Karolina Pietrusińska

Amerykańskie agencje federalne. Ściganie i zapobieganie przestępstwom

Fragment książki powstał przy pomocy AI

© Karolina Pietrusińska, 2024

Agencje federalne Stanów Zjednoczonych stoją przed koniecznością przeprowadzenia reform i modernizacji w obliczu dynamicznie zmieniających się zagrożeń, takich jak cyberprzestępczość, terroryzm i globalizacja przestępczości. Współczesne wyzwania wymagają zacieśnienia współpracy międzynarodowej, inwestycji w nowe technologie oraz dostosowania struktur organizacyjnych, aby skutecznie chronić bezpieczeństwo narodowe i interesy obywateli. Fragment książki powstał przy pomocy AI

ISBN 978-83-8384-440-4

Książka powstała w inteligentnym systemie wydawniczym Ridero

Spis treści

Amerykańskie agencje federalne. Ściganie i zapobieganie przestępstwom

Wprowadzenie do systemu federalnego USA

Omówienie podstawowych zasad funkcjonowania rządu federalnego w USA, w tym podziału władzy na trzy główne gałęzie: wykonawczą, ustawodawczą i sądowniczą

Przedstawienie roli agencji federalnych w systemie prawnym USA

Rozdział 1 Federalne Biuro Śledcze (FBI)

Historia powstania FBI i jego rozwój na przestrzeni lat

Najważniejsze operacje prowadzone przez FBI, w tym zwalczanie terroryzmu, cyberprzestępczości i przestępczości zorganizowanej

Przykłady głośnych spraw prowadzonych przez FBI

Operacja „Pustynny Deszcz” (Desert Rain)

Operacja „Ghost Stories”

Operacja „Fast and Furious”

Operacja „Abscam”

Operacja „Wrath of God”

Operacja „Mega City”

Operacja „Rescue Me”

Operacja „Trinity”

Operacja „Sun Devils”

Operacja „Boston Marathon Bombing”

Rozdział 2 Agencja do Walki z Narkotykami (DEA)

Historia i struktura DEA

Operacje związane z walką z przemytem narkotyków i kartele narkotykowe

Przykłady znanych spraw związanych z handlem narkotykami

Sprawa Pabla Escobara i kartelu Medellín

Sprawa Joaquína „El Chapo” Guzmána i kartelu Sinaloa

Sprawa „Operacja Kingpin” — Osama bin Laden i handel opium

Sprawa „Freeway” Ricka Rossa

Sprawa kartelu Juárez

Sprawa Rafaela Caro Quintero

Sprawa „Operation Casablanca”

Sprawa kartelu Gulf i Los Zetas

Sprawa „El Mayo” Zambady

Rozdział 3 Secret Service: Ochrona i Ściganie

Historia Secret Service i jego podwójna rola w ochronie prezydenta i zwalczaniu przestępstw finansowych

Najważniejsze operacje i incydenty, w których Secret Service odegrało kluczową rolę

Rozdział 4 U.S. Marshals Service

Rola i zadania U.S. Marshals Service, najstarszej federalnej agencji ścigani

Ochrona świadków, ściganie zbiegów i egzekwowanie wyroków sądowych

Znane operacje i przypadki

Rozdział 5 Bureau of Alcohol, Tobacco, Firearms and Explosives (ATF)

Powstanie i zadania ATF

Zwalczanie przestępczości związanej z alkoholem, tytoniem, bronią palną i materiałami wybuchowymi

Głośne sprawy, takie jak operacja „Fast and Furious”

Rozdział 6 Centralna Agencja Wywiadowcza (CIA) i jej działania na terenie USA

Historia CIA i jej rola na arenie międzynarodowej

Ograniczenia działalności CIA na terenie USA oraz przypadki współpracy z innymi agencjami

Kontrowersje związane z działalnością CIA

Rozdział 7 Homeland Security: Zabezpieczanie kraju

Powstanie Departamentu Bezpieczeństwa Krajowego (DHS) po atakach z 11 września 2001 roku

Rola agencji takich jak TSA, ICE i CBP w zabezpieczaniu granic, transportu i infrastruktury krytycznej

Przykłady działań zapobiegawczych i kryzysowych

Rozdział 8 Przestępczość gospodarcza i cyberprzestępczość: Wzrost zagrożeń w XXI wieku

Wzrost znaczenia przestępczości gospodarczej i cyberprzestępczości

Współpraca agencji takich jak FBI, Secret Service i IRS w walce z tego typu przestępstwami

Przykłady znanych spraw związanych z oszustwami finansowymi i cyberatakami

Rozdział 9 Przyszłość agencji federalnych: Wyzwania i perspektywy

Omówienie przyszłych wyzwań stojących przed agencjami federalnymi, takich jak rozwój technologii, globalizacja przestępczości i zmieniające się zagrożenia

Przewidywane kierunki rozwoju współpracy międzynarodowej i krajowej

Refleksja nad koniecznością reform i dostosowania agencji do nowych realiów

Bibliografia

Wprowadzenie do systemu federalnego USA

System federalny Stanów Zjednoczonych jest jednym z najważniejszych elementów, które kształtują strukturę polityczną i prawną tego kraju. Jego korzenie sięgają XVIII wieku, kiedy to ojcowie założyciele postanowili stworzyć system rządów, który z jednej strony zapewniałby silną władzę centralną, a z drugiej strony chroniłby suwerenność poszczególnych stanów. Efektem ich pracy jest federalizm, który równoważy kompetencje między rządem federalnym a władzami stanowymi, zapewniając jednocześnie ochronę praw jednostki i sprawne funkcjonowanie państwa.

Federalizm w USA opiera się na Konstytucji, która jest najwyższym aktem prawnym w kraju. Konstytucja precyzuje, jakie kompetencje przysługują rządowi federalnemu, a jakie pozostają w gestii stanów. Kluczową rolę odgrywają trzy gałęzie władzy: wykonawcza, ustawodawcza i sądownicza, które są oddzielone i wzajemnie się kontrolują, co ma zapobiegać nadmiernej koncentracji władzy. Władza wykonawcza, na czele której stoi prezydent, jest odpowiedzialna za egzekwowanie prawa i zarządzanie administracją federalną. Władza ustawodawcza, składająca się z Kongresu, ma za zadanie tworzyć prawo i nadzorować działania władzy wykonawczej. Wreszcie, władza sądownicza, z Sądem Najwyższym na czele, interpretuje prawo i ocenia jego zgodność z Konstytucją.

