Tomasz Piotr Koń

Początki motoryzacji: Od pary do spalin — Ewolucja pojazdów, które zmieniły świat

© Tomasz Piotr Koń, 2025

**"Początki Motoryzacji: Od Pary do Spalin"** to książka popularnonaukowa przedstawiająca ewolucję transportu — od silników parowych po nowoczesne pojazdy spalinowe i elektryczne. Opisuje kluczowe wynalazki, rozwój marek takich jak Ford czy Mercedes oraz wpływ motoryzacji na społeczeństwo i kulturę. To kompleksowa historia technologii, która zmieniła świat i nadal kształtuje naszą codzienność.

ISBN 978-83-8414-175-5

Książka powstała w inteligentnym systemie wydawniczym Ridero

Spis treści

Początki motoryzacji: Od pary do spalin — Ewolucja pojazdów, które zmieniły świat

Rozdział 1: Początki Motoryzacji: Silnik Parowy i Przełomowe Wynalazki

Silniki Parowe: Pierwsze Kroki w Stronę Nowoczesnego Transportu

Przełomowa Zmiana: Napęd Spalinowy

Gottlieb Daimler i Wilhelm Maybach: Nowe Rozwiązania w Motoryzacji

Henry Ford i Rewolucja Masowej Produkcji

Ewolucja Pojazdów: Od Początków do Współczesności

Rozdział 2: Wiek Pojazdów Spalinowych: Rewolucja, która Zmieniła Świat

Początek Rewolucji: Rozwój Pojazdów Spalinowych

Złota Era Pojazdów: 1920—1930

Kryzys i Zmiany: Lata 1930—1940

Po II Wojnie Światowej: Samochody Dla Wszystkich

Nowe Technologie: Przyszłość Motoryzacji

Zrównoważona Motoryzacja: Wyścig Po Paliwa Alternatywne

Rozdział 3: Złota Era Motoryzacji — Lata 1920—1940

Rewolucja Forda i Początek Masowej Produkcji

Rodzący się Luksus — Marki, które Zmieniły Rynek

Przemiany w Stylu — Zmiana Estetyki Pojazdów

Samochód jako Filozofia — Wpływ na Społeczeństwo

Depresja i Nowe Wyzwania — Kryzys Gospodarczy

Rozdział 4: Motoryzacja po II Wojnie Światowej — Boom Samochodowy

Po wojnie: przemiany w przemyśle motoryzacyjnym

Nowoczesność i innowacje w motoryzacji

Kultura samochodowa

Wpływ na społeczeństwo

Rozdział 5: Motoryzacja w latach 70. i 80. — Wyzwania, Kryzys i Nowe Technologie

Kryzys na rynku paliw i zmiana priorytetów

Ruch na rzecz ochrony środowiska i bezpieczeństwa

Zmiany w designie — od masywnych samochodów do kompaktów

Motoryzacja w Polsce i na świecie — wpływ na życie codzienne

Rozdział 6: Rewolucja Japońska: Toyota, Honda i Nissan w latach 80. i 90. — Przełomowe Innowacje i Ekspansja Globalna

Japońska filozofia w produkcji: niezawodność i jakość

Ekspansja globalna: Japońska motoryzacja w Ameryce i Europie

Innowacje technologiczne — wprowadzenie nowych systemów i technologii

Rozdział 7: Era Elektroniki: Komputerowe Rewolucje w Motoryzacji i Rozwój Inteligentnych Samochodów

Systemy komputerowe w samochodach: Nowa era w zarządzaniu pojazdem

Przełomowy rozwój systemów bezpieczeństwa: Bezpieczniejsza motoryzacja

Wzrost znaczenia samochodów elektrycznych i hybrydowych

Samochody autonomiczne: Wstęp do przyszłości

Przyszłość motoryzacji — Inteligentne pojazdy i zrównoważony rozwój

Rozdział 8: Przemiany społeczne i kulturowe związane z motoryzacją

Motoryzacja a urbanizacja: Wpływ na rozwój miast

Samochód jako symbol wolności i statusu społecznego

Samochód w kulturze popularnej

Motoryzacja a zmiany społeczne: Zróżnicowanie dostępu i problemy społeczne

Motoryzacja a zmiany w mentalności i stylu życia

Rozdział 9: Przyszłość motoryzacji: Technologie, zrównoważony rozwój i zmieniające się potrzeby

