Jakub Dyrda

Sekrety zdrowego odżywiania

Redaktor Jakub Dyrda

© Jakub Dyrda, 2025

Zdrowe gotowanie to klucz do lepszego samopoczucia i zdrowia. Ta książka pokazuje, że można jeść smacznie, a jednocześnie dostarczać organizmowi wartościowych składników odżywczych. Niezależnie od tego, czy wolisz szybkie smoothie, sycące obiady czy zdrowe desery — zawsze znajdziesz coś dla siebie!

ISBN 978-83-8431-987-1

Książka powstała w inteligentnym systemie wydawniczym Ridero

Spis treści

Sekrety zdrowego odżywiania

Rozdział 1: Fundamenty zdrowego odżywiania

1.1. Czym jest zdrowe odżywianie?

1.2. Piramida zdrowego żywienia

1.3. Równowaga i umiar

Rozdział 2: Makroskładniki — białka, tłuszcze i węglowodany

2.1. Czym są makroskładniki i dlaczego są ważne?

2.2. Białko — fundament budowy organizmu

2.3. Węglowodany — źródło energii

2.4. Tłuszcze — niezbędne dla zdrowia

2.5. Bilans makroskładników w diecie

Rozdział 3: Mikroelementy — witaminy i minerały kluczowe dla zdrowia

3.1. Dlaczego mikroelementy są ważne?

3.2. Witaminy — funkcje i źródła

3.3. Minerały — fundament zdrowia

3.4. Jak zapewnić odpowiednią podaż mikroelementów?

Rozdział 4: Nawodnienie — klucz do zdrowia i dobrej kondycji

4.1. Dlaczego woda jest tak ważna?

4.3. Jakie są objawy odwodnienia?

4.4. Jak skutecznie dbać o nawodnienie?

4.5. Czy inne napoje mogą zastąpić wodę?

4.6. Nawodnienie a dieta i sport

Rozdział 5: Zdrowe nawyki żywieniowe — klucz do długowieczności i dobrego samopoczucia

5.1. Czym są zdrowe nawyki żywieniowe?

5.2. Regularność posiłków — czy naprawdę ma znaczenie?

5.3. Świadome jedzenie — jak unikać pułapek dietetycznych?

5.4. Ograniczanie cukru i soli — dlaczego to tak ważne?

5.5. Jak komponować zdrowy talerz?

5.6. Jak trwale wprowadzić zdrowe nawyki?

5.7. Psychologia jedzenia — jak nasze emocje wpływają na dietę?

Rozdział 6: Dieta dopasowana do Twoich potrzeb — przegląd diet specjalistycznych

6.1. Dlaczego warto dostosować dietę do indywidualnych potrzeb?

6.2. Dieta śródziemnomorska — sekrety długowieczności

6.3. Dieta ketogeniczna — czy warto jeść dużo tłuszczu?

6.4. Dieta wegetariańska i wegańska — jak zastąpić mięso?

6.5. Dieta paleo — powrót do korzeni

6.6. Dieta dla sportowców — jak odżywiać się aktywnie?

6.7. Jak wybrać najlepszą dietę dla siebie?

Rozdział 7: Suplementacja — czy naprawdę jej potrzebujesz?

7.1. Czym są suplementy diety i kiedy warto je stosować?

7.2. Najczęstsze niedobory i ich objawy

7.3. Witamina D — dlaczego jest tak ważna?

7.4. Czy każdy powinien suplementować magnez?

7.5. Żelazo — kluczowe dla energii i zdrowia kobiet

7.6. Omega-3 — zdrowe tłuszcze dla mózgu i serca

7.7. Kiedy suplementacja jest zbędna?

7.8. Podsumowanie — jak podejść do suplementacji?

Rozdział 8: Zdrowe odchudzanie — jak chudnąć skutecznie i bez efektu jojo?

8.1. Dlaczego większość diet nie działa?

8.2. Podstawowe zasady zdrowego odchudzania

8.3. Jak obliczyć swoje zapotrzebowanie kaloryczne?

8.4. Jak wygląda zdrowa dieta redukcyjna?

8.5. Czym jest efekt jojo i jak go uniknąć?

8.6. Psychologiczne aspekty odchudzania

8.7. Podsumowanie — jak schudnąć i nie przytyć?

Rozdział 9: Zdrowe jelita — klucz do dobrego samopoczucia i odporności

9.1. Dlaczego zdrowie jelit jest tak ważne?

9.2. Mikrobiota jelitowa — co to takiego?

9.3. Jak poprawić zdrowie jelit?

9.4. Jakie objawy świadczą o problemach jelitowych?

9.5. Jelita a układ odpornościowy

9.6. Podsumowanie — jak dbać o jelita?

Rozdział 10: Zdrowe odżywianie w zabieganym świecie — jak jeść dobrze, gdy brakuje czasu?

