Elisabeth Coleger

Podstawy Biologii Molekularnej

Książka stworzona przy pomocy AI.

Projektant okładki Pixabay https://pixabay.com/pl/photos/atom-chemia-molekularny-fizyki-1331961/

© Elisabeth Coleger, 2024

© Pixabay https://pixabay.com/pl/photos/atom-chemia-molekularny-fizyki-1331961/, projekt okładki, 2024

Książka to doskonałe wprowadzenie w świat molekularnych mechanizmów życia. Autor, krok po kroku wyjaśnia zasady, struktury i funkcje. Czytelnik dowie się, jakie są metody badawcze w biologii molekularnej i na czym polegają. To nieocenione źródło wiedzy zarówno dla studentów, jak i profesjonalistów, pragnących zrozumieć tajemnice życia na poziomie molekularnym.

Książka stworzona przy pomocy AI.

ISBN 978-83-8351-774-2

Książka powstała w inteligentnym systemie wydawniczym Ridero

Wprowadzenie do biologii

Definicja biologii

Biologia to nauka przyrodnicza zajmująca się badaniem organizmów, ich struktury, funkcji, procesów życiowych oraz interakcji między nimi a ich środowiskiem. Jest to dziedzina nauki, która koncentruje się na poznawaniu życia we wszystkich jego aspektach, począwszy od prostych jednokomórkowych organizmów, aż po skomplikowane ekosystemy i biosferę.

Główne obszary badań biologii to między innymi:

Genetyka

Genetyka to dziedzina biologii zajmująca się badaniem dziedziczenia cech, struktury i funkcji genów oraz ich roli w procesach dziedziczenia i ewolucji organizmów. Jest to nauka, która stanowi fundament naszego zrozumienia mechanizmów, które kierują dziedziczeniem cech i różnorodnością życia na Ziemi.

Badania genetyczne pozwalają nam zgłębiać tajemnice dziedziczenia. Odkrycie struktury DNA przez Jamesa Watsona i Francisa Cricka w 1953 roku było przełomowym wydarzeniem w historii genetyki. DNA, czyli kwas deoksyrybonukleinowy, jest nośnikiem informacji genetycznej, który koduje wszystkie cechy i funkcje organizmów. Dzięki tej strukturze, naukowcy mogli zrozumieć, w jaki sposób informacja genetyczna jest przekazywana z pokolenia na pokolenie.

Geny to konkretne sekwencje DNA, które zawierają instrukcje dotyczące produkcji białek. Białka są kluczowe dla budowy i funkcji komórek, tkanek i narządów. Geny kontrolują różnorodne cechy, takie jak kształt ciała, kolor oczu, zdolności metaboliczne i wiele innych. Dziedziczenie cech od rodziców na potomstwo opiera się na przekazywaniu kopii genów[1].

Badanie genetyki pozwala również na zrozumienie, jak mutacje genetyczne mogą wpływać na zdrowie i funkcjonowanie organizmów. Niektóre mutacje mogą prowadzić do chorób genetycznych, podczas gdy inne mogą wpływać na ewolucję i dostosowanie gatunków do zmieniających się warunków środowiskowych.

Ewolucja, jako fundamentalny proces biologiczny, również jest głęboko związana z genetyką. Geny zmieniają się z biegiem czasu poprzez mutacje, a te zmiany mogą prowadzić do powstawania nowych gatunków i różnorodności biologicznej. Genetyka ewolucyjna bada, jak te zmiany genetyczne wpływają na procesy ewolucyjne.

Współczesna genetyka korzysta z zaawansowanych technologii, takich jak sekwencjonowanie DNA, które pozwala na dokładne analizy genomów organizmów. To umożliwia bardziej precyzyjne badania dziedziczenia, identyfikację genów odpowiedzialnych za określone cechy i rozwiązywanie zagadnień związanych z dziedziczeniem chorób genetycznych.

Genetyka odgrywa zasadniczą rolę w wielu dziedzinach, takich jak medycyna, rolnictwo i ochrona środowiska. Dzięki rozwojowi tej nauki, jesteśmy w stanie bardziej zrozumieć nasze własne ciało, leczyć choroby genetyczne, modyfikować organizmy roślinne i zwierzęce, aby zwiększyć ich plony oraz podejmować działania na rzecz zachowania różnorodności biologicznej planety.

