego panowie mnie szukali? Czego ode mnie chcecie?

– Chcemy usłyszeć, co pan ma do powiedzenia, panie Eccles, na temat wydarzeń, które miały miejsce ubiegłej nocy i doprowadziły do śmierci pana Aloysiusa Garcii z willi Wisteria niedaleko Esher.

Nasz klient siedział z szeroko otwartymi oczyma, a jego zdumiona twarz pobladła tak, że przypominała kredę.

– Nie żyje? Powiedział pan, że on nie żyje?

– Tak, sir. Nie żyje.

– Ale jak to się stało? Wypadek?

– Morderstwo. Co do tego nie ma żadnych wątpliwości.

– Dobry Boże! To okropne! Ale nie chce pan chyba… Nie chce pan chyba powiedzieć, że jestem podejrzany?

– W kieszeni zmarłego znaleziono pański list. Dowiedzieliśmy się z niego, że zamierzał pan spędzić ubiegłą noc w jego domu.

– Bo tak było.

– Och, doprawdy? – inspektor wyciągnął swój notes.

– Niech pan chwilę poczeka, panie Gregson – rzekł Sherlock Holmes. – Chodzi panu tylko o zwykłe oświadczenie, prawda?

– I moim obowiązkiem jest ostrzec pana Scott Ecclesa, że może ono zostać wykorzystane przeciwko niemu.

– Kiedy pan wszedł do pokoju, pan Eccles właśnie zamierzał nam o tym wszystkim opowiedzieć. Myślę, Watsonie, że nie zaszkodziłaby mu brandy z wodą sodową. A teraz, sir, proponuję, by nie zwracał pan uwagi na to, że grono jego słuchaczy nieco się powiększyło, i kontynuował swą opowieść tak, jak pan by to uczynił, gdyby nic mu nie przerwało.

Nasz gość łapczywie wypił brandy, i na jego twarz powróciły kolory. Rzuciwszy pełne wątpliwości spojrzenie na notes inspektora, rozpoczął po chwili swą niezwykłą opowieść.

– Jestem kawalerem – powiedział. Z powodu swojego towarzyskiego usposobienia mam bardzo wielu przyjaciół. Należy do nich rodzina pewnego emerytowanego piwowara, pana Melville, mieszkająca w dworku Abermarle w Kensington. To właśnie u niego w domu kilka tygodni temu poznałem pewnego młodego człowieka o nazwisku Garcia. Jak się domyślałem, pochodził z Hiszpanii i był w jakiś sposób związany z ambasadą swojego kraju. Doskonale mówił po angielsku, był bardzo miły w obyciu i należał chyba do najprzystojniejszych mężczyzn, jakich w życiu widziałem.

Na swój sposób nawet się zaprzyjaźniliśmy, ten młody człowiek i ja. Wydawało się, że od początku mnie polubił; dwa dni po tym, jak się poznaliśmy, przyjechał zobaczyć się ze mną w Lee. Wszystko toczyło się dość szybko, bo podczas tej wizyty zaprosił mnie, bym spędził parę dni w jego domu, w willi Wisteria, położonej między Esher i Oxshott. Wczoraj wieczorem pojechałem do Esher, tak jak się umówiliśmy.

Opisał mi w szczegółach swój dom. Mieszkał z wiernym służącym, swoim rodakiem, który mówił po angielsku, prowadził dom i dbał o wszystkie jego potrzeby. Pan Garcia miał też wspaniałego kucharza, mulata, którego przywiózł z jednej ze swych podróży i który potrafił serwować doskonałe potrawy. Pamiętam, jak twierdził, że to przedziwny dom w samym sercu Surrey. Przyznaję mu rację, choć okazał się jeszcze o wiele, wiele dziwniejszy, niż sądziłem.

Położony około dwóch mil na południe od Esher, dom miał dość pokaźne rozmiary i stał w pewnym oddaleniu od drogi. Prowadził do niego kręty podjazd, otoczony zaroślami wysokich wiecznie zielonych krzewów. Był to stary, dość zrujnowany budynek, którego stan wskazywał na to, że bardzo przydałby mu się remont. Kiedy dwukółka zatrzymała się na zarośniętym trawą podjeździe przed poplamionymi i zniszczonymi przez warunki atmosferyczne i upływ czasu drzwiami, zacząłem mieć pewne wątpliwości, czy rzeczywiście mądrze robię, odwiedzając człowieka, którego znam tak krótko. Sam jednak otworzył mi drzwi i wyjątkowo serdecznie mnie powitał. Następnie nakazał służącemu, melancholijnemu smagłemu człowiekowi, aby ten zaprowadził mnie do pokoju i zaniósł mój bagaż. Wnętrze robiło przygnębiające wrażenie. Zjedliśmy obiad tylko we dwóch, i choć gospodarz starał się jak mógł, by mnie zabawić, sprawiał wrażenie, jakby jego myśli biegły w różne strony: mówił tak niejasno i chaotycznie, że ledwo byłem w stanie go zrozumieć. Ciągle bębnił palcami po stole, obgryzał paznokcie i wykazywał wszelkie inne oznaki zdenerwowania i zniecierpliwienia. Obiad sam w sobie nie był ani dobrze podany, ani smaczny, a ponura obecność milczącego służącego bynajmniej nie podnosiła mnie na duchu. Mogę pana zapewnić, że wiele razy podczas tego wieczoru żałowałem, że nie przychodzi mi do głowy żadna wymówka, która pozwoliłaby wrócić do Lee.

Przypominam pewną sprawę, która może wam się, panowie, przydać podczas prowadzenia śledztwa. Wtedy się nad tym nie zastanawiałem. Gdy obiad dobiegał już końca, służący podał mojemu gospodarzowi jakąś kartkę. Zwróciłem uwagę na to, że kiedy ją przeczytał, stał się jeszcze bardziej roztargniony i zaczął zachowywać się coraz dziwniej. Przestał silić się na jakiekolwiek próby podtrzymywania rozmowy i siedział, pogrążony w myślach, odpalając jednego papierosa od drugiego. Nie wspomniał nawet słowem o tym, co było w tym liście. Około jedenastej z radością udałem się wreszcie na spoczynek. Jakiś czas później Garcia zawołał mnie przez drzwi. W pokoju było już ciemno, a on zapytał, czy wzywałem kogoś dzwonkiem. Odpowiedziałem, że nie, wówczas przeprosił za zakłócenie spokoju tak późno w nocy, dodając, że dochodzi już pierwsza. Po tym incydencie zasnąłem i spałem mocno do samego rana.

A teraz zbliżam się do najbardziej zdumiewającej części mojej opowieści. Kiedy się obudziłem, było już całkiem widno. Spojrzałem na zegarek i przekonałem się, że dochodziła dziewiąta. Bardzo wyraźnie prosiłem, by obudzono mnie o ósmej, zdziwiło mnie więc, że gospodarz o tym zapomniał. Zerwałem się na równe nogi i zadzwoniłem na służącego. Żadnej odpowiedzi. Zadzwoniłem jeszcze raz i jeszcze raz, ale z tym samym skutkiem. Wtedy doszedłem do wniosku, że dzwonek nie działa. Szybko się ubrałem i w wyjątkowo złym humorze zszedłem na dół, aby poprosić o przyniesienie mi ciepłej wody. Możecie sobie, panowie, wyobrazić, jak byłem zaskoczony, gdy odkryłem, że w domu nikogo nie ma. Najpierw zawołałem w holu. Żadnej odpowiedzi. Potem sprawdziłem pokoje. Wszędzie było pusto. Ubiegłego wieczoru mój gospodarz pokazał mi, gdzie znajduje się jego sypialnia, więc zapukałem do tych drzwi. Nikt nie odpowiedział. Nacisnąłem klamkę i wszedłem do środka. Pokój był pusty, a w łóżku nikt nie spał. Garcia zniknął tak samo jak cała jego służba. Mój hiszpański gospodarz, jego hiszpański lokaj i cudzoziemski kucharz – wszyscy gdzieś się podziali w nocy! Tak zakończyła się moja wizyta w willi Wisteria.

Sherlock Holmes zacierał ręce i chichotał pod nosem, ciesząc się na samą myśl o tym, że doda ten dziwaczny incydent do swojej kolekcji niezwykłych spraw.

– O ile wiem, sir, pańskie doświadczenia były całkowicie unikalne – powiedział. – Mogę zapytać, co pan wówczas zrobił?

– Byłem wściekły. Pierwszą myślą, jaka przyszła mi do głowy, było przekonanie, że padłem ofiarą jakiegoś absurdalnego dowcipu. Spakowałem swoje rzeczy do torby podróżnej, trzasnąłem drzwiami i wyruszyłem do Esher. Zajrzałem do Braci Allan, głównej agencji wynajmu nieruchomości w tej wsi, i dowiedziałem się, że właśnie przez tę firmę wynajęto willę. Nasunęło mi się na myśl, iż w tym wszystkim nie chodziło raczej o zrobienie ze mnie głupca, powodem musiała być pewnie chęć uniknięcia zapłaty czynszu. Marzec ma się już ku końcowi, zbliża się termin kwartalnych opłat. Ale ta teoria się nie sprawdziła: wdzięczny za ostrzeżenie, agent poinformował mnie, że czynsz został opłacony z góry. Udałem się do miasta i poszedłem do hiszpańskiej ambasady. Nikt tam nie słyszał o moim nowym znajomym. Potem pojechałem do Melville’a, u którego poznałem tego Garcię, przekonałem się jednak, że Melville wie o nim jeszcze mniej niż ja. Gdy wreszcie dostałem od pana odpowiedź na swój telegram, przyjechałem do pana, bo jak sądzę, jest pan człowiekiem, który potrafi coś doradzić w trudnych sprawach. A teraz, panie inspektorze, może pan kontynuować opowieść, bo z tego, co pan mówił, zrozumiałem, że wydarzyła się jakaś tragedia. Mogę panów zapewnić, że każde moje słowo było prawdą i że poza tym, o czym mówiłem, nie wiem absolutnie niczego o losach tego człowieka. Moim jedynym pragnieniem jest dopomóc przedstawicielom prawa w każdy możliwy sposób.

