Eleonora de Nehl

Kryształki pojednania

Michalina&Kazimierz Maria&Wincenty Anna&Klaudiusz Czesława&Konstanty Anna&Karol Anna&Janusz Ewa&Wojciech

© Eleonora de Nehl, 2017

Historia rodzin (Bronikowscy, Kęszyccy, Pflanz, Zdrójkowscy, De Nehl, Mroczkowscy, Strawińscy, Busse…) — na podstawie dokumentów z archiwum rodzinnego oraz z archiwum cyfrowego: Geneszukacz; drzewa genealogiczne utworzone w MyHeritage Family Tree Builder, sylwetki znanych powszechnie osób z rodziny: Zofii Pflanz-Dróbeckiej — tancerki z okresu międzywojennego, Stanisława Birmy-Dróbeckiego — literata i sekretarza S. Diagilewa; rodzinna tradycja patriotyczna — K. Kęszycki, K. Strawiński, K. Bogucki

ISBN 978-83-8104-623-7

Książka powstała w inteligentnym systemie wydawniczym Ridero

Wstęp

Badanie historii własnej rodziny obowiązywało zwłaszcza w tradycji kultury żydowskiej, od początku jej istnienia, przede wszystkim w celu oddania powinności Bogu poprzez zapisy o konkretach Jego dzieła stworzenia. W księgach starotestamentowych zamieszczane są imiona przodków m.in. Samuela, Saula, Dawida. W Ewangelii św. Jana znajduje się wywód przodków Jezusa. Sporządzanie wywodów genealogicznych staje się i dzisiaj ważne, a także coraz bardziej powszechne, również w innych społecznościach.

Przedstawiam tutaj wyniki poszukiwań genealogicznych, dotyczących osób z bliższej i dalszej rodziny. Poszukiwania te stanowiły dla mnie niezwykle pasjonujące zajęcie, zwłaszcza, gdy każdego dnia udawało się odkrywać nowe, czasami zaskakujące, fakty z życia dalekich krewnych. Dzięki efektom takich poszukiwań, uzyskać można odczucie silnego umiejscowienia na Ziemi, w promieniach życiodajnego Słońca i więzi z innymi ludźmi. Kolejne bogate odkrycia dotyczące relacji rodzinnych, wędrówki śladami przeszłości, wiele wyjaśniają uwalniając z poczucia bezradności i osamotnienia, dopełniając tożsamość.

Opracowanie, w którym przedstawiam wyniki moich poszukiwań, stanowi próbę pisania drzewa genealogicznego, z odesłaniem do archiwalnych dokumentów. Dotyczy ono osób żyjących głównie na przełomie XIX i XX wieku, chociaż ślady wcześniejsze odnalazłam w starych herbarzach.

Druga część wspomnieniowa, o charakterze autobiografii zawiera powiązania z życiem bliskich mi osób. Pisana jest w stylu swobodnym, zawiera subiektywne spojrzenie na otaczający świat — rzeczywistość przełomu wieku XX i XXI. Zmieniłam niektóre imiona i nie ujawniam szczegółów dotyczących żyjących osób z rodziny, aby chronić ich prywatność. Staram się natomiast otwarcie powiedzieć o tym, co bezpośrednio mnie dotyczy, co było i jest dla mnie najważniejsze, zwracając uwagę na piękno i dobro, sygnalizując jednak również sprawy złe i trudne. Jakaś część mnie, ta najtrudniejsza, pozostaje tajemnicą, nie może zostać przed wszystkimi odkryta.

Historia przedstawionych tutaj rodzin, może być wstępem do dalszych badań genealogicznych, bowiem z ponad 360 osób znajdujących się w drzewie, przedstawiłam jedynie gałęzie moich bliższych krewnych pozostawiając jeszcze wiele obszarów niezbadanych.

Należy podkreślić tutaj zalety wykorzystania źródeł i narzędzi cyfrowych Państwowego Archiwum Cyfrowego, strony internetowej Polskiego Towarzystwa Genealogicznego Geneteka.genealodzy.pl, czy Federacji Bibliotek Cyfrowych. Uzupełniane na bieżąco te źródła danych, umożliwiają badaczom ustalenie faktów historycznych w ciągu kilku dni czy nawet miesięcy, co w przypadku posługiwania się wyłącznie źródłami tradycyjnymi, trwałoby kilka lat. W Genetece znalazłam kilkanaście interesujących mnie aktów małżeństwa, metryk, aktów zgonu. Nieocenionym ułatwieniem pozyskania szczegółowych informacji z archiwów cyfrowych jest zastosowanie oprogramowania OCR (Optical Character Recognition), które rozpoznaje znaki w tekście zapisanym jako plik graficzny. Dotyczy to niektórych archiwów wydawnictw zamieszczanych w bibliotekach cyfrowych, a także rejestrowanych w Google Books, gdzie dzięki możliwości wyszukiwania po słowach, odkrywane są nawet drobne wzmianki zamieszczone w książkach. To źródło wykorzystałam m.in. w celu potwierdzenia wykonywania zawodu tancerza przez mego prapradziadka Wincentego Pflanza, oraz informacji na temat dalekiego krewnego Stanisława Dróbeckiego.