Wniosek jest taki, że genetyka stanowi kluczowy filar naszej wiedzy o życiu na Ziemi. Badania w tej dziedzinie nie tylko poszerzają naszą wiedzę o mechanizmach dziedziczenia i ewolucji, ale także mają ogromne znaczenie dla poprawy jakości życia ludzi oraz zachowania równowagi ekosystemów na naszej planecie.

Ekologia

Ekologia to dziedzina nauki, która zajmuje się badaniem i zrozumieniem skomplikowanych interakcji między organizmami a ich środowiskiem. Jest to dziedzina o ogromnym znaczeniu, ponieważ pomaga nam lepiej zrozumieć, jak funkcjonuje przyroda i jak organizmy wpływają na swoje otoczenie oraz na siebie nawzajem. Oto kilka kluczowych aspektów ekologii:

Badanie ekosystemów: Ekolodzy badają różne ekosystemy, czyli zespoły organizmów żyjących w określonym obszarze i wzajemnie oddziałujących. To może być las, jezioro, łąka, rafa koralowa czy nawet miasto. Badania ekosystemów pozwalają nam zrozumieć, jak organizmy współdziałają w danej przestrzeni, jakie procesy zachodzą w ekosystemie i jakie czynniki mogą go wpływać[2].

Populacje i dynamika populacyjna: Ekolodzy analizują populacje, czyli grupy organizmów tego samego gatunku, żyjące w określonym miejscu. Badają, jak liczba osobników w populacji zmienia się w czasie, co może być spowodowane przez czynniki takie jak narodziny, śmierć, migracje czy konkurencję o zasoby. Zrozumienie dynamiki populacyjnej jest istotne zarówno w kontekście zachowania różnorodności biologicznej, jak i zarządzania populacjami gatunków uważanych za szkodniki lub zagrożone wyginięciem[3].

Interakcje między gatunkami: Ekolodzy badają także interakcje między różnymi gatunkami. To może być konkurencja o pokarm czy miejsce do życia, drapieżnictwo, wzajemna współpraca czy symbioza. Zrozumienie tych interakcji pozwala przewidzieć, jak zmiany w jednym gatunku mogą wpłynąć na całe ekosystemy.

Zrównoważony rozwój: Ekologia ma także duże znaczenie w kontekście zrównoważonego rozwoju. Badając wpływ ludzkiej działalności na środowisko, możemy opracować strategie i praktyki, które pozwalają nam korzystać z zasobów naturalnych w sposób, który nie szkodzi przyszłym pokoleniom i nie niszczy ekosystemów[4].

Ochrona przyrody: Na podstawie badań ekologicznych podejmowane są działania mające na celu ochronę zagrożonych gatunków i ekosystemów. To kluczowy aspekt ekologii, który pomaga zachować różnorodność biologiczną planety.

Podsumowanie: W skrócie, ekologia jest nauką, która pomaga nam zrozumieć, jak działa nasza planeta i jakie są wzajemne zależności między organizmami a ich środowiskiem. Dzięki tej wiedzy możemy podejmować bardziej świadome decyzje dotyczące naszej interakcji z przyrodą, co ma ogromne znaczenie dla przyszłości naszego środowiska i naszej planety.

Anatomia

Anatomia to dziedzina biologii zajmująca się badaniem struktury organizmów żywych, zarówno ludzi, jak i innych gatunków. Głównym celem anatomii jest zrozumienie budowy ciała oraz funkcjonowania różnych jego części. Anatomia może być podzielona na kilka podstawowych dziedzin, w tym:

Anatomia makroskopowa(anatomia topograficzna):

Koncentruje się na badaniu struktury ciała gołym okiem lub za pomocą narzędzi, takich jak lupy i mikroskopy świetlne. Obejmuje ona badanie układu kostnego, mięśniowego, naczyniowego, nerwowego itp.

Anatomia mikroskopowa: Zajmuje się badaniem tkanek i komórek organizmów na poziomie mikroskopowym. To dziedzina, która pomaga zrozumieć strukturę mikroskopową tkanek, narządów i narządów wewnętrznych.

Anatomia rozwojowa: Koncentruje się na badaniu procesów rozwojowych organizmu od poczęcia do dorosłości. Pomaga zrozumieć, jak organizm rozwija się i zmienia w trakcie swojego życia.

Anatomia porównawcza: Porównuje struktury ciała różnych gatunków, aby zrozumieć ewolucję i podobieństwa między nimi. Jest użyteczna w badaniach ewolucyjnych.