Istotnym elementem systemu federalnego jest podział kompetencji między poziomem federalnym a stanowym. Rząd federalny zajmuje się sprawami o zasięgu ogólnokrajowym, takimi jak obrona narodowa, polityka zagraniczna, handel między stanami i emisja pieniądza. Natomiast stany mają szerokie kompetencje w zakresie edukacji, zdrowia publicznego, prawa karnego i cywilnego oraz wielu innych dziedzin, które nie są wyraźnie zastrzeżone dla rządu federalnego. Ten podział władzy jest elastyczny, co pozwala na dostosowywanie systemu do zmieniających się warunków i potrzeb.

Federalizm amerykański charakteryzuje się również tym, że stany mają własne konstytucje, rządy i systemy sądownicze, które działają równolegle z systemem federalnym. To sprawia, że USA jest krajem o złożonej strukturze prawnej, w której istnieje wiele różnych poziomów prawa. W praktyce oznacza to, że obywatele są jednocześnie poddani prawu stanowemu i federalnemu, a w przypadku konfliktu tych dwóch systemów decydujący głos ma Sąd Najwyższy USA.

Warto również podkreślić, że system federalny w USA jest dynamiczny i podlega ciągłym zmianom. Historia Stanów Zjednoczonych pokazuje, że relacje między władzą federalną a stanową ewoluują w odpowiedzi na wyzwania polityczne, społeczne i ekonomiczne. Przykładem takiej ewolucji może być okres Nowego Ładu w latach 30. XX wieku, kiedy to w odpowiedzi na Wielki Kryzys znacznie rozszerzono kompetencje rządu federalnego. Innym przykładem jest rozwój praw obywatelskich w latach 60., kiedy to władze federalne interweniowały, aby zagwarantować przestrzeganie praw człowieka na poziomie stanowym.

Podsumowując, system federalny Stanów Zjednoczonych jest fundamentem, na którym opiera się struktura polityczna tego kraju. Jego elastyczność i zdolność do adaptacji sprawiają, że USA jest w stanie skutecznie funkcjonować jako państwo o rozległym terytorium i zróżnicowanej populacji. Federalizm amerykański nie tylko chroni suwerenność stanów, ale także zapewnia spójność i stabilność całego kraju.

Omówienie podstawowych zasad funkcjonowania rządu federalnego w USA, w tym podziału władzy na trzy główne gałęzie: wykonawczą, ustawodawczą i sądowniczą

Rząd federalny Stanów Zjednoczonych opiera się na systemie, który został zaprojektowany w celu zapewnienia równowagi i kontroli między różnymi ośrodkami władzy. Podstawą tego systemu jest podział władzy na trzy odrębne, ale współzależne gałęzie: wykonawczą, ustawodawczą i sądowniczą. Każda z tych gałęzi pełni określone funkcje, a ich wzajemne relacje są kluczowe dla utrzymania stabilności i funkcjonowania całego systemu politycznego USA.

Władza wykonawcza, na której czele stoi prezydent, jest odpowiedzialna za egzekwowanie prawa oraz zarządzanie administracją państwową. Prezydent pełni rolę głowy państwa, a jednocześnie jest naczelnym dowódcą sił zbrojnych, co nadaje mu znaczną władzę w dziedzinie obronności i polityki zagranicznej. Oprócz tego prezydent ma uprawnienia do powoływania sędziów federalnych, w tym sędziów Sądu Najwyższego, oraz do mianowania członków rządu i innych kluczowych urzędników. Działania prezydenta są jednak ograniczone przez Kongres i Sąd Najwyższy, co zapobiega nadmiernej koncentracji władzy w rękach jednej osoby.

Władza ustawodawcza w USA sprawowana jest przez Kongres, który składa się z dwóch izb: Izby Reprezentantów i Senatu. Kongres jest odpowiedzialny za tworzenie prawa, uchwalanie budżetu oraz nadzór nad działaniami władzy wykonawczej. Każda z izb Kongresu pełni unikalne funkcje. Izba Reprezentantów, której członkowie są wybierani na dwuletnie kadencje, jest bardziej bezpośrednim reprezentantem ludności, natomiast Senat, z senatorami wybieranymi na sześć lat, pełni funkcję stabilizującą i doradczą. Senat ma również wyłączne prawo zatwierdzania umów międzynarodowych oraz nominacji prezydenckich na kluczowe stanowiska. Władza ustawodawcza kontroluje władzę wykonawczą przez mechanizmy takie jak zatwierdzanie budżetu, dochodzenia kongresowe oraz możliwość impeachamentu prezydenta i innych urzędników federalnych.

Władza sądownicza, której głównym organem jest Sąd Najwyższy, odgrywa kluczową rolę w interpretacji prawa i ochronie Konstytucji. Sąd Najwyższy ma prawo orzekania o konstytucyjności działań władz ustawodawczej i wykonawczej, co daje mu znaczącą władzę nad kształtowaniem amerykańskiego systemu prawnego. Sędziowie Sądu Najwyższego są powoływani na dożywotnie kadencje, co ma na celu zapewnienie ich niezależności od bieżących wpływów politycznych. Władza sądownicza nie tylko rozstrzyga spory prawne, ale również pełni funkcję strażnika praw obywatelskich i wolności gwarantowanych przez Konstytucję.

Podział władzy na trzy gałęzie jest podstawowym elementem amerykańskiego systemu rządów, który ma na celu zapobieganie dominacji jednej z nich nad pozostałymi. Każda z gałęzi władzy ma określone kompetencje, ale również mechanizmy kontroli nad pozostałymi, co tworzy system wzajemnych ograniczeń i równowagi. Dzięki temu systemowi Stany Zjednoczone mogą funkcjonować jako demokratyczne państwo prawa, gdzie żadna instytucja ani osoba nie posiada absolutnej władzy. To rozdzielenie kompetencji oraz wzajemna kontrola między władzą wykonawczą, ustawodawczą i sądowniczą stanowią fundament stabilności i trwałości amerykańskiego systemu politycznego.

