Tomasz Brózda

Boku no Yukiguni

© Tomasz Brózda, 2024

Zima, pora bieli i niskich temperatur. Z jednej strony stonowana, pozbawiona barw, z drugiej pełna kontrastów. Większość haiku opublikowanych w tym tomiku powstawała podczas zimowych wypraw w góry (a właściwie to biegów) na przełomie 2017 i 2018 roku. Boku no Yukiguni (Moja kraina śniegu) to zbiór 22 haiku związanych z zimą. Utwory przetłumaczone na japoński po korekcie językowej. Na końcu zamieściłem krótką pracę pt. „Kilka słów o Haiku”.

ISBN 978-83-8384-942-3

Książka powstała w inteligentnym systemie wydawniczym Ridero

*

OD AUTORA

„Z długiego tunelu przecinającego granicę dwu okręgów wjechało się w krainę śniegu. Dno nocy zamajaczyło bielą”[1]. Tymi słowami Kawabata Yasunari[2] rozpoczyna podróż Shimamury do tytułowej Krainy śniegu.

Zima, pora bieli i niskich temperatur. Pora roku przynosząca wiele radości dzieciom i sporo kłopotów kierowcom. Z jednej strony stonowana, pozbawiona barw, z drugiej pełna kontrastów. To właśnie końcem grudnia przypadają święta Bożego Narodzenia. Dla jednych czas spotkań z rodziną dla drugich czas smutku i wspomnień minionych lat i czasu spędzonego z ludźmi których już nie ma. Dla jeszcze innych czas bez większego znaczenia lub okazja, aby doświadczyć dobroci od innych.

Również w Japonii, w tym okresie wielkim świętem jest wigilia Nowego Roku (Ōmisoka) oraz Nowy Rok (Shōgatsu). Kilka godzin przed północą w świątyniach buddyjskich rozbrzmiewa bicie dzwonów. Według tradycji muszą one uderzyć 108 razy w ciągu nocy, aby odpędzić 108 pokus nękających człowieka. Po północy, w Nowy Rok, wielu Japończyków odwiedza świątynie, aby poprosić o zdrowie i pomyślność na rozpoczynający się rok. W świątyniach można również zabrać wróżbę (omamori), a jedną z charakterystycznych ozdób Noworocznych jest Kado-matsu[3].

Zima to również pora wymagająca wiele uwagi i rozsądku od osób udających się na piesze wędrówki. Ryzyko wychłodzenia podczas wysiłku, lawiny w wyższych partiach gór oraz zdradliwe ukryte pod warstwą lodu rzeki i stawy. To właśnie tam można doświadczyć namiastki podróży które odbywali kilka wieków temu japońscy poeci haiku.

Większość haiku opublikowanych w tym tomiku powstawała podczas zimowych wypraw w góry (a właściwie to biegów) na przełomie 2017 i 2018 roku. Pamiętam, że podczas tych górskich wypraw często towarzyszył mi album „Still Way” japońskiego kompozytora Ashikawy Satoshi[4]. Album ten, osadzony w zimowej aurze, doskonale pasował do zasypanych górskich szlaków. Boku no Yukiguni (Moja kraina śniegu) to zbiór 22 haiku związanych z zimą. Utwory przetłumaczone na japoński po korekcie językowej. Metrum niestandardowe ale tam gdzie to było możliwe zachowane (w przekładzie japońskim). Na końcu zamieściłem krótką pracę pt. „Kilka słów o Haiku”.

[1] Kawabata Yasunari „Kraina śniegu” Wyd. PIW, Warszawa 1964, str. 8.

[2] Kawabata Yasunari(1899—1972) — japoński pisarz; laureat nagrody nobla w 1968 roku. Związany z japońskim neosensualizmem. Uważany jest za mistrza niuansów psychologicznych, szczególnie postaci kobiecych. W Polsce ukazały się następujące książki Kawabaty; „Kraina śniegu” (1969), „Głos góry” (1982), „Tysiąc żurawi i śpiące piękności” (1987), „Tancerka z Izu” (1969).

[3] Ozdoba wykonana z trzech pędów bambusa oraz sosny. Jest uważana za tymczasową siedzibę bóstw noworocznych (toshigami).

[4] Ashikawa Satoshi (1953—1983) — kompozytor, producent i muzyk uważany za jednego z pierwszych przedstawicieli muzyki ambient w Japonii. Zginął w wypadku samochodowym.

ZIMA

*1*

Żywot mnicha

zebrać chrust zgolić głowę

idzie zima

*2*

Pierwszy śnieg

przy ogniu kominka

starzec i pies

*3*

Początek zimy

na polu skrzeczy

samotny bażant

*4*

Nadchodzi zima

znów pożegnać trzeba

stado sikorek

*5*

Wędrówka zimą

mym towarzyszem

pies i sarna

***

[1] Jolanta Tubielewicz ”Kultura Japonii — Słownik” Wyd. WSiP, Warszawa 1996, str. 90.

[2] Masaoka Shiki (1867—1902) poeta uważany za reformatora haiku. Surowo krytykował poezję Matsuo Bashō. Cenił twórczość Yosa Buson (1716—1783). Masaoka twierdził, że „dobre haiku powinno być realistyczne… powinno być wynikiem kopiowania natury” (shasei). Więcej zob. Mikołaj Melanowicz „Historia literatury japońskiej”. Wyd. PWN, Warszawa 2012, str. 298.

[3] Więcej informacji na temat poetów zob. Agnieszka Żuławska-Umeda. „Haiku” Wyd. ELAY. Jaworze 2010; str 239—253.

[4] Sei Shōnagon „Makura no sōshi” wyd. Pol. („Zapiski spod wezgłowia”) tłum. Agnieszka Heuchert, wyd. Dialog, Warszawa 2013, str. 8.

[5] Fotografie Leona Pary obejmują lata 1954–1974. Zob. Więcej na stronie http://www.skofot.pl/pl/strona/15/leon-para [dostępność: 22.12.2024].

[6] Marta Chociłowska „Polskie Kigo w układzie fenologicznym”. Dostępne na grupie facebookowej „poezja haiku” > zakładka „pliki”.

[7] Watanabe Hideo „Opis natury w Genji monogatari i poezji dworskiej” zobacz w „Dziesięć wieków Genji monogatari w kulturze Japonii” WUW, Warszawa 2009. str. 94—95.

[8] Karolina Szelba-Morinaga „Tajemna głębia yūgen w japońskiej poezji” Wyd UW, Warszawa 2012 str. 181.

[9] Watanabe Hideo „Opis natury w Genji monogatari i poezji dworskiej” zobacz w „Dziesięć wieków Genji monogatari w kulturze Japonii” WUW, Warszawa 2009. str. 97.

[10] Iwona Kordzińska-Nawrocka „Metaforyka hotaru — świetlika w w japońskiej kulturze dworskiej”, w: „Zwierzęta w kulturze japońskiej” Wyd. Japonica, Warszawa 2018 str. 41.

[11] W języku japońskim istnieje wiele słów na określenie duszy.

[12] Mikołaj Melanowicz „Historia literatury japońskiej” wyd. PWN. Warszawa str. 119.

[13] Jolanta Tubielewicz ”Kultura Japonii — Słownik” Wyd. WSiP, Warszawa 1996 str. 205.

Koniec darmowego fragmentu książki.

Zachęcamy do zakupu pełnej wersji.