Anatomia patologiczna: Skupia się na badaniu zmian patologicznych w ciele, takich jak choroby i uszkodzenia tkanek. Pomaga w diagnozowaniu i zrozumieniu przyczyn chorób.

Anatomia jest niezbędna w medycynie, biologii, fizjologii i wielu innych dziedzinach nauki, ponieważ zapewnia fundamentalną wiedzę o budowie organizmów, co umożliwia lekarzom, naukowcom i badaczom lepsze zrozumienie zdrowia i funkcjonowania organizmów.

fizjologia

Fizjologia jest dziedziną nauki, która zajmuje się badaniem i zrozumieniem funkcji życiowych organizmów. Głównym celem fizjologii jest analiza procesów biologicznych, które umożliwiają utrzymanie życia i zapewnienie właściwego funkcjonowania organizmu. Fizjologia bada, jak organizmy przetwarzają substancje odżywcze, regulują temperaturę ciała, utrzymują równowagę chemiczną, reagują na bodźce zewnętrzne oraz jakie są mechanizmy kontroli i regulacji tych procesów[5].

Fizjologia może być podzielona na wiele różnych dziedzin, takich jak:

Fizjologia człowieka: Koncentruje się na badaniu procesów fizjologicznych zachodzących w organizmach ludzkich.

Fizjologia zwierząt: Obejmuje badania nad funkcjami życiowymi różnych gatunków zwierząt.

Fizjologia roślin: Skupia się na zrozumieniu procesów życiowych roślin, takich jak fotosynteza, oddychanie czy transport wody i substancji odżywczych.

Fizjologia komórkowa: Bada funkcje życiowe na poziomie komórek, takie jak transport przez błonę komórkową czy produkcja energii w mitochondriach.

Fizjologia układów: Koncentruje się na badaniu konkretnych układów w organizmach, takich jak układ nerwowy, układ krążenia czy układ oddechowy[6].

Fizjologia jest niezwykle istotna dla medycyny, ponieważ pomaga lekarzom zrozumieć, jak działa ludzkie ciało i jakie procesy zachodzą w zdrowiu oraz w chorobach. Badania fizjologiczne mogą prowadzić do rozwoju nowych metod diagnostycznych i terapeutycznych, co ma kluczowe znaczenie dla opieki zdrowotnej.

Ewolucja

Ewolucja to proces, w wyniku którego gatunki organizmów zmieniają się w ciągu wielu pokoleń. Jest to fundamentalny mechanizm, który kształtuje różnorodność życia na Ziemi. Ewolucja opiera się na kilku kluczowych zasadach i mechanizmach:

Dziedziczenie genetyczne: Organizmy dziedziczą swoje cechy genetyczne od swoich rodziców. Geny zawierają informacje genetyczne, które kodują cechy, takie jak kształt ciała, kolor, zachowanie i wiele innych.

Zmienność genetyczna: W populacjach organizmów występują różnice genetyczne. Nowe mutacje genów lub rekombinacje genów podczas reprodukcji mogą prowadzić do powstawania nowych wariantów genetycznych[7].

Przyroda selekcji: Środowisko naturalne działa jako siła selekcyjna, faworyzując organizmy o cechach, które pozwalają im lepiej przystosować się do warunków panujących w danym środowisku. Organizmy, które lepiej przystosowują się do swojego środowiska, mają większą szansę na przetrwanie i rozmnażanie.

Przetrwanie i rozmnażanie: Organizmy, które przetrwają i mają potomstwo, przekazują swoje geny dalej. Jeśli te geny kodują korzystne cechy, to te cechy stają się bardziej powszechne w populacji[8].

W rezultacie procesu ewolucji populacje organizmów stopniowo zmieniają się w ciągu czasu, a gatunki mogą się różnicować i ewoluować w nowe gatunki. Ewolucja jest naukowo potwierdzonym faktem i jest kluczowym elementem teorii ewolucji Charlesa Darwina, która jest jednym z filarów biologii. Teoria ewolucji wyjaśnia, jak różnorodność życia na Ziemi rozwinęła się na przestrzeni miliardów lat.

Ekologia molekularna

Ekologia molekularna to dziedzina biologii, która skupia się na badaniu związków między strukturami i funkcjami molekularnymi organizmów a ich oddziaływaniem z otoczeniem i ekosystemem. Jest to stosunkowo nowa gałąź ekologii, która wykorzystuje narzędzia i techniki biologii molekularnej, genetyki, genomiki, proteomiki i bioinformatyki do zrozumienia, jak molekuły i geny wpływają na zachowania organizmów, adaptacje do zmieniających się warunków środowiskowych oraz funkcjonowanie ekosystemów.