Przedstawienie roli agencji federalnych w systemie prawnym USA

Agencje federalne odgrywają kluczową rolę w systemie prawnym Stanów Zjednoczonych, pełniąc funkcje, które mają na celu egzekwowanie prawa, ochronę obywateli oraz utrzymanie porządku publicznego na poziomie krajowym. Ich działania są integralną częścią amerykańskiego systemu federalizmu, w którym odpowiedzialność za egzekwowanie prawa jest dzielona między władze federalne i stanowe. Agencje te działają w ramach szeroko pojętej władzy wykonawczej, podlegając bezpośrednio prezydentowi, ale jednocześnie współpracując z innymi gałęziami rządu, takimi jak władza ustawodawcza i sądownicza.

Jedną z najważniejszych agencji federalnych jest Federalne Biuro Śledcze (FBI), które zajmuje się ściganiem przestępstw o charakterze ogólnokrajowym, takich jak terroryzm, cyberprzestępczość, korupcja i przestępczość zorganizowana. FBI działa na podstawie szerokich uprawnień nadanych mu przez Kongres, co pozwala na prowadzenie dochodzeń na terenie całego kraju. Współpracuje z innymi agencjami federalnymi, stanowymi i lokalnymi, zapewniając koordynację działań w przypadkach, które wykraczają poza kompetencje pojedynczych stanów. Dzięki swojemu zasięgowi i zasobom FBI jest w stanie reagować na zagrożenia, które mają charakter transgraniczny, a jego działania są kluczowe dla ochrony bezpieczeństwa narodowego.

Kolejną istotną agencją jest Agencja do Walki z Narkotykami (DEA), która koncentruje się na zwalczaniu przemytu i handlu narkotykami. DEA prowadzi zarówno dochodzenia wewnętrzne, jak i międzynarodowe, współpracując z innymi krajami oraz organizacjami międzynarodowymi w celu ograniczenia globalnego handlu narkotykami. Praca DEA ma ogromne znaczenie dla zdrowia publicznego i bezpieczeństwa, ponieważ przeciwdziałanie narkotykowym kartelom i ich działalności wpływa na zmniejszenie przestępczości oraz poprawę jakości życia w USA.

Inną ważną agencją jest Secret Service, która pierwotnie została powołana do zwalczania fałszerstw pieniędzy, a obecnie zajmuje się również ochroną prezydenta i innych kluczowych osób w państwie. Secret Service odgrywa kluczową rolę w zapewnieniu ciągłości działania rządu oraz ochronie integralności systemu finansowego USA. Jej działania, choć często niewidoczne, mają fundamentalne znaczenie dla stabilności politycznej kraju.

Ważną rolę w systemie prawnym USA pełni również U.S. Marshals Service, najstarsza federalna agencja ścigania, która odpowiada za ochronę sądów federalnych, transport więźniów, poszukiwanie zbiegów oraz egzekwowanie nakazów sądowych. Dzięki swojej wszechstronności i zasięgowi, U.S. Marshals Service wspiera funkcjonowanie systemu sprawiedliwości, zapewniając bezpieczeństwo zarówno w procesach sądowych, jak i w codziennej działalności wymiaru sprawiedliwości.

W kontekście zwalczania przestępstw finansowych kluczową rolę odgrywa Internal Revenue Service (IRS), szczególnie jego oddział śledczy, który zajmuje się dochodzeniem w sprawach przestępstw podatkowych, prania pieniędzy i oszustw finansowych. IRS, poprzez swoje działania, nie tylko egzekwuje prawo podatkowe, ale także chroni system finansowy kraju przed nadużyciami.

Centralna Agencja Wywiadowcza (CIA), choć głównie znana z działań na arenie międzynarodowej, również ma wpływ na system prawny USA, szczególnie w kontekście działań antyterrorystycznych i wywiadowczych, które mogą wymagać współpracy z FBI i innymi agencjami federalnymi na terenie USA.

Agencje federalne są niezbędne dla skutecznego funkcjonowania systemu prawnego USA. Ich zadania obejmują szeroki zakres działań, od egzekwowania prawa, poprzez ochronę zdrowia i bezpieczeństwa publicznego, aż po zapewnienie stabilności finansowej kraju. Działając w ramach jasno określonych uprawnień i odpowiedzialności, agencje te współpracują z innymi instytucjami państwowymi oraz międzynarodowymi, co pozwala na skuteczne reagowanie na różnorodne zagrożenia. W ten sposób odgrywają one kluczową rolę w utrzymaniu porządku prawnego oraz ochronie obywateli i interesów państwa.

Rozdział 1 Federalne Biuro Śledcze (FBI)

Federalne Biuro Śledcze, znane powszechnie jako FBI, jest jedną z najbardziej znanych i wpływowych agencji rządowych w Stanach Zjednoczonych. Jego rola w systemie prawnym USA jest kluczowa, ponieważ FBI odpowiada za prowadzenie dochodzeń w sprawach o największym znaczeniu dla bezpieczeństwa narodowego, jak również w szerokim spektrum przestępstw federalnych. Od momentu powstania w 1908 roku, FBI przekształciło się z małej grupy agentów w największą krajową agencję ścigania, której zadania obejmują zarówno ochronę kraju przed zagrożeniami zewnętrznymi, jak i zwalczanie przestępczości wewnętrznej.

FBI odgrywa centralną rolę w walce z terroryzmem, co stało się szczególnie widoczne po atakach z 11 września 2001 roku. Agencja ta jest odpowiedzialna za zapobieganie aktom terrorystycznym na terenie Stanów Zjednoczonych, monitorowanie działalności grup ekstremistycznych oraz przeprowadzanie dochodzeń w przypadkach podejrzeń o terroryzm. W tym celu FBI ściśle współpracuje z innymi agencjami, zarówno krajowymi, jak i zagranicznymi, tworząc skomplikowaną sieć wymiany informacji i wspólnych operacji. Dzięki swojej wszechstronności i zasobom, FBI jest w stanie szybko reagować na zagrożenia oraz przeprowadzać kompleksowe dochodzenia, które często prowadzą do zapobieżenia potencjalnym atakom.

Równie ważnym obszarem działalności FBI jest zwalczanie przestępczości zorganizowanej. Od lat 20. XX wieku, kiedy to agencja intensywnie walczyła z gangsterami ery prohibicji, aż po współczesne operacje przeciwko kartelom narkotykowym, FBI było na pierwszej linii frontu w walce z organizacjami przestępczymi. Dochodzenia prowadzone przez FBI w tej dziedzinie obejmują skomplikowane operacje infiltracyjne, aresztowania przywódców przestępczych oraz likwidację całych siatek przestępczych. Działania te nie tylko przyczyniają się do zmniejszenia przestępczości, ale także do ochrony społeczności lokalnych przed wpływem zorganizowanych grup przestępczych.

