Karolina Pietrusińska

Prawo karne procesowe

PODSTAWOWE POJĘCIA

© Karolina Pietrusińska, 2023

Prezentowana publikacja zawiera podstawowe pojęcia z prawa karnego procesowego. Czytelnik znajdzie tu takie pojęcia jak postępowanie odwoławcze czy nadzwyczajne środki zaskarżenia.

ISBN 978-83-8351-045-3

Książka powstała w inteligentnym systemie wydawniczym Ridero

Spis treści

Prawo karne procesowe

Aksjologia procesu karnego

Cele procesu karnego

Ochrona społeczeństwa

Ochrona praw oskarżonego

Sprawiedliwość

Zapobieganie samosądom

Dostarczenie materiału dowodowego

Zasady procesu karnego

Zasada prawdy materialnej

Zasada domniemania niewinności

Zasada legalności

Zasada kontradyktoryjności

Zasada bezstronności

Zasada szybkości postępowania

Zasada surowszego prawa

Zasada prawomocności

Strony i uczestnicy procesu

Wyłączenie sędziego i prokuratora

Obrońca i pełnomocnik

Czynności procesowe

Analiza wymagań

Projektowanie

Weryfikacja i walidacja

Testowanie

Implementacja

Utrzymywanie

Optymalizacja

Zasady udziału stron w postępowaniu karnym

Zasada równości stron

Zasady prawdy materialnej

Zasady swobody dowodzenia

Zasada jawności postępowania

Zasada niezależności sędziego

Zasada obrony

Zasada udziału pokrzywdzonego

Zasada terminowości postepowania

Zagadnienia dowodowe w procesie karnym

Źródła dowodów

Zeznania świadków

Dokumenty

Materiały audio i wideo

Próby DNA i innych badań laboratoryjnych

Znaleziska

Przyjęcie dowodów

Zasada swobody dowodowej

Zasada legalności

Zasada wyłączenia dowodów

Zasada kontradyktoryjności

Zasada kompletności

Wartość dowodowa

Ład procesu

Środki przymusu procesowego

Przesłanki procesowe

Wszczęcie i przebieg postępowania przygotowawczego

Zakończenie postępowania przygotowawczego

Wszczęcie postępowania sądowego przed sądem I instancji

Przebieg postępowania sądowego przed sądem I instancji

Wyrok sądu I instancji

Zasady zaskarżenia wyroku sądu I instancji

Nadzwyczajne środki zaskarżenia — kasacja i wznowienie postępowania

Aksjologia procesu karnego

Aksjologia procesu karnego odnosi się do etycznych i moralnych podstaw, na których opiera się procedura karania osób podejrzanych lub oskarżonych o popełnienie przestępstwa. Ta koncepcja bierze pod uwagę przede wszystkim prawa i godność oskarżonego oraz zasady sprawiedliwości a także zapewnienie bezpieczeństwa społeczeństwa.

Istotą aksjologii procesu karnego jest równowaga pomiędzy poszanowaniem praw oskarżonego a potrzebą utrzymania porządku publicznego i ochroną społeczeństwa przed przestępczością. Podstawowym celem procesu karnego jestem zapewnienie sprawiedliwości i ochrona praw człowieka a także zapobieganie nieuzasadnionym represjom ze strony organów ścigania

Zasadami aksjologii procesu karnego są:

— Domniemanie niewinności

— Prawo do obrony

— Kontradyktoryjność

— Rzetelność i przejrzystość postępowania

— Respektowanie godności ludzkiej oskarżonego

Wszelkie zasady mają na celu zapewnienie uczciwego procesu i ochrony praw oskarżonego jak również gwarancję sprawiedliwości wyroku.

Ważnym elementem aksjologii procesu karnego jest również zrozumienie, że karanie ma charakter resocjalizacyjne a nie tylko represyjny. Celem kart jest nie tylko karanie sprawcy ale także zapobieganie powtarzaniu się przestępstw w przyszłości oraz wspieranie procesu resocjalizacji osoby skazanej.

