Roksana Bis

Jak budować pewność siebie

© Roksana Bis, 2024

Książka “Jak budować pewność siebie” jest przeznaczona dla każdego, kto chce świadomie podnieść poczucie własnej wartości. Z książki dowiesz się m.in.:

— skąd bierze się brak pewności siebie

— czy da się nauczyć pewności siebie i ją kontrolować

— jak pozbyć się problemu z samoakceptacją

— etapy budowania pewności siebie

— poznasz ćwiczenia, które pomogą Ci każdego dnia podnieść poczucie własnej wartości

ISBN 978-83-8324-171-5

Książka powstała w inteligentnym systemie wydawniczym Ridero

Podziękowania

Na wstępnie chciałabym Ci podziękować, zatem — DZIĘKUJĘ! Dziękuję, że kupiłeś tę książkę; że mi zaufałeś. Przyczyniłeś się do spełnienia jednego z moich wielkich marzeń, jakim było wydanie książki własnego autorstwa. Dzięki Tobie mogłam pchnąć to moje marzenie do przodu, a teraz Ty — drogi czytelniku — siedzisz zapewne w wygodnym fotelu, łóżku czy na kanapie i trzymasz w swoich rękach moje dzieło. Jestem Ci za to ogromnie wdzięczna. Chciałabym podziękować również moim bliskim i przyjaciołom, którzy wspierają mnie w moich działaniach; dzięki którym moja pewność siebie i wiara w swoje możliwości wzrasta każdego dnia. Dziękuję mojej babci, która na każdym kroku powtarza, że jest ze mnie bardzo dumna. Takie słowa powodują, że nieważne, czy mi się chce, czy nie — i tak robię swoje. Na koniec chciałabym podziękować Jankowi Kapeli, bez którego fizycznie tej książki by nie było i którego słowa znajdziesz w rozdziale „Pewność siebie a zarabianie”.

O autorze

Kim jestem? Nazywam się Roksana Bis i urodziłam się 22 września 1997 r. Od najmłodszych lat występowałam w teatrze, tańczyłam i rozwijałam się kreatywnie. Od 3 lat tworzę treści do internetu. Obecnie obserwuje mnie niespełna 300 000 ludzi. Pojawiam się na licznych wydarzeniach, na których niejednokrotnie wcielam się w rolę prelegentki, np. na Miasteczku Przedsiębiorczości, na którym mówiłam o wpływie social mediów na rozwój lokalnych firm. Pomagam również przedsiębiorcom zarządzać ich markami w social mediach i zwiększać sprzedaż. Poza działaniami kreatywnymi rozwijam własne biznesy i studiuję zaocznie na kierunku zarządzanie, specjalizacja marketing i social media. Uwielbiam się uczyć i doświadczać nowych rzeczy, dlatego we własnym zakresie zgłębiam wiedzę dotyczącą psychologii, kognitywistyki oraz relacji międzyludzkich. Jestem dziewczyną z ogromnymi marzeniami i niezwykłym uporem, który pomaga mi w osiąganiu moich celów. Swoją pewność siebie kształtowałam z biegiem lat. Uczyłam się siebie, wciąż się uczę, całe życie będę się uczyć. Analizuję, słucham i staram się każdego dnia żyć tak, aby pod koniec dnia być z siebie dumna. Być wdzięczna, a nie chciwa. To są wartości, którymi, uważam, powinien kierować się każdy człowiek chcący wieść dobre i szczęśliwe życie. Nigdy nie stawiam sobie postanowień noworocznych. Nie potrzebuję pod koniec roku sztucznie się napędzać i okłamywać samej siebie, że od przyszłego roku zacznę coś robić. Nie mam tak i nigdy tak nie miałam. Jak coś sobie postanowię, to od razu to realizuję. Nie czekam na 31 grudnia. Robię to od razu! Moje motto brzmi: „Zamieniam marzenia w cele i te cele konsekwentnie realizuję”.