FBI jest również liderem w zwalczaniu cyberprzestępczości, co nabrało szczególnego znaczenia w dobie cyfrowej. W miarę jak technologie informacyjne rozwijają się i stają się integralną częścią codziennego życia, rośnie także liczba zagrożeń związanych z cyberatakami, kradzieżą tożsamości oraz innymi formami przestępczości komputerowej. FBI, dysponując wyspecjalizowanymi jednostkami i zaawansowanymi technologiami, prowadzi dochodzenia w przypadkach przestępstw popełnianych w cyberprzestrzeni, współpracując z firmami technologicznymi, organami ścigania na całym świecie oraz innymi agencjami federalnymi, aby chronić infrastrukturę krytyczną oraz interesy narodowe USA.

Istotnym aspektem działalności FBI jest także zwalczanie korupcji i ochrona integralności instytucji publicznych. FBI prowadzi śledztwa w sprawach korupcji na różnych szczeblach władzy, od lokalnej po federalną, w tym w przypadkach łapownictwa, nadużywania władzy oraz innych przestępstw związanych z funkcjonowaniem administracji publicznej. Agencja ta odgrywa kluczową rolę w monitorowaniu i ujawnianiu przypadków korupcji, co ma na celu zapewnienie, że instytucje państwowe działają zgodnie z prawem i służą interesom publicznym.

FBI zajmuje się również sprawami dotyczącymi praw obywatelskich, w tym dochodzeniami w przypadkach przestępstw z nienawiści, dyskryminacji oraz naruszeń praw człowieka. W tych działaniach FBI współpracuje z organizacjami praw człowieka oraz innymi agencjami rządowymi, aby zapewnić ochronę praw jednostek i grup, które mogą być narażone na niesprawiedliwe traktowanie lub prześladowania. Praca FBI w tym obszarze jest kluczowa dla utrzymania i promowania równości oraz sprawiedliwości w społeczeństwie amerykańskim.

Podsumowując, Federalne Biuro Śledcze odgrywa wszechstronną i kluczową rolę w utrzymaniu bezpieczeństwa i porządku publicznego w Stanach Zjednoczonych. Dzięki swoim szerokim kompetencjom, zaawansowanym zasobom technologicznym oraz współpracy z innymi instytucjami, FBI jest w stanie skutecznie reagować na różnorodne zagrożenia, które zagrażają bezpieczeństwu narodowemu i prawom obywateli. Jego działania, choć często prowadzone w cieniu, mają ogromny wpływ na stabilność i bezpieczeństwo kraju.

Historia powstania FBI i jego rozwój na przestrzeni lat

Federalne Biuro Śledcze (FBI) zostało powołane do życia 26 lipca 1908 roku, początkowo jako mała jednostka śledcza w ramach Departamentu Sprawiedliwości Stanów Zjednoczonych. Jego powstanie było odpowiedzią na potrzebę bardziej efektywnego egzekwowania prawa federalnego w kraju, który zmagał się z rosnącą przestępczością, zwłaszcza w obszarach przekraczających granice stanów. Pierwszym dyrektorem agencji został Stanley Finch, a początkowo FBI, znane wówczas jako Biuro Śledcze, składało się z zaledwie kilku agentów.

Początkowe lata działalności FBI były skromne, ale agencja szybko zaczęła odgrywać kluczową rolę w walce z przestępczością. W 1910 roku uchwalono tzw. „Mann Act” (White Slave Traffic Act), który zakazywał transportu kobiet przez granice stanów w celach niemoralnych. To prawo stało się jednym z pierwszych narzędzi FBI w walce z przestępczością międzystanową. W latach 20. XX wieku, podczas ery prohibicji, FBI zyskało na znaczeniu, zajmując się ściganiem przemytników alkoholu i organizacji przestępczych, które rosły w siłę dzięki nielegalnemu handlowi.

Decydującym momentem w historii FBI był rok 1924, kiedy to John Edgar Hoover został mianowany dyrektorem Biura. Hoover, który sprawował tę funkcję przez następne 48 lat, zreorganizował i rozszerzył działalność FBI, nadając mu nowoczesną strukturę i zwiększając jego efektywność. Pod jego rządami FBI rozwinęło nowe techniki śledcze, takie jak analiza odcisków palców i laboratoria kryminalistyczne, które stały się wzorem dla służb ścigania na całym świecie. Hoover wprowadził również standardy rekrutacji i szkolenia agentów, co znacznie podniosło profesjonalizm agencji.

W latach 30. XX wieku FBI stało się synonimem walki z przestępczością zorganizowaną. W tym okresie agencja zyskała szeroką popularność dzięki spektakularnym operacjom przeciwko słynnym przestępcom, takim jak John Dillinger, Baby Face Nelson czy Bonnie i Clyde. Publiczne zainteresowanie działaniami FBI wzrosło, a Hoover wykorzystał media, by budować wizerunek FBI jako nieustępliwego strażnika prawa.

Druga połowa XX wieku przyniosła nowe wyzwania dla FBI, zwłaszcza w kontekście zimnej wojny. Agencja zaangażowała się w działania kontrwywiadowcze, mające na celu neutralizowanie działań szpiegowskich Związku Radzieckiego na terenie Stanów Zjednoczonych. W tym okresie FBI prowadziło również dochodzenia w sprawach związanych z działalnością radykalnych grup politycznych oraz ruchami społecznymi, co niejednokrotnie prowadziło do kontrowersji związanych z naruszeniami praw obywatelskich.

Lata 60. i 70. XX wieku były okresem intensywnej walki z przestępczością wewnętrzną, w tym z działalnością Ku Klux Klanu oraz grup przestępczych zaangażowanych w handel narkotykami. W latach 70. FBI rozszerzyło swoje kompetencje w odpowiedzi na rosnące zagrożenie terrorystyczne, zarówno wewnętrzne, jak i zewnętrzne. Zmiany te były wynikiem nasilających się ataków terrorystycznych i potrzebą lepszej koordynacji działań między różnymi agencjami federalnymi.

