Marek Plisiecki

Księga Przemian a mądrość biblijna

Yijing w świetle Pisma Świętego

© Marek Plisiecki, 2026

Książka stanowi studium z zakresu religioznawstwa porównawczego i hermeneutyki symbolu. Oferuje systematyczne zestawienie 64 heksagramów starożytnej chińskiej Księgi Przemian z analogicznymi archetypami i sytuacjami życiowymi opisanymi na kartach Biblii. Głównym motywem jest ukazanie uniwersalnego języka ludzkiej mądrości, transcendującego granice kultur i tradycji religijnych. Zawiera szczegółowy komentarz do linii heksagramów oraz obszerny indeks biblijny. Do tłumaczenia i asocjacji użyto AI.

ISBN 978-83-8431-880-5

Książka powstała w inteligentnym systemie wydawniczym Ridero

Dedykacja

Księdzu Michałowi Jabłońskiemu

proboszczowi Parafii Ewangelicko-Reformowanej w Warszawie

z okazji 30-lecia posługi duszpasterskiej

Warszawa, grudzień 2025 r.

Drogi Księże Proboszczu!

W tradycji chrześcijańskiej, a szczególnie w nurtach reformacyjnych, zawsze ceniliśmy głęboką refleksję nad Bożym Słowem i poszukiwanie Jego mądrości w różnych przejawach ludzkiej kultury. Księga Przemian (Yijing), jedna z najstarszych ksiąg mądrościowych Dalekiego Wschodu, przez tysiąclecia służyła jako narzędzie rozeznawania, zachęcając do pokory, rozwagi i zaufania w obliczu zmienności życia. Choć nie jest objawionym Słowem Bożym, jej struktura — oparta na zasadzie przemiany i równowagi — w zadziwiający sposób rezonuje z biblijnym przekazem o Bożej Opatrzności, ludzkiej wolności i konieczności rozeznawania woli Stwórcy.

Niniejsze opracowanie jest owocem niekonwencjonalnego dialogu — zadawania pytań systemom Sztucznej Inteligencji (AI), traktowanym jako repozytorium wiedzy o obu księgach (Biblii i Yijing) oraz jako narzędzie generujące i ujawniające nieoczywiste powiązania między tymi tekstami. AI, pozbawiona ludzkich uprzedzeń, ale też duchowego doświadczenia, stała się w tym projekcie rodzajem „cyfrowego tłumacza” — pomostu między odległymi tradycjami, który pomógł wydobyć zaskakujące paralele, nie zatracając przy tym szacunku dla odrębności każdej z nich.

Ta książka powstała z przekonania, że prawda jest jedna, choć może objawiać się w różnych formach. Każdy z 64 heksagramów i ich linii zostaje tu odczytany przez pryzmat historii biblijnych, aby ukazać uniwersalne zasady mądrościowe: konieczność cierpliwości w trudnych czasach (heksagram 5), znaczenie wierności w małych rzeczach (heksagram 9), czy niebezpieczeństwo pychy (heksagram 12). Wszystko po to, by jeszcze pełniej zrozumieć, jak Bóg prowadzi swój lud przez zmienne koleje losu.

Dlaczego AI?

— Obiektywizm narzędzia: Algorytmy, pozbawione teologicznych założeń, wskazywały związki między tekstami w oparciu o  podobieństwa strukturalne i semantyczne.

— Kreatywny impuls: AI generowała nieoczekiwane skojarzenia (np. heksagram 3 a historia Józefa w Egipcie), które stały się punktem wyjścia do głębszej refleksji.

— Ograniczenia i rola człowieka: Każda sugestia AI była weryfikowana przez ludzką mądrość i teologiczną wrażliwość — aby uniknąć powierzchownych porównań.

Mam nadzieję, że te rozważania staną się dla Księdza inspiracją do dalszego zgłębiania Bożej prawdy — zarówno w Piśmie Świętym, jak i w świecie, który Bóg stworzył i wciąż przemienia. Niech ta książka będzie symbolicznym darem wdzięczności za posługę, która, niczym mądry przewodnik po Księdze Przemian, pomaga wiernym rozeznawać drogę wśród życiowych zakrętów.

Z wyrazami szacunku,

autor

Czym jest Yijing (Księga Przemian)?

Yijing — klasyczny traktat mądrościowy i wróżebny, znany w Polsce najczęściej pod tytułem Księga Przemian, a w świecie zachodnim pod zapisem I Cing — liczy sobie ponad trzy tysiące lat. W sercu jego nauczania leży 64 symboli, zwanych heksagramami. Każdy heksagram to zestaw sześciu linii (linia ciągła oznacza linię aktywną lub męską, yang, a przerywana — bierną lub żeńską, yin), które reprezentują fundamentalne stany lub sytuacje życia, od energii „Stworzenia” (Heksagram 1) do stanu „Przed Dokonaniem” (Heksagram 64). Każdy heksagram powstaje z nałożenia dwóch trójlinijnych figur — trigramów, które reprezentują podstawowe siły lub jakości, takie jak Niebo, Ziemia, Grzmot, Woda itd. To właśnie interakcja między dolnym a górnym trigramem nadaje heksagramowi jego unikalny charakter.

Heksagramy nie są sztywnymi etykietkami, lecz dynamicznymi mapami przemian. Każda z sześciu linii opisuje konkretny aspekt, fazę lub wybór w obrębie danej sytuacji. W niniejszej książce, dla zachowania przejrzystości, konkretne linie heksagramów oznaczane są w formacie X.Y, gdzie X to numer heksagramu (1—64), a Y to numer linii (1—6), na przykład 1.3 oznacza trzecią linię heksagramu „Stworzenie”. Konsultacja z Yijing to dialog z tą archetypową mądrością, który pomaga dostrzec ukrytą dynamikę okoliczności i podjąć działanie w harmonii z naturalnym porządkiem świata.

Czym jest ta książka?

Niniejsza publikacja jest próbą niezwykłego dialogu. Jej celem jest zestawienie uniwersalnych nauk zawartych w liniach heksagramów Yijing z odpowiadającymi im przykładami i zasadami wywiedzionymi z Pisma Świętego — fundamentu mądrości Zachodu.

Odkrywamy w niej, że biblijne opowieści o patriarchach, prorokach i apostołach, psalmy i przysłowia, w zdumiewający sposób ilustrują i pogłębiają te same prawdy, które przed wiekami spisali mędrcy Chin. Nie chodzi tu o mieszanie tradycji, ale o ukazanie, jak różne ścieżki duchowe prowadzą do wspólnego źródła ludzkiej mądrości dotyczącej cnót, przywar, wyzwań i łaski.

Jak czytać tę książkę?

Dla każdej linii heksagramu znajdziemy jej tłumaczenie i komentarz objaśniający jej podstawową naukę. Następnie prezentowane są najlepsze analogie biblijne — fragmenty, które w sposób najbardziej bezpośredni i przejrzysty odzwierciedlają dany archetyp. Dla głębszego studium, podane są także dalsze przykłady z całego spektrum ksiąg biblijnych.

Księgi biblijne podzielono na osiem grup, z których każda oferuje nieco inny rodzaj przykładów moralnych, psychologicznych i duchowych:

1. Pięcioksiąg (Tora), przedstawiające fundamenty moralności i relacji z Bogiem.

2. Księgi Historyczne, zawierające cykle sukcesu i upadku narodów oraz przywódców.

3. Poezja i Księgi Mądrościowe, opisujące wewnętrzne życie człowieka.

4. Prorocy Główni (Więksi), gdzie znajdują się przykłady konfrontacji, sądu, ale i nadziei.

5. Prorocy Mniejsi, podobnie jak u głównych, ale często bardziej skupione na jednym, konkretnym problemie moralnym lub wydarzeniu.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: życie, nauczanie i osoba Jezusa Chrystusa oraz początek Kościoła.

7. Listy Apostolskie: pouczenia, napomnienia i teologia zastosowana w praktyce.

8. Księgi Apokaliptyczne: wizje końca, ostatecznej walki dobra ze złem, sądu i nowego początku.

Do Ksiąg Apokaliptycznych, oprócz Objawienia Jana, zaliczono również fragment o charakterze wizyjno-apokaliptycznym z Księgi Daniela (heks. 13.2 i 57.4). Do Ksiąg Mądrościowych przypisano też Mądrość Syracha (heks. 46.4), jedyną wykorzystaną tu księgę deuterokanoniczną. W pracy przywołano przykłady ze wszystkich ksiąg Biblii hebrajskiej, co pozwala Czytelnikowi na odnalezienie analogii w każdej — nawet tej mniej oczywistej — części Pisma i odkrycie jej na nowo w dialogu z Yijing.

O przekładzie i perspektywie

Niniejsza praca celowo rezygnuje z przyjęcia jednego, ustalonego kanonu przekładu zarówno Yijing, jak i Biblii. Nazwy heksagramów oraz cytowane fragmenty obu dzieł są tłumaczone na język polski w sposób dynamiczny i kontekstualny, z wykorzystaniem narzędzi sztucznej inteligencji.

Jest to zabieg w pełni świadomy, który traktuję nie jako uchybienie, lecz jako metodologiczną zaletę. AI, pozbawiona głęboko zakorzenionych tradycji interpretacyjnych i teologicznych, generuje przekład „bez bagażu”, kierując się przede wszystkim semantyką i logiką oryginału. W konsekwencji, ten sam heksagram lub werset biblijny może zostać w różnych partiach książki oddany przy pomocy nieco innych słów, podkreślających inne aspekty jego znaczenia. To podejście pozwala:

• Odsłonić pierwotne, uniwersalne znaczenia ukryte pod warstwami ustalonej terminologii.

• Uzyskać świeże, bezpośrednie brzmienie tekstu, które — choć pozbawione jednolitości — prowokuje do nowych skojarzeń i refleksji.

• Podkreślić żywotność i wielowymiarowość tych starożytnych tekstów, które w każdym czasie i przez każde „narzędzie” mogą odsłaniać nową głębię.

W ten sposób „niekonsekwencja” przekładu staje się siłą — zmusza nas do patrzenia na heksagramy i wersety nie przez pryzmat utrwalonych etykiet, lecz jako na żywe archetypy, które za każdym razem można odczytać na nowo. To właśnie owo „nowe spojrzenie” jest celem tego eksperymentu.

Zapraszamy do podróży przez te dwie wielkie księgi ludzkości. Niech to spotkanie stanie się źródłem inspiracji, nowego zrozumienia i potwierdzenia, że mądrość jest jedna, choć mówi wieloma głosami.

Zestawienie heksagramów

Heksagram 1 — ䷀ Qián
(Twórczy)

Ogólna idea: Heksagram Twórczości symbolizuje potęgę nieba, pierwotnej, twórczej energii, inicjatywy, siły woli i przywództwa. Reprezentuje aktywną, dynamiczną zasadę yang we wszechświecie.

Linia 1: „Ukryty smok. Nie działaj.”

Komentarz: Linia znajduje się na samym dole heksagramu. Energia twórcza jest obecna, ale jeszcze uśpiona, niewidoczna, nie zamanifestowała się. To czas na gromadzenie sił, cierpliwe czekanie, obserwację i wewnętrzne przygotowanie. Działanie podjęte zbyt wcześnie byłoby błędem. To symbol wielkiego potencjału, który czeka na właściwy moment, by się ujawnić.

Dwie najlepsze analogie:

5. Prorocy Mniejsi: Godność małych początków (Księga Zachariasza 4:10): „Bo kto gardzi dniem małych początków?” Ten fragment doskonale oddaje szacunek dla skromnego, „ukrytego” etapu, z którego wyrastają wielkie dzieła. Zanim świątynia została odbudowana, była ledwie dostrzegalnym zalążkiem, „ukrytym smokiem” w sercach wygnańców.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Ukryte dojrzewanie Syna Bożego (Ewangelia Łukasza 2:51—52): Młody Jezus po odnalezieniu w świątyni wraca z rodzicami do Nazaretu i jest im „podporządkowany”. Ten okres Jego życia jest całkowicie „ukryty” — to czas wzrastania w mądrości, łasce i przygotowywania się do publicznej misji, która zacznie się dopiero za około 18 lat. To archetyp „nie działaj” — czasu cierpliwego dojrzewania.

≈

≈

Przykłady z pozostałych grup:

1. Pięcioksiąg (Tora): Mojżesz na pustyni Midian (Księga Wyjścia 2—3): Po ucieczce z Egiptu Mojżesz przez 40 lat żyje jako pasterz, ukryty przed światem i swoim przeznaczeniem. To czas, gdy jego charakter jest kształtowany i przygotowywany na spotkanie z Bogiem w gorejącym krzewie. Jego potencjał przywódcy jest wtedy całkowicie „ukrytym smokiem”.

2. Księgi Historyczne: Młody Dawid jako pasterz (1 Księga Samuela 16—17): Zanim został namaszczony i zanim stanął przeciwko Goliatowi, Dawid był najmłodszym synem, którego nawet nie wezwano przed Samuela. Jego królewski potencjał był zupełnie ukryty przed światem, dojrzewający w ciszy pól betlejemskich.

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Szacunek dla uśpionej miłości (Pieśń nad Pieśniami 2:7): „Nie budźcie ze snu i nie rozbudzajcie miłości, dopóki sama nie zechce!” To wezwanie do szacunku dla delikatnego, nieujawnionego jeszcze stanu miłości, który musi dojrzeć we własnym, ukrytym czasie. Przedwczesne działanie mogłoby je zniszczyć.

4. Prorocy Główni (Więksi): Powołanie Jeremiasza (Księga Jeremiasza 1:6): Gdy Bóg go wzywa, Jeremiasz protestuje: „Panie Boże, nie umiem mówić, bo jestem młodzieńcem”. Jego prorockie powołanie i moc są w nim jak „ukryty smok” — obecne, ale jeszcze nie objawione i budzące lęk. Bóg każe mu czekać na właściwe słowa („nie działaj” sam z siebie).

7. Listy Apostolskie: Niewypowiedziane misterium (2 Koryntian 12:2—4): Paweł opisuje człowieka (najprawdopodobniej siebie), który został porwany do trzeciego nieba i słyszał „niewypowiedziane słowa, których się nie godzi człowiekowi powtarzać”. To doświadczenie najgłębszej, mistycznej komunii z Bogiem jest czymś, co musi pozostać „ukryte”, nieujawnione, nie może stać się przedmiotem zwykłego działania czy dyskursu.

8. Księgi Apokaliptyczne: Zapieczętowany zwój oczekujący Baranka (Objawienie 5:1—5): Jan widzi w ręce Boga zwój zapieczętowany siedmioma pieczęciami, a „nikt nie mógł go otworzyć”. Jest tam ukryte proroctwo, potencjał przyszłych wydarzeń, który czeka na właściwą osobę i właściwy czas (Baranka), by się objawić. Przed tym momentem wszyscy „nie działają” — czekają.

Linia 2: „Ukazuje się smok na polu. Korzystne jest spotkanie z wielkim człowiekiem.”

Komentarz: Energia twórcza, która była ukryta, teraz się ujawnia. „Pole” symbolizuje otwartą, dostępną przestrzeń działania (w przeciwieństwie do ukrycia pod ziemią w linii 1). To moment wyjścia na światło dzienne, objawienia swojego potencjału i talentów. „Wielki człowiek” to mentor, król, mędrzec lub wewnętrzna mądrość — spotkanie z nim jest kluczowe, aby ta objawiająca się energia została właściwie ukierunkowana i poprowadzona, zamiast się rozproszyć.

Dwie najlepsze analogie:

2. Księgi Historyczne: Dawid zostaje namaszczony na króla (1 Księga Samuela 16:12—13): Młody pasterz, „ukryty smok” (linia 1), zostaje sprowadzony z pól (dosłownie „pola”) i staje przed Samuelem, „wielkim człowiekiem” — prorokiem i sędzią. W tym spotkaniu duch Pański z mocą opuszcza Saula i spoczywa na Dawidzie. Jego królewski potencjał objawia się publicznie i zostaje oficjalnie uznany.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Chrzest Jezusa (Ewangelia Mateusza 3:16—17): Jezus wychodzi z „ukrycia” życia w Nazarecie („pole” publicznej działalności nad Jordanem). Jan Chrzciciel, „wielki człowiek” swej epoki, udziela Mu chrztu. W tym momencie otwierają się niebiosa, Duch Święty zstępuje, a głos Ojca objawia Jego tożsamość: „Ten jest mój Syn umiłowany”. To pełne objawienie się misji i natury Jezusa światu.

Przykłady z pozostałych grup:

1. Pięcioksiąg (Tora): Mojżesz i płonący krzew (Księga Wyjścia 3): Po latach ukrycia na pustyni, Mojżesz spotyka Boga w gorejącym krzewie. Bóg objawia mu się jako „Wielki Człowiek” w absolutnym sensie („JESTEM, KTÓRY JESTEM”) i powierza mu misję wyprowadzenia Izraela. Potencjał przywódcy Mojżesza ujawnia się w tym spotkaniu.

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Wezwanie Mądrości na rozstajach dróg (Księga Przysłów 8:1—4, 34—35): Mądrość (personifikowana) wychodzi na publiczne place, na szczyty wzgórz, na rozstaje dróg — na „pole” — i woła do ludzi. Szczęśliwy jest ten, kto jej słucha („spotyka się z wielkim człowiekiem” — Mądrością), bo zyskuje życie i łaskę u Pana.