Elektryfikacja transportu: Rewolucja pojazdów elektrycznych

Autonomiczne pojazdy: Nowa era mobilności

Zrównoważony rozwój i ekologia: Motoryzacja w odpowiedzi na wyzwania środowiskowe

Zmieniające się potrzeby konsumentów: Personalizacja i mobilność

Rozdział 10: Motoryzacja a zmiany społeczne: Nowe style życia, zmniejszający się wpływ posiadania samochodu oraz rozwój transportu publicznego

Zmniejszająca się rola własności samochodu

Zmiany w strukturze miast: Planowanie przestrzenne i nowoczesne rozwiązania transportowe

Zrównoważony rozwój transportu: Miejskie pojazdy elektryczne i rowery

Społeczna mobilność i równość dostępu do transportu

Drogi Czytelniku

Początki motoryzacji: Od pary do spalin — ewolucja pojazdów, które zmieniły świat

Rozdział 1: Początki Motoryzacji: Silnik Parowy i Przełomowe Wynalazki

Początki motoryzacji nie były łatwe ani jednoznaczne. To, co dziś znamy jako motoryzację, czyli zmechanizowany transport, zaczęło się od eksperymentów, prób i błędów. W tym rozdziale przyjrzymy się, jak na przestrzeni wieków rozwinęła się technologia napędu mechanicznego, która zrewolucjonizowała transport na całym świecie. Droga, jaką przeszła motoryzacja, od parowych silników do nowoczesnych pojazdów spalinowych, to nie tylko historia innowacji technicznych, ale także historia ludzkości, która wciąż zmienia sposób, w jaki podróżujemy.

Silniki Parowe: Pierwsze Kroki w Stronę Nowoczesnego Transportu

Początki motoryzacji sięgają XVIII wieku, kiedy to inżynierowie zaczęli eksperymentować z wykorzystaniem energii pary do napędu różnych urządzeń. Zanim w ogóle pojawiły się silniki spalinowe, technologia oparta na parze stała się fundamentem dla rozwoju maszyn mechanicznych, w tym pojazdów. W 1698 roku, angielski wynalazca Thomas Savery skonstruował pierwszy prototyp silnika parowego, który wykorzystywał energię pary do pompowania wody. Był to dopiero początek, ponieważ prawdziwym przełomem okazała się technologia, którą w latach 60-tych XVIII wieku opracował James Watt.

Silnik parowy Jamesa Watta był bardziej wydajny i efektywny niż poprzednie konstrukcje, co pozwoliło na użycie tej technologii nie tylko w fabrykach, ale także w transporcie. Wynalazek ten zainspirował wielu inżynierów, którzy zaczęli eksperymentować z wykorzystaniem pary w pojazdach, które miały poruszać się po drogach. Richard Trevithick z Wielkiej Brytanii, w 1801 roku skonstruował pierwszy pojazd parowy, który był w stanie poruszać się po ziemi. Był to pojazd napędzany silnikiem parowym, który pomimo swojej awaryjności, stał się jednym z pierwszych, udanych prób mechanizacji transportu.

Pojazd Trevithicka był ogromnym krokiem naprzód, ale też ukazywał liczne problemy związane z napędem parowym: jego waga, niestabilność i niska efektywność. Pojazdy parowe były także bardzo drogie w produkcji i nie były w stanie poruszać się na zwykłych drogach, które nie były przystosowane do tego typu technologii. Większość pojazdów napędzanych parą była przeznaczona do transportu towarów, a nie ludzi.

Przełomowa Zmiana: Napęd Spalinowy

Chociaż pojazdy parowe stanowiły krok w stronę motoryzacji, to były one dalekie od ideału. Pojazdy te miały wiele ograniczeń, w tym masę, którą trudno było pomieścić w konwencjonalnym pojeździe, oraz problem ze zużyciem energii. Równolegle do prób z silnikami parowymi, pojawiły się próby z silnikami spalinowymi, które obiecywały znacznie lepszą wydajność.

Zaledwie kilka lat po eksperymentach Trevithicka, w Niemczech, w 1885 roku, Karl Benz, niemiecki inżynier, stworzył pierwszy samochód napędzany silnikiem spalinowym. Jego wynalazek, znany jako Benz Patent-Motorwagen, był pierwszym pojazdem na świecie, który mógł jechać bez pomocy pary. Benz był zafascynowany ideą stworzenia samochodu napędzanego silnikiem, który byłby w stanie pokonywać długie odległości. Jego pojazd był stosunkowo prosty, trójkołowy, ale to właśnie on stał się kamieniem milowym w historii motoryzacji.