Po atakach z 11 września 2001 roku FBI przeszło kolejną transformację, stając się kluczową agencją w walce z terroryzmem. Agencja zintensyfikowała swoje działania w zakresie wywiadu, śledzenia podejrzanych o terroryzm oraz współpracy z zagranicznymi służbami wywiadowczymi. Rozwój technologii informacyjnych sprawił, że FBI musiało również zmierzyć się z nowymi formami przestępczości, takimi jak cyberprzestępczość i międzynarodowe sieci przestępcze, co doprowadziło do dalszego rozwoju specjalistycznych jednostek w tych dziedzinach.

Obecnie FBI jest jedną z najważniejszych agencji ścigania na świecie, prowadzącą dochodzenia w sprawach związanych z terroryzmem, przestępczością zorganizowaną, korupcją, cyberprzestępczością i wieloma innymi zagrożeniami dla bezpieczeństwa narodowego. Mimo kontrowersji, które czasami towarzyszą jego działaniom, FBI pozostaje kluczowym elementem amerykańskiego systemu ścigania, a jego historia i rozwój są nierozerwalnie związane z historią Stanów Zjednoczonych jako całości.

Najważniejsze operacje prowadzone przez FBI, w tym zwalczanie terroryzmu, cyberprzestępczości i przestępczości zorganizowanej

Federalne Biuro Śledcze (FBI) odegrało kluczową rolę w wielu operacjach, które miały na celu zwalczanie różnych form przestępczości zagrażających bezpieczeństwu narodowemu Stanów Zjednoczonych. Te operacje obejmowały zarówno działania przeciwko terroryzmowi, cyberprzestępczości, jak i przestępczości zorganizowanej, które na przestrzeni lat stały się priorytetowymi obszarami działalności FBI.

Jednym z najbardziej znanych sukcesów FBI w walce z terroryzmem była operacja, która doprowadziła do rozbicia Al-Kaidy po atakach z 11 września 2001 roku. FBI współpracowało z agencjami wywiadowczymi i siłami zbrojnymi, aby zidentyfikować i schwytać osoby odpowiedzialne za te ataki. W ramach tej współpracy FBI zdołało zatrzymać wielu terrorystów oraz zniwelować kolejne plany ataków na terenie USA. Operacje antyterrorystyczne stały się od tego momentu jednym z najważniejszych priorytetów agencji.

Walka z cyberprzestępczością to kolejny obszar, w którym FBI odgrywa kluczową rolę. Jednym z głośniejszych przypadków była operacja Silk Road, w której FBI rozbiło największy wówczas czarny rynek działający w tzw. dark webie, gdzie handlowano narkotykami, bronią i innymi nielegalnymi towarami. FBI śledziło ruchy finansowe związane z tym rynkiem, co ostatecznie doprowadziło do aresztowania jego założyciela, Rossa Ulbrichta, i zamknięcia platformy.

FBI odnosiło także sukcesy w walce z przestępczością zorganizowaną. Operacja przeciwko rodzinie mafijnej Gambino w latach 80. XX wieku, znana jako operacja „Gambino Crime Family”, była jedną z największych operacji przeciwko mafii w historii USA. FBI wykorzystało informatorów i podsłuchy, aby zebrać dowody przeciwko członkom mafii, co doprowadziło do licznych aresztowań i osłabienia wpływów tej organizacji.

Innym znaczącym sukcesem FBI w zwalczaniu przestępczości zorganizowanej była operacja przeciwko kartelowi Medellín w latach 80. i 90. FBI, współpracując z agencjami międzynarodowymi, odegrało kluczową rolę w rozbiciu jednego z najpotężniejszych karteli narkotykowych, co znacznie ograniczyło przemyt kokainy do Stanów Zjednoczonych.

W kontekście walki z przestępczością gospodarczą FBI przeprowadziło operację znaną jako „Abscam” w latach 70., która była jednym z najbardziej znanych przypadków walki z korupcją na najwyższych szczeblach władzy. W operacji tej agenci FBI, udając biznesmenów z Bliskiego Wschodu, oferowali łapówki politykom, co doprowadziło do aresztowań kilku senatorów i kongresmenów oraz wywołało krajowy skandal.

W walce z ekstremizmem wewnętrznym FBI przeprowadziło operację przeciwko Timothy’emu McVeighowi, odpowiedzialnemu za zamach bombowy w Oklahoma City w 1995 roku. Dochodzenie, które doprowadziło do jego aresztowania, było jednym z największych śledztw w historii agencji, a operacja ta stała się kluczowym przykładem skuteczności FBI w rozwiązywaniu spraw związanych z terroryzmem krajowym.

FBI również skutecznie walczyło z przestępczością finansową, prowadząc operację przeciwko firmie Enron, której upadek stał się symbolem korupcji korporacyjnej. Dochodzenie FBI ujawniło skomplikowane oszustwa księgowe, które doprowadziły do jednej z największych afer gospodarczych w historii USA. Wynikiem tej operacji było postawienie w stan oskarżenia wielu członków zarządu Enronu, a także zaostrzenie regulacji dotyczących nadzoru nad korporacjami.

Operacja „Ghost Stories” z 2010 roku była jednym z bardziej nietypowych sukcesów FBI, która doprowadziła do aresztowania grupy rosyjskich agentów pracujących w USA jako „śpiochy”. Ta operacja pokazała, że FBI nadal aktywnie monitoruje i neutralizuje zagrożenia wywiadowcze, które mogą zagrażać bezpieczeństwu narodowemu.

FBI również uczestniczyło w międzynarodowych działaniach na rzecz zwalczania terroryzmu, takich jak operacja „Neptune Spear”, która doprowadziła do śmierci Osamy bin Ladena w 2011 roku. Chociaż operacja była przeprowadzona przez siły specjalne, FBI odegrało kluczową rolę w dostarczaniu wywiadu i analizie informacji, które doprowadziły do lokalizacji lidera Al-Kaidy.

FBI odgrywa także kluczową rolę w operacjach związanych z ochroną dzieci przed przestępstwami seksualnymi, takimi jak „Operation Cross Country”, coroczna operacja, której celem jest rozbijanie sieci handlu ludźmi i ratowanie nieletnich ofiar. Operacja ta jest częścią szerszego programu FBI, którego celem jest ochrona najbardziej bezbronnych członków społeczeństwa przed przestępczością.

Te operacje pokazują szeroki zakres działań FBI oraz jego zdolność do adaptacji i skutecznego reagowania na różnorodne zagrożenia, które mogą zagrażać bezpieczeństwu narodowemu oraz porządkowi publicznemu w Stanach Zjednoczonych.