Wstęp

Ta książka nie sprawi, że nagle z zerowego poczucia własnej wartości będziesz na maksa pewny siebie. To wszystko zależy od Ciebie i od tego, czy podejmiesz wyzwanie oraz walkę o samego siebie. Tylko Ty masz kontrolę nad swoim życiem i tylko Ty możesz coś z tym zrobić. Nikt inny. Żadna osoba trzecia nie sprawi, że nagle przestaniesz jak za dotknięciem magicznej różdżki mieć obawy związane z sytuacjami dnia codziennego. Nie spowoduje, że będziesz królem parkietu i duszą towarzystwa, w momencie kiedy wolisz podpierać ściany i się nie wychylać. Na to wszystko realny wpływ masz tylko Ty sam. Każdy z Nas boryka się z mniejszym, większym lub totalnym brakiem poczucia własnej wartości i samoakceptacji. Niestety, ale widzę, że problem z pewnością siebie jest na porządku dziennym, i będąc z Tobą szczera, jest mi przykro… Dlatego między innymi powstała ta książka. Chciałabym tą treścią pomóc Ci, choć trochę, przełamać się i pokazać, że nie rodzimy się z pewnością siebie. Kształtujemy ją sami z biegiem czasu i się jej uczymy. Jedni mają prościej, ponieważ wpływają na to odpowiednie cechy charakteru, a drudzy trudniej, ale to nie znaczy, że jest to niemożliwe. Pamiętaj! Tylko tak jak pisałam wcześniej, w Tobie, w Twojej głowie zaczyna się cała praca.

“Bądź pewny siebie, a osiągniesz wiele. Sukces tkwi w Tobie”
~ Roksana Bis

Wprowadzenie

Budowanie pewności siebie to zwykle długotrwały proces. Zależy on od zaufania do samego siebie, od przekonania, że damy radę sprostać życiowym wyzwaniom oraz od podejmowanych decyzji. Wymaga w wielu przypadkach zmiany własnych przekonań, jak i pracy nad głębszymi problemami. Często również w tym procesie trzeba zacząć pracę nad swoimi emocjami. Wspierające środowisko odgrywa istotną rolę w drodze do pewności siebie. Rodzina oraz przyjaciele to osoby, które zwykle mają na Nas w jakimś stopniu wpływ. Wparcie w gronie najbliższych osób Nas uskrzydla; sprawia, że stajemy się śmielsi i łatwiej nam poruszać się w społeczeństwie. Pewność siebie, lub też jej brak, to pewnego rodzaju stan umysłu. Przychodzimy na świat z określonym zestawem genów i predyspozycji. Od samego początku rodzimy się z typem osobowości, który dominuje u Nas bardziej lub mniej. Niektóre osoby od małego są bardziej otwarte, dzięki czemu pewność siebie przychodzi im naturalnie. To nie oznacza, że osoby bardziej wycofane nie mogą być pewne siebie. Oczywiście, u takich osób proces budowania pewności siebie będzie dłuższy i często trudniejszy, ale wszystkiego jesteśmy w stanie się nauczyć. Również Ty! Naukę pewności siebie zacznij od podstaw. Zadasz pytanie: „Czym są podstawy i jak się masz za to wziąć?”. Odpowiedź jest prosta. Geneza pewności siebie tkwi w Tobie. Na sam początek musisz określić, gdzie jesteś i gdzie chcesz być. Swoje marzenia, cele. Następnie postaraj się odzyskać kontakt z samym sobą. Poznaj siebie lepiej — swoje talenty, predyspozycje, kompetencje i osobowość. To pozwoli Ci przejść do kolejnego etapu i pracy nad swoją rezolutnością. Kolejnymi etapami są samoświadomość i samoakceptacja. To bardzo ważne, aby zrozumieć, że nikt nie jest ideałem i Ty też nim nie będziesz. Na tych etapach zaakceptuj siebie i to, jaki jesteś, jaki się urodziłeś. Tylko wtedy będziesz mógł stawić czoła całemu procesowi budowania pewności siebie. W dalszej części książki będę Cię dokładnie instruować. Otwórz swoją głowę i zaufaj sobie, a zobaczysz, jak dużo dzięki temu zyskasz. Zacznij swoją przygodę. Życzę Ci powodzenia i trzymam mocno za Ciebie kciuki.