Utrwalone tutaj archiwalia zapisów zdarzeń, atmosfery panującej w przedstawionych środowiskach i obyczajów z życia osób z rodziny, przedstawicieli różnych warstw społecznych, zachowują od zapomnienia skarby tradycji i dziedzictwa kulturowego.

Po przeprowadzce do Warszawy z mego rodzinnego Lublina, gdzie spędziłam większą część życia, odkryłam na Powązkach nagrobek prababci Anny. Uruchomił się we mnie wtedy zmysł poszukiwacza. Przedzierając się poprzez treści zeskanowanych dokumentów z archiwów cyfrowych, dziewiętnastowiecznych gazet, herbarzy i innych historycznych wydawnictw, zaczęłam poznawać coraz więcej tajemnic historii mojej rodziny. Postanowiłam wówczas przedstawić moje życie, jako jeden z owoców gałęzi tego potężnego drzewa Strawińskich, Mroczkowskich, Pflanzów, Zdrójkowskich, Kęszyckich i Bronikowskich, szukając powiązań i włączając jednocześnie jak najwięcej zebranych informacji o tych rodzinach.

Byłabym szczęśliwa, gdyby moja mama, czy babcia zostawiły mi spisaną taką historię rodziny. Uznałam więc, że warto dla dzieci i wnuków zebrać i uporządkować odnalezione przeze mnie materiały oraz opisać wybrane sylwetki osób tego drzewa, zwłaszcza te, które znałam lub, o których znalazłam sprawdzone informacje. Każdy z nich, z historią swego życia, z widocznymi talentami, czy pozornie bez talentów, ze swymi radościami i smutkami, sukcesami i porażkami, wart jest zapewne odrębnego opracowania. W dokonaniu wyboru prezentowanych tutaj osób, kierowałam się obfitością informacji, bliskim pokrewieństwem lub osobistymi sympatiami.

Aby uporządkować posiadane materiały, przyjęłam podstawowe zasady stosowane przez genealogów. Zamieściłam etymologię nazwisk i frekwencję ich występowania na podstawie wydawnictw słownikowych. Geograficzne gniazda zobrazowałam za pomocą mapek wygenerowanych na podstawie platformy genealogicznej MoiKrewni. Dane te obejmują ponad 300 tysięcy nazwisk, uzyskanych na podstawie wpisów osób prywatnych, stanowią więc próbę reprezentatywną. Wskazują na przybliżone proporcje frekwencji nazwisk w poszczególnych regionach Polski[1]. Ponadto zamieściłam możliwie jak najbardziej kompletne informacje biograficzne dotyczące osób, wskazując także źródła informacji nt. tła historycznego.

Z opowieści mojej babci pamiętam, że nasze rodziny wywodziły się od szlacheckich i ziemiańskich rodów, posiadały herby. Nie mam natomiast żadnych dokumentów poświadczających akty nadania tytułów szlacheckich, ani sygnetów z herbami. Być może ktoś z dalszej rodziny je posiada, bo wiem, że przetrwały II wojnę światową. Tadeusz Gajl we wstępie do Herbarza Polski w sposób syntetyczny przedstawia historię heraldyki. Zwraca on uwagę na fakt, iż wiele tego typu dokumentów zaginęło podczas rozbiorów Polski, czy wojen, oficjalnie uznawano je wtedy za nieważne[2]. Na temat genealogii zacnych rodów Rzeczpospolitej, książąt, hrabiów, baronów i szlachty z nadania papieskiego pisze m.in. Jerzy Sewer hr. Dunin Borkowski[3].