Główne aspekty ekologii molekularnej to:

Genetyka populacyjna: Badania nad zmiennością genetyczną populacji i sposobem, w jaki geny przekazywane są między pokoleniami w różnych środowiskach.

Genomika ekologiczna: Analiza całego genomu organizmów w celu zrozumienia, jak geny wpływają na adaptacje i interakcje międzygatunkowe.

Ekspresja genów: Badanie, które geny są aktywowane lub wygaszone w odpowiedzi na zmiany środowiskowe, jakie procesy molekularne kontrolują te zmiany oraz jak wpływają na funkcjonowanie organizmów.

Interakcje międzygatunkowe: Zrozumienie, jak molekuły i geny wpływają na relacje między organizmami w ekosystemach, takie jak drapieżnictwo, mutualizm czy konkurencja.

Ekologia mikroorganizmów: Badania nad rolą mikroorganizmów (np. bakterie, wirusy) w ekosystemach oraz ich wpływem na zdrowie organizmów i funkcjonowanie ekosystemów.

Ekologia molekularna pozwala na bardziej szczegółowe zrozumienie procesów zachodzących w przyrodzie, zwłaszcza w kontekście zmian klimatycznych, degradacji środowiska i utraty różnorodności biologicznej. Dzięki temu można opracować bardziej skuteczne strategie ochrony i zarządzania ekosystemami oraz zasobami naturalnymi.

Mikrobiologia

Mikrobiologia to dziedzina biologii, która zajmuje się badaniem mikroorganizmów, czyli organizmów o bardzo małych rozmiarach, niewidocznych gołym okiem. Mikroorganizmy obejmują bakterie, wirusy, grzyby, pierwotniaki oraz niektóre organizmy jednokomórkowe. Mikrobiologia bada różnorodne aspekty tych organizmów, w tym ich morfologię, fizjologię, genetykę, ekologię, i wpływ na zdrowie ludzi i środowisko.

Główne obszary zainteresowania mikrobiologii to:

Bakteriologia: Badanie bakterii, jednokomórkowych organizmów prokariotycznych. Bakterie są obecne wszędzie w środowisku, w tym w glebie, wodzie, powietrzu oraz w organizmach żywych. Mikrobiolodzy bakterii zajmują się ich strukturą, funkcjami, rozmieszczeniem oraz wpływem na zdrowie człowieka i środowisko.

Wirologia: Wirologia to dziedzina mikrobiologii zajmująca się badaniem wirusów. Wirusy są mikroskopijnie małymi cząstkami, które mogą zainfekować komórki organizmów żywych i powodować choroby. Wirologowie badają strukturę wirusów, ich cykl replikacji, transmisję oraz metody zwalczania infekcji wirusowych[9].

Mikrobiologia grzybów: Grzyby to organizmy eukariotyczne, które obejmują zarówno grzyby chorobotwórcze, jak i te wykorzystywane w przemyśle spożywczym i farmaceutycznym. Mikrobiolodzy grzybów badają ich morfologię, fizjologię, ekologię oraz znaczenie biotechnologiczne.

Mikrobiologia środowiskowa: Ta gałąź mikrobiologii skupia się na badaniach mikroorganizmów w środowiskach naturalnych, takich jak gleba, woda, powietrze, gleby, jeziora i oceany. Badacze mikrobiologii środowiskowej analizują wpływ mikroorganizmów na procesy ekosystemowe i cykle biogeochemiczne.

Mikrobiologia medyczna: Mikrobiologia medyczna zajmuje się badaniem mikroorganizmów związanych z ludzkimi chorobami. To obejmuje diagnostykę i leczenie infekcji bakteryjnych, wirusowych i grzybiczych oraz badanie mechanizmów odpornościowych organizmu.

Mikrobiologia przemysłowa: Mikroorganizmy mają szerokie zastosowanie w przemyśle, na przykład w produkcji żywności, fermentacji, produkcji antybiotyków i innych produktów biotechnologicznych. Mikrobiologia przemysłowa bada wykorzystanie mikroorganizmów w celu produkcji różnych produktów[10].

Mikrobiologia odgrywa kluczową rolę w naszym zrozumieniu świata mikroskopijnych organizmów oraz ich wpływu na życie na Ziemi, zdrowie ludzi i ekosystemy. Dzięki badaniom mikrobiologicznym osiągamy postępy w medycynie, rolnictwie, przemyśle i ochronie środowiska.