– Jestem tego pewien, panie Eccles, jestem tego pewien – rzekł inspektor Gregson wyjątkowo przyjaznym tonem. – Muszę przyznać, że wszystko, co pan powiedział, zgadza się całkowicie ze znanymi nam faktami. Weźmy na przykład tę wiadomość, którą dostarczono podczas obiadu. Może wie pan przypadkiem, co się stało z kartką, na której ona była zapisana?

– Owszem, wiem. Garcia zmiął ją i cisnął do ognia.

– Co pan o tym sądzi, panie Baynes?

Detektyw z prowincji był korpulentnym człowiekiem o czerwonej nalanej twarzy, która nie wydawała się pospolita jedynie dzięki niezwykle bystrym oczom, niemal ukrytym w fałdach tłuszczu. Uśmiechając się, powoli wyciągnął z kieszeni zmięty odbarwiony kawałek papieru.

– Utkwił w ruszcie kominka, panie Holmes. Nie trafił w płomień. Wygrzebałem ten niespalony list.

Holmes uśmiechnął się z aprobatą.

– Musiał pan bardzo starannie przeszukać dom, żeby znaleźć tę jedną kulkę zmiętego papieru.

– Tak zrobiłem, panie Holmes. Zawsze tak robię. Mam to odczytać, panie Gregson?

Londyński detektyw skinął głową.

– Wiadomość została napisana na zwykłym papierze listowym w kolorze kremowym bez znaku wodnego. Na ćwiartce arkusza. Papier został odcięty nożyczkami o krótkich ostrzach. Złożono go trzy razy i zapieczętowano w pośpiechu fioletowym woskiem, który następnie przyciśnięto jakimś płaskim owalnym przedmiotem. List zaadresowano do pana Garcii z willi Wisteria. A oto jego treść:

Nasze własne barwy, zieleń i biel. Zieleń otwarte, biel zamknięte. Główne schody, pierwszy korytarz, siódme po prawej, zielone sukno.

Z Bogiem. D.

To pismo kobiety. Użyła pióra o ostro zakończonej stalówce, jednak adres napisano innym piórem, chyba że zrobił to ktoś inny. Jak pan widzi, pismo jest grubsze i odważniejsze.

– To naprawdę niezwykłe – powiedział Holmes, przebiegając wzrokiem list. – Muszę panu pogratulować, panie Baynes. Badając go, zwrócił pan uwagę na szczegóły. Można by jeszcze dołożyć parę błahych drobiazgów. Ta owalna pieczęć to niewątpliwie zwykła gładka spinka do mankietu. Cóż innego mogłoby mieć taki kształt? Użyto zagiętych nożyczek do paznokci. Chociaż oba cięcia były bardzo krótkie, na obu wyraźnie widać taką samą lekką krzywiznę.

Detektyw z prowincji roześmiał się cicho.

– Wydawało mi się, że wycisnąłem już z tego wszystkie soki, ale jak widzę, trochę jeszcze zostało – powiedział. – Muszę przyznać, nic z tej informacji nie rozumiem z wyjątkiem tego, że coś się szykowało i jak zwykle chodziło o jakąś kobietę.

Podczas tej rozmowy pan Scott Eccles wiercił się niecierp liwie na krześle.

– Cieszę się, że znalazł pan ten liścik, ponieważ potwierdza on moją opowieść – powiedział. – Pragnę jednak podkreślić, że jak do tej pory nie usłyszałem jeszcze, co się stało z panem Garcią i jego domem.

– Jeśli chodzi o samego Garcię – odparł Gregson – to mogę z łatwością odpowiedzieć na pańskie pytanie. Dziś rano znaleziono go martwego na błoniach w Oxshott, w dość odludnej okolicy, niecałą milę od domu. Głowę miał roztrzaskaną potężnymi ciosami zadanymi workiem z piaskiem lub czymś podobnym. W pobliżu tego miejsca nie ma żadnego budynku. Najwyraźniej został uderzony najpierw z tyłu, lecz potem napastnik bił go jeszcze długo, gdy Garcia już nie żył. To była wyjątkowo brutalna napaść. Nie ma żadnych śladów ani niczego, co pozwoliłoby wnioskować o tym, kim byli przestępcy.

– Obrabowano go?

– Nie, nic nie przemawia za rabunkiem.

– To bardzo przykre. Bardzo przykre i straszne – powiedział pan Scott Eccles płaczliwym tonem. – Ale dla mnie to prawdziwa tragedia. Nie miałem nic wspólnego z tym, że mój gospodarz wybrał się na nocną wycieczkę i że spotkał go tak smutny koniec. W jaki sposób zostałem wplątany w tę sprawę?

– To bardzo proste, sir – odparł inspektor Baynes. – Jedynym dokumentem znalezionym w kieszeni nieboszczyka był pański list, w którym pisał pan, że będzie u niego tej feralnej nocy. Dzięki kopercie, w której znajdował się list, dowiedzieliśmy się, jak się nazywał zmarły i gdzie mieszkał. Dziś rano po dziewiątej dotarliśmy do jego domu i nie zastaliśmy ani pana, ani nikogo innego. Wysłałem telegram do pana Gregsona, by odnalazł pana w Londynie, kiedy ja przeszukiwałem willę Wisteria. Potem przyjechałem do miasta, dołączyłem do pana Gregsona, i oto jesteśmy.

– Myślę – rzekł Gregson, wstając – że najlepszym posunięciem będzie nadanie tej sprawie oficjalnego charakteru. Uda się pan z nami na posterunek, panie Eccles, i tam spiszemy pańskie zeznania.

– Oczywiście, natychmiast się tam udam. Nadal jednak pragnę skorzystać z pańskich usług, panie Holmes. Chciałbym, żeby nie szczędził pan kosztów ani wysiłków, aby dotrzeć do prawdy.

Mój przyjaciel zwrócił się do inspektora z prowincji.

– Jak zakładam, panie Baynes, nie ma pan nic przeciwko temu, bym z panem współpracował?

– To będzie dla mnie prawdziwy zaszczyt, sir.

– Odnoszę wrażenie, że wszystko, co pan do tej pory zrobił, zostało przeprowadzone bardzo szybko i fachowo. Ciekaw jestem, czy znalazł pan jakąkolwiek wskazówkę, na podstawie której można byłoby odtworzyć dokładną godzinę zgonu tego człowieka?

– Był tam od pierwszej w nocy. Mniej więcej o tej porze padał deszcz, a on z całą pewnością został zabity, zanim zaczęło padać.

– To przecież niemożliwe, panie Baynes! – zawołał nasz klient. – Nie sposób pomylić jego głosu z jakimkolwiek innym. Mogę przysiąc, że to on o tej porze mówił do mnie przez drzwi sypialni.

– To niezwykłe, ale bynajmniej nie niemożliwe – rzekł z uśmiechem Holmes.

– Ma pan jakieś przesłanki? – spytał Gregson.

– Na pierwszy rzut oka sprawa nie wydaje się skomplikowana, ale pojawiły się pewne nowe interesujące przesłanki. Zanim pozna pan moją ostateczną opinię, muszę dokładniej przeanalizować fakty. A nawiasem mówiąc, panie Baynes, czy przeszukując dom, znalazł pan jeszcze coś niezwykłego oprócz tego listu?

Detektyw rzucił mojemu przyjacielowi dziwne spojrzenie.

– Było tam kilka BARDZO niezwykłych rzeczy – powiedział. – Kiedy już skończymy formalności na posterunku, może zechciałby pan pojechać ze mną i powiedzieć mi, co pan o tym myśli?

– Jestem do pańskiej dyspozycji – odrzekł Holmes i dał sygnał dzwonkiem. – Pani Hudson, proszę odprowadzić dżentelmenów i wysłać z łaski swojej chłopaka z tym telegramem. Ma opłacić pięć szylingów za odpowiedź.

Gdy nasi goście wyszli, siedzieliśmy przez jakiś czas w milczeniu. Holmes, marszcząc brwi, w skupieniu palił fajkę.

– Cóż, Watsonie – zagadnął mnie nagle. – Co o tym sądzisz?

– Nic nie pojmuję z całej tej mistyfikacji, w którą wplątano pana Ecclesa.

– Ale co myślisz o samej zbrodni?

– Biorąc pod uwagę zniknięcie służących tego człowieka, uważam, że byli w jakiś sposób zamieszani w jego zabójstwo i uciekli, by uniknąć sprawiedliwości.

– Z całą pewnością można tak to tłumaczyć. Jednak musisz przyznać, że to bardzo dziwne, by jego służący planowali zabójstwo i zaatakowali go akurat tej nocy, kiedy podejmował gościa. Każdej innej nocy był przecież całkowicie zdany na ich łaskę.

– W takim razie dlaczego uciekli?