10.1. Dlaczego trudno jest zdrowo jeść przy intensywnym trybie życia?

10.2. Jak jeść zdrowo, gdy masz mało czasu?

10.3. Zdrowe jedzenie w pracy i w podróży

10.4. Szybkie i zdrowe przepisy dla zapracowanych

10.5. Podsumowanie — jak zdrowo jeść przy braku czasu?

Rozdział 11: Jak jeść zdrowo i nie wydawać fortuny?

11.1. Czy zdrowe jedzenie musi być drogie?

11.2. Planowanie zakupów — klucz do oszczędności

11.3. Tanie i zdrowe produkty

11.4. Jak gotować zdrowo i tanio?

11.5. Przykładowe tanie i zdrowe przepisy

11.6. Jak nie marnować jedzenia?

11.7. Podsumowanie — jak jeść zdrowo i tanio?

Rozdział 12: Dieta a energia — jak jeść, by mieć więcej siły na co dzień?

12.1. Dlaczego dieta wpływa na poziom energii?

12.2. Jakie produkty dodają energii?

12.3. Białko i zdrowe tłuszcze — klucz do stabilnej energii

12.4. Czego unikać, by nie mieć spadków energii?

12.5. Przykładowy jadłospis na dzień pełen energii

Rozdział 13: Zdrowe nawyki wspierające odżywianie

13.1. Regularność posiłków — dlaczego to ważne?

13.2. Sen a zdrowa dieta

13.3. Rola nawodnienia w diecie

Rozdział 14: Zdrowe odżywianie w praktyce — jak wdrożyć zmiany?

14.1. Stopniowe zmiany zamiast rewolucji

14.2. Jak radzić sobie z zachciankami?

14.3. Planowanie posiłków i przygotowywanie jedzenia

14.4. Jak zdrowo jeś poza domem?

14.5. Znaczenie aktywności fizycznej

14.6. Motywacja i konsekwencja

Rozdział 15: Zdrowe przepisy

15.1. Owsianka z owocami i orzechami

15.2. Sałatka z quinoa i awokado

15.3. Smoothie z jarmużu i mango

15.4. Omlet warzywny

15.5. Pieczony łosoś z warzywami

15.6. Hummus z ciecierzycy

15.7. Kasza jaglana z warzywami

15.8. Domowe batoniki owsiane

15.9. Zupa krem z brokułów

15.10. Pieczone bataty z przyprawami

15.11. Smoothie z buraka i jabłka

15.12. Kasza jaglana z bakaliami

15.13. Jajka sadzone na szpinaku

15.14. Placuszki bananowo-owsiane

15.15. Pieczone bataty z rozmarynem

15.16. Zupa krem z brokuła

15.17. Makaron z cukinii z pesto

15.18. Naleśniki z mąki gryczanej

15.19. Grillowane tofu z warzywami

15.20. Pieczona dynia z cynamonem

15.21. Sałatka z tuńczykiem i jajkiem

15.22. Koktajl białkowy

15.23. Pieczone jabłka z cynamonem

15.24. Pieczony dorsz z cytryną

15.25. Fit brownie z fasoli

15.26. Wegański burger z soczewicy

15.27. Fit batony energetyczne

15.28. Zupa krem z marchewki i imbiru

15.29. Pieczona cukinia z mozzarellą

15.30. Sałatka z burakiem i fetą

Podsumowanie rozdziału 15

Rozdział 1: Fundamenty zdrowego odżywiania

1.1. Czym jest zdrowe odżywianie?

Zdrowe odżywianie to nie tylko sposób na utrzymanie szczupłej sylwetki, ale przede wszystkim na zachowanie dobrego zdrowia, wysokiego poziomu energii i długowieczności. Polega na dostarczaniu organizmowi wszystkich niezbędnych składników odżywczych w odpowiednich proporcjach, unikaniu nadmiaru kalorii i sztucznych dodatków oraz spożywaniu naturalnych, mało przetworzonych produktów.

Warto podkreślić, że zdrowe odżywianie nie oznacza restrykcyjnych diet, eliminowania całych grup produktów czy głodzenia się. To podejście holistyczne, które łączy świadome wybory żywieniowe, regularność posiłków i umiejętność dostosowania diety do własnych potrzeb i stylu życia.