Biotechnologia

Biotechnologia to dziedzina nauki, która zajmuje się wykorzystywaniem organizmów żywych, komórek oraz molekuł biologicznych w celu opracowywania nowych produktów, procesów i technologii o znaczeniu przemysłowym, medycznym, rolniczym czy ochrony środowiska. Jest to interdyscyplinarna dziedzina, łącząca elementy biologii, chemii, genetyki, mikrobiologii, inżynierii genetycznej, informatyki i innych nauk[11].

Biotechnologia obejmuje szeroki zakres zastosowań, w tym:

Biotechnologia medyczna: Obejmuje ona rozwijanie nowych leków, terapii genowych, produkcję szczepionek, diagnostykę molekularną, inżynierię tkankową i wiele innych działań związanych z poprawą zdrowia ludzi.

Biotechnologia przemysłowa: Przemysł biotechnologiczny wykorzystuje organizmy mikrobiologiczne, takie jak bakterie i drożdże, do produkcji różnych substancji chemicznych, jak na przykład białka, enzymy, biopaliwa czy biochemikalia.

Biotechnologia rolnicza: Pomaga ona w doskonaleniu i modyfikowaniu organizmów rolniczych w celu zwiększenia plonów, poprawienia odporności na choroby i zmniejszenia wpływu upraw na środowisko. Przykładem jest inżynieria genetyczna roślin.

Biotechnologia środowiskowa: Koncentruje się na zastosowaniach biotechnologii do oczyszczania środowiska, odzyskiwania surowców i rozkładu substancji toksycznych.

Biotechnologia żywności i żywienia: Wykorzystuje się ją do produkcji żywności o lepszych właściwościach odżywczych, poprawy trwałości produktów spożywczych oraz tworzenia nowych smaków i tekstur.

Biotechnologia molekularna: Koncentruje się na manipulacji DNA i RNA w celu zrozumienia, jak działa genetyka i jak można ją modyfikować w celu uzyskania pożądanych efektów.

Biotechnologia ma ogromne znaczenie dla rozwoju nowych terapii medycznych, poprawy jakości życia, ochrony środowiska, produkcji żywności oraz przemysłu farmaceutycznego. Jednakże jej zastosowania budzą także pewne kontrowersje i wymagają starannego regulowania, szczególnie w przypadku inżynierii genetycznej i modyfikacji organizmów.

Podsumowanie

Biologia jest kluczową dziedziną nauki, która ma ogromne znaczenie dla zrozumienia życia na Ziemi, ochrony środowiska naturalnego, produkcji żywności, medycyny, i wielu innych dziedzin życia człowieka. Badania biologiczne pozwalają na rozwijanie nowych technologii, diagnozowanie i leczenie chorób oraz dbanie o zachowanie różnorodności biologicznej planety.

[1] Tadeusz Napiórkowski, Biologia ogólna, 2003r.

[2] Ryszard Laskowski, Podstawy ekologii, 2012r.

[3] Ryszard Laskowski, Podstawy ekologii, 2012r.

[4] Ryszard Laskowski, Podstawy ekologii, 2012r.

[5] Jerzy Wasilewski, Anatomia człowieka z elementami fizjologii stosowanej, 2015r.

[6] Zbigniew Śliwowski i Jerzy Wasilewski, Fizjologia człowieka z
elementami fizjologii stosowanej, 2018r.

[7] Andrzej Elzanowski, Ewolucja, 2009r.

[8] Maciej Giertych, Ewolucja. Geneza, mechanizmy i znaczenie, 2012r.

[9] Wanda Kac, Mikrobiologia ogólna, 2007r.

[10] Wanda Kac, Mikrobiologia ogólna, 2007r.

[11] Roman M. Ciesielski, Andrzej Witkowski, Biotechnologia. Podstawy, bioprocesy, produkty, 2015r.