Benz Patent-Motorwagen miał silnik o mocy 0,75 KM, co pozwalało na osiąganie prędkości rzędu 16 km/h. Choć nie był to jeszcze potwór prędkości, to jednak umożliwił ludzkości poruszanie się w zupełnie nowy sposób. Co ciekawe, to Bertha Benz, żona wynalazcy, odbyła pierwszą w historii podróż samochodową, pokonując trasę z Mannheim do Pforzheim. Jej podróż miała nie tylko znaczenie praktyczne, ponieważ pokazała, że pojazd może być używany na długich trasach, ale również promocyjne — zwróciła uwagę społeczeństwa na nowy wynalazek.

Benz Patent-Motorwagen, mimo swojego prostego designu i ograniczeń, otworzył drzwi do motoryzacji na szerszą skalę. To jednak nie był koniec rozwoju samochodów. Wynalazek Karla Benza zapoczątkował dalsze prace nad poprawą konstrukcji pojazdów i silników. Inżynierowie na całym świecie zaczęli opracowywać nowe technologie, które miały na celu zwiększenie mocy silników, ich efektywności oraz niezawodności.

Gottlieb Daimler i Wilhelm Maybach: Nowe Rozwiązania w Motoryzacji

Równolegle z pracami nad silnikami spalinowymi, inne zespoły inżynierów pracowały nad poprawą konstrukcji pojazdów. Gottlieb Daimler oraz jego współpracownik Wilhelm Maybach w latach 80-tych XIX wieku stworzyli silnik spalinowy, który był znacznie lżejszy, mocniejszy i bardziej wydajny niż dotychczasowe konstrukcje. Ich wynalazek stał się jednym z fundamentów nowoczesnych samochodów. Daimler i Maybach postanowili stworzyć pojazd, który nie tylko będzie miał nowoczesny silnik, ale także będzie bardziej przystosowany do codziennego użytku.

W 1886 roku Daimler zbudował swój pierwszy samochód, który był wyposażony w silnik o pojemności 1,5 litra i mocy 2,5 KM. To dzięki tej konstrukcji, Daimler wprowadził nową erę w historii motoryzacji, ponieważ pojazd ten mógł osiągać większe prędkości, a jednocześnie był bardziej funkcjonalny niż wcześniejsze pojazdy napędzane parą. Pojazd ten stał się jednym z pierwszych, które w pełni mogły konkurować z tradycyjnymi pojazdami konnymi.

Silniki stworzone przez Daimlera i Maybacha stały się podstawą dla rozwoju dalszych technologii motoryzacyjnych. Niemiecka firma Mercedes, która była wynikiem ich pracy, stała się jednym z pionierów motoryzacji na świecie. Ich silniki zrewolucjonizowały rynek motoryzacyjny i dały początek nowym innowacjom, takim jak silniki o większej mocy, lepsza dynamika pojazdów oraz lepsze właściwości jezdne.

Henry Ford i Rewolucja Masowej Produkcji

Choć w Europie silniki parowe i spalinowe były rozwijane równolegle, to w Stanach Zjednoczonych inżynierowie rozpoczęli pracę nad nową metodą produkcji, która zmieniła oblicze przemysłu motoryzacyjnego. Henry Ford, amerykański przemysłowiec, wynalazł metodę taśmowej produkcji samochodów, co znacznie obniżyło koszty produkcji i umożliwiło masową produkcję pojazdów. W 1908 roku Ford zaprezentował Ford Model T, który stał się pierwszym pojazdem masowej produkcji.

Ford Model T był przełomowy nie tylko ze względu na niską cenę, ale także dzięki niezawodności oraz prostocie obsługi. Przełomowa była także sama metoda produkcji. Dzięki taśmowej produkcji, Ford był w stanie wyprodukować ogromną liczbę samochodów, co sprawiło, że stały się one dostępne dla szerszych warstw społecznych. Wkrótce samochody stały się symbolem nowoczesności, wolności i indywidualności.

