Marcin Bill

Planowanie przestrzenne czyli co?

© Marcin Bill, 2021

Chociaż żyjemy w przestrzeni organizowanej przez działania planistyczne, rzadko zdajemy sobie sprawę, iż jest to wymiar życia społecznego regulowany przepisami prawa. Mało tego, obywatele mają możliwość aktywnego partycypowania w planowaniu przestrzennym na poziomie gminy. Plany w tym zakresie poddawane są bowiem do powszechnej konsultacji społecznej co daje możliwość składania wniosków w tym zakresie. A tymczasem wiedza w tym zakresie oraz zainteresowanie jest w społeczeństwie niskie.

ISBN 978-83-8245-134-4

Książka powstała w inteligentnym systemie wydawniczym Ridero

Planowanie przestrzenne jako proces wieloaspektowy

Wstęp

Planowanie przestrzenne jest trudnym zadaniem. Wymaga właściwego zagospodarowania przestrzeni, realizowanego przez władze publiczne na każdym poziomie administracji państwa. Jest narzędziem prowadzenia polityki rozwoju na terenie gmin, miast, powiatów.

Źle zaplanowane drogi mogą skomplikować proces komunikacji, z kolei nieadekwatne do potrzeb planowanie funkcjonowania miasta osłabi jego rozwój i możliwości inwestycyjne w przyszłości. Jest to proces świadomy, wielokierunkowy, oparty na szczegółowych analizach skutków wybrania określonego schematu postępowania. Planowanie jest podporządkowane celom ogólniejszym, rozwojowi turystyki, tworzenia miejsc pracy, organizacji przestrzeni rekreacyjnej.

Posługuje się określonymi procedurami, opiera o przepisy prawa. Dotyczy tworzenia pewnych stanów przyszłych, projektowania architektonicznego i technologicznego, jak również kształtowania innych aspektów funkcjonowania człowieka poprzez konkretne ukształtowanie przestrzeni publicznej.

Prostym przykładem w tym zakresie niech będzie urząd pracy na terenie Krakowa. Jego lokalizacja w peryferyjnej dzielnicy powoduje, iż stał się obiektem drwin i jest niechętnie uczęszczany.[1] Z kolei na terenie nowo otwartej w 2013 r. Galerii Bronowice zlokalizowano jeden z oddziałów spraw obywatelskich Urzędu Miasta, który jest regularnie odwiedzany.

Współcześnie rozwija się w zakresie urbanistyki koncepcja tzw. zrównoważonego rozwoju, gdzie proces budowania oraz kształtowania przestrzeni jest ściśle powiązany nie tylko z pojęciem funkcjonalności, ale także ze zrównoważeniem elementów estetycznych w architekturze. Jest to podejście, które należy uznać za pozytywne. Uwzględnienie kontekstu przestrzennego w skali dłuższej niż kadencja jednej partii, to osiągnięcie, które warto podkreślić.

Jakość i efektywność budownictwa nie przysparza problemów, obecnie dostępne są technologie i materiały, które — przy posiadaniu odpowiednich środków finansowych, pozwalają na spełnienie najśmielszych zamierzeń planisty. Niemniej działania te winny opierać się o zasadę harmonii, zwłaszcza wszędzie tam, gdzie nowotworzeni w ramach struktur miasta musi zostać skorelowane z istniejącą zabudową historyczną.[2]

Planowanie przestrzenne jest zatem procesem wieloetapowym i wielokierunkowym, prowadzonym w sposób celowy i przemyślany. Tutaj nie ma miejsca na myślenie tylko w kategorii tu i teraz, lecz liczy się przyszłość.

[1] Nawról A., Planowanie rozwoju terytorialnego w skali regionalnej i lokalnej, A. Noworól i WUJ, Kraków 2007 r., s. 23—34.

[2] Kronenber J., Bergier T., Wyzwania zrównoważonego rozwoju w Polsce, Fundacja Sendzimira, Kraków 2010 r., s. 149 — 155; Gyurkovich J., Kompozycja przestrzeni miejskiej, współczesne interwencje w historycznej tkance i sylwecie, Materiały z Międzynarodowej Konferencji Konserwatorskiej, Kraków 2000 r.

Podstawy prawne

Planowanie przestrzenne, z uwagi na swoją złożoną strukturę, opiera się na całym szeregu aktów prawnych. Podstawowym aktem prawnym jest tutaj ustawa o zagospodarowaniu przestrzennym[1]. Również ustawa Prawo budowlane ustala wymogi w zakresie dostosowania prowadzonych działań do odpowiednich aktów i planów, wyznaczających sposób tworzenia przestrzeni.[2]

Istnieje również szereg aktów, które w sposób szczegółowy wyznaczają zasady zagospodarowania przestrzennego dla specyficznych obszarów kraju, na przykład terenów nadmorskich.[3] Różne akty określają zasady ochrony zabytków kultury, ochrony środowiska, sposobów umiejscowienia różnych typów zakładów, jak zakłady przemysłowe, oczyszczalnie, wysypiska.[4]

[1] Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym z dnia 27 marca 2003 (Dz. U. z 2003r. Nr 80, poz. 717).

[2] Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 października 2013 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy — Prawo budowlane ( Dz. U. 2013 poz. 1238).

[3] Rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej i Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia 5 sierpnia 2013 r. w sprawie planów zagospodarowania przestrzennego polskich obszarów morskich (Dz. U. 2013 poz. 1051).

[4] Ustawa z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2009 r. Nr 84, poz. 712, z późn. zm.).

[5] KONCEPCJA PRZESTRZENNEGO ZAGOSPODAROWANIA KRAJU 2030, Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, Warszawa 2011 r., s. 65—123.

[6] Zob. w: http://www.malopolskie.pl/RozwojRegionalny/Plan/?id=615, data dostępu: 10.12.2013r.

[7] Wysocka E., Koziński J., Strategia rozwoju województw i gmin, teoria i praktyka, ZCO, Warszawa 1998 r., s. 39—48.

[8] Ibidem, s. 37—42.

[9] Zob. http://www.psary.pl/plan-zagospodarowania-przestrzennego.html, data dostępu: 11.12.2013r.

[1] Potoczek A., Polityka regionalna i gospodarka przestrzenna, TNOiK, Toruń 2003 r., s. 150—152.

[2] Piech J. Gawroński K., Zagospodarowanie przestrzenne a strategia rozwoju gminy, Zeszyty Naukowe Akademii Rolniczej we Wrocławiu, Konferencje, XIV, z. 312 z 1997 r., s. 45—52; zob. http://24gis.pl/bazawiedzy.php?id=2&art=12, data dostępu: 10.12.2013r.

[1] Noworól A., Planowanie rozwoju terytorialnego w skali regionalnej i lokalnej, A. Noworól i WUJ, Kraków 2007 r., s. 178—189.

[2] Por. Zaktualizowana koncepcja zagospodarowania przestrzennego kraju, Rządowe Centrum Studiów Strategicznych, Warszawa 2005 r.

[3] Niewiadomski Z., Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, Komentarz, Warszawa 2004 r., s. 5—12.

Koniec darmowego fragmentu książki.

Zachęcamy do zakupu pełnej wersji.