– No właśnie, dlaczego uciekli? To ważne pytanie. Kolejnym istotnym faktem są niezwykłe przeżycia naszego klienta Scott Ecclesa. A teraz powiedz, mój drogi Watsonie, czy znalezienie argumentów, które wyjaśniałyby oba te fakty, wykracza poza granice ludzkiej pomysłowości? Gdyby dało się wytłumaczyć również tajemniczy liścik i jego wyjątkowo interesujące słownictwo, wówczas być może warto byłoby go zaakceptować jako naszą roboczą hipotezę. Gdyby wszystkie nowe fakty, o których się dowiemy, pasowały do tego schematu, nasza hipoteza mogłaby stopniowo zmienić się w rozwiązanie tajemnicy.

– Mamy jakąś hipotezę?

Holmes usiadł głębiej w fotelu, oczy miał na wpół przymknięte.

– Musisz przyznać, mój drogi Watsonie, że pomysł, iż był to jakiś żart, jest nie do przyjęcia. Jak się później okazało, doszło do poważnych wydarzeń, a zwabienie Scott Ecclesa do willi Wisteria miało z nimi określony związek.

– Ale jaki mógł to być związek?

– Przyjrzyjmy się temu krok po kroku. Na pierwszy rzut oka wydaje się, że było coś nienaturalnego w tej dziwnej i tak nagle zawartej przyjaźni pomiędzy owym młodym Hiszpanem a Scott Ecclesem. To ten pierwszy wziął na siebie inicjatywę. Odwiedził Ecclesa na drugim końcu Londynu następnego dnia po tym, jak go poznał, i utrzymywał z nim przez cały czas kontakt, dopóki nie sprowadził go do siebie do Esher. A teraz zastanówmy się, czego mógł chcieć od Ecclesa. Co Eccles mógł mu ofiarować? Nie postrzegam go jako wyjątkowo czarującego człowieka. Nie jest też szczególnie inteligentny, i trudno sobie wyobrazić duchowe pokrewieństwo między nim a bystrym południowcem. To dlaczego właśnie Eccles został wybrany spośród wszystkich ludzi, których Garcia poznał, jako odpowiedni dla jego celów? Czy ma jakąś szczególną cechę? Powiedziałbym, że tak. Jest modelowym przykładem szanowanego Brytyjczyka i dokładnie takim typem człowieka, który jako świadek byłby w stanie przekonać innego Brytyjczyka. Sam widziałeś, że żadnemu z inspektorów nie przyszło nawet do głowy, by kwestionować jego oświadczenie, choć było tak niezwykłe.

– Ale miał być świadkiem czego?

– Tak się złożyło, że niczego, jednak gdyby stało się inaczej, miał być świadkiem wszystkiego. Tak ja widzę tę sprawę.

– Rozumiem. Mógł dostarczyć alibi.

– Właśnie tak, mój drogi Watsonie. Mógł potwierdzić alibi. Załóżmy dla potrzeb naszej dyskusji, że ludzie mieszkający w willi Wisteria byli wspólnikami w realizacji pewnego planu i mieli podjąć jakąś próbę, czegokolwiek by ona miała dotyczyć, przed pierwszą w nocy. Całkiem możliwe, że przestawiając zegary, sprawili, że Scott Eccles poszedł spać wcześniej niż myślał. W każdym razie to prawdopodobne, że gdy Garcia specjalnie przyszedł mu powiedzieć, że jest pierwsza, w rzeczywistości nie było później niż dwunasta. Gdyby Garcia zdołał zrobić to, co zamierzał, cokolwiek to było, i wrócić przed tą wymienioną godziną, ewidentnie miałby mocne alibi w przypadku jakichkolwiek oskarżeń. Miałby zapewnione świadectwo tego Anglika o doskonałej reputacji, gotowego przysiąc w każdym sądzie, że oskarżony przez cały ten czas znajdował się w domu. Był dla niego zabezpieczeniem na wypadek, gdyby doszło do najgorszego.

– Tak, tak. To rozumiem. Ale co ze zniknięciem pozostałych?

– Nie poznałem jeszcze wszystkich faktów, nie sądzę jednak, by czekały nas jakieś trudności nie do przezwyciężenia. Jednak błędem jest wyciąganie wniosków, zanim nie zdobędzie się wszystkich danych. W takim przypadku człowiek zaczyna w nieuzasadniony sposób naginać fakty, by pasowały do jego teorii.

– A ta wiadomość?

– Jak to brzmiało? „Nasze własne barwy, zieleń i biel”. To sformułowano tak, jakby miało związek z jakimiś wyścigami. „Zieleń otwarte, biel zamknięte”. To ewidentnie jakiś sygnał. „Główne schody, pierwszy korytarz, siódme po prawej, zielone sukno”. To miejsce jakiegoś spotkania. Możliwe, że ujawnimy, iż za tym wszystkim kryje się zazdrosny mąż. Najwyraźniej chodzi o jakąś niebezpieczną wyprawę. Gdyby tak nie było, nie dodałaby na końcu: „Z Bogiem. D.”, to powinna być wskazówka.

– Ten człowiek był Hiszpanem. Sugeruję, że „D.” może oznaczać Dolores. To popularne kobiece imię w Hiszpanii.

– Dobrze, Watsonie. Bardzo dobrze. Ale to mało prawdopodobne. Hiszpanka pisałaby do Hiszpana po hiszpańsku. Kobieta, która napisała tę notatkę, z całą pewnością jest Angielką. Cóż, możemy jedynie uzbroić się w cierpliwość, dopóki ten wspaniały inspektor nie wróci do nas. A tymczasem podziękujmy naszemu szczęśliwemu losowi, który na kilka krótkich godzin uratował nas przed nieznośnym wpływem bezczynności.

Nim powrócił inspektor z Surrey, nadeszła odpowiedź na telegram Holmesa. Przeczytał ją i właśnie miał odłożyć do swojego notatnika, gdy dostrzegł moją pełną oczekiwania twarz. Rzucił mi telegram ze śmiechem.

– Obracamy się w wyższych sferach – powiedział.

Telegram zawierał listę nazwisk i adresów:

Lord Harringby, the Dingle; sir George Ffolliott, Oxshott Towers; sędzia Hynes Hynes, Purdley Place; James Baker Williams, Forton Old Hall; Henderson, High Gable; wielebny Joshua Stone, Nether Walsling.

– To bardzo oczywisty sposób, by ograniczyć nasz zakres działań – rzekł Holmes. – Bez wątpienia Baynes, będąc bardzo metodycznym człowiekiem, już ma jakiś plan.

– Zupełnie tego nie rozumiem.

– Cóż, mój drogi przyjacielu. Doszliśmy już do wniosku, że wiadomość, którą Garcia otrzymał przy obiedzie, dotyczyła jakiegoś umówionego spotkania. Oznacza to, że jeśli sposób, w jaki ją interpretujemy, jest słuszny, to aby zjawić się na miejscu schadzki, trzeba wejść na górę głównymi schodami i odnaleźć siódme drzwi w korytarzu. A z tego wynika, że dom, o którym mowa, jest wyjątkowo duży. Równie jasne jest to, że nie może być położony dalej niż jedną czy dwie mile od Oxshott, ponieważ Garcia zmierzał w tym kierunku pieszo. Tak jak ja to rozumiem, miał nadzieję, że uda mu się wrócić na czas do willi Wisteria, by móc skorzystać z alibi, które byłoby ważne tylko do godziny pierwszej w nocy. Ponieważ liczba wielkich domów w okolicach Oxshott jest ograniczona, przyjąłem nasuwające się w oczywisty sposób założenie. Wysłałem telegram do agentów nieruchomości, o których wspominał Scott Eccles, i otrzymałem od nich listę takich domów. Zostały wymienione w tym telegramie, i to właśnie wśród nich musi znajdować się koniec nici naszego poplątanego kłębka.

Dochodziła już prawie szósta, gdy w towarzystwie inspektora Baynesa znaleźliśmy się w Esher, ładnej wsi w hrabstwie Surrey.

Obaj z Holmesem zabraliśmy ze sobą trochę rzeczy osobistych; w karczmie „Pod Bykiem” znaleźliśmy wygodną kwaterę. Następnie wyruszyliśmy wraz z detektywem do willi Wisteria. Był zimny ciemny marcowy wieczór, w twarze zacinał drobny, niesiony wiatrem deszcz. Pogoda idealnie pasowała do dzikich opustoszałych błoni, jakimi wiodła nasza droga, i tragicznego celu wędrówki, do którego ta droga nas doprowadziła.

Część druga

TYGRYS Z SAN PEDRO

Po melancholijnym kilkumilowym spacerze w chłodnym powietrzu doszliśmy do wysokiej drewnianej bramy, która otwierała się na ponurą aleję kasztanowców. Kręty zacieniony podjazd doprowadził nas do niskiego ciemnego domu, którego czarny niczym smoła kształt odcinał się od tła, jakie tworzyło niebo koloru ołowiu. Z okna znajdującego się w ścianie frontowej na lewo od drzwi pobłyskiwało słabe światło.

– W domu jest konstabl – poinformował nas Baynes. – Zapukam w okno. – Przeszedł przez trawnik i zastukał. Przez zaparowaną szybę dostrzegłem niewyraźną sylwetkę mężczyzny, który zerwał się z krzesła przy kominku. Usłyszałem ostry krzyk dobiegający z pokoju. Chwilę później drzwi otworzył policjant; oddychał ciężko, a jego twarz była blada. W drżącej dłoni trzymał świecę z rozchwianym płomieniem.