Ewolucja Pojazdów: Od Początków do Współczesności

W drugiej połowie XX wieku motoryzacja rozwinęła się w zawrotnym tempie. Rozwój technologii silników, bezpieczeństwa pojazdów, aerodynamiki, a także napędu elektrycznego, sprawił, że pojazdy stały się nie tylko szybkie i efektywne, ale także coraz bardziej przyjazne dla środowiska. Z każdym rokiem motoryzacja wchodziła w nową erę, której nie sposób było przewidzieć w czasach, kiedy pierwsze parowe pojazdy wyjeżdżały na ulice.

Rozdział 2: Wiek Pojazdów Spalinowych: Rewolucja, która Zmieniła Świat

Po przełomie XIX wieku, który zaznaczył się wynalezieniem pojazdów napędzanych silnikiem spalinowym, motoryzacja weszła w nowy etap — etap intensywnego rozwoju i wdrażania technologii, które zmieniały życie społeczne, gospodarcze i technologiczne całego świata. Z czasem samochód stał się symbolem nowoczesności, niezależności i postępu. W tym rozdziale przyjrzymy się, jak wynalazki, innowacje oraz zmiany społeczne przekształciły samochód z luksusowego towaru w codzienność, która na stałe wpisała się w życie każdego z nas.

Początek Rewolucji: Rozwój Pojazdów Spalinowych

Po wynalezieniu samochodu przez Karla Benza, pojazdy spalinowe zaczęły pojawiać się na rynku w Europie i Stanach Zjednoczonych. Jednak prawdziwa rewolucja zaczęła się dopiero na początku XX wieku, kiedy to technologia napędu spalinowego dojrzała na tyle, by można było masowo produkować samochody. Z czasem samochody stały się bardziej dostępne, a ich technologia — coraz bardziej niezawodna. Wynalazki, które miały miejsce w tym okresie, miały ogromny wpływ na przyszłość motoryzacji.

Pierwsze pojazdy spalinowe były dość drogie i skomplikowane w produkcji, przez co były dostępne tylko dla wąskiej elity. Jednak to Henry Ford, amerykański przemysłowiec, przełamał ten problem, wprowadzając innowacyjne metody produkcji taśmowej w swojej fabryce. Dzięki temu samochody stały się tańsze, łatwiejsze do zdobycia i dostępne dla przeciętnego obywatela. W 1908 roku Ford zaprezentował Ford Model T, który był pierwszym masowo produkowanym samochodem w historii. Jego cena była na tyle przystępna, że samochód stał się dostępny nawet dla osób z niższych warstw społecznych.

Model T był prostym, ale niezwykle efektywnym pojazdem. Jego silnik o mocy 20 KM pozwalał osiągać prędkość do 72 km/h, co było ogromnym osiągnięciem jak na tamte czasy. Kluczowym elementem, który przyczynił się do sukcesu Modelu T, była jego konstrukcja — samochód był prosty, niezawodny i łatwy do naprawy, co sprawiło, że zyskał uznanie nie tylko w Ameryce, ale i na całym świecie. Ford nie tylko stworzył pojazd, ale również wprowadził rewolucję w przemyśle, zmieniając sposób produkcji maszyn. Dzięki taśmowej produkcji, możliwe stało się wytwarzanie aut w masowej skali, co z kolei spowodowało gwałtowny wzrost liczby samochodów na drogach.

Złota Era Pojazdów: 1920—1930

Po sukcesie Forda, motoryzacja rozwijała się w szybkim tempie. Lata 20. XX wieku to czas, w którym samochody stały się symbolem statusu, luksusu i nowoczesności. W tym okresie pojawiły się nowe modele samochodów, które łączyły funkcjonalność z elegancją. Przemiany społeczne i gospodarcze, jakie miały miejsce w tym czasie, sprawiły, że samochód zaczął pełnić rolę nie tylko środka transportu, ale i wyznacznika nowego stylu życia.

W latach 20. pojawiły się luksusowe marki samochodowe, takie jak Cadillac, Packard, czy Chrysler, które oferowały pojazdy o wyrafinowanej stylistyce i zaawansowanej technologii. Samochody te były dostępne tylko dla najbogatszych, ale ich wpływ na rynek motoryzacyjny był ogromny. Pojazdy te były wyposażone w silniki o większej mocy, lepsze zawieszenia i innowacyjne systemy bezpieczeństwa, które dawały kierowcom poczucie komfortu i pewności. Ponadto w tym okresie, po raz pierwszy, wprowadzono masową produkcję modeli z elektrycznymi systemami zapłonowymi, co było znaczną poprawą względem wcześniejszych samochodów, które często wymagały ręcznego uruchamiania silnika.