4. Prorocy Główni (Więksi): Powołanie Izajasza (Księga Izajasza 6): Izajasz ma wizję Boga na tronie. To jest jego spotkanie z ostatecznym „Wielkim Człowiekiem”. W jej wyniku jego prorocki potencjał zostaje oczyszczony (żar z ołtarza) i ujawniony, a on sam zgłasza się na ochotnika do misji: „Oto ja, poślij mnie!”.

5. Prorocy Mniejsi: Powołanie Amosa (Księga Amosa 7:14—15): Amos, prosty pasterz i nacinacz sykomor („ukryty smok”), zostaje powołany przez Boga („wielki człowiek”): „Pan powołał mnie (…) i rzekł do mnie: Idź, prorokuj do mojego ludu, izraelskiego”. Jego ukryty prorocki dar objawia się na „polu” — królestwie Izraela.

7. Listy Apostolskie: Paweł opisuje swoje powołanie (List do Galatów 1:15—18): Gdy Bogu spodobało się „objawić Swego Syna” w nim (moment, gdy „smok” się ujawnia), nie od razu udał się do Jerozolimy. Najpierw poszedł do Arabii, a potem wrócił do Damaszku. Dopiero po trzech latach udał się do Jerozolimy, aby zapoznać się z Kefasem (Piotrem) i spędził z nim piętnaście dni. To spotkanie z Piotrem — „wielkim człowiekiem” i filarem Kościoła — jest kluczowym przykładem „korzystnego spotkania” dla nowo powołanego apostoła, który objawił swój potencjał. Było to konieczne dla jego formacji i integracji z wspólnotą apostolską.

8. Księgi Apokaliptyczne: Pojawienie się potężnego Anioła z otwartym zwojem (Objawienie 10:1—2, 8—11): Jan widzi potężnego anioła (symbolizującego Chrystusa lub wysłannika Bożego), który stąpa po morzu i ziemi — jego pojawienie się to objawienie potęgi na „polu” świata. Anioł daje Janowi mały zwój i nakazuje mu go spożyć, aby mógł prorokować. To jest spotkanie z „wielkim człowiekiem”, które umożliwia Janowi pełne objawienie i realizację jego prorockiej misji.

Linia 3: „Mąż szlachetny przez cały dzień tworzy i wieczorem jeszcze jest pełen troski. Niebezpieczeństwo. Nie ma winy.”

Komentarz: Linia znajduje się na przejściu od dolnego trigramu (świat wewnętrzny) do górnego (świat zewnętrzny). To pozycja niepewności i napięcia. „Mąż szlachetny” jest aktywny i twórczy („przez cały dzień tworzy”), ale jednocześnie odczuwa niepokój i czujność („wieczorem jeszcze jest pełen troski”). Jest świadomy niebezpieczeństwa, które może wynikać z błędu, pychy lub przeciwności. Ta czujność i pokora wobec wyzwania są kluczowe — dzięki nim, nawet w niebezpieczeństwie, unika się winy.

Dwie najlepsze analogie:

2. Księgi Historyczne: Eliasz po zwycięstwie na Karmelu (1 Księga Królewska 19:3—4, 9—10): Po wielkim twórczym triumfie (zniszczenie proroków Baala), Eliasz dowiaduje się, że królowa Izebel chce go zabić. Ogarnia go strach i ucieka na pustynię. Jest „pełen troski” i wyczerpany, modli się nawet o śmierć. Jego sytuacja jest bardzo niebezpieczna, ale nie jest on winny — jego reakcja wynika z ludzkiego wyczerpania, a Bóg go nie potępia, tylko karmi i prowadzi dalej.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Jezus w Ogrójcu (Ewangelia Mateusza 26:36—39): Jezus, po całym dniu (a właściwie latach) twórczej działalności — nauczaniu i uzdrawianiu — spędza wieczór w śmiertelnej trwodze. Jest „pełen troski i udręczony”. Mówi: „Smutna jest moja dusza aż do śmierci”. Jego sytuacja jest skrajnie niebezpieczna. Jednak Jego czujność i modlitwa („nie jak Ja chcę, ale jak Ty”) są dowodem, że nie ma w Nim winy; jest to raczej przyjęcie ludzkiego lęku przed cierpieniem.

Przykłady z pozostałych grup:

1. Pięcioksiąg (Tora): Mojżesz prowadzący lud na pustyni (Księga Wyjścia 17:1—4): Mojżesz nieustannie „tworzy” — prowadzi, sądzi, wstawia się za ludem. Gdy lud domaga się wody w Refidim i jest gotów go ukamienować, sytuacja staje się „niebezpieczna”. Mojżesz woła do Pana: „Co mam czynić z tym ludem? Niewiele brakuje, a ukamienują mnie!” Jego troska i zwrócenie się do Boga chronią go od „winy” — Bóg daje mu rozwiązanie.

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Hiob w ogniu próby i bezgrzeszna skrucha (Księga Hioba 1:13—22): Hiob był „mężem szlachetnym”, który nieustannie czynił dobro („przez cały dzień tworzył”). Gdy przychodzą katastrofy (utrata majątku i dzieci), jest pogrążony w troskach i żalu. Jego sytuacja jest niebezpieczna dla jego wiary i reputacji. Jednak jego reakcja: „Pan dał, Pan odjął, niech będzie imię Pańskie błogosławione” pokazuje, że „nie ma winy” w jego postawie.

4. Prorocy Główni (Więksi): Gorycz wiernego proroka wobec powołania (Księga Jeremiasza 20:7—9, 14—18): Jeremiasz całe dni „tworzy” — głosi słowo Pańskie, co przynosi mu wyszydzenie i prześladowanie. Jest pełen goryczy i troski, aż do przeklinania dnia swoich urodzin. Czuje się oszukany przez Boga. Jego wewnętrzna walka jest niebezpieczna, ale jest to walka wiernego sługi, który nie przestaje mówić, pomimo że „słowo Pańskie stało się dla mnie codzienną hańbą i pośmiewiskiem”. Nie ma w nim winy obłudy czy zdrady.

5. Prorocy Mniejsi: Prorocza skarga wobec widoku niesprawiedliwości (Księga Habakuka 1:2—4, 13): Prorok „tworzy” — modli się i wzywa sprawiedliwości. Ale widzi tylko nieprawość i przemoc. Jego troska jest paląca: „Dlaczego każesz mi patrzeć na nieprawość?” Jego pytania do Boga rodzą się z niebezpieczeństwa moralnego upadku narodu. Jego szczerość wobec Boga nie jest winą, ale przejawem wiary szukającej zrozumienia.

7. Listy Apostolskie: Apostolski trud i codzienna troska o Kościoły (2 List do Koryntian 11:27—28): Paweł opisuje swoje „trudy i moce, noce czuwania, głód i pragnienie”, czyli „całodzienną twórczość” apostolską. Ale dodaje: „oprócz tego wszystkiego jeszcze [mam] codzienny nacisk na mnie troski o wszystkie Kościoły”. Ta ciągła, wieczorna troska jest nieodłącznym elementem jego powołania, pełnego niebezpieczeństw, ale wolnego od winy zaniedbania.

8. Księgi Apokaliptyczne: Wezwanie do nieustannej czujności przed sądem (Księga Objawienia 3:2—3): Pan nakazuje kościołowi w Sardes, by „był czujny” i „umacniał to, co pozostało”, prowadząc aktywną, „twórczą” pracę nad swoją wiarą w obliczu duchowej śmierci. Ta „ciągła troska” i czuwanie (grēgoreō) są niezbędne, by uniknąć „niebezpieczeństwa” nagłego, nieoczekiwanego sądu („przyjdę jak złodziej”). Kto strzeże tej czujności, ten staje czysty „bez winy” w godzinie próby.

Linia 4: „Czy to skok w przepaść, czy lot w górę? Smok unosi się nad polem. Korzystne jest spotkanie z wielkim człowiekiem.”

Komentarz: Linia znajduje się na pierwszym miejscu w górnym trigramie, symbolizującym świat zewnętrzny i niebiosa. To pozycja nagłej, dramatycznej zmiany poziomu. Pojawia się wątpliwość i wahanie: czy to ruch ku wielkiemu sukcesowi („lot w górę”), czy ku katastrofie („skok w przepaść”)? Energia smoka jest już w pełni widoczna („unosi się nad polem”), ale jej kierunek jest niepewny. Kluczowe jest ponowne „spotkanie z wielkim człowiekiem” — mentorem, królem lub wewnętrzną mądrością — które pomoże nadać tej potężnej energii właściwy, konstruktywny kierunek i uniknąć upadku z wysokości.

Dwie najlepsze analogie:

2. Księgi Historyczne: Dawid i Batszeba (2 Księga Samuela 11:2—4, 12:1—9): Dawid, król („smok unosi się nad polem”), znajduje się na szczycie władzy. Z dachu pałacu widzi Batszebę. Jego decyzja to prawdziwy „skok w przepaść” — cudzołóstwo i skutecznie zaplanowane morderstwo jej męża. Gdy prorok Natan („wielki człowiek”) przychodzi do niego z przypowieścią, konfrontuje go i daje szansę na nawrócenie. To „spotkanie” ocala Dawida od ostatecznej duchowej przepaści.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Kuszenie Jezusa na wysokiej górze (Ewangelia Mateusza 4:8—11): Diabeł pokazuje Jezusowi wszystkie królestwa świata i obiecuje mu je, jeśli upadnie i odda mu pokłon. Jezus, będąc Synem Bożym („smok unosi się nad polem” swojej mesjańskiej misji), stoi przed pokusą „skoku w przepaść” łatwej, świeckiej władzy. Jego wewnętrzna mądrość i znajomość Pisma („wielki człowiek” w sensie wewnętrznego autorytetu Słowa Bożego) pozwalają mu odeprzeć pokusę i wybrać „lot w górę” — wierność drodze Ojca.

Przykłady z pozostałych grup:

1. Pięcioksiąg (Tora): Utrata Ziemi Obiecanej przez akt nieposłuszeństwa (Księga Liczb 20:9—12): Mojżesz, przywódca na pustyni („smok unosi się nad polem”), staje przed buntem ludu domagającego się wody. W gniewie i frustracji uderza laską w skałę dwukrotnie, zamiast przemówić do niej, jak nakazał Bóg. To jest jego „skok w przepaść” nieposłuszeństwa i utraty panowania nad sobą. Konsekwencją jest utrata prawa wejścia do Ziemi Obiecanej. Brakuje tu bezpośredniego „spotkania z wielkim człowiekiem”, które odwróciłoby bieg wydarzeń.

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Przestroga przed pychą poprzedzającą upadek (Księga Przysłów 16:18): „Przed upadkiem serce się pyszni, a przed sławą idzie pokora.” To esencja dylematu tej linii. „Pycha” to „skok w przepaść”, a „pokora” poprzedzająca sławę to „lot w górę”. Sam aforyzm jest głosem „wielkiego człowieka” — Mądrości, która przestrzega przed niebezpieczeństwem i wskazuje właściwą drogę.

4. Prorocy Główni (Więksi): Powołanie Izajasza (Izajasz 6:1—8): Wizja powołania proroka Izajasza doskonale ilustruje stan niepewności i potencjału linii. Izajasz zostaje gwałtownie wyrwany ze zwyczajności („skok w przepaść, czy lot w górę?”) i staje w obecności majestatu Boga („smok unosi się nad polem”). Jego reakcją jest przerażenie i świadomość własnej niegodności, co symbolizuje ryzyko „upadku”. Kluczowe jest tu „spotkanie z wielkim człowiekiem” — w tym przypadku jest to sam Bóg, który poprzez serafina oczyszcza go płonącym węglem. To spotkanie nadaje kierunek jego potężnej, nowo obudzonej energii i zamienia wahanie w pewność, prowadząc do deklaracji „Oto ja, poślij mnie!”, która jest ostatecznym „lotem w górę” ku wypełnieniu przeznaczenia.

5. Prorocy Mniejsi: Wizja arcykapłana Jozuego przed Aniołem (Księga Zachariasza 3:1—5): Jozue staje przed Aniołem Pańskim, podczas gdy Szatan oskarża go, stwarzając „niebezpieczeństwo” upadku w „przepaść” potępienia. Jest on przyodziany w „szaty splugawione” grzechem, co symbolizuje stan nieczystości uniemożliwiający „lot w górę”. Jednak „wielki człowiek” (Anioł Pański/Sam Pan) „przychodzi mu na spotkanie”, rozkazując zdjąć brudne szaty i przyoblec go w „szaty godowe”. Ta boska interwencja rozstrzyga wahanie, „korzystnie” przechylając szalę ku egzaltacji i przywróceniu kapłańskiej godności, umożliwiając mu „unosić się nad polem” swej służby.

7. Listy Apostolskie: Piotr w Antiochii (List do Galatów 2:11—14): Piotr, apostoł („smok unosi się”), jadł razem z wierzącymi pochodzenia pogańskiego. Gdy przyszli wierzący żydowscy, pod ich presją „oddalił się i oddzielił” (potencjalny „skok w przepaść” obłudy i kompromisu). Wtedy Paweł („wielki człowiek”) „wystąpił przeciwko niemu otwarcie” i go upomniał. To bezpośrednie „spotkanie” służyło naprostowaniu drogi Piotra.

8. Księgi Apokaliptyczne: Wizja Nierządnicy na Bestii (Apokalipsa św. Jana 17:3—6, 16—18): Jan widzi kobietę, Nierządnicę Babilon, siedzącą na szkarłatnej bestii. Symbolizuje to fałszywy system religijno-polityczny, który „unosi się” na potędze ziemskiej władzy („smok unosi się nad polem”). Jej pozycja wydaje się triumfalna („lot w górę”), ale anioł (jako „wielki człowiek”) objaśnia Janowi, że bestia i dziesięć rogów „znienawidzą nierządnicę, spustoszą ją i ogołocą, i ciało jej jeść będą, i spalą ją ogniem” — co jest ostatecznym „skokiem w przepaść”. Objaśnienie anioła ukazuje prawdziwą naturę tej władzy i jej nieuchronny upadek, nadając właściwą perspektywę wizji.

Linia 5: „Latający smok jest na niebie. Korzystne jest spotkanie z wielkim człowiekiem.”

Komentarz: Piąta linia reprezentuje szczyt osiągnięć, doskonałe wyrażenie twórczej potęgi i przywództwa. „Smok” nie jest już ukryty, na polu czy wahający się — unosi się swobodnie i potężnie „na niebie”. Symbolizuje to osobę, która osiągnęła najwyższą pozycję, autorytet i skuteczność. „Wielki człowiek” tutaj to niekoniecznie zewnętrzny mentor, ale raczej sam władca lub wewnętrzna integracja z zasadą nieba. „Spotkanie” oznacza uznanie tej pozycji i działanie w pełni zgodne z nią — sprawiedliwe i inspirujące przywództwo, które przynosi korzyść wszystkim.

Dwie najlepsze analogie:

2. Księgi Historyczne: Dawid — król całego Izraela (2 Księga Samuela 5:1—5, 12): Po latach walk i niepewności, Dawid zostaje namaszczony na króla nad całym Izraelem. Jego panowanie osiąga szczyt („latający smok na niebie”). Biblia podsumowuje: „I Dawid poznawał, że Pan utwierdził go jako króla nad Izraelem i wywyższył jego królestwo przez wzgląd na swój lud, Izraela.” Jego rządy były sprawiedliwe, a Bóg („wielki człowiek” w absolutnym sensie) był z nim.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Przemienienie Jezusa (Ewangelia Mateusza 17:1—2): Jezus zabiera Piotra, Jakuba i Jana na wysoką górę. „I został przemieniony wobec nich: twarz Jego zajaśniała jak słońce, odzienie zaś stało się białe jak światło.” To jest epifania Jego prawdziwej, chwalebnej natury — szczyt objawienia Jego mesjańskiej godności („latający smok na niebie”). Obecność Mojżesza i Eliasza oraz głos Ojca z obłoku to „spotkanie z wielkimi ludźmi”, potwierdzające Jego tożsamość i misję.

Przykłady z pozostałych grup:

1. Pięcioksiąg (Tora): Mojżesz na górze Synaj (Księga Wyjścia 19:3, 16—20, 24:15—18): Mojżesz wstępuje na szczyt góry Synaj, która spowita jest ogniem, dymem i obłokiem — symbolicznym „niebem”. Spotyka się tam z samym Bogiem („wielkim człowiekiem”) i otrzymuje Prawo. Jego autorytet jako pośrednika między Bogiem a ludem osiąga w tym momencie absolutny szczyt.

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Fundament sprawiedliwych rządów (Księga Przysłów 8:15—16): W tym fragmencie personifikowana Mądrość (która osiąga szczyt swojego autorytetu) ogłasza: „Przeze mnie królowie panują i władcy wydają sprawiedliwe prawa. Przeze mnie rządzą książęta i dostojnicy, wszyscy sędziowie na ziemi.” To jest opis „latającego smoka na niebie” — Mądrości sprawującej najwyższe, idealne rządy. „Spotkanie z wielkim człowiekiem” to przyjęcie tej Mądrości jako fundamentu sprawowania władzy.

4. Prorocy Główni (Więksi): Wizja Bożego Tronu Izajasza (Księga Izajasza 6:1): „W roku śmierci króla Ozjasza ujrzałem Pana zasiadającego na wysokim i wyniosłym tronie.” Izajasz ma wizję ostatecznego „wielkiego człowieka” — Boga jako Króla w pełni swej chwały („latający smok na niebie”). To spotkanie definiuje i legitymizuje całe jego późniejsze prorockie posłannictwo, wynosząc je na najwyższy poziom.