Pewność siebie — czym jest i czy jej potrzebujesz

Pewność siebie jest emocją, stanem, dzięki któremu jesteśmy pewni poczucia własnej wartości, wierzymy w swoje możliwości, akceptujemy siebie i wierzymy w swoje kompetencje. Raz tego typu emocje możemy mieć, a kiedy indziej nie pozostawi po sobie żadnego śladu. Z badania firmy Nutridome, pt. „Czy Polacy lubią swój wygląd?”, bazującego na wynikach ankiet 1212 Polaków wynika, że blisko połowa rodaków czuje się pewna siebie. Tej cechy zupełnie brakuje u 7% ankietowanych. Oznacza to, że tylko połowa polskiego społeczeństwa jest świadoma własnych myśli i uczuć oraz akceptuje siebie. A co z pozostałymi 50%? No właśnie… Świadomość jest bardzo ważnym czynnikiem w aspekcie pewności siebie czy samoakceptacji. Jeśli miałabym zacząć wymieniać minusy bycia pewnym i świadomym siebie, to nie powiedziałabym prawie nic — ich najzwyczajniej w świecie jest za mało, by skupiać na nich swoją uwagę. Lepiej siebie akceptować, znać swoją wartość i być pewnym siebie, niżeli codziennie się zadręczać i pogłębiać w negatywnych przypuszczeniach. Nie bez powodu mówi się, że wszystko zaczyna się w głowie. Pomyśl — stan psychiczny i nasze myśli bardzo mocno mogą, a nawet bym zaryzykowała i użyła stwierdzenia, że na pewno oddziałują na nasze życie codzienne. Pewność siebie jest kompanem na ścieżce naszego życia. To ona definiuje, w jaki sposób i w jakim czasie osiągamy zamierzone cele, nawiązujemy relacje i w jakim stopniu cieszymy się z życia. Dlatego im szybciej sobie zdasz sprawę z potęgi bycia pewnym siebie, tym szybciej zaczniesz lepiej żyć. Znając swoją wartość, zrobisz więcej rzeczy, a może nawet zrobisz je lepiej, bo nie będziesz pogłębiał w sobie myśli, że nie podołasz danemu zadaniu. Korzyści wynikających z pewności siebie jest więcej niż wad, dlatego nie zastanawiaj się, czy potrzebujesz ją w sobie pielęgnować. Zastanów się, proszę, czy na tym etapie życia, na którym jesteś, możesz sobie pozwolić na to, by nie być pewnym siebie. Widzisz różnicę? Większość z Nas nie może sobie pozwolić na bycie niepewnym siebie. Ludzie, którzy są pewni siebie, są skuteczniejsi, przekuwają porażki w sukcesy, a marzenia w cele. Pamiętajmy, że pewność siebie jest wtedy, kiedy balansujemy pomiędzy tym, co jest nam znane a tym, co wiąże się z wyjściem poza strefę komfortu — ale o tym więcej w kolejnym rozdziale. Skupmy się najpierw na ludziach pewnych siebie. Gdy widzimy kogoś, kto emanuje tym stanem, to często wiąże się z wewnętrznym spokojem. Osoby pewne siebie nie stresują się tym, że muszą komuś się przypodobać czy udowadniać. Oni dobrze się czują sami ze sobą. Poza spokojem są również zazwyczaj dobrymi słuchaczami, niemniej jak przychodzi co do czego, to potrafią się wypowiedzieć w sposób zrozumiały. Mimo że na bycie dobrym słuchaczem i mówcą wpływają również inne cechy charakteru i osobowości, to można zauważyć istotną korelację. Kolejną oznaką jest mocny kontakt wzrokowy. Ludzie pewni siebie nie szukają piasku na podłodze — mają głowę uniesioną. Więc patrząc na takich ludzi, zazwyczaj myślimy sobie: „WOW, ale on/ona jest pewny siebie”. Poza aspektami społecznymi liczą się również wewnętrzne emocje. Osoby z wysoką samooceną nie martwią i nie stresują się wszystkim dookoła. Nie tracą czasu oraz nerwów na różne, mało znaczące elementy, tj. To, czy na pewno dobrze im się komponuje ten kolor spodni z tym swetrem. Teraz zajmijmy się drugą połową. Ludzie o niskim poczuciu własnej wartości non stop się boją, wstydzą, nie wierzą w siebie — a to skutecznie ich hamuje przed sięganiem po nieznane. Nie zrozum mnie źle. Oni też osiągają sukcesy — niemniej ten proces jest zupełnie inny i dłuższy. Czy musimy być pewni siebie? Nic nie musimy, ale pytanie, czy możemy sobie pozwolić na jej brak i niskie poczucie własnej wartości. Więc jeśli chcemy, cecha ta będzie dla nas przydatna w osiągnięciu zamierzonych celów czy spełnieniu marzeń. Należy pamiętać, że pewność siebie trzeba pielęgnować. Tak jak pisałam na początku, jest to emocja, która w gorszych momentach Twojego życia może bardzo mocno zanikać. Im lepiej będziemy o nią dbać, tym łatwiej przejdziemy przez destrukcyjne doświadczenia.