Przykłady głośnych spraw prowadzonych przez FBI

Oto kilka konkretnych przykładów najważniejszych operacji prowadzonych przez FBI, które miały duży wpływ na zwalczanie terroryzmu, cyberprzestępczości i przestępczości zorganizowanej:

Operacja „Pustynny Deszcz” (Desert Rain)

W 2009 roku FBI przeprowadziło operację „Pustynny Deszcz”, która doprowadziła do aresztowania czterech członków grupy terrorystycznej planującej atak na synagogi w Bronksie oraz zestrzelenie samolotu wojskowego przy użyciu rakiety Stinger. FBI infiltracja i stała obserwacja pozwoliły udaremnić te zamachy, a operacja została uznana za jeden z sukcesów w walce z terroryzmem na terenie USA.

Operacja „Ghost Stories”

W 2010 roku FBI zdemaskowało i aresztowało dziesięciu agentów rosyjskiego wywiadu, działających na terenie Stanów Zjednoczonych w ramach programu „śpiochów”. Agenci ci, pracujący pod przykryciem jako zwykli obywatele, mieli za zadanie infiltrację amerykańskich instytucji i zdobywanie informacji na rzecz Rosji. Aresztowania te zakończyły jedną z największych operacji kontrwywiadowczych w historii FBI, która trwała prawie dziesięć lat.

Operacja „Fast and Furious”

Operacja prowadzona przez FBI i ATF (Bureau of Alcohol, Tobacco, Firearms and Explosives) miała na celu śledzenie nielegalnego handlu bronią między Stanami Zjednoczonymi a Meksykiem. Choć sama operacja była kontrowersyjna ze względu na pozwolenie na sprzedaż broni z zamiarem jej śledzenia, doprowadziła do zidentyfikowania i rozbicia kilku znaczących karteli narkotykowych, które korzystały z tych broni w swoich działaniach.

Operacja „Abscam”

W latach 70. FBI przeprowadziło operację „Abscam”, która początkowo miała na celu rozbicie sieci nielegalnego handlu dobrami skradzionymi, ale ostatecznie doprowadziła do ujawnienia korupcji na najwyższych szczeblach rządu. W wyniku operacji aresztowano kilku senatorów i kongresmenów, którzy przyjęli łapówki od agentów FBI działających pod przykryciem. Operacja ta wywołała ogromny skandal i miała duży wpływ na walkę z korupcją w USA.

Operacja „Wrath of God”

Choć FBI nie było głównym inicjatorem, odgrywało kluczową rolę w międzynarodowej operacji „Wrath of God”, której celem było schwytanie terrorystów odpowiedzialnych za zamachy na sportowców izraelskich podczas Igrzysk Olimpijskich w Monachium w 1972 roku. FBI zapewniało wsparcie analityczne i logistyczne, współpracując z innymi agencjami wywiadowczymi na całym świecie.

Operacja „Mega City”

W 2005 roku FBI, we współpracy z agencjami stanowymi i lokalnymi, przeprowadziło operację „Mega City”, której celem było zwalczanie przestępczości gangowej w kilku dużych miastach USA. W wyniku tej operacji zatrzymano ponad 500 członków gangów, skonfiskowano broń i narkotyki oraz udaremniono liczne akty przemocy planowane przez te grupy.

Operacja „Rescue Me”

FBI odgrywało kluczową rolę w tej operacji skierowanej przeciwko międzynarodowym siatkom handlu ludźmi i wykorzystywania dzieci. W 2013 roku, w ramach skoordynowanej akcji, FBI i inne agencje federalne oraz lokalne aresztowały ponad 150 osób zaangażowanych w handel ludźmi, ratując jednocześnie ponad 100 dzieci, które były ofiarami tych przestępstw.

Operacja „Trinity”

Ta operacja, przeprowadzona w latach 90., miała na celu zwalczanie międzynarodowego przemytu broni i materiałów wybuchowych. FBI, współpracując z agencjami międzynarodowymi, zdołało przechwycić dużą ilość broni i amunicji, która miała trafić do organizacji terrorystycznych na Bliskim Wschodzie. Operacja ta znacznie ograniczyła dostępność tych materiałów dla grup terrorystycznych.

Operacja „Sun Devils”

W 1993 roku FBI przeprowadziło operację „Sun Devils”, skierowaną przeciwko sieciom komputerowym zaangażowanym w oszustwa i kradzież tożsamości. Była to jedna z pierwszych dużych operacji cybernetycznych FBI, która doprowadziła do aresztowania licznych hakerów oraz konfiskaty tysięcy danych osobowych wykorzystywanych do oszustw finansowych.

Operacja „Boston Marathon Bombing”

Po zamachu podczas maratonu w Bostonie w 2013 roku, FBI przeprowadziło skomplikowane śledztwo, które szybko doprowadziło do zidentyfikowania sprawców — braci Tamerlana i Dżochara Carnajewów. W wyniku intensywnych działań operacyjnych, które obejmowały współpracę z lokalnymi organami ścigania, Carnajewowie zostali schwytani, a operacja ta stała się przykładem skutecznego reagowania na terroryzm wewnętrzny.

Te operacje stanowią tylko niewielki wycinek z szerokiego spektrum działalności FBI, które odgrywało i nadal odgrywa kluczową rolę w ochronie bezpieczeństwa narodowego Stanów Zjednoczonych oraz zwalczaniu najpoważniejszych zagrożeń przestępczych.

Rozdział 2 Agencja do Walki z Narkotykami (DEA)

Agencja do Walki z Narkotykami (DEA) jest jedną z kluczowych instytucji odpowiedzialnych za egzekwowanie prawa dotyczącego narkotyków w Stanach Zjednoczonych. Powstała w 1973 roku na mocy rozporządzenia prezydenta Richarda Nixona jako odpowiedź na rosnącą skalę problemu narkotykowego w USA, który stał się jednym z najpoważniejszych wyzwań społecznych i zdrowotnych. DEA, działająca w ramach Departamentu Sprawiedliwości, została stworzona w celu skonsolidowania różnych agencji i programów zajmujących się problematyką narkotykową, co miało na celu zwiększenie efektywności działań rządu federalnego w tej dziedzinie.