5. Prorocy Mniejsi: Aggeusz i odbudowa świątyni (Księga Aggeusza 2:6—9): Prorok Aggeusz ogłasza słowo Pańskie do Zorobabela, namiestnika, i Jozuego, arcykapłana: „Wstrząsnę… Wszechświatem. I napłyną skarby wszystkich narodów, a napełnię ten Dom chwałą”. To obietnica przyszłej, ostatecznej chwały nowej świątyni, która przewyższy nawet chwałę Salomona. Jest to wizja przyszłego szczytu („nieba”), a sam prorok jest głosem „wielkiego człowieka” (Boga), który to zapowiada.

7. Listy Apostolskie: Chrystus jako władca nad wszelką zwierzchnością (List do Efezjan 1:20—23): Paweł opisuje zmartwychwstałego Chrystusa, którego Bóg „posadził po swojej prawicy na wyżynach niebieskich, ponad wszelką Zwierzchnością i Władzą, i Mocą, i Panowaniem”. To jest najwyższy możliwy opis „latającego smoka na niebie”. Wierzący są powołani, by „spotkać” i uznać tę rzeczywistość, stając się Ciałem, którego On jest Głową.

8. Księgi Apokaliptyczne: Chrystus jako Król Królów (Objawienie 19:11—16): Jan widzi niebiosa otwarte i oto „biały koń, a Ten, który na nim siedzi, zwie się Wierny i Prawdziwy”. Z Jego ust wychodzi ostry miecz, a na szacie i biodrze ma wypisany tytuł: „KRÓL KRÓLÓW I PAN PANÓW”. To ostateczne i ostatecznie zwycięskie objawienie się Chrystusa w pełni Jego królewskiej mocy — ostateczny „latający smok na niebie”, z którym cała ludzkość się „spotka” w dniu Sądu.

Linia 6: „Zbutwiały smok. Żałować.”

Komentarz: Szósta linia znajduje się na szczycie heksagramu, poza jego właściwą formą. Reprezentuje punkt, w którym twórcza energia yang osiągnęła swój kres i przekształca się w swoją przeciwność. To, co było potężne i dynamiczne, staje się sztywne, wyczerpane, pozbawione elastyczności i życia („zbutwiały”). To metafora pychy, która prowadzi do upadku, uporczywego trzymania się władzy lub idei po czasie ich użyteczności, lub po prostu wyczerpania sił. Słowo „żałować” nie oznacza tu winy moralnej, ale raczej świadomość, że przekroczyło się granicę i poniosło stratę, z której należy wyciągnąć naukę.

Dwie najlepsze analogie:

2. Księgi Historyczne: Śmierć króla Saula (1 Księga Samuela 31:3—4): Saul, pierwszy namaszczony król Izraela („smok”), kończy życie w tragiczny sposób. Ranny na polu bitwy z Filistynami, otoczony i pokonany, prosi giermka, by go dobił. Gdy ten odmawia, Saul popełnia samobójstwo. Jego panowanie, naznaczone nieposłuszeństwem wobec Boga i obsesją na punkcie Dawida, osiągnęło stan „zbutwiałego smoka” — upadłej, zdegenerowanej władzy, której kresem jest hańba i śmierć. To powód do głębokiej żałoby dla całego narodu.

4. Prorocy Główni (Więksi): Upadek faraona jako wielkiego cedru (Księga Ezechiela 31:1—11, 18): Bóg nakazuje Ezechielowi wypowiedzieć proroctwo przeciwko faraonowi, porównując go do potężnego cedru libańskiego: „Piasty jego były okazałe… żaden z cedrów w Bożym ogrodzie nie dorównywał mu urodą”. Lecz z powodu pychy („wbiło się w pychę serce jego”) został wydany w ręce obcego mocarstwa i strącony. „Zbutwiały smok” leży teraz wśród poległych. To alegoria upadku potęgi, która stała się zbyt dumna.

Przykłady z pozostałych grup:

1. Pięcioksiąg (Tora): Upadek i śmierć Aarona (Księga Liczb 20:22—29): Aaron, pierwszy arcykapłan i brat Mojżesza, symbol kapłaństwa i pośrednictwa, nie wchodzi do Ziemi Obiecanej z powodu grzechu przy skale Meriba. Wspinają się na górę Hor, gdzie Aaron umiera, a jego szaty są przekazane jego synowi Eleazarowi. Jego „dynastia” trwa, ale jego osobista misja dobiega końca; musi ustąpić miejsca nowemu pokoleniu, symbolicznie „obumierając”.

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Marność wszystkiego pod słońcem według Koheleta (Księga Koheleta 1:2—4, 12:1—7): „Marność nad marnościami, powiedział Kohelet, marność nad marnościami — wszystko marność”. Cała księga to refleksja nad przemijaniem („zbutwiałość”) wszystkich ludzkich osiągnięć, mądrości, przyjemności i siły. Kohelet „żałuje” daremności wysiłku pod słońcem, zachęcając do pamiętania o Stwórcy „w dniach swej młodości, zanim nadejdą złe dni” starości i rozkładu.

5. Prorocy Mniejsi: Upadek miasta Tyr (Księga Zachariasza 9:3—4): Tyr, potężna twierdza morska i centrum handlowe, jest symbolem bogactwa i dumy. Prorok ogłasza jej upadek: „Tyr zbudował sobie warownię… Nagromadził srebra jak prochu, a złota jak błota ulicznego. Oto Pan go ograbi, strąci jego bogactwa w morze, a on sam będzie ogniem strawiony.” Jej potęga okazuje się „zbutwiała” w obliczu sądu Bożego.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Upadek Judasza (Ewangelia Mateusza 27:3—5): Judasz, jeden z Dwunastu, apostoł obdarzony autorytetem („smok”), zdradza Jezusa. Gdy widzi, że Go skazano, ogarnia go rozpacz i żal. Jego zdrada staje się dla niego „zbutwiała” — nie do cofnięcia, toksyczna. Oddaje srebrniki, mówiąc „zgrzeszyłem, wydając krew niewinną”, a następnie odbiera sobie życie. Jego historia to tragiczny przykład „żałowania” w stanie ostatecznego upadku.

7. Listy Apostolskie: Ostrzeżenie przed upadkiem (1 List do Koryntian 10:12): Paweł, komentując upadki Izraela na pustyni, pisze: „A przeto kto sądzi, że stoi, niech baczy, aby nie upadł”. To jest prewencyjne ostrzeżenie przed stanem „zbutwiałego smoka” — przed pychą i samouwielbieniem, które poprzedzają upadek. Samo upadek jest powodem do „żalu” i nauki.

8. Księgi Apokaliptyczne: Upadek Babilonu (Objawienie 18:9—11, 21): Wielkie, potężne miasto Babilon, symbol wszelkiej ludzkiej potęgi sprzeciwiającej się Bogu, zostaje strącone w jednej godzinie. Królowie i kupcy „będą stać z daleka… i płakać, i biadać”, wołając „Biada, biada, wielkie miasto, Babilonie, miasto potężne!” Jego siła okazuje się „zbutwiała”, a jego koniec jest przedmiotem żalu i lamentu tych, którzy z nim współpracowali.

Wybrano wszystkie linie: „Ujrzeć stado smoków bez przywódcy. Pomyślność.”

To niezwykle specyficzny i potężny scenariusz. Gdy w heksagramie wszystkie linie są zmienne, oznacza to całkowitą transformację. Heksagram 1 (Twórczy) przekształca się w heksagram 2 (Kształtujący, Recepcyjny, Ziemia).

— Stan Wyjściowy (1): Czysta, inicjująca, męska energia Yang. Potęga, wola, przywództwo, działanie.

— Stan Końcowy (2): Czysta, przyjmująca, żeńska energia Yin. Uległość, wrażliwość, cierpliwość, macierzyństwo, ziemia.

— Znaczenie Całościowej Zmiany: To całkowite odwrócenie lub dopełnienie sytuacji. Aktywna, twórcza siła wyczerpuje się, przekształcając w swoją absolutną przeciwność: bierność, cierpliwe przyjmowanie i wyczekiwanie. To nie jest upadek, ale fundamentalna zmiana paradygmatu. Maksymalna ekspresja działania prowadzi do punktu, w którym jedyną mądrością jest zaprzestanie działania i pozwolenie, by rzeczy przyjęły swój własny, naturalny bieg. To jak dzień, który po osiągnięciu zenitu zamienia się w noc.

Komentarz: Sytuacja osiągnęła punkt krytycznej masy. Wszystkie aspekty Twojej aktywnej woli, kontroli i inicjatywy (Heksagram 1) ulegają wyczerpaniu lub transformacji. Próba dalszego „pchania” lub forsowania czegokolwiek jest nie tylko bezskuteczna, ale i szkodliwa. Przyszłość należy teraz do zupełnie innej jakości: cierpliwości, uległości, wrażliwości i przyjmowania (Heksagram 2). Sukces leży nie w dominacji, ale w współpracy; nie w działaniu, ale w refleksji; nie w sile woli, ale w zaufaniu. To czas, by „iść za flow”, być jak żyzna ziemia, która przyjmuje nasienie i pozwala mu rosnąć w swoim czasie.

Analogie Biblijne dla Całościowej Transformacji

Nie jest to już kwestia pojedynczych linii, ale meta-narracji, które ilustrują tę totalną zmianę z aktywności na receptywność.

Dwie najlepsze analogie:

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Cudowny połów ryb (Ewangelia Łukasza 5:4—6): Piotr, doświadczony rybak (reprezentujący ludzką, aktywną próbę — Heksagram 1), pracował „całą noc i nic nie ułowił”. Jego wysiłek, jego „twórcza” energia, wyczerpała się całkowicie. Wtedy Jezus mówi mu: „Wypłyń na głębię i zarzućcie wasze sieci na połów”. Piotr, choć sceptyczny, okazuje posłuszeństwo i uległość: „Lecz na Twoje słowo zarzucę sieci”. Jego działanie (Heksagram 1) ustępuje receptywności na słowo (Heksagram 2). Rezultatem jest połów tak obfity, że sieci się rwały. Aktywność nocna zawiodła; receptywność na słowo przyniosła nadmiar.

2. Księgi Historyczne: Król Jozafat przed bitwą (2 Księga Kronik 20:15—17): Ogromna armia nadciąga przeciwko Judzie. Król Jozafat i lud są przerażeni (wyczerpanie własnych sił — Heksagram 1). Jozafat modli się i ogłasza post. Wtedy prorok Jahaziel przekazuje słowo od Boga: „Nie wy będziecie walczyć w tej bitwie… Staniejcie i patrzcie na wybawienie, którego Pan dokona dla was”. Bóg nakazuje im wyjść naprzeciw wrogowi, ale… tylko stać i obserwować. Ich rola zmienia się z wojowników (Heksagram 1) w biernych obserwatorów Bożego działania (Heksagram 2). Zaufanie i uległość zastępują aktywny wysiłek.

Przykłady z pozostałych grup:

1. Pięcioksiąg (Tora): Mojżesz i przejście przez Morze Czerwone (Księga Wyjścia 14:13—14): Izraelici są uwięzieni między armią faraona a morzem. Panika, próby znalezienia ludzkiego rozwiązania (Heksagram 1) się wyczerpują. Mojżesz ogłasza: „Nie bójcie się! Stójcie mocno, a zobaczycie wybawienie od Pana… Pan będzie walczył za was, a wy będziecie milczeć”. Aktywna walka (Heksagram 1) zostaje zastąpiona stanem „stania” i milczenia — receptywnego oczekiwania na Boże działanie (Heksagram 2).

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Bezczynność jako droga do poznania Boga (Księga Psalmów 46:11): „Zostańcie bezczynni i poznajcie, że Ja jestem Bogiem”. Ten werset jest esencją tej transformacji. Aktywność („bądźcie czynni”) zostaje wyraźnie zastąpiona receptywnością („zostańcie bezczynni”). Celem jest nie osiągnięcie czegoś siłą, ale „poznanie” — stan wewnętrznego przyjęcia obecności i mocy Boga (Heksagram 2).

4. Prorocy Główni (Więksi): Izajasz i oczekiwanie na Pana (Księga Izajasza 40:31): „Lecz ci, którzy zaufali Panu, odzyskują siły, otrzymują skrzydła jak orły; biegną, a nie mdleją, idą, a nie ustają”. Siła nie pochodzi z własnego, wytężonego wysiłku (Heksagram 1), ale z receptywnego aktu „zaufania” i oczekiwania na Pana (Heksagram 2). To w tym „czekaniu” następuje przemiana i otrzymanie nowej, nadnaturalnej energii.

5. Prorocy Mniejsi: Bóg walczący za Izrael (Księga Zachariasza 4:6): „Nie dzięki mocy ani dzięki sile, lecz dzięki mojemu Duchowi to się stanie — mówi Pan Zastępów”. To fundamentalna zasada: ludzka moc i siła (atrybuty Heksagramu 1) są explicite odrzucone na rzecz przyjęcia i poddania się działaniu Ducha Bożego (Heksagram 2).

7. Listy Apostolskie: Słabość, w której moc się doskonali (2 List do Koryntian 12:9—10): Paweł opisuje, jak prosił Boga, by odjął od niego „oścień dla ciała” (aktywna modlitwa o zmianę — Heksagram 1). Odpowiedź Boga brzmi: „Wystarczy ci mojej łaski. Moc bowiem w słabości się doskonali”. Paweł przechodzi transformację: „Lecz najchętniej będę się chlubił z moich słabości, aby zamieszkała we mnie moc Chrystusa”. Jego aktywna walka z problemem zamienia się w receptywne przyjęcie słabości jako miejsca dla Bożej mocy (Heksagram 2).

8. Księgi Apokaliptyczne: Baranek zwycięża (Objawienie 17:14): W scenach ostatecznej walki, zwycięzcą nie jest potężny wojownik używający przemocy (Heksagram 1), ale „Baranek” — symbol ofiarnej, cierpliwej miłości, która zwyciężyła przez śmierć i zmartwychwstanie. Jego zwolennicy są „powołani, wybrani i wierni” — ich siła leży w wierności (postawa receptywna, Heksagram 2), a nie w agresji.

Heksagram 2 — ䷁ Kūn (Kobiecość, Uległość, Ziemia)

Ogólna idea: Heksagram Ziemi symbolizuje zasadę receptywności, uległości, płodności, cierpliwości i opiekuńczości. Jest to uzupełniająca siła wobec Twórczego (Heksagram 1) — bierna, ale absolutnie nie słaba. Reprezentuje zdolność do przyjmowania, pielęgnowania i wydawania owoców.

Linia 1: „Kiedy się depcze po szronie, wówczas do twardego lodu już blisko.”

Komentarz: Pierwsze oznaki nadchodzącej sytuacji. Linia ostrzega, że małe, pozornie nieznaczące zdarzenia (szron) są zapowiedzią poważniejszych konsekwencji (twardy lód), jeśli nie zmieni się kierunku lub postawy. To wezwanie do czujności, roztropności i wyciągania wniosków z wczesnych symptomów, zanim problem stanie się trudny do rozwiązania. Nacisk kładziony jest na ostrożność i przewidywanie.

Dwie najlepsze analogie:

1. Pięcioksiąg (Tora): Grzech pierworodny (Księga Rodzaju 3:1—6): Ewa „depcze po szronie”, prowadząc dialog z wężem i patrząc na zakazany owoc, który „był ponętny”. To wczesne oznaki nieposłuszeństwa. „Twardym lodem” są natychmiastowe konsekwencje: poczucie wstydu, wygnanie z Raju i wyrok Boga. Historia ta pokazuje, jak mały krok w złym kierunku prowadzi do nieodwracalnych zmian.

2. Księgi Historyczne: Grzech Dawida (2 Księga Samuela 11:2—5): Dawid „depcze po szronie”, gdy z dachu pałacu przygląda się kąpiącej Batszebie i wzywa ją do siebie. To pierwszy, krytyczny krok. „Twardym lodem” są konsekwencje: ciąża Batszeby, a następnie zaaranżowanie śmierci jej męża, Uriasza, co pociąga za sobą niekończące się problemy w rodzinie i królestwie Dawida.

Przykłady z pozostałych grup:

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Ostrzeżenie przed nieuchronnością konsekwencji niemoralności (Przysłów 6:27—28): „Czy może wziąć ktoś ogień w zanadrze, by spodnie mu się nie spaliły? Albo czy może chodzić po rozżarzonych węglach, by się nie oparzyć?”. To poetyckie ostrzeżenie przed bagatelizowaniem niebezpieczeństwa („szronu”), które nieuchronnie prowadzi do katastrofy („lodu”).

4. Prorocy Główni (Więksi): Dziecięcy język przywódców jako zapowiedź upadku (Księga Izajasza 28:10, 13): Prorok karykaturuje fałszywych proroków, którzy uczą: „saw lasaw, saw lasaw, kaw lakaw, kaw lakaw” (niby-słowa naśladujące infantylną mowę). To „szron” — oznaka duchowej niedojrzałości i odrzucenia prawdziwego proroctwa. Konsekwencją („lód”) będzie upadek i dostanie się do niewoli: „padną i zostaną starci, uwikłani i pojmani”.