– O co chodzi, Walters? – spytał ostro Baynes.

Mężczyzna otarł czoło chustką i wydał z siebie głębokie westchnienie ulgi.

– Cieszę się, że pan przyjechał, sir. To był długi wieczór, a moje nerwy nie są tak mocne jak kiedyś.

– Twoje nerwy, Walters? Nie sądziłem, że w ogóle jakieś masz.

– Sir, to przez ten opuszczony cichy dom i to dziwactwo, które ujrzałem w oknie. Kiedy zapukał pan w szybę, pomyślałem, że ono znowu przyszło.

– Że co przyszło?!

– Diabeł, sir. Tak mi się wydaje. To coś było w oknie.

– Co było w oknie i kiedy?

– Jakieś dwie godziny temu. Właśnie zapadał zmierzch. Siedziałem na krześle i czytałem. Nie wiem, dlaczego podniosłem wzrok: z zewnątrz patrzyła na mnie przez okno jakaś twarz. Dobry Boże, sir, co to była za twarz! Będzie mi się śniła po nocach.

– Opanuj się, Walters. Konstabl nie powinien wygadywać takich bredni!

– Wiem, sir, wiem. Ale to mną ogromnie wstrząsnęło, i nie ma sensu zaprzeczać. Ta twarz nie była ani czarna, ani biała, ani też w żadnym innym kolorze, jaki znam. To był jakiś dziwny odcień przypominający glinę z domieszką mleka. No i jeszcze jej rozmiary… Była dwa razy większa niż pańska, sir. A jak wyglądała… Wielkie wybałuszone, wlepione we mnie oczy i białe zęby jak u jakiejś głodnej bestii. Mówię panu, sir, nie byłem w stanie poruszyć nawet palcem. Zaparło mi dech w piersiach. A potem w jednej chwili ta twarz znikła. Wybiegłem na zewnątrz, przebiegłem przez te krzaki, ale dzięki Bogu, nikogo tam nie było.

– Gdybym nie wiedział, że dobry z ciebie człowiek, Walters, byłbyś przegrany w moich oczach. Nawet gdyby to był sam diabeł, to konstabl na służbie nie powinien dziękować Bogu, że nie był w stanie go schwytać w swoje ręce. Zakładam, że to wszystko ci się nie przywidziało i było wynikiem zdenerwowania?

– Przynajmniej to można bardzo łatwo ustalić – rzekł Holmes, zapalając swoją małą kieszonkową latarkę. – Tak – odezwał się po krótkim badaniu trawnika. – Mamy tu odcisk buta, powiedziałbym, numer dwanaście. Jeśli wzrost tego człowieka był proporcjonalny do wielkości jego stopy, to z całą pewnością musiał być olbrzymem.

– I co się z nim stało?

– Wygląda na to, że przedarł się przez te krzaki i poszedł w stronę drogi.

– Cóż – powiedział inspektor z poważną zamyśloną twarzą – ktokolwiek to był i czegokolwiek tutaj szukał, teraz go nie ma, a na nas czekają pilniejsze sprawy. Panie Holmes, za pańskim pozwoleniem, chciałbym oprowadzić pana po domu.

Po uważnym przeszukaniu sypialni i salonów okazało się, że nie ma tam nic ciekawego. Najwyraźniej najemcy przywieźli ze sobą niewiele, a wszystkie meble, aż po najmniejsze drobiazgi, przejęli razem z domem. Pozostawili po sobie sporo ubrań marki Marx and Co., High Holborn. Próbowano się już dowiedzieć czegoś telegraficznie, okazało się jednak, że Marx nie wiedział niczego na temat swojego klienta poza tym, że ten dobrze płacił. Trochę drobiazgów, jakieś fajki, parę powieści, z tego dwie po hiszpańsku, oraz staromodny rewolwer na naboje trzpieniowe i gitara były jedynymi przedmiotami osobistymi.

– Niczego tu nie ma – rzekł Baynes, przechodząc ze świecą w ręce z pokoju do pokoju. – Ale teraz, panie Holmes, proszę zwrócić uwagę na kuchnię.

Było to ponure pomieszczenie z wysokim stropem, położone na tyłach domu. W jednym z kątów leżało posłanie ze słomy, na którym najwyraźniej sypiał kucharz. Na stole piętrzyły się talerze z resztkami jedzenia i brudne naczynia z pozostałościami po obiedzie z ubiegłego wieczoru.

– Proszę na to spojrzeć – rzekł Baynes. – Co pan o tym sądzi?

Zbliżył świecę do niezwykłego przedmiotu w głębi kredensu; ten przedmiot był tak pomarszczony i skurczony, że trudno było powiedzieć, co to jest. Można było jedynie stwierdzić, że to czarne i skórzaste przypominało trochę skarlałą ludzką postać. Gdy zacząłem go badać, pomyślałem najpierw, że jest to zmumifikowane murzyńskie dziecko, potem wydało mi się, że to bardzo poskręcana stara małpa. Na koniec miałem wątpliwości, czy było to jakieś zwierzę, czy może człowiek. Pośrodku tego czegoś przywiązany był podwójny sznur białych muszelek.

– Bardzo ciekawe… Doprawdy, bardzo ciekawe – rzekł Holmes, przyglądając się tym mrocznym szczątkom. – Coś jeszcze?

Baynes w milczeniu poprowadził nas do zlewu i oświetlił go świecą. Ujrzeliśmy kończyny i korpus jakiegoś wielkiego białego ptaka, który został bestialsko porozrywany na kawałki, choć nadal pokrywały go pióra. Holmes wskazał na korale na odciętej głowie zwierzęcia.

– To biały kogut – powiedział. – Wyjątkowo interesujące! To naprawdę bardzo ciekawa sprawa.

Najstraszniejszy eksponat pan Baynes zachował na sam koniec. Spod zlewu wyciągnął blaszane wiadro zawierające sporą ilość krwi. Potem wziął ze stołu półmisek, na którym piętrzyła się sterta zwęglonych kawałków kości.

– Jakieś żywe stworzenie zostało tu zabite i spalone. Wygrzebaliśmy wszystkie te kości z pieca. Rano sprowadziliśmy tutaj lekarza. Stwierdził, że nie były to ludzkie szczątki.

Holmes uśmiechnął się i zatarł ręce.

– Muszę panu pogratulować, inspektorze. Doskonale pan prowadzi tę jakże wyjątkową i pouczającą sprawę. Nie chciałbym pana urazić, ale odnoszę wrażenie, że pańskie stanowisko nie pozwala panu w pełni wykazać swoich możliwości.

Małe oczka inspektora Baynesa błysnęły z zadowoleniem.

– Ma pan rację, panie Holmes. Na prowincji popadamy w stagnację. Tego rodzaju sprawa daje człowiekowi szansę, i mam nadzieję, że uda mi się z niej skorzystać. Co pan sądzi o tych kościach?

– Powiedziałbym, że to jagnię albo koźlę.

– A ten biały kogut?

– Ciekawe, panie Baynes. Bardzo ciekawe, niemal niespotykane.

– Tak, sir. W tym domu musieli mieszkać jacyś bardzo dziwni ludzie o niecodziennych upodobaniach. Jeden z nich nie żyje. Czy jego towarzysze poszli za nim i go zabili? Gdyby tak było, powinniśmy ich złapać, każdy port jest obserwowany. Mam jednak inne zdanie na ten temat. Tak, sir, zupełnie inne.

– A więc ma pan jakąś teorię?

– Tak. I sam ją dopracuję, panie Holmes. Tylko w ten sposób mogę zdobyć uznanie. Pańskie imię jest już sławne, ale na to, aby moje stało się także znane, muszę zapracować. Będę się cieszyć później, mogąc powiedzieć, że rozwiązałem tę sprawę bez pańskiej pomocy.

Holmes zaśmiał się wesoło.

– No cóż, inspektorze – powiedział – proszę w takim razie podążać własną ścieżką, a ja pójdę swoją. Wyniki, jakie uzyskam, będą zawsze do pańskiej dyspozycji, o ile tylko pan mnie o to poprosi. Myślę, że zobaczyłem już w tym domu wszystko, co chciałem zobaczyć, i teraz lepiej wykorzystam mój czas gdzie indziej. Au revoir i powodzenia!

Odczytywałem z wielu subtelnych znaków, które były niedostrzegalne dla kogokolwiek innego, że Holmes znalazł jakiś gorący trop. Choć przygodnemu obserwatorowi mógł wydawać się beznamiętny jak zwykle, w błyszczących oczach przyjaciela dostrzegłem zapał i tłumione napięcie, a jego ożywienie upewniło mnie w przekonaniu, że coś się szykuje. Zgodnie ze swoim zwyczajem nic nie powiedział, ja natomiast jak zwykle nie zadawałem żadnych pytań. Wystarczała mi świadomość, że biorę udział w tej sprawie oraz że mogę udzielić skromnej pomocy Sherlockowi przy ujęciu przestępcy, nie angażując bez potrzeby niezwykłych umiejętności jego umysłu. Dowiem się wszystkiego we właściwym czasie.

Tak więc czekałem. Jednakże ku mojemu coraz większemu rozczarowaniu czekałem na próżno. Mijały dni, a mój przyjaciel nie zrobił nawet jednego kroku naprzód. Jeden poranek spędził w mieście: jak się dowiedziałem z rzuconej od niechcenia uwagi, był w British Museum. Poza tym całymi dniami długo i często samotnie spacerował lub rozmawiał z wioskowymi plotkarzami, na znajomości z którymi bardzo mu zależało.