Od początku swojego istnienia DEA prowadzi szeroko zakrojone operacje mające na celu zwalczanie nielegalnego handlu narkotykami zarówno w kraju, jak i za granicą. Jej zadania obejmują nie tylko ściganie przestępców, ale także współpracę z międzynarodowymi partnerami w celu zwalczania karteli narkotykowych i ich wpływów na rynkach globalnych. DEA ma uprawnienia do prowadzenia dochodzeń, zatrzymywania przemytników, konfiskowania mienia pochodzącego z nielegalnej działalności oraz współpracy z agencjami międzynarodowymi w celu zwalczania transnarodowego handlu narkotykami.

Jednym z największych sukcesów DEA była operacja przeciwko kartelowi Medellín, który w latach 80. i 90. kontrolował ogromną część międzynarodowego rynku kokainy. Kartel ten, prowadzony przez Pabla Escobara, był odpowiedzialny za przemyt ogromnych ilości kokainy do Stanów Zjednoczonych. DEA, współpracując z władzami kolumbijskimi oraz innymi agencjami, zdołała znacząco osłabić działalność kartelu, co ostatecznie doprowadziło do śmierci Escobara i rozbicia jego organizacji. Ta operacja była jednym z najbardziej znanych i znaczących sukcesów DEA w historii walki z międzynarodowym handlem narkotykami.

DEA odgrywa również kluczową rolę w monitorowaniu i kontrolowaniu przepływu prekursorów chemicznych używanych do produkcji narkotyków syntetycznych, takich jak metamfetamina i fentanyl. W obliczu rosnącego kryzysu opioidowego w USA, DEA intensyfikowała swoje działania mające na celu powstrzymanie nielegalnej produkcji i dystrybucji tych substancji. Współpracując z innymi agencjami federalnymi, DEA prowadziła operacje przeciwko krajowym laboratoriom produkującym narkotyki oraz ścigała sieci przestępcze zajmujące się ich dystrybucją.

DEA nie ogranicza swojej działalności tylko do ścigania przestępców. Agencja ta prowadzi również programy edukacyjne i prewencyjne, mające na celu zmniejszenie popytu na narkotyki poprzez informowanie społeczeństwa o zagrożeniach związanych z ich używaniem. Programy takie jak „Red Ribbon Week” mają na celu zwiększenie świadomości społecznej na temat problemów narkotykowych, szczególnie wśród młodzieży, oraz promowanie stylu życia wolnego od narkotyków.

Operacje DEA niejednokrotnie prowadziły do konfiskaty ogromnych ilości narkotyków oraz środków finansowych pochodzących z ich sprzedaży, co znacznie ograniczało możliwości operacyjne organizacji przestępczych. Przykładem takiej operacji była akcja „Operation Fast and Furious”, której celem było śledzenie przepływu broni i pieniędzy związanych z handlem narkotykami. Chociaż operacja ta była kontrowersyjna ze względu na zastosowane metody, ukazała złożoność walki z przestępczością narkotykową i wyzwania stojące przed DEA.

DEA jest również zaangażowana w zwalczanie produkcji narkotyków w krajach źródłowych, takich jak Kolumbia, Meksyk czy Afganistan. Pracując w terenie, agenci DEA współpracują z lokalnymi siłami porządkowymi i wojskowymi w celu niszczenia upraw roślin wykorzystywanych do produkcji narkotyków, takich jak mak czy kokaina, oraz likwidowania laboratoriów produkujących narkotyki. Te działania są częścią globalnej strategii walki z narkotykami, która ma na celu zmniejszenie podaży narkotyków na rynkach międzynarodowych.

Przez lata DEA musiała stawić czoła wielu wyzwaniom, w tym rosnącej sile karteli narkotykowych, które stają się coraz bardziej zorganizowane i brutalne. Jednak dzięki zaawansowanym technologiom, międzynarodowej współpracy oraz nieustannym wysiłkom w ściganiu przestępców, DEA nadal odgrywa kluczową rolę w ochronie społeczeństwa przed zagrożeniami związanymi z narkotykami. Jej działania przyczyniają się nie tylko do zmniejszenia podaży narkotyków na rynku, ale także do osłabienia wpływów organizacji przestępczych, które czerpią korzyści z handlu tymi substancjami.

Agencja do Walki z Narkotykami pozostaje jednym z najważniejszych narzędzi w arsenale rządu federalnego do zwalczania problemu narkotykowego, który nadal stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia publicznego i bezpieczeństwa narodowego. Dzięki swojej determinacji i zaangażowaniu DEA odgrywa kluczową rolę w walce z jednym z najpoważniejszych problemów społecznych współczesnego świata.

Historia i struktura DEA

Agencja do Walki z Narkotykami (DEA) została utworzona w 1973 roku jako odpowiedź na rosnący problem narkotykowy w Stanach Zjednoczonych. Jej powstanie było wynikiem rozporządzenia prezydenta Richarda Nixona, który ogłosił wojnę z narkotykami, uznając je za jedno z najpoważniejszych zagrożeń dla zdrowia i bezpieczeństwa publicznego. DEA powstała z połączenia kilku różnych agencji rządowych, które wcześniej zajmowały się egzekwowaniem przepisów dotyczących narkotyków, takich jak Biuro Narkotykowe (Bureau of Narcotics and Dangerous Drugs, BNDD) oraz Wydział Celny. Celem tej konsolidacji było stworzenie bardziej efektywnej i skoordynowanej instytucji, zdolnej do prowadzenia kompleksowych działań zarówno na terenie USA, jak i poza jego granicami.

Od momentu powstania, DEA skoncentrowała się na zwalczaniu nielegalnego handlu narkotykami, co obejmuje zarówno ściganie przemytników i producentów, jak i niszczenie upraw roślin wykorzystywanych do produkcji narkotyków. W ramach swojej działalności DEA prowadziła intensywne operacje w krajach takich jak Kolumbia, Meksyk i Afganistan, które są głównymi źródłami produkcji kokainy, heroiny i innych nielegalnych substancji. Współpracując z rządami tych krajów oraz innymi agencjami międzynarodowymi, DEA odegrała kluczową rolę w osłabianiu największych karteli narkotykowych, takich jak kartel Medellín, który był jednym z najbardziej znanych i brutalnych syndykatów przestępczych lat 80. i 90.

Struktura DEA jest zorganizowana w sposób umożliwiający skuteczne prowadzenie działań na wielu frontach jednocześnie. Agencja podlega Departamentowi Sprawiedliwości Stanów Zjednoczonych i jest zarządzana przez administratora, który odpowiada za całościową strategię i działania DEA. DEA dzieli się na różne oddziały, które specjalizują się w konkretnych aspektach walki z narkotykami. Jednym z kluczowych działów jest Wydział Operacji Specjalnych, który odpowiada za prowadzenie skomplikowanych operacji śledczych i infiltracyjnych, często przy użyciu zaawansowanych technik wywiadowczych.