5. Prorocy Mniejsi: Wizja szarańczy i modlitwa jako odwrócenie wyroku (Księga Amosa 7:1—3): Amos widzi wizję: Pan Bóg „stwarzał szarańczę, gdy zaczynał wschodzić późny posiłek”. To „szron” — zapowiedź totalnej klęski. Amos błaga: „Przebacz, proszę!”. Bóg ulitował się: „Nie będzie”. W tym przypadku modlitwa powstrzymała nadejście „lodu”, pokazując, że ostrzeżenie ma na celu umożliwienie zmiany.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Pycha Piotra i gorzki płacz zaparcia (Ewangelia Mateusza 26:33—35, 69—75): Piotr „depcze po szronie”, gdy zbyt pewnie siebie zapewnia: „Choćby się wszyscy zwątpili w Ciebie, ja nigdy…”. To przejaw pychy i nieznajomości własnej słabości. „Twardym lodem” jest jego gorzki płacz po trzykrotnym zaparciu się Jezusa, gdy usłyszał zapiał koguta.

7. Listy Apostolskie: Nieuchronność żniwa z zasianego ziarna (List do Galatów 6:7—8): „Nie łudźcie się: Bóg nie dozwoli z siebie szydzić. A co człowiek sieje, to i żąć będzie. Kto sieje w ciele swoim, jako plon ciała zbierze zagładę”. Nauka ta wprost mówi o prawie przyczyny i skutku. „Deptanie po szronie” to sianie w ciele, a „twardy lód” to nieuniknione żniwo zagłady.

8. Księgi Apokaliptyczne: List do Tiatyry (Objawienie 2:20—23): Prorokini Izebel „depcze po szronie”, wprowadzając wspólnotę w bałwochwalstwo i niemoralność. Sąd („lód”) jest nieuchronny: „Oto Ja rzucam ją na łoże utrapienia… a dzieci jej porażę śmiercią”. Bóg daje jej czas na nawrócenie (ostrzeżenie), lecz ona go odrzuca, prowadząc do surowych konsekwencji.

Linia 2: „Prosta, kwadratowa, wielka. Bez ukierunkowania, a jednak nic nie stracisz.”

Komentarz: Linia znajduje się w centrum heksagramu, reprezentując jego esencję. „Prosta” oznacza szczerość i bezpośredniość intencji. „Kwadratowa” symbolizuje prawość, niezawodność i niezmienność zasad. „Wielka” wskazuje na uniwersalność i wielkość tej cnoty. „Bez ukierunkowania” (lub „bez celu”) mówi o tym, że prawdziwa uległość i receptywność nie mają egoistycznych ambicji; nie narzucają swojej woli, ale podążają za naturalnym porządkiem rzeczy. Dzięki tej postawie, pomimo braku agresywnego dążenia, niczego się nie traci, ponieważ jest się w doskonałej harmonii z Tao.

Dwie najlepsze analogie:

1. Pięcioksiąg (Tora): Józef przed Faraonem (Księga Rodzaju 41:15—16): Faraon mówi do Józefa: „Miałem sen, ale nikt nie potrafi go wyjaśnić. Słyszałem, że ty umiesz tłumaczyć sny”. Józef odpowiada: „Nie moja to rzecz! Bóg okaże faraonowi pomyślność”. To jest postawa „prosta, kwadratowa, wielka” — Józef nie przypisuje sobie mocy, jest jedynie receptywnym kanałem dla woli Boga („bez ukierunkowania” na własną chwałę). W efekcie „nic nie traci”, a zyskuje wszystko — stanowisko i władzę.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Odpowiedź Maryi (Ewangelia Łukasza 1:38): W odpowiedzi na zwiastowanie anioła Gabriela, Maryja mówi: „Oto Ja służebnica Pańska, niech Mi się stanie według twego słowa!”. Jest to najdoskonalszy biblijny przykład tej linii. Jej postawa jest „prosta” (pokora), „kwadratowa” (niezłomna wiara), „wielka” (uniwersalne znaczenie). Jest „bez ukierunkowania” — nie pyta „jak to się stanie?”, ale w pełni się powierza. W efekcie „nic nie traci”, a zyskuje wszystko — staje się Matką Syna Bożego.

Przykłady z pozostałych grup:

2. Księgi Historyczne: Modlitwa Salomona (1 Księga Królewska 3:5—14): Bóg ukazuje się Salomonowi we śnie i mówi: „Proś, co ci mam dać?”. Salomon, zamiast prosić o bogactwa czy długie życie („bez ukierunkowania” na egoistyczne cele), prosi o „serce rozumne”, by mógł dobrze rządzić ludem. Ta „prosta, kwadratowa, wielka” prośba, wolna od chciwości, tak podoba się Bogu, że daje mu także to, o co nie prosił — bogactwo i chwałę („nic nie stracisz”).

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Zaufanie Bogu zamiast własnemu rozumowi (Księga Przysłów 3:5—6): „Zaufaj Panu z całego swego serca, nie polegaj na własnym rozumie! Myśl o Nim na wszystkich swoich drogach, a On prostować będzie twoje ścieżki”. To literalny opis postawy z linii: rezygnacja z własnego, ograniczonego „ukierunkowania” (polegania na rozumie) na rzecz zaufania („prostota, kwadratowość”), co prowadzi do tego, że ścieżki są prostowane (a więc „nic nie stracisz”, a zyskasz).

4. Prorocy Główni (Więksi): Bezwzględna gotowość Izajasza do posłannictwa (Księga Izajasza 6:8): „I usłyszałem głos Pana mówiącego: Kogo mam posłać? Kto by Nam poszedł? I odpowiedziałem: Oto ja, poślij mnie!”. Odpowiedź Izajasza jest „prosta” i „kwadratowa” (bezwzględna). Jest „bez ukierunkowania” — nie negocjuje warunków, nie pyta dokąd. Po prostu się ofiaruje. W efekcie staje się wielkim prorokiem („wielka”) i zostaje oczyszczony („nic nie stracisz”).

5. Prorocy Mniejsi: Jonasz wypełniający rozkaz bez własnej inicjatywy (Księga Jonasza 3:3): „Jonasz wstał i poszedł do Niniwy, według słowa Pańskiego”. Pomimo wcześniejszego oporu, Jonasz przyjmuje w końcu postawę receptywną. Jego działanie jest teraz „proste” (wypełnia rozkaz), „kwadratowe” (nie zbacza) i „wielkie” (ocala wielkie miasto). Jest „bez ukierunkowania” — nie idzie z własnej inicjatywy, ale z polecenia Boga. Ocala siebie i innych („nic nie stracisz”).

7. Listy Apostolskie: Kenoza Chrystusa: ogołocenie z siebie dla służby (List do Filipian 2:5—7): „To dążenie niech was ożywia, które było też w Chrystusie Jezusie. On to, istniejąc w postaci Bożej, nie skorzystał ze sposobności, aby na równi być z Bogiem, lecz ogołocił samego siebie, przyjąwszy postać sługi”. Kenoza (ogołocenie) Chrystusa jest archetypem działania „bez ukierunkowania” na własną korzyść. Jego „prosta, kwadratowa, wielka” postawa służby prowadzi do wywyższenia przez Boga („nic nie stracisz”).

8. Księgi Apokaliptyczne: Wierność i prawość świętych w obliczu bestii (Księga Objawienia 14:1, 4—5): Objawienie opisuje 144 000 tych, którzy „idą za Barankiem, dokądkolwiek idzie”. Są oni „nienaganni”, a „w ich ustach nie znaleziono kłamstwa” — są „prości” w wierze i „kwadratowi” (czyli prawi, nieugięci) w swojej lojalności. Ich „wielkość” polega na tym, że są „pierwszymi plonami dla Boga i dla Baranka”. Pomimo że nie przejawiają agresji ani własnej strategii („bez ukierunkowania”), poddając się całkowicie prowadzeniu Baranka, „nic nie tracą” — zachowują swoje imiona zapisane w księdze życia i stoją w chwale na Syjonie.

Linia 3: „Zawiera wzniosłość. Trwa w wytrwałości. Gdybyś nawet służył królowi, nie szukaj uznania, lecz doprowadź sprawy do końca.”

Komentarz: Linia znajduje się na pograniczu wewnętrznego i zewnętrznego trigramu. Mimo że posiada „wzniosłość” (talenty, cnoty), pozostaje w ukryciu i trwa w cierpliwej wytrwałości. Kluczowa nauka dotyczy służby: nawet gdy wykonuje się ważne zadania dla przełożonego (króla), nie należy zabiegać o nagrodę, pochwały czy osobistą chwałę. Najważniejsze jest dyskretne, skromne i rzetelne doprowadzenie powierzonej sprawy do końca. To archetyp cichego, skutecznego wykonawcy.

Dwie najlepsze analogie:

4. Prorocy Główni (Więksi): Daniel przed królem (Księga Daniela 5:17): Król Belsazar obiecuje Danielowi purpurę, złoty łańcuch i trzecią pozycję w królestwie za odczytanie pisma na ścianie. Daniel odpowiada: „Twoje dary niech pozostaną u ciebie, a twoje podarunki daruj komu innemu! Jednakże napis odczytam królowi i wyjaśnię mu”. Daniel ma „wzniosłość” (dar Boga), „doprowadza sprawę do końca”, ale jawnie odrzuca nagrodę („nie szukaj uznania”), działając wyłącznie z poczucia obowiązku.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Przypowieść o nieużytecznych sługach (Ewangelia Łukasza 17:7—10): Jezus mówi: „Kto z was, mając sługę, który orze lub pasie, powie mu, gdy on wróci z pola: «Pójdź i siądź do stołu»? Czy nie powie mu raczej: «Przygotuj mi wieczerzę, przepasz się i usługuj mi, aż zjem i napiję się, a potem ty będziesz jadł i pił»? (…) Tak i wy, gdy uczynicie wszystko, co wam polecono, mówcie: «Słudzy nieużyteczni jesteśmy; wykonaliśmy to, co powinniśmy byli wykonać»”. To dosłowny nakaz „nie szukaj uznania”, nawet po perfekcyjnym wykonaniu zadania.

Przykłady z pozostałych grup:

1. Pięcioksiąg (Tora): Mojżesz zabija Egipcjanina (Księga Wyjścia 2:11—12): Przykład negatywny. Mojżesz, widząc niesprawiedliwość, interweniuje („zawiera wzniosłość” — poczucie sprawiedliwości). Jednak robi to w niewłaściwy sposób (zabija) i szuka uznania lub przynajmniej zakłada, że jego czyn zostanie doceniony jako przywódcy. Następnego dnia okazuje się, że czyn jest znany i musi uciekać. Nie udało mu się „doprowadzić sprawy do końca” w dyskretny i skuteczny sposób.

2. Księgi Historyczne: Sunamitka (2 Księga Królewska 4:8—10): Pewna zamożna kobieta z Szunem, rozpoznając w Elizeuszu „świętego męża Bożego”, przejawia doskonałą receptywność i gościnność („żółta spódnica”). Mówi do męża: „Pragnę, abyśmy uczynili mały, murowany pokój i postawili w nim dla niego łóżko, stół, stołek i świecznik, aby mógł się tam zatrzymywać, ilekroć do nas przybędzie”. Jej działanie jest dyskretne, pełne szacunku i nie szuka bezpośredniej zapłaty („nie szukaj uznania”). Jej „najwyższe szczęście” objawi się później, gdy za wstawiennictwem Elizeusza urodzi się jej upragniony syn.3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Napomnienie przeciwko autoreklamie i samochwalstwu (Księga Przysłów 27:2): „Niech cię chwali obcy, a nie usta twoje, cudzy, a nie twoje wargi”. To zwięzłe, mądrościowe stwierdzenie, które wprost nakazuje postawę „nie szukaj uznania” dla własnych czynów.

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Hiobowa wytrwałość i rezygnacja z roszczeń wobec Boga (Księga Hioba 1:21—22): Hiob, po stracie wszystkiego, mówi: „Nagi wyszedłem z łona matki i nagi tam wrócę. Dał Pan i zabrał Pan. Niech będzie imię Pańskie błogosławione!” Pomimo swej „wzniosłości” (prawości), nie złorzeczy Bogu, by szukać uznania dla swojej pobożności. „Trwa w wytrwałości” i przyjmuje wolę Boga, co jest najwyższą formą służby „królowi”.

5. Prorocy Mniejsi: Zachęta do Zorobabela (Księga Zachariasza 4:6—10): „Nie dzięki potędze ani dzięki sile, lecz dzięki mojemu Duchowi to się stanie — mówi Pan Zastępów. (…) Ręce Zorobabela położyły fundamenty tego przybytku i jego ręce je dokończą”. Proroctwo zachęca do „doprowadzenia sprawy do końca” (odbudowy świątyni), ale przypomina, że sukces nie jest dla osobistej chwały („nie szukaj uznania”), ale jest dziełem Ducha Bożego.

7. Listy Apostolskie: Służba dla Chrystusa jako źródła ostatecznej zapłaty (List do Kolosan 3:23—24): „Cokolwiek czynicie, z duszy czyńcie jak dla Pana, a nie dla ludzi, świadomi, że od Pana otrzymacie dziedzictwo jako zapłatę. Służycie Chrystusowi jako Panu!” To teologiczna podstawa dla postawy z linii. Nakazuje służbę „nie szukając uznania” u ludzi, ponieważ prawdziwa „zapłata” i uznanie pochodzi od Boga.

8. Księgi Apokaliptyczne: Głos z nieba (Objawienie 14:13): „I usłyszałem głos z nieba: «Napisz: Błogosławieni, którzy w Panu umierają — już teraz». Zaiste, mówi Duch, niech odpoczną od swoich mozołów, albowiem idą wraz z nimi ich czyny”. To obietnica dla tych, którzy „trwali w wytrwałości” i „doprowadzili sprawy do końca” bez szukania doczesnego uznania. Ich czyny idą za nimi do nagrody w Bogu, która jest istotą, a nie ludzką pochwałą.

Linia 4: „Zawiązany worek. Nie będzie nagany, ani nie będzie pochwały.”

Komentarz: Linia znajduje się w pobliżu centrum, ale w pozycji ministerialnej, blisko władcy (linie 5 i 6). „Zawiązany worek” to symbol całkowitej dyskrecji, milczenia i powściągliwości. Osoba na tym miejscu wie, jak zachować tajemnice, nie wyjawiać tego, co wie, i nie wysuwać się na pierwszy plan. Ponieważ jest tak ostrożna i skryta, unika niebezpieczeństw — nikt nie może jej nic złego zarzucić („nie będzie nagany”), ale jednocześnie jej ciche zasługi mogą pozostać niezauważone („nie będzie pochwały”). To postawa ostrożności i samoograniczenia w celu przetrwania.

Dwie najlepsze analogie:

2. Księgi Historyczne: Saul po namaszczeniu (1 Księga Samuela 10:27, 11:12—13): Gdy Saul został namaszczony na króla, niektórzy „wyrzucali pogardę i nie przynieśli mu podarunku”. Jednak Saul zachowuje się jak „zawiązany worek”: „milczał” (1 Sam 10:27). Później, po militarnym zwycięstwie, lud chce zabić jego krytyków. Saul znów przejawia dyskrecję i powściągliwość, mówiąc: „Nikt nie będzie dziś skazany na śmierć, bo dziś Pan dokonał zbawienia w Izraelu” (1 Sam 11:13). Unika zarówno nagan, jak i szukania taniej pochwały poprzez zemstę.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Namaszczenie w Betanii (Ewangelia Marka 14:3—9): Kobieta, która namaściła Jezusa drogocennym olejkiem, jest ganiona przez niektórych za „marnowanie” go. Jej czyn był dyskretny, intymny („zawiązany worek” — nie robiła tego na pokaz). Jezus staje w jej obronie: „Zostawcie ją! (…) Spełniła dobry uczynek względem Mnie”. Ona nie szukała ani nagany, ani pochwały od ludzi. Jej „pochwała” przyszła od samego Jezusa, a pamięć o jej czynie trwa do dziś, co przekracza typową interpretację linii („nie będzie pochwały”) i pokazuje jej boskie uznanie.

Przykłady z pozostałych grup:

1. Pięcioksiąg (Tora): Józef i żona Potifara (Księga Rodzaju 39:7—12): Józef, będąc niewolnikiem, jest w trudnej pozycji. Gdy żona jego pana próbuje go uwieść, zachowuje absolutną lojalność i dyskrecję. Odmawia, nie rozgłasza sprawy, a ostatecznie ucieka, zostawiając płaszcz. Jego postawa to „zawiązany worek” — nie angażuje się w plotki, nie szuka ani nagany dla niej, ani pochwały dla siebie za prawość. W efekcie, chociaż trafia do więzienia (chwilowa „nagana” od ludzi), to w oczach Boga jego postawa jest słuszna.

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Wartość milczenia i powściągliwości języka (Księga Przysłów 10:19): „Gdzie jest wiele słów, tam nie brak i grzechu, kto swe usta powściąga, jest roztropny”. To mądrościowe potwierdzenie zasady „zawiązanego worka”. Milczenie (powściągliwość) strzeże przed grzechem i problemami, co pozwala uniknąć nagany.