Podsumowując, aksjologia procesu karnego koncentruje się na poszanowaniu praw i godności oskarżonego, zapewnieniu sprawiedliwości oraz bezpieczeństwa społeczeństwa. Wszystkie te aspekty są równie ważne i muszą być uwzględnione podczas procesu karnego

Cele procesu karnego

Proces karny jest procedurą karno-prawną, która ma na celu wyjaśnienie i rozstrzygnięcie zarzutów dotyczących popełnienia przestępstwa oraz nałożenie odpowiedniej kary na osoby, które dopuściły się tego czynu. Cele procesu karnego są następujące:

Ochrona społeczeństwa

Głównym celem procesu karnego jest zapewnienie bezpieczeństwa społeczeństwu poprzez egzekwowania prawa i ukaranie osób, które popełniły przestępstwo. Proces karny ma na celu zapobieganie przestępczości i ochronę społeczności przed osobami, które stanowią zagrożenie dla ich bezpieczeństwa.

Ochrona praw oskarżonego

Proces karny musi być uczciwy i sprawiedliwy, w którym oskarżony ma możliwość obrony i przedstawienia swojej wersji wydarzeń.

Sprawiedliwość

Osiągnięcie sprawiedliwości. Proces karny na celu wykrycie i ukaranie osób, które popełniły przestępstwo oraz przywrócenie równowagi w społeczeństwie poprzez wymierzenie odpowiedniej kary

Zapobieganie samosądom

Kolejnym celem procesu karnego jest zapobiegania samosądom i prywatnym egzekucjom. Proces karny ma na celu zapewnienie, że wymiar sprawiedliwości jest wykonany zgodnie z prawem, a nie przez jednostki czy grupy społeczne

Dostarczenie materiału dowodowego

Materiał dowodowy, który pozwoli na dokonanie właściwej oceny i wydanie wyroku.

Wszystkie cele procesu karnego są ważne i równie istotne w zapewnieniu skutecznego i sprawiedliwego systemu wymiaru sprawiedliwości.

Zasady procesu karnego

Proces karny jest to postępowanie prowadzone przez organy wymiaru sprawiedliwości, które ma na celu ustalenie, czy oskarżony dopuścił się przestępstwa oraz nałożenie na niego odpowiedniej kary. Poniżej przedstawione są podstawowe zasady procesu karnego:

Zasada prawdy materialnej

Organy prowadzące postępowanie powinny dążyć do ustalenia prawdy materialnej, czyli faktycznego stanu rzeczy. W tym celu organy te powinny gromadzić wszystkie dowody i informacje mające znaczenie dla sprawy.

Zasada domniemania niewinności

Każdy oskarżony jest domniemany niewinnym, aż do czasu prawomocnego wyroku skazującego. Oznacza to, że organy prowadzące postępowanie muszą udowodnić winę oskarżonego.

Zasada legalności

Przestępstwo i kara za jego popełnienie muszą być uregulowane w przepisach prawa. Oznacza to, że organy prowadzące postępowanie nie mogą nałożyć na oskarżonego kary, która nie jest przewidziana przez prawo.

Zasada kontradyktoryjności

Strony mają prawo do wypowiedzenia się w sprawie i przedstawienia dowodów, a organy prowadzące postępowanie muszą uwzględnić argumenty i dowody przedstawione przez obie strony.

Zasada bezstronności

Organy prowadzące postępowanie muszą być neutralne i nie mogą faworyzować ani oskarżonego, ani pokrzywdzonego. Muszą działać zgodnie z prawem i dbać o zapewnienie równości stron.

Zasada szybkości postępowania

Postępowanie karnego powinno być prowadzone w sposób szybki i sprawnie, aby uniknąć niepotrzebnych opóźnień i przedawnień przestępstw.

Zasada surowszego prawa

W przypadku wątpliwości co do zastosowania odpowiedniego przepisu prawa, powinien być stosowany ten, który przewiduje surowszą karę dla oskarżonego.

Zasada prawomocności

Wyrok skazujący może być wykonany jedynie wtedy, gdy jest on prawomocny, czyli nie może być już zaskarżony ani zmieniony przez wyższe instancje sądowe.