Na początku lat 30. XX wieku, rozwój technologii motoryzacyjnej nabrał jeszcze większego rozpędu. Automobilizm stał się integralną częścią społeczeństw rozwiniętych, zmieniając nie tylko sposób podróżowania, ale również wpływając na strukturę miejską, transport towarów i usługi. W tym czasie, wielkie miasta, takie jak Nowy Jork czy Los Angeles, zaczęły być projektowane z myślą o samochodach. Ulice zostały poszerzone, powstały autostrady, a ruch drogowy zaczął rosnąć w błyskawicznym tempie.

Kryzys i Zmiany: Lata 1930—1940

Lata 30. XX wieku to również okres, w którym świat musiał zmierzyć się z poważnymi problemami gospodarczymi. Wielki Kryzys, który wybuchł po krachu giełdowym w 1929 roku, wpłynął na przemiany w przemyśle motoryzacyjnym. W wielu krajach, w tym w Stanach Zjednoczonych, nastąpiło załamanie rynku motoryzacyjnego. Mimo to, przemysł motoryzacyjny nie tylko przetrwał, ale także zdołał się zaadoptować do nowych warunków gospodarczych, oferując samochody coraz bardziej dostosowane do zmieniających się realiów.

W tym czasie pojawiły się także pierwsze rozwiązania związane z bezpieczeństwem pojazdów, takie jak drzwi boczne i systemy amortyzacji. Coraz większy nacisk zaczęto kłaść na wygodę i komfort pasażerów, a samochody zaczęły być projektowane z myślą o długich podróżach, co miało na celu uczynienie transportu samochodowego bardziej popularnym. Choć wciąż nie były to pojazdy masowe, to ich popularność rosła.

Po II Wojnie Światowej: Samochody Dla Wszystkich

Po zakończeniu II wojny światowej w 1945 roku, świat wkroczył w zupełnie nową erę. W obliczu odbudowy zniszczonych krajów, motoryzacja stała się kluczowym elementem w procesie modernizacji. W Stanach Zjednoczonych, Europie i Japonii zaczęto intensywnie rozwijać przemysł motoryzacyjny, oferując pojazdy, które miały stać się dostępne dla szerokiego kręgu obywateli. W tym okresie powstały samochody, które były symbolem dobrobytu, dostępu do nowoczesnych technologii i wolności.

Chevrolet Corvette oraz Ford Mustang to tylko niektóre z ikon tego okresu, które stały się synonimem amerykańskiej motoryzacji. Coraz powszechniejsze stawały się także pojazdy takie jak Volkswagen Beetle, który stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych samochodów na świecie. Produkcja masowa, automatyzacja oraz szybki rozwój technologii motoryzacyjnych sprawiły, że samochody stały się dostępne dla praktycznie każdego.

Nowe Technologie: Przyszłość Motoryzacji

Po II wojnie światowej motoryzacja nie tylko rozwinęła się pod względem dostępności, ale także zaczęła wchodzić w erę nowych technologii. W latach 60. XX wieku, pojawiły się pierwsze systemy elektroniczne, które były stosowane w samochodach, takie jak elektroniczne systemy zapłonowe czy automatyczne skrzynie biegów. W tym okresie wprowadzono również nowe materiały, takie jak plastik, który stał się standardem w produkcji elementów wnętrza pojazdów.

Zrównoważona Motoryzacja: Wyścig Po Paliwa Alternatywne

Pod koniec XX wieku, w obliczu rosnących obaw o zmiany klimatyczne i zanieczyszczenie środowiska, motoryzacja zaczęła kierować swoje kroki ku alternatywnym źródłom energii. Pojazdy elektryczne zaczęły zyskiwać na popularności, a ich rozwój stał się kluczowy dla przyszłości transportu. Producenci samochodów, tacy jak Tesla i Nissan, zaczęli produkować pojazdy elektryczne, które łączyły ekologiczną alternatywę z nowoczesnym designem i technologią.