4. Prorocy Główni (Więksi): Jeremiasz przed królem (Księga Jeremiasza 38:24—27): Król Sedecjasz pyta Jeremiasza w tajemnicy o słowo od Boga i nakazuje mu: „Nie ukrywaj przede mną niczego!”. Jeremiasz obawia się, że jeśli powie prawdę (wyrok upadku), zostanie zabity. Mówi więc królowi: „Gdybym ci to oznajmił, czy nie spowodujesz mojej śmierci?”. Król nakazuje mu dyskrecję. Później, gdy książęta pytają proroka, co mówił z królem, Jeremiasz stosuje się do rady króla: „Odpowiedział im tylko: «Przedkładał moją prośbę, żeby mnie nie odsyłać do domu Jonatana, abym tam nie umarł»”. To dosłownie „zawiązany worek” — dyskretne, częściowe, ratujące życie wyjaśnienie, które unika zarówno nagan, jak i niepotrzebnej chwały.

5. Prorocy Mniejsi: Milczenie w obliczu niesprawiedliwości (Księga Amosa 5:13): „Dlatego roztropny milczy czasu onego; albowiem czas zły jest” (BG). W czasie powszechnej nieprawości i „złego czasu” prorok Amos stwierdza, że „roztropny” (mąż szlachetny) milczy. To milczenie nie jest aprobatą, lecz aktem dyskrecji i samoograniczenia („zawiązany worek”), by nie narazić się na niebezpieczeństwo ze strony zdeprawowanego systemu. Taka postawa pozwala uniknąć „nagany” i prześladowań, choć nie przynosi „pochwały” ani nie zmienia biegu wydarzeń, będąc przejawem smutnej roztropności.

7. Listy Apostolskie: Bezużyteczność pobożności bez powściągliwości słowa (List Jakuba 1:26): „Jeśli ktoś uważa się za człowieka religijnego, lecz nie powściąga swego języka, ale oszukuje samego siebie, to pobożność jego jest bezużyteczna”. List Jakuba podkreśla wagę powściągliwości języka, która jest duchowym odpowiednikiem „zawiązania worka”. Jej brak prowadzi do nagany (bezużyteczności pobożności).

8. Księgi Apokaliptyczne: Uroczysta cisza w niebie przed kontynuacją sądu (Objawienie 8:1): „A gdy otworzył pieczęć siódmą, zapanowała w niebie cisza na około pół godziny”. Ta uroczysta, mistyczna cisza w niebie jest kosmicznym odpowiednikiem „zawiązanego worka”. Jest to moment głębokiej dyskrecji, skupienia i powagi przed dalszym objawieniem, gdzie nie ma miejsca na ludzką naganę czy pochwałę.

≈

Linia 5: „Żółta spódnica. Najwyższe szczęście.”

Komentarz: Linia piąta jest często miejscem władcy. W heksagramie receptywnym oznacza to doskonałe przejawienie cnót Ziemi. Kolor żółty w kulturze chińskiej symbolizuje centrum, ziemię, harmonię i doskonałość. „Spódnica” (lub „spodnie”) to element ubioru zasłaniający dolną część ciała, symbolizujący skromność, godność i wewnętrzną wartość, która nie potrzebuje się ostentacyjnie pokazywać. „Najwyższe szczęście” wynika z osiągnięcia stanu doskonałej, godnej i harmonijnej uległości. To pozycja osoby, która dzięki swojej wewnętrznej cnocie, skromności i zdolności do przyjmowania sprawuje autorytet w sposób naturalny i błogosławiony.

Dwie najlepsze analogie:

2. Księgi Historyczne: Król Jozjasz (2 Księga Królewska 22:1—2): „Jozjasz miał osiem lat, gdy rozpoczął panowanie, i panował trzydzieści jeden lat w Jeruzalem. (…) Czynił on to, co jest słuszne w oczach Pańskich, i kroczył dosłownie wszystkimi drogami swego praojca Dawida, nie zbaczając na prawo ani na lewo.” Jozjasz jest uosobieniem „żółtej spódnicy” — sprawuje władzę z głęboką pobożnością, skromnością (słucha słowa Bożego znalezionego w Świątyni) i wiernością. Jego panowanie przyniosło największą reformę religijną w Judzie („najwyższe szczęście” dla narodu).

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Pieśń Maryi — Magnificat (Ewangelia Łukasza 1:46—55): Maryja, będąc w stanie najwyższej łaski („najwyższe szczęście”), przejawia doskonałą postawę receptywności wobec Boga. Jej „żółtą spódnicą” jest pokora i skromność, którą sama wysławia: „Wejrzał na uniżenie Służebnicy swojej. Oto bowiem błogosławić mnie będą odtąd wszystkie pokolenia”. Jej godność nie wynika z ziemskiej władzy, ale z całkowitego przyjęcia woli Bożej, co przyniosło zbawienie światu.

Przykłady z pozostałych grup:

1. Pięcioksiąg (Tora): Józef jako zarządca Egiptu (Księga Rodzaju 41:39—43): Faraon, widząc mądrość i ducha Bożego w Józefie, mówi: „Nie ma nikogo tak roztropnego i mądrego jak ty. Ty będziesz nad moim domem”. Ubiera go w „szaty z bisioru” i wkłada mu na szyję złoty łańcuch. Choć są to zewnętrzne oznaki, wewnętrzną „żółtą spódnicą” Józefa jest jego mądrość, pokora (odrzucenie zemsty na braciach) i zdolność do zarządzania (receptywność na plany Boga). Jego panowanie przynosi „najwyższe szczęście” — ocalenie Egiptu i rodziny Jakuba.

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Ideał niewiasty (Księga Przysłów 31:25—26, 31): „Pełna siły i godności jest jej postawa (…) Otwiera usta z mądrością, na języku jej miłe napomnienie. (…) Niechaj chwalą ją w bramach jej czyny”. Ten opis doskonałej żony i gospodyni jest personifikacją cnót heksagramu Ziemi. Jej „żółta spódnica” to jej siła, godność i mądrość, które przynoszą szacunek i pochwałę („najwyższe szczęście”) nie przez dominację, ale przez cnotliwe życie.

4. Prorocy Główni (Więksi): Pieśń o cierpiącym słudze (Księga Izajasza 52:13 — 53:12): „Oto się powiedzie mojemu Słudze, wybije się, wywyższy i bardzo wyrośnie. (…) Lecz on był przebity za nasze grzechy, zdruzgotany za nasze winy”. Cierpiący Sługa osiąga swój najwyższy autorytet i powodzenie („najwyższe szczęście” w planie zbawczym) nie przez siłę, ale przez pokorne przyjęcie cierpienia i ofiary („żółta spódnica” najgłębszej pokory i posłuszeństwa).

5. Prorocy Mniejsi: Obietnica dla Zorobabela (Księga Aggeusza 2:6—9, 23): Bóg obiecuje, że wstrząśnie niebem i ziemią, by przywrócić chwałę Świątyni. Mówi do Zorobabela: „W owym dniu — wyrocznia Pana Zastępów — wezmę ciebie, Zerubbabelu, synu Szealtiela, mego sługę — wyrocznia Pana — i uczynię cię jak sygnet, bo ciebie wybrałem”. Zorobabel, jako namiestnik, jest receptywnym narzędziem („żółta spódnica”) w ręku Boga, przez którego dokonuje się Jego dzieło odnowy, co jest dla niego najwyższą godnością i szczęściem.

7. Listy Apostolskie: Wywyższenie Chrystusa jako nagroda za doskonałą pokorę (List do Filipian 2:9—11): „Dlatego też Bóg Go nad wszystko wywyższył i darował Mu imię ponad wszelkie imię, aby na imię Jezusa zgięło się każde kolano istot niebieskich i ziemskich, i podziemnych. I aby every język wyznał, że Jezus Chrystus jest PANEM — na chwałę Boga Ojca”. To ukoronowanie postawy Chrystusa z Flp 2:5—8. Jego „najwyższe szczęście” i wywyższenie jest bezpośrednią konsekwencją Jego doskonałej, receptywnej postawy pokory i posłuszeństwa („żółta spódnica” w jej najgłębszym znaczeniu).

8. Księgi Apokaliptyczne: Niewiasta obleczona w słońce: eschatologiczny symbol chwały (Objawienie 12:1): „I ukazał się wielki znak na niebie: Niewiasta obleczona w słońce, i księżyc pod jej stopami, a na jej głowie wieniec z gwiazd dwunastu”. Ta Niewiasta, często utożsamiana z ludem Bożym lub Maryją, jest ukazana w stanie najwyższej godności i chwały („najwyższe szczęście”). Jej majestat jest bierny, jest ona obleczona w chwałę (jak w „żółtą spódnicę”), symbolizując doskonałe, eschatologiczne wypełnienie się cnót niebiańskiej receptywności.

Linia 6: „Smoki walczą na stepie. Ich krew jest żółta i ciemna.”

Komentarz: Najwyższa linia heksagramu receptywnego przedstawia punkt, w którym bierność i uległość dochodzą do swojego kresu i przekształcają się w swoją przeciwność — walkę. „Smoki” (symbol siły yang) pojawiają się na „stepie” (należącym do Ziemi, yin). Oznacza to, że zasada receptywności, doprowadzona do skrajności, staje się sztywna i twarda, tracąc swoją elastyczność i płodność. Dochodzi do konfliktu, w którym uległość próbuje dominować, co jest sprzeczne z jej naturą. „Żółta i ciemna krew” symbolizuje pomieszanie się nieba (którego kolorem jest ciemny błękit) i ziemi (żółć), czyli zatarcie się właściwych ról. To ostrzeżenie przed stawianiem oporu, gdy należy być uległym, i o uporczywym trwaniu w bierności, gdy wymagane jest działanie.

Dwie najlepsze analogie:

2. Księgi Historyczne: Nabot i królowa Izebel (1 Księga Królewska 21:1—16): Król Achab przejawia niewłaściwą uległość i bierność. Jest smutny, ponieważ Nabot nie chce oddać mu swojej winnicy. Jego żona, Izebel, mówi: „Czyż ty nie sprawujesz teraz władzy królewskiej nad Izraelem?” i przejmuje inicjatywę. Ona, jako królowa (pozycja receptywna), staje się „smokiem” — używa podstępu i władzy, by zabić Nabota i zagarnąć jego ziemię. Jej działania to „walka smoków na stepie”, gdzie krew (niewinna krew Nabota) jest „ciemna” (zła) i „żółta” (wylana dla ziemskiego, chciwego zysku). To przykład skrajnego wypaczenia receptywności w destrukcyjną agresję.

4. Prorocy Główni (Więksi): Sąd nad wyniosłymi córkami Syjonu (Księga Izajasza 3:16—24): Prorok Izajasz piętnuje kobiety Jeruzalem, które zamiast przejawiać cnoty skromności i godności (właściwa receptywność), stały się dumne, wyniosłe i skupione na zewnętrznych ozdobach. Bóg zapowiada, że odbierze im te wszystkie oznaki statusu. To jest „walka” — konfrontacja Boga z tymi, którzy wypaczyli swoją naturę. Ich upadek i hańba będą jak „żółta i ciemna krew” — konsekwencja pomieszania ról i zatracenia wewnętrznej wartości na rzecz zewnętrznej dumy.

Przykłady z pozostałych grup:

1. Pięcioksiąg (Tora): Sara i Hagar (Księga Rodzaju 16:1—6): Sara, będąc niepłodną (brak płodności — kluczowej cechy Ziemi), postanawia wziąć sprawy w swoje ręce. Daje swoją służącą Hagar Abrahamowi, by ta urodziła mu dziecko. Gdy Hagar zachodzi w ciążę, zaczyna patrzeć na Sarę z pogardą. Wówczas Sara, zamiast przyjąć konsekwencje swojego czynu, „dręczy” Hagar, która w końcu ucieka. To „walka smoków na stepie” — dwie kobiety w receptywnych rolach wchodzą w konflikt, a ich „krew” (uczucia zawiści, urazy, gniewu) „ciemna” jest i „żółta” (ziemska, związana z poczuciem posiadania i statusu).

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Zakłócenie ładu przez pomieszanie przypisanych ról (Księga Przysłów 30:21—23): „Pod trzema rzeczami drży ziemia, czterech unieść nie może: niewolnika, gdy zostaje królem, … służącej, gdy dziedziczy po swej pani.” To mądrościowe stwierdzenie idealnie oddaje niepokój („walkę”) wywołany przez pomieszanie ról i nadmierne ambicje z strony tych, którzy powinni pozostawać w pozycji uległej. Gdy „służebnica zajmuje miejsce swej pani”, dochodzi do toksycznego konfliktu („żółta i ciemna krew”).

5. Prorocy Mniejsi: Przeciwko krowom baszańskim (Księga Amosa 4:1—3): „Słuchajcie tego słowa, wy, krowy baszańskie, które jesteście na górze Samarii, które uciskacie biednych, które gnębicie potrzebujących, które mówicie do waszych panów: «Podaj, a będziemy pić!»”. Amos atakuje kobiety z wyższych sfer, które przejawiają chciwość i okrucieństwo. Są one „smokami na stepie” — użyły swojej pozycji (która powinna być receptywna i opiekuńcza) do ucisku. Zapowiedziana niewola jest „krwią żółtą i ciemną” — karą za to wypaczenie.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Prośba matki synów Zebedeusza (Ewangelia Mateusza 20:20—24): Matka Jakuba i Jana przychodzi do Jezusa z prośbą, by jej synowie zasiedli po jego prawej i lewej stronie w królestwie. To jest próba użycia pozycji (bycia matką, figura receptywna) do osiągnięcia ziemskich honorów i wywyższenia swoich synów ponad innych. Wywołuje to „walkę” — oburzenie pozostałych dziesięciu uczniów. Jezus natychmiast koryguje tę postawę, nauczając, że wielkość polega na służbie. To przykład, jak niewłaściwe użycie energii receptywnej (w tym przypadku rodzinnej) prowadzi do konfliktu i pomieszania wartości („ciemna i żółta krew” zazdrości).

7. Listy Apostolskie: Wykorzystanie duchowej uległości do szerzenia herezji (2 List do Tymoteusza 3:6—7): „Do takich bowiem należą ci, którzy wkradają się do domów i przeciągają na swoją stronę kobietki obciążone grzechami, powodowane pożądaniami różnego rodzaju, które zawsze się uczą, a nigdy nie mogą dojść do poznania prawdy.” Paweł opisuje heretyków, którzy wypaczają receptywność („kobietki obciążone grzechami”, czyli podatne na wpływ) i wciągają je w duchowy konflikt („walkę smoków”). Efektem jest duchowy zastój i pomieszanie („krew żółta i ciemna”), a nie prawdziwe poznanie.

8. Księgi Apokaliptyczne: Wielka Nierządnica (Objawienie 17:1—6): To najpotężniejszy obraz. Nierządnica Babilon siedzi na „szkarłatnej bestii” i jest „opita krwią świętych”. Jest to personifikacja całkowicie wypaczonej receptywności — systemu religijno-politycznego, który zamiast przyjmować i czcić Boga, przyjmuje (jest „pojona”) krew świętych i wszelkie nieczystości ziemi. Jej istota to „walka smoków” — wojna ze świętymi. „Krew żółta i ciemna” to esencja jej istoty — pomieszanie sacrum i profanum, duchowego i ziemskiego, prowadzące do totalnego zepsucia.

Wybrano wszystkie linie: „Korzystna jest wieczysta wytrwałość.”

Analiza heksagramu z wszystkimi liniami zmiennymi to rzadki i szczególny przypadek w I Cing. Oznacza to, że sytuacja reprezentowana przez Heksagram 2 (Kūn, Receptywność) jest całkowicie niestabilna i znajduje się w punkcie całkowitej przemiany. Nie pozostaje się w stanie receptywności, lecz dynamicznie przechodzi w swoją przeciwność.

Dla Heksagramu 2 (sześć linii przerywanych, wszystkie yin) oznacza to przejście w Heksagram 1 (sześć linii ciągłych, wszystkie yang) — z Ziemi w Niebo, z całkowitej receptywności w całkowitą kreatywność.

Ogólna idea Punktu Wyjścia (Kūn): Stan całkowitej receptywności, uległości, cierpliwości, gotowości do przyjmowania i pielęgnowania. Jest to siła bierna, ale potężna.

Ogólna idea Rezultatu (Qián): Stan całkowitej kreatywności, inicjatywy, siły woli, przywództwa i działania. Jest to siła aktywna i twórcza.

Komentarz do całkowitej zmiany: Gdy wszystkie linie Heksagramu 2 są zmienne, oznacza to, że potencjał receptywności został wypełniony i wyczerpany. To moment, gdy ziemia (Kūn) została zapłodniona i musi wydać plon, cierpliwość osiągnęła swój kres i musi przerodzić się w działanie, a uległość wobec przeznaczenia musi przekształcić się w aktywne wypełnienie tego przeznaczenia. To całkowite odwrócenie ról: z bierności w aktywność, z przyjmowania w dawanie, z cierpliwości w pionierski impuls. Jest to jedna z najbardziej radykalnych transformacji w całym I Cing.

Analogie biblijne dla tej całkowitej przemiany:

1. Pięcioksiąg (Tora): Wyjście Izraelitów z Egiptu (Księga Wyjścia 2:23—24):

— Stan Kūn: 430 lat niewoli w Egipcie. Izraelici są w stanie całkowitej, biernej receptywności: cierpią, znoszą ucisk, czekają na obietnicę (Ex 2:23—24; Księga Psalmów 137).