Niektóre z najczęstszych mitów dotyczących zdrowego odżywiania to:

— „Zdrowe jedzenie jest drogie.” W rzeczywistości można jeść zdrowo i oszczędnie, wybierając sezonowe warzywa, lokalne produkty i gotując w domu.

— „Zdrowe jedzenie jest niesmaczne.” To kwestia umiejętnego przygotowania posiłków i stosowania naturalnych przypraw, które podkreślają smak potraw.

— „Trzeba całkowicie zrezygnować z ulubionych potraw.” Zdrowa dieta dopuszcza okazjonalne spożywanie ulubionych potraw w umiarkowanych ilościach.

1.2. Piramida zdrowego żywienia

Jednym z najbardziej intuicyjnych sposobów na zrozumienie zasad zdrowego odżywiania jest piramida żywieniowa, która pokazuje, jakie grupy produktów powinny dominować w naszej diecie.

Podstawa piramidy — warzywa i owoce

Warzywa i owoce powinny stanowić około połowy każdego posiłku. Są one bogate w witaminy, minerały, błonnik i antyoksydanty, które chronią organizm przed chorobami cywilizacyjnymi.

— Warzywa liściaste (szpinak, jarmuż, sałata) — bogate w witaminę K, wapń i antyoksydanty.

— Warzywa krzyżowe (brokuły, kalafior, brukselka) — zawierają związki przeciwnowotworowe.

— Owoce jagodowe (jagody, maliny, truskawki) — niskokaloryczne, bogate w błonnik i witaminę C.

Produkty pełnoziarniste

Pełnoziarniste produkty dostarczają organizmowi energii w postaci złożonych węglowodanów i błonnika, który wspomaga trawienie. Wybierając pieczywo, makarony i kasze, warto sięgać po wersje pełnoziarniste, które nie powodują gwałtownych skoków poziomu cukru we krwi.

Najlepsze źródła pełnoziarnistych węglowodanów to:

— Kasza gryczana, jaglana i jęczmienna

— Pełnoziarnisty chleb i makaron

— Otręby i płatki owsiane

Białko — budulec organizmu

Białko jest niezbędne do budowy i regeneracji mięśni, produkcji hormonów i enzymów oraz wzmocnienia układu odpornościowego. Warto sięgać po różnorodne źródła białka, zarówno zwierzęce, jak i roślinne.

— Mięso drobiowe i chuda wołowina — bogate w żelazo i aminokwasy.

— Ryby morskie (łosoś, makrela, sardynki) — dostarczają kwasów omega-3.

— Jaja — doskonałe źródło pełnowartościowego białka.

— Rośliny strączkowe (soczewica, ciecierzyca, fasola) — idealne dla wegetarian.

Zdrowe tłuszcze

Tłuszcze są często demonizowane, ale w rzeczywistości pełnią kluczową rolę w organizmie. Odpowiednie tłuszcze wspierają pracę mózgu, poprawiają kondycję skóry i pomagają wchłaniać witaminy.

Najlepsze źródła zdrowych tłuszczów to:

— Oliwa z oliwek i olej lniany

— Orzechy i nasiona

— Awokado

— Tłuste ryby

Nabiał — warto czy unikać?

Nabiał jest źródłem wapnia, ale u niektórych osób może powodować nietolerancje. Warto wybierać naturalne jogurty, kefiry i sery, unikając słodzonych produktów mlecznych.

Ograniczenie cukru i przetworzonej żywności

Cukier dodany jest jednym z największych wrogów zdrowia. Powoduje skoki poziomu glukozy we krwi, prowadzi do insulinooporności i zwiększa ryzyko otyłości.

Najczęstsze źródła ukrytego cukru:

— Napoje gazowane i soki owocowe

— Gotowe sosy i keczupy

— Słodzone płatki śniadaniowe

1.3. Równowaga i umiar

Zdrowe odżywianie nie polega na restrykcjach, lecz na znalezieniu równowagi. Kluczowe zasady to:

— 80/20 — 80% diety powinny stanowić pełnowartościowe produkty, a 20% mogą zajmować mniej zdrowe przekąski.

— Słuchanie organizmu — jedzenie, gdy jesteśmy głodni, i unikanie objadania się.

— Unikanie skrajności — nie warto eliminować całkowicie żadnej grupy produktów, chyba że wymaga tego zdrowie.