W niniejszym opracowaniu zaczynam od przedstawienia najdawniejszej historii osób z naszej rodziny — od rodu Kęszyckich h. Nałęcz, Mroczkowskich h. Prus III, Bronikowskich h. własnego, których rodowody znajdują się w cytowanych herbarzach. Nie posiadam jednak metryk poświadczających pokrewieństwo w obrębie tego rodu. Stawiam jedynie hipotezy, na podstawie odnalezionych wtórnych dokumentów oraz tekstów historycznych i zawartych tam zbieżności dat, nazwisk, imion i miejsc. Najwięcej najstarszych faktów znalazłam nt. Kazimierza Kęszyckiego, powstańca styczniowego, ojca mojej praprababci, którego sylwetkę prezentuję jako pierwszą. Wspominam o starym rodzie Bronikowskich, z którego po kądzieli pochodzi moja prapraprababcia Michalina. Kolejna rodzina to Zdrójkowscy, skąd pochodzi Franciszka Pflanz z domu Zdrójkowska, teściowa mojej praprababci Marii Pflanz. Sporo dokumentów dotyczących tej rodziny znajduje się w Genetece — bazie Polskiego Towarzystwa Genealogicznego.

Kolejną z prezentowanych tutaj postaci, jest Klaudiusz Mroczkowski, mój pradziadek zamieszany w tzw. „zamach operetkowy” w 1919 r. Przedstawiam kilka udokumentowanych faktów z jego życia oraz wskazuję na niewyjaśnione epizody, warte poświęcenia czasu na określenie przyczyn minionych zdarzeń, okoliczności jego śmierci. Piszę o jego żonie, Annie Mroczkowskiej, prababci, którą osobiście znałam. Moją uwagę zajmuje życie sławnej siostry mojej prababci — tancerki Zofii Pflanz-Dróbeckiej i jej męża, Stanisława Dróbeckiego. Chociaż ich osobiście nie poznałam, poświęcam proporcjonalnie więcej miejsca ich historii, z racji moich osobistych zainteresowań sztuką, historycznymi uwarunkowaniami jej powstawania oraz bogactwem informacji, związanych z tym środowiskiem, jakie udało mi się znaleźć.

Następnie przechodzę do opisu dokładnie zapamiętanych i najważniejszych zdarzeń mojego życia, a w tą historię wplatam opowieści o rodzicach, dziadkach i osobach, które były dla mnie ważne i które miały na mnie wpływ, dołączając tutaj również elementy analiz genealogicznych. Przedstawiam brata, męża, teściów, syna, synową i wnuki — osoby z mojej najbliższej rodziny, ale także nie tylko te, pomiędzy którymi są więzy krwi, ale które są mi bliskie — mego ojczyma-tatę, czy przyjaciół. Jeśli tylko udało mi się odnaleźć fotografie prezentowanych tutaj osób, zostały one dołączone. Przy opisie niektórych sylwetek zamieściłam tablice ascendentów danej osoby (wywód przodków, drzewo genealogiczne). Sporządziłam te wykresy przy użyciu aplikacji mobilnej — Family Tree Builder 8.0, wydanej w 40 językach, umożliwiającej generowanie raportów ze światowej bazy danych portalu MyHeritage, ogółem zawierającej ponad 6 milionów rekordów osób z powiązaniami rodzinnymi. Strona internetowa podaje informacje o tym portalu: „Portal MyHeritage został stworzony przez zespół ludzi pasjonujących się genealogią i technologiami internetowymi. Naszym celem było ułatwienie ludziom na całym świecie skorzystanie z mocy Internetu do odkrycia swojego dziedzictwa i wzmocnienia swoich więzi z rodziną i przyjaciółmi. Od roku 2005 nasza siedziba mieści się w przepięknej wiosce o nazwie Bnei Atarot, w pobliżu Tel Awiwu, w Izraelu, która została założona przez niemieckich templariuszy w 1902 roku, pod nazwą Wilhelma „[4].W moim drzewie przygotowanym w bazie MyHeritage, którą administruję w ramach panelu drzewa użytkownika nr 73778897, znajduje się ponad 360 osób, jednak nie zamierzałam w tym opracowaniu przedstawić ich wszystkich.

Część faktów i dat związanych z życiem moich przodków daje się udokumentować, np. daty urodzin i śmierci, wskazuję przeważnie na podstawie wtórnych źródeł informacji tj. zapisów z aktów zawarcia małżeństwa, niektóre z nich oparte są na pokoleniowym przekazie. Nie posiadam materialnych dowodów na pochodzenie szlacheckie przodków, w postaci pierścieni z herbami, czy listów nadania tytułów. W mojej rodzinie mówiło się, że wielu z nich było ziemianami i świadczą o tym świadectwa urodzin. Rodzina ze strony Mroczkowskich podobno miała herb Prus III, ze strony dziadka Strawińskiego — Sulima (?), a ze strony Kęszyckich — h. Nałęcz, Bronikowskich — herb własny. Pamiętam rozmowy na te tematy z czasów mego dzieciństwa, jednakże dawniej te fakty mnie zupełnie nie interesowały.