— Przemiana we Qián: Bóg, przez Mojżesza, aktywnie interweniuje. Plagi egipskie, przejście przez Morze Czerwone i nadanie Prawa na Synaju to seria potężnych, twórczych aktów, które powołują do istnienia nowy naród i całkowicie zmieniają jego bierny status. Z niewolników stają się ludem w przymierzu z Bogiem.

2. Księgi Historyczne: Powrót z Wygnania Babilońskiego i Odbudowa Świątyni (Ezdrasza 1:1—4):

— Stan Kūn: 70 lat wygnania w Babilonie. Lud Judy jest w stanie bierności, tęsknoty i żałoby (Księga Psalmów 137). Jest receptywny na karę i naukę płynącą z upadku.

— Przemiana we Qián: Dekret Cyrusa (Ezd 1:1—4) zapoczątkowuje aktywną fazę odbudowy. Zorobabel, Jozue i Ezdrasz aktywnie prowadzą lud do powrotu, odbudowy ołtarza, fundamentów świątyni i murów Jerozolimy. Następuje przejście od biernego tęsknienia do czynnego odtwarzania narodowej i religijnej tożsamości.

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Przemiana Hioba (Hiob 1—2, 3—31, 42):

— Stan Kūn: Hiob na gnoju. Jest w stanie skrajnej, biernej receptywności na cierpienie. Rozdziera szaty, milczy, poddaje się (Hiob 1—2).

— Przemiana we Qián: Hiob otwiera usta i zaczyna aktywnie się spierać, pytać, domagać się odpowiedzi od Boga (Hiob 3—31). To nie jest już bierne znoszenie, ale twórczy, pełen pasji i woli dialog, który finalnie prowadzi go do nowego, głębszego poznania Boga i odnowienia jego życia (Hiob 42).

4. Prorocy Główni (Więksi): Powołanie Ezechiela w Dolinie Suchych Kości (Ez 37:1—2, 9—10):

— Stan Kūn: Widzenie doliny pełnej suchych kości to obraz całkowitej beznadziei, śmierci i bierności (Ez 37:1—2). Kości są całkowicie receptywne — nie mają w sobie życia.

— Przemiana we Qián: Bóg nakazuje Ezechielowi aktywnie prorokować do kości. Prorok nie modli się biernie, ale wypowiada słowa (twórczy akt). Kości zaczynają się poruszać, obrastać ciałem i ożywają, stając się „rzeszą bardzo wielką” (Ez 37:9—10). Bierność śmierci zamienia się w aktywność życia.

5. Prorocy Mniejsi: Ozeasz: Od Nierządnicy do Oblubienicy (Oz 1—3):

— Stan Kūn: Bóg nakazuje Ozeaszowi pojąć za żonę „nierządnicę” (Gomer), która go zdradza i opuszcza. On jest w stanie biernej, receptywnej miłości i cierpienia (Oz 1—3).

— Przemiana we Qián: Bóg nakazuje Ozeaszowi aktywnie ją odzyskać — „idź, znów pokochaj kobietę” (Oz 3:1). Ozeasz wykupuje ją z powrotem. Ta dramatyczna akcja jest symbolem aktywnego, twórczego działania Boga, by odzyskać swój niewierny lud, przekształcając go z powrotem w oblubienicę.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Zesłanie Ducha Świętego (Dz 1:12—14, 37:9—10):

— Stan Kūn: Uczniowie po Wniebowstąpieniu trwają zgromadzeni na modlitwie w Wieczerniku (Dz 1:12—14). Są w stanie skupionej, biernej, receptywnej oczekiwania na obietnicę Ojca.

— Przemiana we Qián: Zesłanie Ducha Świętego w dniu Pięćdziesiątnicy (Dz 2:1—4). Następuje gwałtowna i twórcza eksplozja energii. Uczniowie zaczynają mówić obcymi językami, Piotr wygłasza odważną mowę, a Kościół rozpoczyna swoją aktywną misję ewangelizacyjną na całym świecie. Bierna wspólnota staje się dynamicznym Kościołem.

7. Listy Apostolskie: „Stary Człowiek” vs. „Nowe Stworzenie” (Rz 6:6; Ef 4:22; 2 Kor 5:17):

— Stan Kūn: „Stary człowiek” (stara natura) jest opisany jako biernie poddany grzechowi, pożądliwościom i zepsuciu (Rz 6:6; Ef 4:22). Jest w stanie receptywnym na zło.

— Przemiana we Qián: Przez chrzest i wiarę w Chrystusa człowiek staje się „nowym stworzeniem” (2 Kor 5:17). To nie jest korekta, ale radykalna, twórcza przemiana. Wierzący jest powołany do aktywnego „przyobleczenia się w nowego człowieka” (Ef 4:24) i prowadzenia życia w mocy Ducha.

8. Księgi Apokaliptyczne: Sąd Ostateczny i Nowe Niebo oraz Nowa Ziemia (Obj 21:1, 5):

— Stan Kūn: Stare niebo i stara ziemia, które „przemijają” (Obj 21:1), są w stanie biernego poddania się sądowi i zniszczeniu. To kres wszystkich starych form.

— Przemiana we Qián: Bóg aktywnie stwarza „nowe niebo i nową ziemię” (Obj 21:1, 5). To jest ostateczny, kosmiczny akt twórczy („Oto wszystko czynię nowe”), który całkowicie zastępuje stary, bierny porządek dynamiczną, doskonałą rzeczywistością, w której „nie będzie już… żadnego bólu”.

Podsumowując, całkowita zmiana Heksagramu 2 w Heksagram 1 to biblijny archetyp Paschy — przejścia ze stanu niewoli, bierności i śmierci do wolności, twórczego działania i życia.

Heksagram 3 — ䷂ Zhūn (Początkowe trudności)

Ogólna idea: Heksagram opisuje moment narodzin, początek wielkiego przedsięwzięcia, który — jak poród — jest związany z chaosem, bólem i niebezpieczeństwem. To czas, gdy potężna energia twórcza (Heksagram 1) spotyka się z materią (Heksagram 2) i musi przedrzeć się przez początkowy opór. Symbolizuje trudności startu, które wymagają wytrwałości, ostrożności i poszukiwania pomocy.

Linia 1: „Wahanie i sprawy wikłają się. Pozostanie wytrwałym przynosi pomyślność. Przydatne jest ustanowienie zwierzchnika. Nie przydatne jest w tym czasie zakładanie samotnie.”

Komentarz: To pierwszy krok w chaosie początków. Człowiek czuje się niepewnie, sytuacja jest zagmatwana i pełna pułapek. Kluczowa jest tu wytrwałość (wytrwałe dążenie do celu pomimo oporów) oraz pokora, by szukać przewodnictwa i pomocy („ustanowienie zwierzchnika”). Próba samodzielnego, siłowego przebicia się przez trudności („zakładanie samotnie”) skazana jest na niepowodzenie. To czas na budowanie sojuszy i zdanie się na doświadczenie innych.

Dwie najlepsze analogie:

1. Pięcioksiąg (Tora): Wyjście z Egiptu (Księga Wyjścia 13—18): Naród Izraela, tuż po opuszczeniu Egiptu, znajduje się w stanie całkowitego „wahania i wikłania”. Są na pustyni, bez mapy, pożywienia i wody. Mojżesz, ich „zwierzchnik”, jest niezbędny jako pośrednik między nimi a Bogiem. Gdy próbują działać samodzielnie (np. odlewając złotego cielca), kończy się to katastrofą. „Pozostanie wytrwałym” w wierze i posłuszeństwie jest jedyną drogą do „pomyślności” w Ziemi Obiecanej.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Początek misji uczniów (Ewangelia Łukasza 10:1—20): Jezus wysyła 72 uczniów, by głosili Królestwo Boże. Idą po dwóch („nie przydatne jest zakładanie samotnie”), całkowicie zdani na gościnność i przewodnictwo Boga („ustanowienie zwierzchnika”). Są w stanie początkowego chaosu i niepewności, ale wytrwałość w głoszeniu przynosi im wielką „pomyślność” i radość z powodu upadających mocy zła.

Przykłady z pozostałych grup:

2. Księgi Historyczne: Początki królestwa Dawida (2 Księga Samuela 2—5): Po śmierci Saula Dawid jest namaszczony na króla Judy, ale walka o scedzenie całego Izraela trwa lata i jest pełna „wahania i wikłania” (wojna z Iszbaalem, zdrada Abnera). Dawid nie działa sam — opiera się na swoich dowódcach („zwierzchnicy”) i cierpliwie, wytrwale czeka na właściwy moment, by objąć władzę, zamiast siłowo ją przejmować.

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Zakłócenie ładu przez pomieszanie przypisanych ról (Księga Przysłów 11:14): „Gdy brakuje mądrego kierownictwa, naród upada, lecz wielu doradców zapewnia zwycięstwo.” To literalna mądrość odpowiadająca radzie z linii: potrzeba „ustanowienia zwierzchnika” (kierownictwa, doradców) dla uniknięcia upadku w trudnych początkach.

4. Prorocy Główni (Więksi): Powołanie Jeremiasza (Księga Jeremiasza 1:4—10): Jeremiasz na samym początku swojego powołania czuje „wahanie” („Panie, nie umiem mówić”). Bóg ustanawia się jego „Zwierzchnikiem” („Nie lękaj się (…) bo Ja jestem z tobą”) i daje mu wytrwałość („Uczyniłem cię (…) warownią”). Samotna próba odmowy przez Jeremiasza nie wchodzi w grę.

5. Prorocy Mniejsi: Aggeusz nawołujący do odbudowy Świątyni (Księga Aggeusza 1): Ludzie po powrocie z niewoli „wikłają się” we własne sprawy, budując swoje domy, podczas gdy Dom Pański leży w ruinie. Prorok Aggeusz zostaje wysłany jako boski „zwierzchnik”, by na nowo zorganizować i zmotywować ludzi do wspólnego, a nie samotnego, działania.

7. Listy Apostolskie: Zakłócenie ładu przez pomieszanie przypisanych ról (1 List do Koryntian 12:12—27): Paweł opisuje Kościół jako Ciało Chrystusa. Ta metafora doskonale ilustruje zasadę „nie przydatne jest zakładanie samotnie”. Różne członki (dary, urzędy, ludzie) są potrzebne i muszą ze sobą współpracować pod „głową”, którą jest Chrystus („ustanowienie zwierzchnika”), by całe Ciało mogło przetrwać trudności i funkcjonować.

8. Księgi Apokaliptyczne: Powierzenie władzy Świętym Najwyższego w czasie przełomu (Księga Daniela 7:21—22, 27): W wizji sądu, gdy „sprawa wydawała się przegrana” dla Świętych w starciu z bestią („wahanie i sprawy wikłają się”), „przyszedł Przedwieczny i wydał wyrok na rzecz Świętych Najwyższego”. W tym kulminacyjnym momencie „ustanowiono zwierzchnika” — „królestwo i władzę” otrzymują Święci, by nią rządzić. Ten akt nie jest wynikiem samodzielnego podboju, lecz decyzji Najwyższego Sędziego („nie przydatne jest zakładanie samotnie”), co zapewnia ostateczną „pomyślność”.

Linia 2: „Trudności nawarstwiają się. Koń i wóz oddzielają się. Nie to złodziej, lecz ktoś, kto chce pojąć za żonę. Dziewczyna zachowuje stałość, nie obdarza łaską. Za dziesięć lat obdarzy łaską.”

Komentarz: Linia znajduje się w samym sercu chaosu początkowych trudności. Człowiek jest całkowicie unieruchomiony, jakby jego środek lokomocji (koń i wóz) rozpadł się. Pojawiają się fałszywe oskarżenia („nie to złodziej”) lub nieodpowiednie, przedwczesne propozycje sojuszu („ktoś, kto chce pojąć za żonę”). Kluczową cnotą jest tu stałość i czystość intencji („dziewczyna zachowuje stałość”). Odrzucenie nieodpowiednich, łatwych rozwiązań, choć przedłuża okres trudności, w dłuższej perspektywie („za dziesięć lat”) prowadzi do sukcesu i prawdziwego związku/sojuszu. To próba charakteru.

Dwie najlepsze analogie:

1. Pięcioksiąg (Tora): Józef w Egipcie (Księga Rodzaju 39): Józef jest w centrum „nawarstwiających się trudności”: jako niewolnik w obcym kraju. Spotyka go fałszywe oskarżenie (żona Potifara oskarża go o napastowanie, „nie to złodziej”) i nieodpowiednia propozycja (grzech cudzołóstwa, „ktoś chce pojąć za żonę”). Józef „zachowuje stałość” — odrzuca propozycję, pozostając wierny swoim zasadom i Bogu. Choć bezpośrednio prowadzi to do więzienia (przedłużenie trudności), ostatecznie ta stałość otwiera mu drogę do najwyższych zaszczytów („za dziesięć lat obdarzy łaską” — choć dosłownie trwało to dłużej, metafora jest idealna).

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Kuszenie Jezusa na pustyni (Ewangelia Mateusza 4:1—11): Jezus, tuż po chrzcie (początek misji), znajduje się na pustyni w stanie skrajnej „trudności” (głód, osamotnienie). Szatan przychodzi z przedwczesnymi, nieodpowiednimi „propozycjami sojuszu” (zamiana kamieni w chleb, pokazanie cudu, oddanie pokłonu dla zdobycia władzy). Jezus „zachowuje stałość”, odrzucając każdą pokusę słowem Bożym. To odrzucenie łatwych rozwiązań utwierdza Go w misji, która ostatecznie, przez krzyż i zmartwychwstanie, przyniesie prawdziwe zbawienie („obdarzy łaską”).

Przykłady z pozostałych grup:

2. Księgi Historyczne: Dawid na dworze Saula (1 Księga Samuela 18—26): Po zabiciu Goliata Dawid doświadcza „nawarstwiających się trudności”. Król Saul, początkowo życzliwy, zaczyna go podejrzewać i ścigać z zamiarem zabicia („nie to złodziej, lecz ktoś, kto chce pojąć za żonę” — można to odczytać metaforycznie: Saul chce „posiąść” lojalność i chwałę Dawida, by ją kontrolować lub zniszczyć). Dawid wielokrotnie ma okazję zabić Saula i łatwo zakończyć trudności, ale „zachowuje stałość” — szanuje pomazańca Pańskiego. Ta stałość ostatecznie prowadzi go do tronu, a nie buntu („za dziesięć lat obdarzy łaską” — metafora długiego, ale słusznego procesu).

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Stałość w cierpieniu wobec złych rad (Księga Hioba 2:9—10): W samym środku nieszczęść żona Hioba mówi mu: „Złorzecz Bogu i umrzyj!”. To straszliwa, nieodpowiednia „propozycja” — wezwanie do porzucenia wiary jako łatwego wyjścia z cierpienia. Hiob „zachowuje stałość”, odpowiadając: „Dobro przyjęliśmy z ręki Boga. Czemu zła przyjąć nie możemy?”. Jego stałość jest później wynagrodzona.

4. Prorocy Główni (Więksi): Jeremiasz w wykopie (Księga Jeremiasza 38): Jeremiasz głosi trudne słowo, co powoduje „nawarstwianie się trudności” — książęta wrzucają go do błotnistego wykopu, by umarł. Król Sedecjasz jest słaby, jego „wóz się rozpadł” — nie może lub nie chce skutecznie pomóc. Prorok odrzuca kompromis swoich przesłaniem („zachowuje stałość”). Ostatecznie zostaje uratowany przez Ebedmeleka, a jego słowa okazują się prawdziwe — jest to forma „obdarzenia łaską” dla wierności jego powołaniu.

5. Prorocy Mniejsi: Ozeasz i jego niewierna żona (Księga Ozeasza 1—3): Boże polecenie, by Ozeasz pojął za żonę nierządnicę, jest literalnym wcieleniem motywu „ktoś chce pojąć za żonę” w kontekście trudności i zdrady. Pomimo niewierności Gomer, Ozeasz ma „zachować stałość” i miłość, co jest proroczym obrazem stałości Boga wobec niewiernego Izraela. Nagroda („obdarzenie łaską”) to przyszłe odnowienie przymierza.

7. Listy Apostolskie: Wierność w osamotnieniu i nadzieja nagrody (2 List do Tymoteusza 4:9—18): Paweł opisuje swój finał: „wóz się rozpadł” — Demas go opuścił, Aleksander wyrządził zło, nikt nie stanął przy nim na pierwszym przesłuchaniu. Jest sam w trudnościach. Ale „zachowuje stałość” — wierzy, że Pan stał przy nim i umocnił go. Jego nagrodą („łaską”) jest „wieniec sprawiedliwości”.

8. Księgi Apokaliptyczne: Odrzucenie znaku Bestii dla zachowania wierności (Księga Objawienia 13:16—17, 14:1, 4—5): W czasie ostatecznych „trudności” i powszechnego przymusu (nakaz przyjęcia „znaku” Bestii pod groźbą wykluczenia ekonomicznego — „koń i wóz oddzielają się”), Święci „zachowują stałość”. Odrzucają przedwczesny i niegodziwy „sojusz” („nie obdarzają łaską”), wybierając wierność Barankowi. Ich „nieustanna troska” i czystość („nie skalali się z kobietami” — symboliczna wierność) zostają nagrodzone po czasie próby — „za dziesięć lat” — stanowiąc ich ostateczne zwycięstwo i zaślubiny z Barankiem na Syjonie.