– Jestem pewien, Watsonie, że tydzień na wsi świetnie ci zrobi – zauważył. – Jak przyjemnie znów widzieć pierwsze zielone pąki na żywopłocie i kotki na leszczynie. Mając łopatkę, blaszane pudełko i podstawy wiedzy z botaniki, można tu spędzić parę pouczających dni.

Krążył więc sam po okolicy, wyposażony we wspomniany sprzęt, jednak kolekcja roślin, którą przynosił wieczorami, była niezbyt imponująca.

Podczas naszych wędrówek natykaliśmy się czasami na inspektora Baynesa. Gdy witał się z moim towarzyszem, jego otyła czerwona twarz marszczyła się w uśmiechu, a małe oczka błyszczały. Mówił niewiele na temat sprawy, jednak z tego, co powiedział, wywnioskowaliśmy, że on również był zadowolony z rozwoju wydarzeń. Muszę jednak przyznać, że byłem nieco zaskoczony, gdy pięć dni po popełnieniu zbrodni zajrzałem do porannej gazety i znalazłem ten oto nagłówek, wydrukowany wielkimi literami:

TAJEMNICA Z OXSHOTT
ROZWIĄZANIE
ARESZTOWANIE DOMNIEMANEGO MORDERCY

Gdy odczytałem go na głos, Holmes podskoczył na swoim krześle, jakby coś go ukłuło.

– Na Jowisza! – zawołał. – Nie chcesz chyba powiedzieć, że Baynes go złapał?

– Najwyraźniej – odparłem i przeczytałem co następuje:

W Esher i jego okolicach zapanowało wielkie poruszenie, gdy ubiegłej nocy stało się wiadomym, że dokonano aresztowania w związku z morderstwem w Oxshott. Przypominamy, że pan Garcia z willi Wisteria został znaleziony martwy na błoniach Oxshott, a ślady na jego ciele wykazywały brutalną przemoc. Tego samego wieczoru zbiegli jego służący i kucharz, co wydawało się wskazywać na ich udział w tej zbrodni. Sugerowano, lecz nigdy nie udowodniono tego, że zmarły dżentelmen mógł posiadać w domu kosztowności i że motywem tej zbrodni był rabunek. Prowadzący sprawę inspektor Baynes poczynił wszelkie możliwe wysiłki, aby odnaleźć kryjówkę zbiegów. Miał uzasadnione powody, by uważać, iż nie odeszli zbyt daleko, lecz zaczaili się w jakimś wcześniej przygotowanym ukryciu. Od samego początku było wiadomo, że ich ujęcie jest tylko kwestią czasu, ponieważ na podstawie zeznań kilku handlarzy, którzy widzieli kucharza przez okno, ustalono, iż ten człowiek miał bardzo niezwykły wygląd. Był to olbrzymi wstrętny mulat o żółtawej skórze wyraźnie negroidalnego typu. Widziano go po popełnieniu zbrodni. Jeszcze tego samego wieczoru zauważył go i ścigał konstabl Walters, gdy ten miał czelność zjawić się ponownie w willi Wisteria. Inspektor Baynes doszedł do wniosku, że taka wizyta musiała mieć jakiś cel i kucharz prawdopodobnie zjawi się tam ponownie. Dom stał więc opuszczony, w pobliskich krzakach zastawiono jednak pułapkę. Ubiegłej nocy człowiek ten wpadł w zasadzkę i został pojmany po krótkiej walce, podczas której konstabl Downing został poważnie pogryziony przez dzikusa. Zakładamy, że kiedy więzień stanie przed sądem, policja złoży wniosek o zatrzymanie go w areszcie śledczym, i że z jego pojmaniem wiązać można wielkie nadzieje na rozwiązanie sprawy.

– Musimy się natychmiast spotkać z Baynesem! – zawołał Holmes, chwytając swój kapelusz. – Powinniśmy go zastać, nim wyjdzie z domu.

Ruszyliśmy pośpiesznie wiejską uliczką i zgodnie z naszymi oczekiwaniami przekonaliśmy się, że inspektor właśnie wychodzi ze swojego mieszkania.

– Widział pan gazetę, panie Holmes? – spytał, podając nam najnowszy numer.

– Tak, Baynes, widziałem. Proszę nie czuć się urażonym, ale chciałbym panu udzielić przyjacielskiego ostrzeżenia.

– Ostrzeżenia, panie Holmes?

– Dość starannie zbadałem tę sprawę i nie jestem przekonany o tym, że jest pan na właściwym tropie. Nie chciałbym, aby posunął się pan zbyt daleko, dopóki nie będzie miał pewności.

– To bardzo uprzejme z pana strony, sir.

– Zapewniam pana, że mówię to dla jego dobra.

Odniosłem wrażenie, że powieka zakrywająca niewielkie oko pana Baynesa drgnęła, jakby chciał do mnie mrugnąć.

– Uzgodniliśmy, że każdy z nas będzie pracował po swojemu, panie Holmes. I to właśnie robię.

– Och, oczywiście – rzekł mój przyjaciel. – Tylko proszę mnie później nie winić.

– Ależ skąd, sir. Jestem przekonany, że ma pan dobre intencje. Ale wszyscy mamy własne metody, sir. Pan ma swoje, a ja swoje.

– W takim razie nie mówmy już o tym.

– Zawsze chętnie udzielę panu najświeższych informacji. Ten człowiek to kompletny dzikus, silny jak koń pociągowy i wściekły jak jakiś diabeł. Prawie odgryzł kciuk Downingowi, nim udało się go obezwładnić. Prawie nie mówi po angielsku, nie wydobyliśmy z niego nic prócz jakiegoś bełkotu.

– Ma pan dowody świadczące o tym, że zamordował swojego pana?

– Tego nie powiedziałem, panie Holmes. Tego nie powiedziałem. Wszyscy mamy swoje sposoby. Pan stosuje swoje, a ja spróbuję zastosować moje. Taka jest umowa.

Gdy odchodziliśmy, Holmes wzruszył ramionami.

– Nie pojmuję tego człowieka. Wygląda na to, że zmierza ku klęsce. Ale cóż, tak jak mówi, każdy z nas musi próbować rozwiązać problem po swojemu, i zobaczymy, co z tego wyniknie. Niemniej w inspektorze Baynesie jest coś, czego do końca nie rozumiem.

Gdy wróciliśmy do naszego pokoju w karczmie „Pod Bykiem”, Sherlock rzekł:

– Usiądź na tym krześle, Watsonie, chcę ci wyjaśnić sytuację, ponieważ dziś w nocy mogę potrzebować twojej pomocy. Pozwól, że przedstawię rozwój wypadków w tej sprawie na tyle, na ile udało mi się ją prześledzić. Choć w głównych zarysach wszystko jest proste, pojawiły się nieprzewidziane przeszkody wynikające z aresztowania kucharza. Z tego powodu istnieją pewne luki, które musimy jeszcze wypełnić.

Cofnijmy się do wiadomości, którą wręczono Garcii tego wieczoru, gdy został zamordowany. Możemy odrzucić pomysł Baynesa, że w sprawę byli zamieszani jego służący. Dowodem na to jest fakt, że to właśnie ON tak wszystko zaaranżował, by w jego domu obecny był Scott Eccles, a mógł to zrobić tylko po to, by mieć alibi. W takim razie to Garcia planował jakieś przedsięwzięcie, i najwyraźniej przedsięwzięcie przestępcze, które miał przeprowadzić tamtej nocy i w trakcie którego został zabity. Mówię, że to przedsięwzięcie miało przestępczy charakter, ponieważ tylko człowiek, który planuje coś w tym rodzaju, chce zapewnić sobie alibi. A w takim razie kto najprawdopodobniej odebrał mu życie? Z całą pewnością ktoś, przeciwko komu to zamierzenie było skierowane. Jak sądzę, do tej pory poruszamy się po bezpiecznym gruncie.

Teraz rozumiemy powody zniknięcia służących Garcii. WSZYSCY oni byli wspólnikami w realizacji tej samej, nie znanej nam zbrodni. Gdyby wydała się ona po powrocie Garcii, zeznania Anglika obaliłyby wszelkie możliwe podejrzenia. Jednak przedsięwzięcie to było ryzykowne. Bez wątpienia, gdyby Garcia nie powrócił przed określoną godziną, znaczyłoby, że najprawdopodobniej sam stracił życie. W związku z tym ustalono, że w takiej sytuacji jego dwóch podwładnych uda się do przygotowanego wcześniej miejsca, aby się ukryć przed policją, a później przeprowadzić kolejną próbę zamachu. To by całkowicie wyjaśniało znane nam fakty, prawda?

Zacząłem nareszcie dostrzegać sens w całej tej pozornie niewytłumaczalnej plątaninie. Tak jak zawsze, zastanawiałem się, dlaczego nie było to dla mnie oczywiste od samego początku.

– Ale dlaczego jeden ze służących wrócił?

– Możemy sobie wyobrazić, że kiedy uciekali, w zamieszaniu zostawili coś cennego, coś, z czym ten człowiek za nic nie chciał się rozstać. To by wyjaśniało jego upór, prawda?

– Cóż… Jaki jest kolejny krok?