Korzyści wynikające z pewności siebie

To, że posiadanie pewności siebie pozytywnie wpływa na nasze życie, to już wiesz. Tylko musisz pamiętać o tym, że jest bardzo cienka granica między byciem pewnym siebie a byciem narcystycznym czy zarozumiałym. Różnica, drogi czytelniku, jest taka, że narcyzm jest zwykle spowodowany brakiem pewności siebie i reakcjami obronnymi, a pewność siebie to samoświadomość i zdolność do tolerowania własnych słabości. Pewność siebie wzmacnia poczucie naszych mocnych stron, kompetencji i możliwości, natomiast narcyzm sprawia, że czujemy wyższość nad innymi. Dlatego tak ważne jest to, abyś tego nie pomylił. Zapamiętaj to proszę i naucz się rozróżniać te dwa stany. Bez tego cały proces budowania pewności siebie pójdzie na marne. Realistyczna ocena własnych możliwości pozwoli Ci znaleźć zdrową równowagę między jednym a drugim. Zatem, kiedy już wiesz, jaka jest różnica, możesz na świeżo podejść do tematu pewności siebie i wynikających z niej możliwości i korzyści. Należą do nich:

• Łatwiejsze osiąganie wyznaczonych przez siebie celów. Pewność siebie pozwala Ci na to, abyś koncentrował się na tym, czego tak naprawdę chcesz. Daje możliwość stawiania sobie ambitniejszych celów i wyzwań, dzięki którym jesteś w stanie osiągnąć większy sukces.

• Lepsze relacje międzyludzkie. Poprawia się Twój kontakt z drugim człowiekiem. Ludzie wówczas Cię odbierają jako osobę otwartą na nowe znajomości, dzięki czemu łatwiej nawiążesz z daną osobą kontakt. Twoje poczucie własnej wartości jest wyższe, co pozwala Ci traktować ich z szacunkiem, a nowo poznanych osób nie będziesz traktował jako potencjalne zagrożenie, ponieważ nic nikomu nie będziesz musiał udowadniać.

•Brak ciągłego szukania winy w sobie. W momencie kiedy nasza pewność siebie jest znikoma, szukamy winy w sobie. Dlatego gdy zdarzy się nieprzyjemna sytuacja, nie rozłożysz rąk i niech się dzieje, co chce, tylko będziesz szukać sposobu, jak wyjść z danej sytuacji albo zrobić coś lepiej.

•Docenianie samego siebie. Tutaj nie będziesz dążyć do wyimaginowanego ideału, ponieważ wiesz, że jesteś wartościowym człowiekiem. Lubiąc siebie, masz większą świadomość tego, kim jesteś. Wszystkich swoich słabych i mocnych stron.

• Lepsze radzenie sobie z niepowodzeniami. Im większą masz pewność siebie, tym mniej dotykają Cię różnego rodzaju przykre sytuacje. Upadamy i od razu się podnosimy. Dzięki temu nie poddajemy się porażkom, tylko wyciągamy szybko lekcje i idziemy dalej.

• Otwartość na nowe doświadczenia. Kiedy jesteś pewny siebie, śmielej podejmujesz różne decyzje, które wiążą się z pewnym ryzykiem. Łatwiej Ci wyjść poza własną strefę komfortu i doświadczać nowych rzeczy. Dzięki temu odczuwasz radość i szczęście, które przekłada się na zdecydowanie lepszy komfort życia.

• Poczucie wolności i kontroli nad własnym życiem. W tej sferze jesteś bardziej otwarty na wyznaczanie długoterminowych celów. Jesteś świadomy swoich dotychczasowych niepowodzeń i wiesz, z czym możesz mieć trudność, ale to Cię nie demotywuje. Wiesz, co już dokonałeś i co możesz dokonać, dlatego Twój cel uważasz za jak najbardziej możliwy do osiągnięcia. To motywuje Cię do działania.