Rozdział 2: Makroskładniki — białka, tłuszcze i węglowodany

2.1. Czym są makroskładniki i dlaczego są ważne?

Makroskładniki to podstawowe elementy odżywcze dostarczające organizmowi energii i niezbędnych substancji do prawidłowego funkcjonowania. Są to:

— Białka — kluczowe dla budowy i regeneracji tkanek, produkcji enzymów oraz hormonów.

— Tłuszcze — źródło energii, niezbędne do prawidłowej pracy mózgu, ochrony narządów i transportu witamin.

— Węglowodany — główne źródło energii, wykorzystywane przez mięśnie i mózg.

Każdy z makroskładników pełni specyficzną rolę, a ich odpowiednie proporcje w diecie wpływają na zdrowie i samopoczucie.

2.2. Białko — fundament budowy organizmu

Dlaczego białko jest tak ważne?

Białko jest niezbędnym składnikiem odżywczym, który uczestniczy w:

— Budowie mięśni, kości i skóry.

— Produkcji enzymów i hormonów.

— Regulacji układu odpornościowego.

Rodzaje białka

— Białko pełnowartościowe — zawiera wszystkie niezbędne aminokwasy egzogenne. Znajduje się w produktach zwierzęcych, takich jak mięso, ryby, nabiał i jaja.

— Białko niepełnowartościowe — nie zawiera wszystkich aminokwasów egzogennych. Występuje w roślinach strączkowych, orzechach i zbożach, dlatego warto łączyć różne źródła białka roślinnego.

Najlepsze źródła białka

— Mięso i drób — chude mięso, takie jak kurczak, indyk czy chuda wołowina.

— Ryby i owoce morza — bogate w kwasy omega-3 i wysokiej jakości białko.

— Jaja — jedno z najlepszych źródeł białka pełnowartościowego.

— Rośliny strączkowe — soczewica, ciecierzyca, fasola, soja.

— Nabiał — jogurt naturalny, kefir, twaróg.

Ile białka potrzebujemy?

Zapotrzebowanie na białko różni się w zależności od wieku, płci i poziomu aktywności fizycznej. Przyjęte normy to:

— Osoby dorosłe: 0,8–1,2 g białka na kg masy ciała dziennie.

— Osoby aktywne fizycznie: 1,2–2,0 g na kg masy ciała.

— Sportowcy i osoby budujące masę mięśniową: 2,0–2,5 g na kg masy ciała.

2.3. Węglowodany — źródło energii

Rola węglowodanów w organizmie

Węglowodany dostarczają organizmowi energii, a ich niedobór może prowadzić do osłabienia, zmęczenia i problemów z koncentracją. Są szczególnie istotne dla osób aktywnych fizycznie, ponieważ stanowią główne paliwo dla mięśni.

Rodzaje węglowodanów

— Węglowodany proste — szybko trawione, powodują gwałtowne skoki poziomu cukru we krwi. Znajdują się w cukrach, słodyczach, białym pieczywie.

— Węglowodany złożone — wolniej trawione, zapewniają stabilny poziom energii. Występują w pełnoziarnistych produktach, warzywach, roślinach strączkowych.

Najlepsze źródła węglowodanów

— Pełnoziarniste produkty — kasza gryczana, brązowy ryż, pełnoziarnisty chleb.

— Warzywa i owoce — szczególnie warzywa liściaste i owoce jagodowe.

— Rośliny strączkowe — soczewica, ciecierzyca, fasola.

Ile węglowodanów potrzebujemy?

Średnie zapotrzebowanie to 45–55% dziennej podaży kalorii.

2.4. Tłuszcze — niezbędne dla zdrowia

Dlaczego tłuszcze są ważne?

— Wspomagają pracę mózgu i układu nerwowego.

— Pomagają wchłaniać witaminy A, D, E, K.

— Są źródłem energii.

Rodzaje tłuszczów

— Tłuszcze nienasycone (zdrowe) — znajdują się w oliwie z oliwek, orzechach, awokado, rybach.

— Tłuszcze nasycone — występują w maśle, tłustym mięsie i nabiale; ich nadmiar może prowadzić do problemów zdrowotnych.

— Tłuszcze trans (szkodliwe) — znajdują się w fast foodach, margarynach, produktach wysoko przetworzonych.

Najlepsze źródła zdrowych tłuszczów

— Oliwa z oliwek i olej lniany — bogate w kwasy omega-3 i omega-6.

— Orzechy i nasiona — migdały, orzechy włoskie, siemię lniane.