– Kolejnym krokiem jest wiadomość otrzymana przez Garcię podczas obiadu. Wskazuje ona na istnienie jakiegoś sojusznika z zewnątrz. A gdzie on może być teraz? Już wspominałem, że może on być tylko w jakimś dużym domu i że liczba takich domów jest ograniczona. Pierwsze dni w tej wiosce poświęciłem na spacery, podczas których zajmowałem się badaniami botanicznymi, a w przerwach przeprowadziłem rekonesans we wszystkich dużych posiadłościach i zapoznałem się z rodzinną historią ich mieszkańców. Moją uwagę przykuł jeden dom, tylko jeden. To słynny stary jakobicki folwark High Gable, położony milę stąd po drugiej stronie Oxshott i niecałe pół mili od miejsca, gdzie rozegrała się tragedia. Pozostałe dworki należały do zwykłych szanowanych ludzi, którzy trzymają się z dala od wszystkiego, co niezwykłe i tajemnicze. Jednak pan Henderson z High Gable jest ze wszech miar ciekawym człowiekiem, któremu jak najbardziej mogłyby się przytrafić niecodzienne przygody. Tak więc skupiłem uwagę na nim i na mieszkańcach jego domu.

Przedziwna zbieranina ludzi, Watsonie. A sam Henderson wyróżnia się spośród nich wszystkich. Udało mi się z nim spotkać pod jakimś wiarygodnym pretekstem, ale odniosłem wrażenie, czytając w jego ciemnych złowrogich oczach, że doskonale wie, co tak naprawdę mnie tam sprowadziło. To pięćdziesięcioletni mężczyzna, silny i sprawny, ma stalowoszare włosy, wielkie krzaczaste czarne brwi, porusza się niczym jeleń i roztacza wokół siebie iście cesarską atmosferę. Jest gwałtownym władczym człowiekiem, pod którego pergaminową skórą skrywa się ognisty temperament. Albo sam jest cudzoziemcem, albo przez długi czas mieszkał w tropikach, bo jest żółty i wysuszony, ale twardy jak rzemień bata. Jego ciemnoskóry przyjaciel i sekretarz pan Lucas niewątpliwie jest cudzoziemcem. Przebiegły, gładki w obyciu i zręczny jak kot, ma miły głos, w którym jednak wyczuwa się jad. Watsonie, natknęliśmy się, jak widzisz, już na dwie grupy cudzoziemców. Jedną w willi Wisteria, a drugą w High Gable. Tak więc elementy naszej układanki zaczynają do siebie pasować.

Ci dwaj opisani przeze mnie ludzie, będący bliskimi i zaufanymi przyjaciółmi, stanowią samo serce tego domu. Istnieje jednak ktoś jeszcze, czyja rola może być nawet ważniejsza w naszych dociekaniach. Henderson ma dwoje dzieci – dziewczynki w wieku jedenastu i trzynastu lat. Ich guwernantką jest niejaka panna Burnet, Angielka w wieku około czterdziestu lat. Mają też jednego zaufanego służącego. Razem tworzą niemal rodzinę. Zawsze podróżują razem, a Henderson jest prawdziwym globtroterem; nieustannie gdzieś wędruje. Ostatnio powrócił do High Gable po rocznej nieobecności. Mogę też dodać, że jest niesamowicie bogaty i z łatwością może zaspokajać wszystkie swoje kaprysy i zachcianki. Co do reszty domowników, w High Gable roi się od kamerdynerów, służących, pokojówek oraz zwyczajnego przekarmionego leniwego personelu, charakterystycznego dla wielkich wiejskich rezydencji.

Tyle się dowiedziałem, po części z wioskowych plotek, a po części z moich własnych obserwacji. Nie ma lepszych informatorów niż zwolnieni służący, mający żal do swych chlebodawców, a mnie szczęśliwie udało się takiego znaleźć. Nazywam to szczęściem, ale na pewno bym na niego nie natrafił, gdybym go nie szukał. Jak mówi Baynes, wszyscy mamy swoje sposoby. Mnie udało się znaleźć Johna Warnera, niegdyś ogrodnika w High Gable, zwolnionego przez swego władczego pracodawcę w przypływie złego humoru. Warner miał z kolei przyjaciół wśród domowej służby, a oni również obawiali się swojego pana i go nie znosili. W ten sposób zdobyłem klucz do tajemnic tej rezydencji.

Mieszkańcami są przedziwni ludzie, Watsonie. Nie próbuję udawać, że już to wszystko rozumiem, ale tak czy inaczej, są naprawdę dziwaczni. Dom ma dwa skrzydła. W jednym z nich mieszkają służący, a w drugim rodzina. Nikomu nie wolno przechodzić z jednego skrzydła do drugiego z wyjątkiem osobistego służącego Hendersona, który serwuje posiłki dla rodziny. Są one przenoszone przez drzwi, które stanowią jedyne przejście pomiędzy dwoma skrzydłami budynku. Guwernantka i dzieci wychodzą rzadko, i tylko do ogrodu. Hendersonowi nigdy nie zdarza się wyjść gdzieś samemu. Ciemnoskóry sekretarz jest niczym jego cień. Służący plotkują, że ich pan czegoś się bardzo obawia. „Sprzedał duszę diabłu za pieniądze – mówi Warner – a teraz boi się, że wierzyciel przyjdzie upomnieć się o swoje”. Nikt ze służących nie ma pojęcia, skąd przyjechali ani kim są. To bardzo gwałtowni i brutalni ludzie. Henderson dwa razy rzucił się na kogoś z batem i tylko dzięki głębokiej kieszeni i niebotycznym odszkodowaniom nie musiał stawić się w sądzie.

Cóż, Watsonie, oceńmy teraz sytuację w świetle naszych nowych informacji. Możemy założyć, że wiadomość wysłano z tej przedziwnej rezydencji. Miała ona zachęcić Garcię, by przeprowadził jakiś zamach, który zaplanowano już wcześniej. Kto mógł napisać ten list? Na pewno ktoś spośród mieszkańców tej cytadeli, i jestem pewien, że była to kobieta. A więc któż inny, jak nie panna Burnet, guwernantka? Wygląda na to, że nasze rozumowanie jednoznacznie do tego prowadzi. W każdym razie możemy przyjąć je jako hipotezę i przekonać się, co z tego wyniknie. Dodam jeszcze, że wiek i charakter panny Burnet całkowicie wykluczają moje pierwsze podejrzenia, że w tej historii chodzi o jakieś sprawy miłosne.

Skoro napisała ten liścik, była prawdopodobnie przyjaciółką i sojuszniczką Garcii. A więc jak zareagowałaby na wieść o jego śmierci? Gdyby został zabity, wykonując jakieś nikczemne przedsięwzięcie, mogłaby milczeć jak grób. Jednak w głębi serca powinna być rozgoryczona i nienawidzić jego morderców. Prawdopodobnie byłaby gotowa pomóc ludziom, którzy umożliwiliby jej zemstę. Czy moglibyśmy się z nią spotkać i spróbować nakłonić do współpracy? Taka była moja pierwsza myśl. Teraz jednak dochodzimy do pewnego ponurego faktu. Panny Burnet nikt nie widział od owej nocy, gdy popełniono morderstwo. Od tego wieczora wszelki ślad po niej zaginął. Czy wciąż żyje? Może spotkała ją śmierć tej samej nocy, gdy zginął przyjaciel, którego wzywała? A może jest tylko więziona? To pytania, na które wciąż nie mamy odpowiedzi.

Na pewno dostrzegasz, Watsonie, jaka to trudna sytuacja. Nie mamy żadnych podstaw, by ubiegać się o nakaz przeszukania. Gdybyśmy przedłożyli cały nasz plan sędziemu, mogłoby mu się to wydać wytworem naszej wyobraźni. Fakt zniknięcia tej kobiety nic nam nie pomoże, ponieważ każdy z mieszkańców tej niezwykłej rezydencji może nie pokazywać się nawet przez tydzień. A jednak w chwili obecnej jej życie może być w niebezpieczeństwie. Wszystko, co mogę zrobić, to postawić przy bramie mojego wartownika Warnera i obserwować ten dom. Nie możemy pozwolić, by taka sytuacja trwała nadal. Skoro prawo na nic się tu nie zda, sami musimy podjąć ryzyko.

– Co proponujesz?

– Wiem, gdzie jest jej pokój. Można się do niego dostać z dachu przybudówki. Sugeruję, żebyśmy udali się tam we dwóch dziś w nocy i przekonali się, czy zdołamy rozwikłać tę tajemnicę.

Muszę przyznać, że nie była to zbyt kusząca perspektywa. Stary dom owiany atmosferą morderstwa, jego osobliwi i nieprzewidywalni mieszkańcy, nieznane niebezpieczeństwa związane z łamaniem zasady nietykalności prywatnego terenu oraz fakt, że mieliśmy naruszyć prawo – wszystko to sprawiło, że mój zapał raptownie przygasł. Jednak w chłodnym metodycznym rozumowaniu Holmesa było coś, co nie pozwalało mi uchylić się przed proponowaną przez niego wyprawą. Czułem, że tylko w ten sposób możemy znaleźć rozwiązanie. W milczeniu uścisnąłem mu dłoń. Kości zostały rzucone.

Nie dane nam było jednak doczekać takiego finału naszego śledztwa. Było około piątej, i właśnie zaczęło zmierzchać, gdy do naszego pokoju wbiegł podekscytowany wieśniak.

– Wyjechali, panie Holmes! Wyjechali ostatnim pociągiem. Ta kobieta się im wyrwała! Mam ją na dole w dorożce.