Zwracam tutaj uwagę na to, które wydarzenia są niepotwierdzone. Kiedy brak jest pewności odnośnie autentyczności przytaczanych zdarzeń, których ślady znalazłam w dostępnych wydawnictwach lub, gdy posiadam wiedzę, iż zawierają one błędy, wskazuję je i staram się wyjaśnić ich istotę.

Większość prezentowanych tutaj informacji została przeze mnie odnaleziona w internecie. Jest to możliwe dzięki projektom cyfryzacji zbiorów bibliotek i archiwów np. w Archiwum Cyfrowym — Projekt Indeksacji Metryk Parafialnych, w Federacji Bibliotek Cyfrowych, gdzie zamieszczono treści zdigitalizowanych wielu tomów gazet codziennych z XVIII, XIX i początków XX w., a także starych wydawnictw heraldycznych, niezwykle przydatnych w poszukiwaniach genealogicznych. Pomocne mi były również umiejętności zawodowe budowania strategii wyszukiwania informacji naukowej w bazach danych. Nabywałam je pracując całe lata w bibliotece akademickiej nad testowaniem i tworzeniem medycznych baz danych oraz prowadząc z użytkownikami-lekarzami wiele sesji wyszukiwawczych. Niejednokrotnie okazywało się konieczne ekspresowe odnalezienie ważnych informacji, ratujących zdrowie człowieka np. na temat stosowania jakiegoś unikalnego leku.

W trakcie opracowania tej analizy staram się ogarnąć wyobraźnią, te wszystkie osoby, o których znalazłam informacje, żyjące ok. 150 lat temu i dawniej, a także te, które żyją obecnie lub odeszły niedawno. Powstają wtedy pytania o okoliczności ich narodzin, radosny i beztroski czy trudny i smutny czas dzieciństwa, o zmagania wieku dorosłego, do którego nie wszyscy oni doszli (np. Wiktoria, Ewa, Aleksander-Wacław, Jerzy, Klara) oraz moment śmierci … Jakie odnosili sukcesy i zwycięstwa, a jakie porażki? Każdy z nas, przedstawicieli tych 14 pokoleń, tak inny, a jednocześnie widoczne są między nami podobieństwa w genetycznie przekazanych uzdolnieniach, zaletach lub wadach charakteru, w somatycznych czy psychicznych obciążeniach. Każdy z nas, w swoim początku, już w tych pierwszych sekundach embrionalnego życia, stanowił niepowtarzalną, jak kolorowy układ w kalejdoskopie, kombinację kryształków DNA, z precyzyjną informacją o kolorze oczu, włosów, kształcie ust i nosa, wzroście, o talentach…

Darmowy fragment

[1] MoiKrewni, [dostęp online]

Darmowy fragment

Część I— z  najdawniejszej przeszłości

Darmowy fragment

Kęszyccy

Darmowy fragment

[1] 

Darmowy fragment

Zdrójkowscy

Darmowy fragment

[1] 

Darmowy fragment

Mroczkowscy

Darmowy fragment

[1] 

Darmowy fragment

Pflanz (Pflanc)

Darmowy fragment

[1] 

Darmowy fragment

Część II — ja i bliscy Krewni

Darmowy fragment

Ja

Darmowy fragment

Anna

Darmowy fragment

Strawińscy

Darmowy fragment

[1] 

Darmowy fragment

Busse

Darmowy fragment

[1] 

Darmowy fragment

Janusz

Darmowy fragment

[1] K. Potaczała

Darmowy fragment

Wojtek

Darmowy fragment

[1] T. Winnicki, B. Zemanek,

Darmowy fragment

My

Darmowy fragment

Łukasz

Darmowy fragment

[1] [

Darmowy fragment

Ja

Darmowy fragment

[1] 

Darmowy fragment

My —

Darmowy fragment

[1] Przewodnik po Lizbonie, [dostęp online]

Darmowy fragment

Podsumowanie

Darmowy fragment

[1] J.S.Witkiewicz,

Darmowy fragment

Bibliografia

Darmowy fragment

Załącznik nr 1

Darmowy fragment

Załącznik nr 2

Darmowy fragment