• Bycie liderem. Większa pewność siebie pomaga Ci w byciu tym, za którym podążają ludzie. Stajesz się wówczas osobą, którą ludzie chcą słuchać i podziwiać. Bardzo często biorą Cię za autorytet.

• Możliwość większych zarobków. Kiedy jesteś świadomy swoich zalet, mocnych stron i wiesz, ile jesteś wart, wtenczas skuteczniej bronisz swojego stanowiska. Wiesz, co dzięki Tobie dana firma lub klient może zyskać, dlatego masz większe szanse powodzenia w negocjacjach.

Wymieniłam Ci główne korzyści wynikające z pewności siebie. Jest ich sporo, dlatego uważam, że nawet jeśli mamy problem z poczuciem własnej wartości, to powinniśmy przełamać się i zacząć próbować to poprawić. Pewności siebie możesz się nauczyć, więc czemu miałbyś nie skorzystać z tych wszystkich korzyści, które za sobą niesie.

Skąd bierze się brak pewności siebie?

Czy zastanawiałeś się kiedyś, co może wpływać na Twoją pewność siebie, lub jej totalny brak? Odpowiedź nie jest jednoznaczna i nie jest prosta. Jest wiele czynników, które na to wpływają. Postaram się pokrótce Ci o nich trochę opowiedzieć. Negatywne doświadczenia mają kolosalny wpływ na to, jak w każdym kolejnym dniu będziemy funkcjonować. Załóżmy, że nie poradzisz sobie z tą sytuacją i już Twój mózg daje Ci sygnał i napawa Cię negatywnymi przekonaniami na temat własnej osoby. Jaki to jesteś beznadziejny, bo coś Ci się nie udało. Nie jesteś wystarczająco dobry lub coś jest z Tobą nie tak, skoro innym się udaje, ale Tobie nie. Wielu z Nas do końca swojego życia jest o tym święcie przekonana i nawet nie wie, że może takie myślenie o sobie zmienić. Tak samo na nasze poczucie własnej wartości mają ogromny wpływ wydarzenia z dzieciństwa. Nadmierna krytyka rodziców, ciągła kontrola, brak zaufania, brak wsparcia to wszystko wpływa na nasze zachowanie w przyszłości. W dorosłym życiu, mając tak zaborczych rodziców, wciąż boisz się krytyki, unikasz jej, a większość działań podświadomie wykonujesz tak, jakby ciągle obserwował Cię „krytyczny rodzic”. Tę przyczynę najtrudniej zlikwidować, ponieważ jest głęboko zakorzeniona od najmłodszych lat. Pierwszym krokiem będzie wybaczenie rodzicom i pozbycie się złości w stosunku do nich. Wybaczenie oczyści Ci głowę i pozwoli wyjść na światło dzienne Twojemu prawdziwemu wewnętrznemu „ja”. Jak już jesteśmy przy swoim „ja”, to pamiętajmy o tym, że kolejną i bardzo destrukcyjną siłą sprawczą braku pewności siebie jest przekonanie o braku urody. Sami wpajamy sobie, że jesteśmy mało atrakcyjni. Bo to za duże, to za małe. Jesteś za niski lub za wysoki. Często nawet to nie pokrywa się ze stanem faktycznym. Porównujemy się do innych, oglądamy przerobione zdjęcia ludzi na Instagramie i na tej podstawie stwierdzamy, że nie wpisujemy się w „ramy piękności”, które dostarcza nam Internet. Przestań to robić! Przestań się porównywać do innych, a tym bardziej do ludzi z Internetu. Do niczego Cię to nie doprowadzi, a tym bardziej nie poprawi Twojej samooceny. Porównywanie się do innych ma realny wpływ na to, czy dobrze czujemy się ze sobą. Patrzymy na kogoś, kto ma „lepiej” od nas: jeździ na wakacje, ma fajny samochód czy willę z basenem i od razu nam się nasuwa poczucie bycia gorszym. To właśnie z porównań bierze się poczucie biedy. Człowiek, żyjąc skromnie w małym domku w lesie, będzie szczęśliwy, dopóki obok niego nie wybuduje się ktoś z wielką willą, basenem i pięknym ogrodem. Automatycznie w takim momencie zaczyna się porównywanie i całe uczucie zadowolenia z dotychczasowego życia znika. Dlatego tak ważne jest to, aby patrzeć na siebie, a nie na innych. Przemyśl to, proszę. Niepowodzenie typu: utrata pracy, rozstanie z partnerem, odrzucenie to kolejne powody. Niejednokrotnie tak musi być. Nie zawsze mamy na to wpływ. Czasami dzieją się rzeczy niezależne od nas, które bardzo mocno oddziałują na naszą pewność siebie. W takich momentach istotną rolę odgrywa czas. Jeśli dasz sobie 1–2 miesiące (tyle, ile potrzebujesz), to zobaczysz, że wrócisz do równowagi. Wszystkie elementy, które wymieniłam, uważam, że najbardziej na nas wpływają. Oczywiście, są też inne czynniki, takie jak: brak kompetencji, nieśmiałość, poczucie braku perspektyw, brak asertywności, ale o tym dowiesz się w kolejnych rozdziałach.