Rozdział 3: Złota Era Motoryzacji — Lata 1920—1940

Lata 1920—1940 to czas, który można określić mianem „złotej ery” motoryzacji. To okres, w którym samochody stały się symbolem nie tylko nowoczesności, ale także wolności i prestiżu. Po pierwszym etapie masowej produkcji samochodów, który miał miejsce na początku XX wieku, motoryzacja wkroczyła w czas, w którym technologia, design, a także pojęcie luksusu i komfortu zaczęły odgrywać kluczową rolę. To również czas, w którym samochody zaczęły zmieniać się w bardziej zaawansowane, luksusowe maszyny, które łączyły funkcjonalność z elegancją.

Rewolucja Forda i Początek Masowej Produkcji

W pierwszej części XX wieku przemiany w przemyśle motoryzacyjnym były ściśle związane z wynalezieniem masowej produkcji samochodów przez Henry’ego Forda. Jego innowacja — taśmowa produkcja — miała fundamentalne znaczenie dla dalszego rozwoju motoryzacji. Samochody stały się dostępne dla szerokich mas ludzi, a cena Modelu T, który Ford wprowadził na rynek w 1908 roku, spadła na tyle, że zyskał on ogromną popularność w Stanach Zjednoczonych i Europie. Jednak to właśnie lata 20. XX wieku, czyli okres po I wojnie światowej, wyznaczyły początek nowego rozdziału w historii motoryzacji.

Samochód przestał być już tylko produktem masowym — stał się symbolem dobrobytu. Z początku były to pojazdy skromne, funkcjonalne, ale z czasem na rynku zaczęły pojawiać się auta, które łączyły w sobie technologiczną nowinkę z komfortem i elegancją. Lata 20. XX wieku to również okres, kiedy samochody przestają być tylko prostymi środkami transportu i stają się narzędziami prestiżu i wyznacznikiem statusu społecznego.

Rodzący się Luksus — Marki, które Zmieniły Rynek

Po zakończeniu I wojny światowej, kiedy to światowy przemysł motoryzacyjny zaczął wychodzić z kryzysu, nastąpił rozkwit nowych marek samochodowych, które zdefiniowały pojęcie luksusowego pojazdu. Producenci samochodów zaczęli dostrzegać ogromny potencjał na rynku luksusowym, który stawał się coraz bardziej powszechny. Cadillac, Packard, Chrysler i Duesenberg to tylko kilka z marek, które w latach 20. XX wieku zaczęły produkować samochody, które były synonimem wyrafinowania, technologicznych innowacji oraz komfortu.

Cadillac V8 z 1914 roku, który stał się jednym z pierwszych samochodów produkowanych masowo z ośmioma cylindrami, zainicjował trend wprowadzania do pojazdów silników o większej mocy. Takie innowacje były odpowiedzią na rosnące potrzeby rynku, który domagał się coraz bardziej zaawansowanych rozwiązań. To również w latach 20. pojawiły się pierwsze pojazdy, które były wyposażone w automatyczne skrzynie biegów, elektroniczne zapłony oraz układy chłodzenia silników, które znacznie poprawiły wydajność i komfort jazdy.

Równocześnie pojazdy tych marek stawały się symbolem prestiżu i były dostępne tylko dla wyższych klas społecznych. Samochód stawał się elementem kultury elit, czymś, co nie tylko służyło do transportu, ale także do manifestowania statusu. Dodatkowo, samochody te były projektowane z myślą o tym, by ich posiadacze czuli się w nich jak w luksusowych salonach na kółkach. Kabiny samochodów były obszywane najdroższymi materiałami, a silniki stawały się coraz bardziej potężne i wyrafinowane.

Przemiany w Stylu — Zmiana Estetyki Pojazdów

Lata 20. XX wieku to również okres, kiedy motoryzacja zaczęła zyskiwać na estetyce. Wcześniej samochody były przede wszystkim funkcjonalne, ich wygląd często pozostawiał wiele do życzenia. Jednak w tym okresie, pod wpływem awangardowych trendów w designie, takich jak art déco i modernizm, pojazdy zaczęły przybierać nową formę. Producenci samochodów zaczęli eksperymentować z kształtem nadwozia, wprowadzając bardziej aerodynamiczne linie, zgrabniejsze sylwetki i nowoczesne akcenty wykończenia. Zmieniały się także detale, takie jak koła, maski silnika czy reflektory, które zaczęły zyskiwać bardziej futurystyczny wygląd.

Koniec darmowego fragmentu książki.

Zachęcamy do zakupu pełnej wersji.