Linia 3: „Kto goni jelenia bez leśniczego, ten tylko zabłądzi w lesie. Mąż szlachetny rozumie znaki czasu i wstrzymuje się od działania. Kroczenie naprzód sprowadziłoby tylko hańbę.”

Komentarz: Linia ostrzega przed ślepym, impulsywnym działaniem podjętym bez właściwego przewodnictwa („leśniczego”) i znajomości terenu. W chaosie początkowym łatwo stracić orientację i błąkać się bez celu, co prowadzi do frustracji i porażki. Mądrość („mąż szlachetny”) polega na rozpoznaniu, że nadszedł czas na bezczynność — nie na działanie. Próba forsowania rozwiązania na siłę, gdy droga nie jest jeszcze jasna, przyniesie tylko wstyd i kompromitację („hańbę”).

Dwie najlepsze analogie:

2. Księgi Historyczne: Saul ofiarujący całopalenie (1 Księga Samuela 13:8—14): Saul znajduje się w ogromnym stresie i trudnościach: wojsko filistyńskie gromadzi się przeciwko niemu, a ludzie zaczynają się rozpraszać. Czeka na Samuela, by złożyć ofiarę („leśniczy”). Gdy Samuel się spóźnia, Saul, działając impulsywnie i bez właściwego autorytetu („gonienie jelenia bez leśniczego”), sam składa ofiarę. To prowadzi do jego katastrofy: Samuel oznajmia mu, że przez ten czyn utracił królestwo. „Kroczenie naprzód sprowadziło hańbę”.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Ucieczka uczniów w Getsemani (Ewangelia Mateusza 26:31—35, 56): W chwili największego kryzysu, aresztowania Jezusa, uczniowie polegają na własnym rozumieniu i sile (Piotr chwyta za miecz). Gdy Jezus (ich „leśniczy”) każe schować miecz i poddaje się woli Ojca, oni, pozbawieni Jego bezpośredniego przewodnictwa i zagubieni w lesie strachu, uciekają. Ich impulsywne „działanie” (walka lub ucieczka) kończy się hańbą i zaparciem się Mistrza. Dopiero później, po otrzymaniu Ducha Świętego (nowego Przewodnika), będą mogli skutecznie działać.

Przykłady z pozostałych grup:

1. Pięcioksiąg (Tora): Nadanie Tory i złoty cielec (Księga Wyjścia 19—32): Izraelici na pustyni otrzymują Prawo od Boga (swojego „leśniczego”). Gdy jednak Mojżesz znika na górze na 40 dni, lud traci orientację i cierpliwość. Działając bez przewodnictwa („gonienie jelenia”), tworzą złotego cielca. To impulsywne działanie, podyktowane strachem i niepewnością, prowadzi do hańby i masakry.

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Niebezpieczeństwo pochopnego działania bez rozeznania (Księga Przysłów 19:2): „Gwałtowna żądza nie jest dobra, ani pośpiech nóg — bo wtedy człowiek błądzi.” To literalna mądrość odpowiadająca przestrodze z linii: działanie bez namysłu i rozeznania (brak „leśniczego”) prowadzi do błądzenia.

4. Prorocy Główni (Więksi): Izajasz i król Achaz (Księga Izajasza 7): Król Achaz jest w trudnej sytuacji militarnej. Prorok Izajasz (boski „leśniczy”) przychodzi do niego z poleceniem: „Zachowaj spokój i nie lękaj się”. Achaz jednak woli działać na własną rękę, szukając sojuszu z Asyrią („gonienie jelenia bez leśniczego”). To prowadzi do katastrofalnych długofalowych konsekwencji dla Judy, hańby i uzależnienia od potężnego sąsiada.

5. Prorocy Mniejsi: Jonasz uciekający do Tarszisz (Księga Jonasza 1): Jonasz otrzymuje od Boga („leśniczego”) jasne polecenie: idź do Niniwy. Zamiast iść wyznaczoną drogą, decyduje się na impulsywną ucieczkę w przeciwnym kierunku („gonienie jelenia” swoją własną ścieżką). Rezultatem jest chaos, burza i hańba wrzucenia do morza. Jego „kroczenie naprzód” okazuje się kompletnym błędem.

7. Listy Apostolskie: Paweł mówi o Izraelitach (Rzymian 10:2—3): „Albowiem świadczę im, że mają gorliwość dla Boga, ale gorliwość nie opartą na poznaniu. Ignorując bowiem Bożą sprawiedliwość, a próbując ustanowić własną, nie poddali się sprawiedliwości Bożej.” To opis „gonienia jelenia bez leśniczego” — gorliwe, ale pozbawione prawdziwego przewodnictwa Ducha działanie religijne, które prowadzi na manowce.

8. Księgi Apokaliptyczne: Ostrzeżenie przed fałszywym przewodnictwem Bestii (Księga Objawienia 13:1—4, 17—18): Ludzie ziemi, pozbawieni prawdziwego „leśniczego” (Boga), „idą za Bestią” w podziwie, oddając jej władzę. Jednak jest to „gonienie jelenia” — ślepe podążanie za zwodzicielskim przewodnictwem, które prowadzi na manowce „w lesie” chaosu i bałwochwalstwa. Mądrość („mąż szlachetny”) polega tu na „zrozumieniu znaków” (obliczenia liczby Bestii) i „wstrzymaniu się” od oddania jej pokłonu, by nie ponieść „hańby” i kary sądu, zamiast iść „naprzód” z opętanym tłumem.

Linia 4: „Koń i wóz oddzielają się. Szukaj przymierza. Kroczenie naprzód przyniesie pomyślność. Wszystko przyniesie korzyść.”

Komentarz: Linia znajduje się na granicy między wewnętrznym (dolny trigram) a zewnętrznym (górny trigram) światem. Poprzednie linie mówiły o chaosie i bezradności (rozbity wóz). Tutaj sytuacja się zmienia. Pomimo pozornej bezradności, jest to moment na aktywne poszukiwanie sojuszy i przymierzy („szukaj przymierza”). To nie jest czas na bierność, ale na mądre, zewnętrzne działanie, nawiązanie współpracy z kimś, kto ma siłę, wiedzę lub zasoby, których nam brakuje. Takie strategiczne działanie zmienia bieg wydarzeń i otwiera drogę do sukcesu („Kroczenie naprzód przyniesie pomyślność”).

Dwie najlepsze analogie:

2. Księgi Historyczne: Przymierze Dawida z Jonatanem (1 Księga Samuela 18:1—4, 20:1—42): Dawid, namaszczony, ale prześladowany przez króla Saula, znajduje się w sytuacji „rozbitego wozu” — jego życie jest zagrożone, a droga do tronu zablokowana. Aktywnie szuka i zawiera przymierze z Jonatanem, synem Saula. To przymierze jest kluczowe: Jonatan ostrzega Dawida, interweniuje u ojca i ostatecznie pomaga mu uciec. To strategiczne sojusznicze działanie („kroczenie naprzód”) pozwala Dawidowi przetrwać i ostatecznie osiągnąć sukces.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Jezus powołujący uczniów (Ewangelia Marka 3:13—19): Jezus rozpoczyna swoją publiczną misję. Zamiast działać w pojedynkę, świadomie i aktywnie „szuka przymierza”. Wychodzi na górę i powołuje Dwunastu, „aby Mu towarzyszyli, by mógł wysyłać ich na głoszenie nauki”. To stworzenie zespołu, sojuszu, jest strategicznym krokiem, który umożliwia rozprzestrzenienie się Jego misji i jest fundamentalne dla powodzenia całego przedsięwzięcia.

Przykłady z pozostałych grup:

1. Pięcioksiąg (Tora): Abraham i Lot rozdzielają się (Księga Rodzaju 13:1—12): Pomiędzy pasterzami Abrahama i Lota dochodzi do waśni („koń i wóz oddzielają się” w sensie konfliktu interesów). Abraham, jako starszy, aktywnie szuka rozwiązania poprzez przymierze i proponuje separację: „Czyż cały kraj nie stoi przed tobą otworem? Odłącz się ode mnie”. To mądre, pokojowe i strategiczne działanie („kroczenie naprzód”) nie tylko kończy konflikt, ale i przynosi korzyść Abrahamowi, któremu Bóg potwierdza obietnicę dotyczącą całej Ziemi.

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Moc cierpliwości i łagodności nad siłą (Księga Przysłów 27:17): „Żelazo żelazo ostrzy, a człowiek zaostrza usposobienie swego bliźniego.” Ten fragment mądrościowy doskonale oddaje ideę przymierza i sojuszu, gdzie współpraca i wymiana („szukaj przymierza”) przynoszą korzyść („zaostrzenie”) obu stronom, czyniąc je bardziej efektywnymi.

4. Prorocy Główni (Więksi): Wezwanie Izajasza do przymierza z Bogiem (Księga Izajasza 7:1—9): Król Achaz i lud Judy są przerażeni inwazją sprzymierzonych wojsk Aramu i Izraela („koń i wóz oddzielają się” — kraj jest rozrywany). Prorok Izajasz przychodzi z konkretnym przesłaniem od Boga: „zachowaj spokój i nie lękaj się”. Jest to wezwanie do zawarcia przymierza z Bogiem poprzez zaufanie, a nie do szukania sojuszy politycznych. Bóg oferuje znak — potwierdzenie tego przymierza. Achaz odrzuca tę ofertę, ale sama scena jest idealnym przykładem „szukania przymierza” jako drogi wyjścia z kryzysu. Dla tych, którzy by je przyjęli, byłaby to droga do pomyślności.

5. Prorocy Mniejsi: Zachariasz zachęca do odbudowy Świątyni (Księga Zachariasza 4:6—10): Lud powracający z wygnania napotyka na ogromne trudności i zniechęcenie przy odbudowie Świątyni („koń i wóz oddzielają się” — brak sił i środków). Prorok Zachariasz przychodzi z przesłaniem od Boga, które jest wezwaniem do zawarcia przymierza nie z ludźmi, ale z Duchem Bożym: „Nie dzięki mocy ani dzięki sile, lecz dzięki mojemu Duchowi to się stanie”. To wezwanie do sojuszu z Najwyższą Mocą. Przesłanie Zachariasza dodaje otuchy do „kroczenia naprzód” — zachęca, by nie gardzić „dniem małych początków” i obiecuje, że praca zostanie dokończona („przyniesie pomyślność”). Jego prorocka posługa bezpośrednio wspiera i wynagradza wysiłek odbudowy.5. Prorocy Mniejsi: Zachariasz zachęca do odbudowy Świątyni (Księga Zachariasza 4:6—10): Lud powracający z wygnania napotyka na ogromne trudności i zniechęcenie przy odbudowie Świątyni („koń i wóz oddzielają się” — brak sił i środków). Prorok Zachariasz przychodzi z przesłaniem od Boga, które jest wezwaniem do zawarcia przymierza nie z ludźmi, ale z Duchem Bożym: „Nie dzięki mocy ani dzięki sile, lecz dzięki mojemu Duchowi to się stanie”. To wezwanie do sojuszu z Najwyższą Mocą. Przesłanie Zachariasza dodaje otuchy do „kroczenia naprzód” — zachęca, by nie gardzić „dniem małych początków” i obiecuje, że praca zostanie dokończona („przyniesie pomyślność”). Jego prorocka posługa bezpośrednio wspiera wysiłek odbudowy.

7. Listy Apostolskie: Wysłanie Tytusa do Koryntu (2 List do Koryntian 8:16—24): Paweł rozwiązuje trudności w relacjach z Kościołem w Koryncie. Zamiast działać sam, „szuka przymierza” i wysyła Tytusa oraz „braci” jako swoich przedstawicieli, by stworzyć sojusz oparty na zaufaniu i transparentności. To strategiczne posunięcie ma przynieść „korzyść” i naprawić relacje.

8. Księgi Apokaliptyczne: Modlitwa świętych pod ołtarzem (Objawienie 6:9—11): Dusze męczenników wołają: „Dokądże, Władco święty i prawdziwy, nie sądzisz i nie mścisz się za krew naszą?”. To jest akt „szukania przymierza” i sprawiedliwości u najwyższego Zwycięzcy — Boga. Otrzymują białą szatę (symbol usprawiedliwienia) i zachętę do cierpliwości, aż dopełni się liczba ich współsług. Ich wołanie jest wysłuchane, a ostateczna korzyść (tryumf) jest pewna.

Linia 5: „Jego drobna wytrwałość przynosi pomyślność. Jego wielka wytrwałość przynosi niepomyślność.”

Komentarz: Linia piąta jest miejscem władcy, ale w heksagramie trudności oznacza to, że siła jest jeszcze ograniczona. Kluczowa jest tutaj umiarkowana, stopniowa wytrwałość. „Drobna wytrwałość” to cierpliwe, systematyczne i ostrożne działanie, dostosowane do okoliczności. Przynosi ono sukces, ponieważ nie napotyka na nadmierny opór. „Wielka wytrwałość” to próba przeforsowania celu za pomocą siły, upór i sztywne trzymanie się planu bez względu na zmieniającą się sytuację. W delikatnym momencie początku taka postawa jest zbyt agresywna i nieelastyczna, co prowadzi do niepowodzenia.

Dwie najlepsze analogie:

2. Księgi Historyczne: Dawid wobec Saula (1 Księga Samuela 24 oraz 26): Dawid, ścigany przez Saula, ma dwie okazje, by go zabić (w jaskini En-Gedi i obozie na pustyni Zif). Wykazuje „drobna wytrwałość” — jest wytrwały w swoim celu (ocalenie życia, bycie wiernym pomazańcowi Bożemu), ale przejawia ją przez powstrzymanie się od radykalnego działania (nie zabija Saula). To przynosi mu pomyślność — zyskuje moralny autorytet i Bóg sam usuwa Saula. Gdyby wykazał „wielką wytrwałość” i siłowo usunął rywala, splamiłby się i mógł stracić legitymację do rządzenia.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Jezus unikający konfrontacji (Ewangelia Jana 7:1—9, 8:59): Bracia Jezusa namawiają Go, by „wielką wytrwałością” poszedł do Jerozolimy i publicznie objawił swoją moc. Jezus odmawia: „Dla was czas jest zawsze dogodny. Dla Mnie nie nadszedł jeszcze właściwy czas”. Jego „drobna wytrwałość” polega na cierpliwym, ostrożnym realizowaniu misji, unikaniu przedwczesnej konfrontacji z władzami, która skończyłaby się „niepomyślnością” (wcześniejszym aresztowaniem). Gdy ludzie chcą Go ukamienować, „ukrywa się i wychodzi ze świątyni” — to nie ucieczka, ale mądre wycofanie.

Przykłady z pozostałych grup:

1. Pięcioksiąg (Tora): Jakub wracający do Ezawa (Księga Rodzaju 32—33): Jakub wraca do domu w strachu przed bratem Ezawem. Zamiast iść z „wielką wytrwałością” (siłą zbrojną), okazuje „drobna wytrwałość”: wysyła naprzód stopniowo dar za darem, by złagodzić serce brata, modli się, a w końcu sam kłania się Ezawowi siedem razy. Ta pokorna, ostrożna taktyka przynosi pomyślność — pojednanie. Gdyby zaatakował lub uciekł, spotkałaby go niepomyślność.

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Przewaga łagodnej wytrwałości nad siłowym uporem (Księga Przysłów 25:15): „Cierpliwością można nakłonić władcę, a łagodny język łamie kość.” To dosłowna ilustracja „drobnej wytrwałości” (cierpliwość, łagodny język), która przynosi pomyślność, w przeciwieństwie do twardego, nieugiętego nacisku („wielka wytrwałość”), który spotkałby się z oporem („kość”).

4. Prorocy Główni (Więksi): Jeremiasz i jarzmo (Księga Jeremiasza 27—28): Jeremiasz, by przekazać proroctwo o poddaniu się Babilończykom, zakłada na siebie drewniane jarzmo („drobna wytrwałość” — symboliczny, pokojowy akt). Prorok Chananiasz łamie je, reprezentując postawę „wielkiej wytrwałości” — wezwanie do natychmiastowego buntu i wyzwolenia siłą. Bóg przez Jeremiasza ogłasza, że Chananiasz umrze, co się spełnia. Pokorna wytrwałość Jeremiasza okazuje się słuszna.

5. Prorocy Mniejsi: Postawa proroka Habakuka (Księga Habakuka 1—2): Habakuk widzi niesprawiedliwość i woła do Boga: „Dlaczego?” (Ha 1:2—4). Zamiast jednak działać z „wielką wytrwałością” własną siłą, przyjmuje postawę „drobnej wytrwałości”: „Będę czuwał na stanowisku swoim (…) by zobaczyć, co [Bóg] powie we mnie” (Ha 2:1). Jego cierpliwe czekanie na Bożą odpowiedź zostaje nagrodzone objawieniem, które staje się podstawą jego wiary.

7. Listy Apostolskie: Paweł o słabości (2 List do Koryntian 12:7—10): Paweł prosił Boga trzykrotnie, by usunął od niego „oścień dla ciała” („wielka wytrwałość” w dążeniu do własnego komfortu). Bóg odpowiada: „Wystarczy ci mojej łaski. Moc bowiem w słabości się doskonali.” Paweł przyjmuje więc „drobna wytrwałość”: „Lecz najchętniej będę się chlubił z moich słabości, aby zamieszkała we mnie moc Chrystusa.” Ta postawa przynosi mu prawdziwą pomyślność — moc Chrystusa.