– Doskonale, Warner! – zawołał Holmes, zrywając się na nogi. – Watsonie, elementy naszej układanki wreszcie błyskawicznie wskakują na swoje miejsca!

W dorożce siedziała kobieta, ledwie żywa ze zdenerwowania i wyczerpania. Jej wymizerowana twarz o ostrych rysach nosiła ślady świeżo przeżytej tragedii. Głowa bezwładnie zwisała na piersi. Gdy skierowała na nas swe otępiałe spojrzenie, ujrzałem, że jej źrenice były niczym czarne punkciki pośrodku szerokiej szarej tęczówki. Znajdowała się pod działaniem opium.

– Stałem i obserwowałem bramę, tak jak pan mi polecił, sir – rzekł nasz pomocnik, ów zwolniony ogrodnik. – Kiedy powóz wyjechał, śledziłem go do stacji. Pasażerka wyglądała tak, jakby chodziła we śnie, ale kiedy spróbowali usadowić ją w pociągu, nagle wróciły jej siły, i zaczęła walczyć. Wepchnęli ją do wagonu, ale udało jej się wyrwać i wydostać z pociągu. Postanowiłem pomóc, umieściłem ją w dorożce, i oto jesteśmy. Nigdy nie zapomnę twarzy w oknie wagonu, kiedy odjeżdżaliśmy. Ten czarnooki wściekły żółty diabeł! Gdyby mu się poszczęściło, długo bym nie pożył…

Zanieśliśmy pannę Burnet na górę i położyliśmy na sofie. Po paru filiżankach bardzo mocnej kawy jej umysł wreszcie się otrząsnął z oparów narkotyku. Holmes wysłał wiadomość do Baynesa, któremu błyskawicznie wyjaśniliśmy całą sytuację.

– No cóż, sir. Zdobył pan dla mnie wszystkie dowody, jakich potrzebowałem – rzekł ciepło inspektor, ściskając dłoń mojego przyjaciela. – Od początku podążałem tym samym tropem co pan.

– Co takiego?! Podejrzewał pan Hendersona?

– Panie Holmes, kiedy pan czołgał się w krzakach przy High Gable, ja siedziałem na jednym z drzew w sadzie i obserwowałem pana z góry. Chodziło jedynie o to, kto pierwszy zdobędzie dowody.

– W takim razie dlaczego aresztował pan tego mulata?

Baynes zachichotał.

– Byłem pewien, że Henderson, bo takim nazwiskiem się posługuje, czuł, iż jest podejrzewany w tej sprawie. Przypuszczałem, że będzie miał się na baczności i nie wykona żadnego ruchu, dopóki będzie uważał, że grozi mu jakieś niebezpieczeństwo. Aresztowałem niewłaściwego człowieka, aby uwierzył, że to nie on jest podejrzanym. Wiedziałem, że wtedy najprawdopodobniej czmychnie, a to da nam szansę dotarcia do panny Burnet.

Holmes położył dłoń na ramieniu inspektora.

– Wysoko pan zajdzie w swojej profesji. Posiada pan instynkt i intuicję – powiedział.

Baynes zarumienił się z zadowolenia.

– Przez cały tydzień ubrany po cywilnemu funkcjonariusz czekał na stacji. Gdziekolwiek pojadą mieszkańcy High Gable, nie straci ich z oczu. Musiał mieć poważny dylemat, kiedy zobaczył, że panna Burnet próbuje się uwolnić. Zabrał ją jednak pański człowiek, i wszystko dobrze się skończyło. Nie możemy nikogo aresztować bez jej zeznań, więc im szybciej je od niej uzyskamy, tym lepiej.

– Z każdą chwilą dochodzi do siebie – rzekł Holmes, spoglądając na guwernantkę. – Ale proszę mi powiedzieć, panie Baynes, kim jest ten cały Henderson?

– Henderson – odparł inspektor – to Don Murillo, niegdyś zwany Tygrysem z San Pedro.

Tygrys z San Pedro! W jednej chwili przez głowę przemknęła mi historia tego człowieka. Zasłynął jako najbardziej lubieżny i krwiożerczy tyran, jaki kiedykolwiek rządził krajem uważanym za cywilizowany. Ten potężny bezwzględny człowiek zdołał na dziesięć czy dwanaście lat narzucić swe ohydne, haniebne rządy przerażonym ludziom. Jego imię budziło grozę w całej Ameryce Środkowej. Na koniec doszło do powszechnego powstania przeciwko niemu. Był jednak równie przebiegły co okrutny. Uprzedzając przewrót, który miał zakończyć jego panowanie, przewiózł potajemnie swoje skarby na statek, którego załogę stanowili jego oddani zwolennicy. Następnego dnia powstańcy wzięli szturmem pusty pałac. Nie dostali w swe ręce dyktatora, jego dwójki dzieci, sekretarza ani jego bogactw. Od tej chwili tyran zniknął, a w europejskiej prasie od czasu do czasu ukazywały się różne spekulacje na temat jego aktualnej tożsamości.

– Tak, tak, sir. Don Murillo, Tygrys z San Pedro – powtórzył Baynes. – Jeśli pan to sprawdzi, panie Holmes, przekona się pan, że barwami San Pedro są zieleń i biel, tak jak w liściku. Przyjął nazwisko Henderson, jednak prześledziłem wstecz jego drogę z Paryża przez Rzym i Madryt aż do Barcelony, gdzie zawinął jego statek w 1886 roku. Przez cały ten czas przeciwnicy szukali go, żeby się zemścić, ale dopiero teraz zaczęli podejrzewać, gdzie się ukrywa.

– Odnaleźli go rok temu – odezwała się panna Burnet, która zdążyła już usiąść na sofie i w skupieniu przysłuchiwała się naszej rozmowie. – Już raz przeprowadzono zamach na jego życie, ale jakiś zły duch go uchronił. Teraz z kolei poległ szlachetny rycerski Garcia, a ten potwór dalej bezpiecznie chodzi po świecie. Ale pojawi się ktoś inny, i jeszcze następny, aż pewnego dnia sprawiedliwości stanie się zadość. To równie pewne jak to, że jutro wzejdzie słońce. – Zacisnęła swoje chude dłonie, a jej umęczona twarz pobladła z nienawiści.

– Ale jak pani wplątała się w tę sprawę, panno Burnet? – spytał Holmes. – Jak angielska dama mogła przyłączyć się do tak podłego przedsięwzięcia?

– Dołączyłam do niego, bo nie było na świecie żadnego innego sposobu, by sprawiedliwości stało się zadość. Cóż obchodzą angielskie prawo rzeki krwi, przelane wiele lat temu w San Pedro, czy statek obładowany skarbami, które ukradł ten niegodziwiec? Dla was to jak zbrodnie popełnione na jakiejś innej planecie. Ale MY o nich wiemy. Poznaliśmy prawdę w bólu i w cierpieniu. Dla nas nawet w piekle nie ma gorszego diabła od Juana Murillo, i nie zaznamy w życiu spokoju, póki jego ofiary nie zostaną pomszczone.

– Nie wątpię – rzekł Holmes – że było tak, jak pani mówi. Słyszałem o jego okrucieństwach. Ale w jaki sposób dotyczy to pani?

– Wszystko panu opowiem. Ten łotr prowadził taką politykę, by pod jakimkolwiek pretekstem mordować każdego, kto wydawał się potencjalnym konkurentem do władzy. Mój mąż (bo naprawdę nazywam się signora Victor Durando) był ambasadorem San Pedro w Londynie. Tam poznaliśmy się i wzięliśmy ślub. Po ziemi nigdy nie chodził nikt szlachetniejszy. Niestety, Murillo usłyszał o tym, jak wybitnym był człowiekiem. Pod byle pretekstem odwołał go z Londynu i kazał zastrzelić. Przeczuwając swój los, mąż nie chciał wziąć mnie ze sobą. Jego majątek został skonfiskowany, a mnie pozostały nędzne grosze i złamane serce.

Potem doszło do upadku tyrana. Zbiegł, tak jak to pan przed chwilą opisał. Jednak zrujnował życie tylu ludziom, których najbliższym i najukochańszym zadawał tortury, a potem skazywał ich na śmierć, że nie możemy tak tego zostawić. Ludzie ci utworzyli stowarzyszenie, które będzie działało, dopóki jego misja nie dobiegnie końca. Gdy odkryliśmy, że Henderson to w rzeczywistości poszukiwany despota, moje zadanie polegało na tym, by trzymać się blisko jego rodziny i na bieżąco informować innych o jego posunięciach. Mogłam tego dokonać, zatrudniając się jako guwernantka jego dzieci. Nie miał pojęcia, że kobieta, która siedziała z nim przy jednym stole podczas każdego posiłku, była tą, której męża wysłał w zaświaty. Uśmiechałam się do niego, wypełniałam obowiązki wobec jego dzieci i czekałam na właściwy moment. W Paryżu dokonano pierwszego nieudanego zamachu na jego życie. Szybko przejechaliśmy okrężnymi drogami przez Europę, aby zgubić pościg, aż wreszcie dotarliśmy do tego domu, który Murillo kupił, gdy po raz pierwszy przyjechał do Anglii.