Metody badawcze w biologii

Metody badawcze w biologii różnią się w zależności od konkretnego obszaru badawczego, celu badania oraz dostępnych narzędzi i technologii. Oto kilka powszechnie stosowanych metod badawczych w biologii:

Obserwacja

Obserwacja jest jedną z fundamentalnych metod badawczych w biologii, która stanowi kluczowy krok w procesie pozyskiwania danych i rozumienia zjawisk przyrodniczych. W biologii, obserwacja może przybrać wiele różnych form, w zależności od konkretnej dziedziny i celu badania. Oto kilka aspektów, które warto uwzględnić, rozważając rolę obserwacji w metodach badawczych biologii:

Obserwacja w środowisku naturalnym: Biolodzy często spędzają czas w naturalnym środowisku, obserwując zachowania i interakcje organizmów. Na przykład, zoologowie mogą obserwować migracje ptaków, etologowie badają zachowania zwierząt, a ekolodzy monitorują zmiany w ekosystemach. Obserwacje te pozwalają naukowcom pozyskiwać dane na temat adaptacji do środowiska, konkurencji między gatunkami i innych ekologicznych procesów[1]. Obserwacja mikroskopowa: W mikrobiologii i biologii komórkowej, badacze wykorzystują mikroskopy do obserwacji mikroskopijnych struktur, takich jak komórki, wirusy i bakterie. Obserwacje mikroskopowe pomagają zrozumieć budowę i funkcje organizmów na poziomie komórkowym oraz analizować procesy takie jak podziały komórkowe czy infekcje. Obserwacja terenowa: Biolodzy prowadzą obserwacje terenowe w różnych warunkach przyrodniczych, od lasów deszczowych po pustynie. Te badania pozwalają na gromadzenie danych dotyczących rozmieszczenia gatunków, struktury populacji, bioróżnorodności i wpływu czynników środowiskowych na organizmy. Obserwacja zachowań społecznych: W badaniach nad zachowaniami społecznymi organizmów, takich jak zwierzęta stadne czy społeczności bakterii, obserwacje odgrywają istotną rolę. Pomagają one w zrozumieniu hierarchii społecznych, strategii rozrodczych oraz komunikacji między osobnikami. Obserwacja jako pierwszy krok w badaniu hipotez: Obserwacje stanowią często punkt wyjścia dla bardziej zaawansowanych badań. Naukowcy mogą obserwować pewne zjawiska, które wydają się ciekawe lub nietypowe, co może prowadzić do formułowania hipotez i projektowania eksperymentów w celu dalszego zrozumienia tych zjawisk. Dokładność i nieingerencja: Istotną cechą obserwacji w biologii jest to, że nie ingeruje się w badane zjawiska. Pozwala to na zachowanie ich naturalnego charakteru i minimalizowanie wpływu czynników zewnętrznych na wyniki. Dokumentacja i analiza danych: Obserwacje muszą być dokładnie udokumentowane, często za pomocą notatek, zdjęć lub filmów. Te dane mogą być następnie analizowane, a wyniki wykorzystywane do tworzenia teorii, modeli czy wniosków naukowych.

Podsumowując, obserwacja stanowi nieodzowny element procesu badawczego w biologii. Pozwala naukowcom na pozyskiwanie danych, które stanowią podstawę do tworzenia teorii, formułowania hipotez i projektowania eksperymentów. Dzięki obserwacjom biolodzy mogą zgłębiać tajniki przyrody i lepiej rozumieć różnorodność życia na Ziemi.

Doświadczenia laboratoryjne

[1] Tadeusz Napiórkowski, Biologia ogólna, 2003r.

[2] Witold Nowak, Andrzej Jasinowski, Biologia
molekularna,2011r.

[3] Witold Nowak, Andrzej Jasinowski, Biologia
molekularna,2011r.

[4] Ryszard Laskowski, Podstawy ekologii, 2012r.

[5] Ryszard Laskowski, Podstawy ekologii, 2012r.

[6] Ryszard Laskowski, Podstawy ekologii, 2012r.

[7] Ryszard Laskowski, Podstawy ekologii, 2012r.

[1] Witold Nowak, Andrzej Jasinowski, Biologia molekularna,2011r.

[2] Witold Nowak, Andrzej Jasinowski, Biologia molekularna,2011r.

[3] Witold Nowak, Andrzej Jasinowski, Biologia molekularna,2011r.

[4] Witold Nowak, Andrzej Jasinowski, Biologia molekularna,2011r.

[5] Witold Nowak, Andrzej Jasinowski, Biologia molekularna,2011r.

[6] Witold Nowak, Andrzej Jasinowski, Biologia molekularna,2011r.

[7] Witold Nowak, Andrzej Jasinowski, Biologia molekularna,2011r.

[8] Witold Nowak, Andrzej Jasinowski, Biologia molekularna,2011r.

[9] Witold Nowak, Andrzej Jasinowski, Biologia molekularna,2011r.

Koniec darmowego fragmentu książki.

Zachęcamy do zakupu pełnej wersji.