Czy da się nauczyć pewności siebie?

Wielu z nas uważa pewność siebie za coś wrodzonego; coś, co się ma, albo też nie. Otóż chciałabym obalić tę tezę. Uważam, że pewności siebie, tak jak innych umiejętności, można się nauczyć i nad nią pracować. Liczą się Twoje chęci i zaangażowanie. Potraktuj bycie pewnym siebie jak projekt, który w każdej chwili możesz rozpocząć i go rozwijać. Oczywiście, to w wielu przypadkach, gdy człowiek nie ma pewnych cech, jest długotrwały proces, który cały czas trzeba udoskonalać, niemniej — dla chcącego nic trudnego. Więc tak — pewności siebie można się nauczyć. W zależności od Twojego charakteru, osobowości oraz tego, jakie masz predyspozycje, to tak bardzo możesz kontrolować i rozbudowywać poziom swojej pewności siebie. Naturalnym jest też fakt, że niektórzy będą bardziej pewni siebie, inni mniej. Jednak każdy z Nas może, chociażby w kilku procentach, podnieść swoją pewność siebie. Małe kroki, wykonywane konsekwentnie każdego dnia, będą sprawiały, że powoli zaczniesz wychodzić poza swoją strefę komfortu i zwiększać swoje poczucie własnej wartości. Można zacząć od budowania własnego „ja”, np. osiągając niewielkie cele każdego dnia, będziesz stawał się pewniejszy siebie, ponieważ zrobisz to, co sobie założyłeś. To jest mocna broń. Drugim filarem mogą być relacje interpersonalne. Jeszcze innym aspektem może być zrobienie czegoś, czego zawsze się bałeś, jednocześnie na samą myśl o tym bardzo się ekscytowałeś. Zazwyczaj polegamy w procesie budowania tej świadomości o własnej wartości, ponieważ chcemy coś zrobić, a później poddajemy się — odpuszczamy dany temat. Pokazujemy tym samym, że nie ufamy sobie i nie czujemy się ze sobą zgodni. Nie kończąc pewnych czynności, będziemy żyć w wiecznej frustracji. Uważam, że aby się nauczyć pewności siebie, trzeba podejść do tego zadaniowo. Jeśli nie będziesz dotrzymywał danego sobie słowa w prostych czynnościach i nie będziesz w stanie pościelić łóżka, to jak możemy mówić o tak złożonym procesie jak budowanie pewności siebie. Bycie konkretnym oraz zadaniowym w tym aspekcie uważam, że jest kluczowe. Pewności siebie uczyć się może każdy — to już ustaliliśmy. To, że warto — również. Pytanie natomiast brzmi: „Kto nigdy nie stanie się pewniejszy siebie?”. Do takich osób na pewno można zaliczyć osoby nieświadome. To tak jak z problemem — gdy nie zdajemy sobie sprawy z jego istnienia, nie będziemy wiedzieli, że możemy go wyeliminować. Gdyby w takim momencie, nawet tysiąc osób próbowało nas przekonać do usunięcia danego problemu z naszego życia, a my sami będziemy nieświadomi jego istnienia i tym samym niechętni do zmiany, to choćby nie wiem co, nikt inny nas do tego nie przekona.

Problem z samoakceptacją — przyczyna braku pewności siebie

Koniec darmowego fragmentu książki.

Zachęcamy do zakupu pełnej wersji.