— Ryby morskie — łosoś, makrela, sardynki.

— Awokado — zdrowe tłuszcze roślinne.

Ile tłuszczów potrzebujemy?

Tłuszcze powinny stanowić 20–35% dziennego zapotrzebowania kalorycznego.

2.5. Bilans makroskładników w diecie

Idealne proporcje makroskładników w diecie zależą od stylu życia, aktywności fizycznej i celów zdrowotnych. Przykładowe podziały to:

— Dla osób na diecie zrównoważonej:

— 45–55% węglowodanów

— 20–30% tłuszczów

— 15–25% białka

— Dla sportowców:

— 50–60% węglowodanów

— 20–25% tłuszczów

— 15–25% białka

— Dla osób na diecie niskowęglowodanowej (np. keto):

— 5–10% węglowodanów

— 60–75% tłuszczów

— 20–30% białka

Rozdział 3: Mikroelementy — witaminy i minerały kluczowe dla zdrowia

3.1. Dlaczego mikroelementy są ważne?

Mikroelementy, czyli witaminy i minerały, są niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Choć potrzebujemy ich w znacznie mniejszych ilościach niż makroskładników, to ich niedobór może prowadzić do poważnych problemów zdrowotnych, takich jak osłabienie odporności, zaburzenia metaboliczne, a nawet choroby przewlekłe.

Witaminy dzielą się na:

— Rozpuszczalne w tłuszczach (A, D, E, K) — wymagają obecności tłuszczu w diecie, aby mogły zostać przyswojone.

— Rozpuszczalne w wodzie (C oraz witaminy z grupy B) — nie są magazynowane w organizmie, więc trzeba je regularnie dostarczać z pożywieniem.

Minerały dzielimy na:

— Makroelementy — potrzebne w większych ilościach (wapń, magnez, potas, sód).

— Mikroelementy (pierwiastki śladowe) — potrzebne w mniejszych ilościach (żelazo, cynk, selen, jod).

3.2. Witaminy — funkcje i źródła

Witamina A — zdrowie skóry i wzroku

— Funkcja: Poprawia wzrok, wspiera układ odpornościowy, pomaga w regeneracji skóry.

— Źródła: Marchew, bataty, jaja, wątróbka, nabiał.

Witaminy z grupy B — energia i układ nerwowy

— Funkcja: Wspierają metabolizm, poprawiają funkcjonowanie mózgu, redukują stres.

— Źródła: Pełnoziarniste produkty, jaja, mięso, rośliny strączkowe.

Witamina C — odporność i zdrowa skóra

— Funkcja: Silny antyoksydant, wzmacnia odporność, wspiera produkcję kolagenu.

— Źródła: Cytrusy, papryka, truskawki, kiwi.

Witamina D — mocne kości i odporność

— Funkcja: Wspomaga przyswajanie wapnia, wzmacnia kości i odporność.

— Źródła: Tłuste ryby, jaja, ekspozycja na słońce.

Witamina E — ochrona komórek

— Funkcja: Chroni komórki przed wolnymi rodnikami, wspomaga zdrowie skóry.

— Źródła: Orzechy, oliwa z oliwek, nasiona słonecznika.

Witamina K — zdrowie kości i krzepnięcie krwi

— Funkcja: Reguluje krzepnięcie krwi, wspiera metabolizm wapnia.

— Źródła: Zielone warzywa liściaste, brokuły, oleje roślinne.

3.3. Minerały — fundament zdrowia

Wapń — mocne kości i zęby

— Funkcja: Buduje kości i zęby, wspiera układ nerwowy.

— Źródła: Nabiał, migdały, zielone warzywa liściaste.

Magnez — relaksacja mięśni i układ nerwowy

— Funkcja: Reguluje ciśnienie krwi, wspiera funkcje nerwowe, redukuje stres.

— Źródła: Orzechy, kakao, szpinak.

Żelazo — transport tlenu

— Funkcja: Wspiera produkcję czerwonych krwinek i transport tlenu w organizmie.

— Źródła: Czerwone mięso, rośliny strączkowe, buraki.

Cynk — odporność i regeneracja

— Funkcja: Wspomaga gojenie ran, wzmacnia odporność.

— Źródła: Ostrygi, orzechy, pestki dyni.

Selen — ochrona przed stresem oksydacyjnym

— Funkcja: Silny antyoksydant, chroni komórki przed uszkodzeniami.

— Źródła: Orzechy brazylijskie, ryby, jajka.