Wysłannicy sprawiedliwości wiedzieli, że on tu powróci, toteż Garcia, syn wysokiego dygnitarza z San Pedro, czekał wraz z dwoma zaufanymi towarzyszami z niższych warstw. Wszyscy trzej płonęli żądzą zemsty z tych samych powodów. Za dnia niewiele mogli zrobić, bo Murillo był bardzo ostrożny i nigdy nie wychodził na zewnątrz bez swojego nieodłącznego Lucasa, czyli Lopeza, bo tak zwał się w dniach świetności tyrana. W nocy jednak sypiał sam, i mściciel miałby szanse do niego dotrzeć. Pewnego wieczoru, jak ustaliliśmy wcześniej, wysłałam mojemu przyjacielowi ostatnie instrukcje, bo obiekt naszej zemsty nieustannie miał się na baczności i ciągle sypiał w innym pokoju. Miałam się upewnić, że drzwi będą otwarte, i dać sygnał z okna wychodzącego na podjazd. Zielone światło miało oznaczać, że droga wolna, a białe – że lepiej byłoby odłożyć zamach.

Jednak wszystko poszło nie tak. Niespodziewanie wzbudziłam podejrzenia Lopeza, sekretarza. Podkradł się do mnie od tyłu i rzucił się na mnie w chwili, gdy kończyłam pisać ten list. On i jego pan zaciągnęli mnie do mojego pokoju i odbyli nade mną sąd jak nad jakąś zdrajczynią. Już wtedy zadźgaliby mnie nożami, gdyby tylko wiedzieli, jak uniknąć konsekwencji takiego czynu. Wreszcie po długiej dyskusji doszli do wniosku, że zamordowanie mnie byłoby zbyt ryzykowne. Postanowili jednak raz na zawsze pozbyć się Garcii. Zakneblowali mnie, i Murillo wykręcał mi rękę, dopóki nie podałam mu adresu. Przysięgam, że mógłby mi ją nawet ukręcić, gdybym tylko wtedy rozumiała, co to będzie oznaczać dla Garcii. Lopez zaadresował list, który napisałam, zapieczętował go swoją spinką od mankietu i wysłał przez służącego Jose. Nie wiem, w jaki sposób go zamordowali, poza tym, że zrobił to Murillo, bo Lopez został, żeby mnie pilnować. Przypuszczam, że musiał się zaczaić w zaroślach kolcolistu, między którymi wije się ścieżka, i zamordować Garcię, kiedy tamtędy przechodził. Na początku planowali zwabić go do domu i zabić jako włamywacza, potem jednak pomyśleli, że gdyby wplątali się w śledztwo, natychmiast wyszłaby na jaw ich prawdziwa tożsamość, i tym samym naraziliby się na kolejne zamachy. Wraz ze śmiercią Garcii zamachy mogłyby ustać, ponieważ byłaby ona czynnikiem odstraszającym od podejmowania kolejnych misji.

Wszystko to uszłoby im na sucho, gdyby nie fakt, że wiedziałam o tym, co zrobili. Nie wątpię, że były chwile, kiedy moje życie wisiało na włosku. Byłam zamknięta w moim pokoju, terroryzowana najstraszliwszymi groźbami i brutalnie bita. Zrobili to, by mnie złamać. Zobaczcie, panowie, to ukłucie na moim ramieniu i te siniaki na rękach… W usta wcisnęli mi knebel po tym, gdy spróbowałam zawołać o pomoc przez okno. To było straszne… Przez pięć dni byłam więziona i dostawałam tak mało jedzenia, że ledwie wystarczyło na utrzymanie się przy życiu. Dzisiejszego popołudnia przynieśli mi przyzwoity lunch, ale dopiero kiedy go zjadłam, zorientowałam się, że okrasili go jakimś narkotykiem. Pamiętam jak przez sen, że niemal wnieśli mnie do powozu. W takim samym stanie zaprowadzili do pociągu. Dopiero gdy pociąg już ruszał z miejsca, zdałam sobie sprawę, że moja wolność jest wyłącznie w moich własnych rękach. Zerwałam się i wyskoczyłam na peron. Próbowali wciągnąć mnie z powrotem do pociągu, i gdyby nie pomoc tego dobrego człowieka, który wsadził mnie do dorożki, nigdy nie udałoby mi się uciec. A teraz, dzięki Bogu, jestem już na zawsze bezpieczna, oni mnie nie dosięgną.

Wszyscy przysłuchiwaliśmy się z uwagą tym niecodziennym zwierzeniom. Potem zapadła cisza, którą po chwili przerwał Holmes.

– Nasze problemy na tym się nie kończą – zauważył, potrząsając głową. – Policja już nie ma tu nic do roboty, ale rozpoczyna się postępowanie sądowe.

– Właśnie – powiedziałem. – Dobry prawnik mógłby to przedstawić jako działanie w samoobronie. Choć w przeszłości popełnili setki zbrodni, można ich sądzić tylko za tę jedną.

– Niech pan da spokój – rzekł pogodnie Baynes. – Myślę, że sytuacja nie wygląda aż tak źle. Samoobrona to jedna sprawa, a zwabienie człowieka, aby z zimną krwią go zamordować, to już całkiem co innego, niezależnie od tego, że czuł się zagrożony. Nie, nie! Jestem pewien, że wkrótce ujrzymy dzierżawców High Gable na ławie oskarżonych w sądzie w Guildford.

Historia potoczyła się jednak inaczej. Musiało upłynąć jeszcze trochę czasu, nim Tygrys z San Pedro zapłacił za swe zbrodnie. Przebiegłym i przemyślanym posunięciem on i jego towarzysz pozbyli się śledzącego ich człowieka, wchodząc do pensjonatu przy Edmonton Street i wychodząc stamtąd tylnymi drzwiami na Curzon Square. Od tego dnia nikt ich w Anglii już nie widział. Jakieś sześć miesięcy później markiz Montalva i signor Rulli, jego sekretarz, zostali zamordowani w swoich pokojach w hotelu Escurial w Madrycie. Zbrodnię tę przypisano nihilistom, a morderców nigdy nie aresztowano. Inspektor Baynes odwiedził nas na Baker Street i przyniósł rysopisy zabitych: ciemnoskórego sekretarza oraz jego pana o władczych rysach, hipnotycznych czarnych oczach i krzaczastych brwiach. Nie mieliśmy żadnych wątpliwości, że – choć z opóźnieniem – sprawiedliwości wreszcie stało się zadość.

– To zagmatwana sprawa, mój drogi Watsonie – rzekł Holmes, paląc wieczorem fajkę. – Nie będziesz mógł jej przedstawić w zwięzłej formie, tak miłej twojemu sercu. Wszak działo się to na dwóch kontynentach i dotyczyło dwóch tajemniczych grup ludzi, a niezwykła obecność naszego szacownego znajomego Scotta Ecclesa jeszcze bardziej komplikuje sprawę. Jego wplątanie w tę mroczną zagadkę świadczy o tym, że zmarły Garcia był świetnym intrygantem i posiadał doskonale wykształcony instynkt przetrwania. Ale cały ten przypadek jest godny uwagi choćby ze względu na fakt, że w gęstej dżungli wątpliwości my oraz nasz wspaniały inspektor trzymaliśmy się tego, co najważniejsze, dzięki czemu udało nam się zawiłą, krętą ścieżką dotrzeć do rozwiązania zagadki. Czy jest jeszcze coś, co nie byłoby dla ciebie jasne?

– Po co wrócił ten kucharz mulat?

– Myślę, że po to dziwne stworzenie, które odkryliśmy w kuchni, a które musiało być jego totemem. Ten człowiek był prymitywnym dzikusem z lasów San Pedro. Kiedy on i jego towarzysz zbiegli do jakiejś wcześniej przygotowanej kryjówki, w której bez wątpienia ktoś już na nich czekał, ów towarzysz musiał go namówić, aby pozostawił ten jakże kompromitujący przedmiot. Jednak mulat nie potrafił się z nim rozstać i następnego dnia poczuł nieodpartą potrzebę, aby po niego wrócić. Wówczas, zajrzawszy przez okno, odkrył obecność policjanta Waltersa pilnującego rezydencji. Odczekał jeszcze trzy dni, a wtedy jego wiara lub przesądy kazały mu podjąć kolejną próbę. Inspektor Baynes, będąc wyjątkowo sprytnym człowiekiem, przedstawił mi ten incydent jako niewiele znaczący, choć od początku zdawał sobie sprawę z jego prawdziwego znaczenia. Zastawił więc pułapkę. Coś jeszcze, Watsonie?

– A rozszarpany na kawałki ptak, wiadro krwi, zwęglone kości i wszystkie te dziwactwa w kuchni?

Holmes uśmiechnął się, wertując strony swojego notatnika.

– Spędziłem poranek w British Museum, aby czegoś się o tym dowiedzieć. Oto cytat z dzieła Eckermanna „Wudu i religie murzyńskie”:

Prawdziwy wyznawca wudu nie podejmuje żadnego ważnego przedsięwzięcia, nie złożywszy przedtem pewnych ofiar, które mają zjednać mu przychylność jego nieczystych bogów. W skrajnych przypadkach rytuały te przybierają postać ofiar z ludzi, po których następują kanibalskie uczty. Najczęściej jednak w ofierze składa się białego koguta, który zostaje żywcem rozerwany na kawałki, lub czarną kozę, której najpierw podrzyna się gardło, następnie ciało zostaje spalone.

Jak widzisz, nasz przyjaciel dzikus fanatycznie przestrzegał swoich rytuałów. To naprawdę groteskowe, Watsonie – dodał Holmes, powoli zamykając swój notes. – Ale jak miałem już okazję zauważyć, od tego co straszliwe groteskę dzieli tylko jeden krok.