DEA posiada również rozbudowaną sieć biur terenowych zarówno w Stanach Zjednoczonych, jak i za granicą. Biura te działają na pierwszej linii frontu, prowadząc dochodzenia, zatrzymania oraz współpracując z lokalnymi służbami porządkowymi. Międzynarodowe biura DEA są kluczowe w walce z transnarodowym handlem narkotykami, umożliwiając agencji bezpośredni dostęp do informacji i zasobów w krajach, gdzie produkcja i przemyt narkotyków są najbardziej intensywne.

W ramach DEA funkcjonuje także Krajowy Instytut ds. Nadużywania Substancji (National Drug Intelligence Center), który zajmuje się zbieraniem i analizowaniem danych dotyczących trendów narkotykowych. Informacje te są następnie wykorzystywane do planowania operacji oraz opracowywania strategii walki z przestępczością narkotykową. DEA jest również odpowiedzialna za zarządzanie systemem regulacyjnym dotyczącym legalnej produkcji i dystrybucji substancji kontrolowanych, co obejmuje nadzór nad przemysłem farmaceutycznym w kontekście zapobiegania nielegalnemu wyciekowi leków na rynek.

Jednym z najbardziej rozpoznawalnych aspektów działalności DEA są jej programy edukacyjne i prewencyjne, które mają na celu zmniejszenie popytu na narkotyki poprzez podnoszenie świadomości społecznej na temat zagrożeń związanych z ich używaniem. Programy te, takie jak kampania „Just Say No” z lat 80., odegrały kluczową rolę w kształtowaniu polityki narkotykowej w USA.

Przez lata istnienia DEA stała się jedną z najważniejszych agencji zajmujących się egzekwowaniem prawa na świecie, odgrywając kluczową rolę w globalnej walce z narkotykami. Mimo licznych wyzwań, takich jak rosnące wpływy karteli narkotykowych i zmieniające się wzorce używania substancji, DEA kontynuuje swoje działania na rzecz ograniczenia podaży narkotyków oraz zmniejszenia szkód związanych z ich nielegalnym obrotem. Struktura organizacyjna, międzynarodowy zasięg oraz determinacja agencji czynią z DEA niezastąpionego aktora na scenie globalnej walki z przestępczością narkotykową.

Operacje związane z walką z przemytem narkotyków i kartele narkotykowe

Walka z przemytem narkotyków i kartelami narkotykowymi stanowi jedno z najważniejszych wyzwań stojących przed Agencją do Walki z Narkotykami (DEA). Od momentu powstania DEA w 1973 roku, agencja ta skoncentrowała swoje wysiłki na zwalczaniu największych i najbardziej wpływowych organizacji przestępczych, które kontrolują produkcję i dystrybucję nielegalnych substancji na skalę międzynarodową. Operacje DEA przeciwko kartelom narkotykowym stały się symbolem determinacji rządu Stanów Zjednoczonych w walce z jednym z najpoważniejszych zagrożeń dla bezpieczeństwa publicznego i stabilności społecznej.

Jednym z najbardziej spektakularnych sukcesów DEA była operacja przeciwko kartelowi Medellín, który w latach 80. i 90. dominował na rynku kokainy, przemycając ogromne ilości tego narkotyku do Stanów Zjednoczonych i innych krajów. Kartel Medellín, kierowany przez Pabla Escobara, zyskał niesławną reputację ze względu na swoją brutalność i bezwzględność. DEA, współpracując z kolumbijskimi służbami oraz innymi agencjami międzynarodowymi, prowadziła intensywne działania mające na celu osłabienie kartelu poprzez zatrzymywanie kluczowych jego członków, niszczenie laboratoriów produkcyjnych oraz przechwytywanie transportów narkotyków. Te działania ostatecznie doprowadziły do śmierci Escobara w 1993 roku, co znacząco osłabiło kartel i zmieniło układ sił w światowym handlu narkotykami.

Kolejnym ważnym frontem w walce z kartelami była operacja przeciwko kartelowi Sinaloa, który stał się jednym z najpotężniejszych syndykatów narkotykowych po upadku Medellín. Kartel Sinaloa, kierowany przez Joaquína „El Chapo” Guzmána, kontrolował znaczną część przemytu kokainy, heroiny i metamfetaminy do Stanów Zjednoczonych. DEA odegrała kluczową rolę w operacjach mających na celu rozbicie tej organizacji, prowadząc szeroko zakrojone śledztwa, które obejmowały infiltrację kartelu, współpracę z meksykańskimi siłami bezpieczeństwa oraz przechwytywanie przesyłek narkotykowych. Aresztowanie „El Chapo” w 2016 roku, po latach ucieczek i walk z wymiarem sprawiedliwości, było jednym z najbardziej znaczących osiągnięć DEA w walce z przestępczością narkotykową.

Operacje DEA nie ograniczają się jednak tylko do Meksyku i Kolumbii. Agencja ta prowadzi działania na całym świecie, w tym w Afganistanie, gdzie uprawy maku dostarczają surowca do produkcji heroiny. DEA współpracuje z siłami międzynarodowymi i afgańskimi w celu niszczenia upraw, likwidacji laboratoriów produkujących heroinę oraz ścigania przemytników, którzy transportują narkotyki na rynki światowe. Działania te są kluczowe dla ograniczenia podaży heroiny i przeciwdziałania jej napływowi do Stanów Zjednoczonych i Europy.

Innym znaczącym obszarem działań DEA jest walka z kartelem Los Zetas, który wyrósł na jedną z najbrutalniejszych organizacji przestępczych w Meksyku. Los Zetas, pierwotnie utworzony przez byłych żołnierzy sił specjalnych, szybko stał się potężnym graczem w przemycie narkotyków, a ich metody działania obejmowały skrajne akty przemocy i terroru. DEA, we współpracy z meksykańskimi i amerykańskimi agencjami, prowadziła szereg operacji wymierzonych w tę organizację, które obejmowały aresztowania liderów kartelu, przechwytywanie dużych transportów narkotyków oraz niszczenie infrastruktury służącej do przemycania narkotyków przez granicę USA.

Koniec darmowego fragmentu książki.

Zachęcamy do zakupu pełnej wersji.