3.4. Jak zapewnić odpowiednią podaż mikroelementów?

Aby uniknąć niedoborów, warto:

— Spożywać różnorodne produkty roślinne i zwierzęce.

— Unikać wysoko przetworzonej żywności.

— Dbać o regularne badania krwi, aby monitorować poziom witamin i minerałów.

Rozdział 4: Nawodnienie — klucz do zdrowia i dobrej kondycji

4.1. Dlaczego woda jest tak ważna?

Woda to podstawowy składnik organizmu — stanowi około 60% masy ciała dorosłego człowieka. Odgrywa kluczową rolę w:

— Transportowaniu składników odżywczych i tlenu do komórek,

— Regulacji temperatury ciała,

— Wydalaniu toksyn przez nerki i skórę,

— Nawilżaniu stawów i tkanek,

— Wspomaganiu trawienia i metabolizmu.

Bez wody człowiek może przeżyć tylko kilka dni, podczas gdy bez jedzenia — nawet kilka tygodni. Nawodnienie ma kluczowe znaczenie dla zdrowia i codziennego funkcjonowania.

4.2. Ile wody potrzebujemy dziennie?

Zapotrzebowanie na wodę zależy od wielu czynników, takich jak wiek, waga, poziom aktywności fizycznej czy klimat. Ogólne zalecenia to:

— Kobiety: 2–2,7 litra dziennie,

— Mężczyźni: 2,5–3,7 litra dziennie,

— Osoby aktywne fizycznie: +0,5–1 litr na każdą godzinę ćwiczeń,

— Kobiety w ciąży i karmiące: 3–3,5 litra dziennie.

Najlepiej pić wodę regularnie przez cały dzień, a nie czekać na uczucie pragnienia — jest to bowiem pierwszy sygnał odwodnienia organizmu.

4.3. Jakie są objawy odwodnienia?

Niedobór wody w organizmie może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych. Najczęstsze objawy odwodnienia to:

— Suchość w ustach,

— Ból głowy, zawroty głowy,

— Zmęczenie i osłabienie,

— Ciemniejszy kolor moczu,

— Problemy z koncentracją,

— Spadek wydolności fizycznej,

— Przyspieszona akcja serca.

Długotrwałe odwodnienie może prowadzić do problemów z nerkami, zaburzeń krążenia oraz spadku odporności.

4.4. Jak skutecznie dbać o nawodnienie?

— Pij wodę regularnie — nie czekaj na uczucie pragnienia.

— Zacznij dzień od szklanki wody — pobudzi metabolizm i oczyści organizm.

— Noś butelkę z wodą — to ułatwia regularne picie.

— Unikaj nadmiaru kawy i alkoholu — mogą działać moczopędnie i prowadzić do odwodnienia.

— Jedz produkty bogate w wodę — warzywa i owoce, np. arbuz, ogórek, pomidory.

— Wybieraj wodę zamiast słodzonych napojów — unikasz zbędnego cukru i kalorii.

4.5. Czy inne napoje mogą zastąpić wodę?

Woda jest najlepszym źródłem nawodnienia, ale inne napoje także mogą pomóc:

— Herbaty ziołowe i owocowe — dobre źródło nawodnienia bez kofeiny.

— Woda kokosowa — bogata w elektrolity, świetna po intensywnym wysiłku.

— Soki warzywne — dostarczają witamin i minerałów, ale należy uważać na sól.

— Mleko i kefir — dostarczają wapnia i białka, ale nie zastąpią czystej wody.

Należy unikać napojów gazowanych, energetyków i słodkich soków, ponieważ mogą one prowadzić do skoków cukru we krwi i odwodnienia.

4.6. Nawodnienie a dieta i sport

Osoby aktywne fizycznie tracą wodę szybciej, dlatego ich zapotrzebowanie na płyny jest wyższe. Warto pić wodę:

— Przed treningiem — aby zapobiec odwodnieniu.

— Podczas treningu — szczególnie w ciepłym klimacie lub przy długich aktywnościach.

— Po treningu — dla szybszej regeneracji i uzupełnienia elektrolitów.

Warto także dbać o odpowiedni poziom sodu, potasu i magnezu, które pomagają utrzymać prawidłowy bilans wodny.

Rozdział 5: Zdrowe nawyki żywieniowe — klucz do długowieczności i dobrego samopoczucia

5.1. Czym są zdrowe nawyki żywieniowe?

Koniec darmowego fragmentu książki.

Zachęcamy do zakupu pełnej wersji.