Strony i uczestnicy procesu

Proces prawny to formalny proces, który może odbywać się w różnych sytuacjach takich jak postępowanie cywilne, karne, administracyjne czy podatkowe. W każdym z tych przypadków istnieją strony i uczestnicy procesu, którzy mają różne role i funkcje

Strony procesu to osoby i podmioty, które zgłaszają roszczenia lub są oskarżone w procesie karnym. W zależności od rodzaju procesu strony mają być określone jako powód, pozwany, oskarżycie publiczny, oskarżony, wnioskodawca lub zainteresowany.

Uczestnicy procesu to osoby lub podmioty, które biorą udział w procesie, ale niekoniecznie są stronami. Mogą one mieć różne role, takie jak sędziowie, adwokaci, prokuratorzy, biegli, tłumacze lub świadkowie. Ich zadaniem jest wspomaganie procesu i zapewnienie, że proces przebiegnie zgodnie z zasadami prawnymi.

W procesie cywilnym stronami są:

— Powód — osoba która wnosi skargę.

— Pozwany — osoba przeciwko której wnosi się skargę

Uczestnicy to:

— Adwokaci

— Więźniowie

— Biegli sądowi

— Świadkowie

— Sędziowie

W procesie karnym stronami są:

— Oskarżycie posiłkowy

— Oskarżyciel prywatny

— Prokurator

— Oskarżony

— Adwokaci

— Sędziowie

— Biegli

— Świadkowie

W procesie administracyjnym strony to:

— Wnioskodawcy — osoby lub podmioty, które zwracają się do władz o wydanie decyzji

— Organy administracji publicznej czyli organ, który wydaje decyzję.

Uczestnikami procesu mogą być:

— Adwokaci

— Sędziowie

— Biegli

— Świadkowie

W procesie podatkowym strony to:

— Podatnik czyli osoba lub podmiot, który jest zobowiązany do zapłaty podatku.

— Organ, który ustala wysokość podatku.

Uczestnikami procesy podatkowego są:

— Adwokaci

— Sędziowie

— Biegli

— Świadkowie

Wyłączenie sędziego i prokuratora

Wyłączenie sędziego i prokuratora to procedura, która ma na celu zapewnienie bezstronności i niezależności wymiaru sprawiedliwości. Zgodnie z przepisami prawa, sędzia lub prokurator może być wyłączony z postępowania, jeśli istnieją okoliczności, które powodują uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności.

Przykładem takiej okoliczności może być bliska relacja sędziego lub prokuratora z jedną ze stron konfliktu albo konflikt interesów a także udział w sprawie jako świadek lub biegły.

W przypadku gdy istnieją podstawy do wyłączenia sędziego lub prokuratora osoby zainteresowane mogą złożyć wniosek stosowny do właściwego organu np.: przewodniczącego sądu lub prokuratora generalnego. Decyzję w sprawie wyłączenia powoduje organ wyższej instancji lub inny niezaangażowany sędzia lub prokurator.

Wyłączenia sędziego lub prokuratora ma na celu zapewnienie uczciwości postępowania sądowego lub karnego i jest istotnym elementem zapewnienia niezależności wymiaru sprawiedliwości

Obrońca i pełnomocnik

Obrońca to osoba, która reprezentuje klienta w procesie karnym lub cywilnym. Głównym zadaniem obrońcy jest zapewnienie, że klient ma sprawiedliwie i uczciwe postępowanie sądowe.

Obrońca udziela swojemu klientowi porady prawnej, przygotowuje obronę i reprezentuje go przed sądem. Obrońca jest często adwokatem lub radcą prawnym, ale może być to również osoba, która nie jest prawnikiem, ale posiada odpowiednie kwalifikacje,

Pełnomocnik natomiast jest to osoba, która działa w imieniu klienta w różnych sprawach prawnych takich jak sprawy cywilne, podatkowe, spadkowe, administracyjne czy też w sprawach dotyczących różnych umów cywilnoprawnych. Pełnomocnik może reprezentować klienta przed sądem lub organami administracji publicznej ale jego głównym zadaniem jest udzielenie porad prawnych i podejmowanie działań w imieniu klienta. Pełnomocnik może być adwokatem, radcą prawnym lub innym specjalistą w dziecinie prawa.

Czynności procesowe

Koniec darmowego fragmentu książki.

Zachęcamy do zakupu pełnej wersji.