8. Księgi Apokaliptyczne: Zachowanie wierności przez „drobne” czyny w czasie wielkiego ucisku (Księga Objawienia 13:9—10, 14:12): W obliczu bestii, której dano moc „zwyciężyć świętych”, wymagana jest nie heroiczna konfrontacja („wielka wytrwałość”), lecz „wytrwałość i wiara świętych” (Obj 13:10) przejawiająca się w „drobnej”, codziennej wierności — „strzeżeni są przykazań Bożych i wiary Jezusa” (Obj 14:12). To „drobna wytrwałość” przetrwania i nieprzyjęcia znamienia, a nie otwarty bunt, prowadzi do ostatecznej „pomyślności” — zbawienia. Próba „wielkiej wytrwałości” (jak fizyczny opór) przeciwko absolutnej mocy bestii przyniosłaby natychmiastową zagładę („niepomyślność”).

Linia 6: „Koń i wóz oddzielają się. Łzy rozpaczy wylewają się strumieniem.”

Komentarz: Linia znajduje się na samym szczycie heksagramu, poza sytuacją. Reprezentuje punkt, w którym początkowe trudności okazały się zbyt przytłaczające, a energia wyczerpana. To całkowite załamanie i niepowodzenie. Wszystkie środki (koń i wóz) zawiodły, a osoba pozostaje w stanie bezradności, rozpaczy i żalu. Nie ma już siły na działanie, tylko na opłakiwanie porażki. To koniec pewnej fazy, który uczy pokory i może przygotować grunt pod nowy początek po okresie żałoby.

Dwie najlepsze analogie:

2. Księgi Historyczne: Upadek Saula na górze Gilboa (1 Księga Samuela 31:1—6): Król Saul, który przez swoją nieposłuszeństwo i brak wiary sam wpędził się w ślepą uliczkę, doświadcza ostatecznego „rozbicia wozu”. Jego armia jest rozbita, synowie giną, a on sam, ciężko ranny, popełnia samobójstwo. To jest moment całkowitej, ostatecznej klęski, za którą płakał cały Izrael. Jego historia to tragiczny przykład nieprzezwyciężonych początkowych trudności, które prowadzą do kompletnej katastrofy.

4. Prorocy Główni (Więksi): Upadek Jerozolimy i Lamentacje Jeremiasza (Księga Lamentacji 1—1:2-22): To literalne wcielenie „nieszczęsnych łez wylewających się strumieniem”. Po długim oblężeniu Jerozolima upada, Świątynia zostaje zniszczona, a lud uprowadzony do niewoli. Jeremiasz, świadek tej tragedii, pisze księgę żałobnych pieśni: „Płaczcie! (…) Opłakujcie Jerozolimę, wylewajcie łzy strumieniem we dnie i w nocy!” (Lm 2:18). To kres marzeń, całkowite załamanie się narodowego projektu.

Przykłady z pozostałych grup:

1. Pięcioksiąg (Tora): Kain po zabójstwie Abla (Księga Rodzaju 4:8—14): Kain, nie radząc sobie z poczuciem odrzucenia (początkowa trudność), dopuszcza się bratobójstwa. W wyroku Boga słyszy: „Gdy będziesz uprawiał ziemię, nie da już ona więcej plonu tobie”. Jego środki utrzymania („koń i wóz”) są definitywnie złamane. Jego lament: „Zbyt wielka jest kara (…). Oto wypędzasz mnie dziś z tej roli” wyraża rozpacz i świadomość całkowitej, nieodwracalnej porażki swojego życia.

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Rozpacz Hioba (Księga Hioba 3, 30:26—31): Po utracie majątku, dzieci i zdrowia Hiob pogrąża się w głębokiej rozpaczy: „Niech zginie dzień, w którym się urodziłem (…) Czemu dał życie strapionym?” (Hi 3:3,20). Jego łzy leją się strumieniem, a wszystkie jego nadzieje i dotychczasowe życie legły w gruzach. Doznaje całkowitego załamania i opłakuje swój los.

5. Prorocy Mniejsi: Upadek Samarii i los Izraela (Księga Ozeasza 10:1—8): Bóg zapowiada karę dla Izraela za bałwochwalstwo: „Zniszczone będzie Samaria (…). Znikną wyżyny, grzech Izraela”. Proroctwo kończy się obrazem całkowitej klęski: „I powiedzą górom: Zakryjcie nas! a pagórkom: Padnijcie na nas!” (wers 8). To obraz narodu, którego „wóz się rozpadł” i który doświadcza ostatecznych konsekwencji swoich czynów.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Judasz po zdradzie (Ewangelia Mateusza 27:3—5): Judasz, widząc, że Jezusa skazano, doznaje załamania. Jego plan (działanie z własnej inicjatywy) kończy się całkowitą katastrofą. Poczucie winy i rozpacz są tak wielkie, że odrzuca zapłatę („koń i wóz” zdrady są bezużyteczne) i idzie się powiesić. Jego historia to tragiczny przykład nieodwracalnej porażki na poziomie moralnym i duchowym.

7. Listy Apostolskie: Opłakiwanie porażki starego człowieka (List do Rzymian 7:18—24): Paweł opisuje dramatyczną „walkę” wewnętrzną, stwierdzając: „nie czynię dobra, którego chcę, ale czynię to zło, którego nie chcę”. Dochodzi do punktu całkowitego „wyczerpania” i rozpaczy, wołając: „Nędzny ja człowiek! Któż mnie wybawi z ciała, [skazanego] na śmierć?”. To jest duchowy odpowiednik „nieszczęsnych łez” wylewanych z powodu „niepowodzenia” w osiągnięciu sprawiedliwości własnymi siłami. Jednakże, w przeciwieństwie do czystej tragedii linii, Paweł natychmiast wskazuje „drogi wyjścia” w Chrystusie (Rz 7:25), co jest charakterystyczne dla Listów.

8. Księgi Apokaliptyczne: Upadek Babilonu (Objawienie 18:9—19): Kupcy i żeglarze opłakują upadek Wielkiego Babilonu: „I płakali, i lamentowali (…) «Biada, biada, wielka stolico (…) w jednej godzinie runął ten wielki dostatek!»”. Ich „koń i wóz” (źródła bogactwa i władzy) legły w gruzach. Stoją z daleka „ze strachu przed jej katuszami” i „płacząc się i lamentując”, widząc kompletny koniec swojego świata.

Heksagram 4 — ䷃ Mēng (Młodość, Niedoświadczenie)

Ogólna idea: Heksagram ten symbolizuje niedojrzałość, niewiedzę, głupotę, ale także potencjał do uczenia się i rozwoju. Dotyczy zarówno młodości, jak i każdej sytuacji, w której brakuje nam doświadczenia, jasności lub jesteśmy zdezorientowani. Kluczową rolę odgrywa tu nauczyciel lub przewodnik.

Linia 1: „Aby rozwiać nieświadomość, korzystne jest wymierzenie kary. Aby położyć kres kajdanom: dalsze wkładanie ich przynosi niekorzyść.”

Komentarz: Ta linia dotyczy najwcześniejszego etapu niedojrzałości lub głupoty. Mówi o potrzebie zdyscyplinowania („wymierzenie kary”) w celu rozwiania nieświadomości i zapobieżenia utrwaleniu się złych nawyków („kajdany”). Jest to surowa, ale konieczna interwencja, która ma na celu skorygowanie kursu na samym początku, zanim błędy się utrwalą. „Dalsze wkładanie kajdan” oznacza tu pobłażliwość, która tylko pogłębia problem.

Dwie najlepsze analogie:

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Dyscyplinowanie jako wyraz ojcowskiej miłości (Księga Przysłów 13:24): „Kto żałuje swej rózgi, ten nienawidzi swego syna, lecz kto go miłuje, ten dość wcześnie go karci.” To bezpośrednie odzwierciedlenie idei linii: wczesna, wymierzona z miłością kara (dyscyplina) jest aktem troski, który „rozwiązuje kajdany” przyszłej głupoty i nieodpowiedzialności. Pobłażanie („żałowanie rózgi”) jest formą nienawiści, gdyż skazuje dziecko na kajdany jego własnych wad.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Wypędzenie przekupniów ze świątyni (Ewangelia Jana 2:13—16): Jezus, widząc profanację domu Bożego, podejmuje radykalną, dyscyplinującą akcję. Nie jest to pobłażliwa nauka, ale stanowczy, fizyczny akt „wymierzenia kary” (przewracanie stołów, bicie z bicza), który ma „rozwiązać kajdany” komercjalizacji kultu i przywrócić właściwy porządek. To działanie mające na celu natychmiastowe powstrzymanie zła u jego podstaw.

Przykłady z pozostałych grup:

1. Pięcioksiąg (Tora): Mądrość wczesnego karania (Księga Powtórzonego Prawa 8:5): „Pouczaj się w sercu, że jak człowiek ćwiczy syna, tak Pan, Bóg twój, ćwiczy ciebie.” Ten fragment pokazuje, że dyscyplina („ćwiczenie”) jest fundamentalną zasadą relacji Boga z Izraelem już od samego początku, od czasu wędrówki na pustyni. Bóg „karci” swój lud nie jako akt gniewu, ale jako nauczyciel, by „rozwiązać kajdany” niewiary i nieposłuszeństwa, które mogłyby się utrwalić. To idealne odzwierciedlenie „wymierzenia kary” jako aktu troski.

2. Księgi Historyczne: Adoniasz (1 Księga Królewska 1:5—6): Król Dawid był zbyt pobłażliwy („dalsze wkładanie kajdan”) wobec swojego syna Adoniasza: „Ojciec jego nigdy go nie strapił nie pytając: «Dlaczego tak postępujesz?»”. Brak wczesnej dyscypliny pozwolił Adoniaszowi utrwalić w sobie pychę i ambicję, które ostatecznie doprowadziły go do buntu i śmierci. To przykład „niekorzyści” wynikającej z braku wczesnej interwencji.

4. Prorocy Główni (Więksi): Kara jako korekta dla zatwardziałego serca (Księga Izajasza 1:5—6, 25—26): Bóg, jako nauczyciel, pyta: „Gdzie was ukarać jeszcze? (…) Cała głowa chora, serce osłabłe”. Jego „wymierzenie kary” — dopuszczenie klęsk i spustoszeń — ma na celu „rozwianie nieświadomości” i skruszenie zatwardziałości ludu, który trwa w grzechu jak w „kajdanach”. Celem tej surowej lekcji nie jest zniszczenie, ale „przywrócenie sędziów jak dawniej” — oczyszczenie i przywrócenie do stanu prawidłowego funkcjonowania.

5. Prorocy Mniejsi: Słowo napomnienia przeciwko duchowej apatii (Księga Aggeusza 1:5—7): Prorok Aggeusz surowo upomina lud, który zaniedbał odbudowę Świątyni, a troszczył się o własne domy: „Rozważajcie nad tym, co czynicie!”. To jest boska „kara” (słowo napomnienia) mająca na celu „rozwiązanie kajdan” duchowej apatii i pobłażliwości oraz skorygowanie kursu całej społeczności.

7. Listy Apostolskie: Ekskomunika jako lekarstwo na duchowe zatracenie (1 List do Koryntian 5:1—5): Paweł nakazuje surową dyscyplinę wobec człowieka, który żyje z żoną swojego ojca. Nakazuje „wydać go szatanowi na zatracenie ciała” (wykluczyć ze wspólnoty), aby jego duch był zbawiony. Jest to ekstremalna forma „wymierzenia kary” nie dla zemsty, ale właśnie po to, by „rozwiązać kajdany” grzechu i doprowadzić do nawrócenia („ocalenia ducha”).

8. Księgi Apokaliptyczne: Upomnienie jako korygująca kara dla Kościołów (Księga Objawienia 3:19): „Wszystkich, których kocham, karciłem i ćwiczę. Bądź więc gorliwy i nawróć się!”. Słowa Chrystusa skierowane do Laodycei są esencją wczesnej interwencji: „kara” (gr. paideuō, co oznacza również „wychowywać”, „dyscyplinować”) ma charakter korygujący i zapobiegawczy („ćwiczę”), a jej celem jest „rozwianie nieświadomości” i samozadowolenia („mówisz: Jestem bogaty”) oraz wezwanie do nawrócenia, zanim zatwardziałość stanie się nieodwracalna. To akt miłości, mający „położyć kres kajdanom” duchowej letniości.

Linia 2: „Umieć przyjąć niedojrzałych z wyrozumiałością przynosi pomyślność. Pojąć żonę przynosi pomyślność. Syn jest zdolny wziąć w posiadanie swój dom.”

Komentarz: Ta linia przedstawia idealnego nauczyciela lub przewodnika (zazwyczaj reprezentowanego przez mocną, yangową linię na tym miejscu). Jego postawa cechuje się wyrozumiałością, cierpliwością i otwartością („przyjąć niedojrzałych z wyrozumiałością”). Jest to postać, która potrafi zarządzać chaosem niedojrzałości (symbolizowanym przez pozostałe linie yin) i przekształcić go w porządek. Metafora „pojąć żonę” i „syn zdolny do objęcia domu” wskazuje na zdolność do tworzenia harmonijnych relacji i przywracania ładu tam, gdzie panuje zamęt. To nie jest surowa dyscyplina (jak w Linii 1), ale łagodne, ale skuteczne przewodnictwo.

Dwie najlepsze analogie:

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Jezus i Samarytanka (Ewangelia Jana 4:1—26): Jezus wykazuje się doskonałą wyrozumiałością i umiejętnością przewodzenia. Pomimo głębokich podziałów religijnych i społecznych (bycia Żydem, rozmową z Samarytanką, i to grzeszną) nie potępia, ale prowadzi ją łagodnie i cierpliwie od pytania o wodę do uznania jej grzechu i objawienia siebie jako Mesjasza. To archetyp „pojęcia żony” — nawiązania głębokiej, transformującej relacji z tym, kto jest duchowo „niedojrzały” lub zagubiony.

7. Listy Apostolskie: Macierzyńska czułość i ojcowskie napominanie w przewodnictwie (1 List do Tesaloniczan 2:7—8, 11—12): Paweł opisuje swoje apostolskie przewodnictwo w sposób idealnie pasujący do tej linii: „…lecz byliśmy pełni życzliwości wśród was, jak matka, która troskliwie pieści swoje dzieci. (…) Jak ojciec dzieci swoje, napominaliśmy każdego z was, zachęcaliśmy i prosiliśmy.” To połączenie matczynej czułości („przyjąć z wyrozumiałością”) i ojcowskiego napominania oraz zachęty („syn zdolny objąć dom”) jest modelem doskonałego przywództwa duchowego.

Przykłady z pozostałych grup:

1. Pięcioksiąg (Tora): Porada Jetro (Księga Wyjścia 18:13—26): Mojżesz, jako niedoświadczony przywódca, próbuje sam sądzić wszystkich ludzi od rana do wieczora. Jego teść, Jetro, przejmuje rolę mądrego nauczyciela (9 na drugim miejscu). Z wyrozumiałością przyjmuje tę sytuację („przyjąć niedojrzałych”) i daje radę, która wprowadza ład: ustanowienie systemu sędziów. To pozwala Mojżeszowi („synowi”) stać się naprawdę „zdolnym do objęcia swojego domu” — skutecznie zarządzać narodem.

2. Księgi Historyczne: Elizeusz i Naaman (2 Księga Królewska 5:1—14): Prorok Elizeusz wykazuje się wyrozumiałością wobec dumnego i niedowierzającego Naamana. Zamiast go potępiać, daje mu prostą instrukcję: „Idź, obmyj się siedem razy w Jordanie”. Gdy Naaman się buntuje, to jego słudzy (grający tu rolę „nauczycieli pomocników”) łagodnie go przekonują: „Ojcze, gdyby prorok kazał ci uczynić coś trudnego, czy nie byłbyś posłuszny?” Elizeusz „przyjął niedojrzałego z wyrozumiałością”, a skutkiem było uzdrowienie i wyznanie wiary.

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Łagodna odpowiedź jako uśmierzacz gniewu (Księga Przysłów 15:1): „Łagodna odpowiedź uśmierza gniew, lecz słowo przykre wzmaga złość.” Ta maksyma mądrościowa doskonale oddaje ducha Linii 2. „Łagodna odpowiedź” to narzędzie wyrozumiałego nauczyciela, które skutecznie zarządza chaosem czyjegoś gniewu (formą niedojrzałości) i przywraca pokój („pomyślność”).

4. Prorocy Główni (Więksi): Prorok jako cierpliwy nauczyciel nadziei (Księga Izajasza 40:1, 9—11): „Pocieszajcie, pocieszajcie mój lud! — mówi wasz Bóg. (…) Wstąp na wysoką górę, zwiastunko dobrej nowiny dla Syjonu! (…) Oto Pan Bóg przychodzi z mocą (…) Jak pasterz pasie On swą trzodę, gromadzi [ją] swym ramieniem, jagnięta nosi na swej piersi, owce karmiące prowadzi łagodnie”. Pomimo surowości swej misji, Bóg przez Izajasza ukazuje siebie jako wyrozumiałego przewodnika, który „przyjmuje niedojrzałych” (jak jagnięta) z czułością i delikatnością, prowadząc łagodnie tych, którzy potrzebują opieki („pojąć żonę” — obraz zaślubin Boga z ludem), by w końcu przywrócić im dom i bezpieczeństwo („zdolny wziąć w posiadanie swój dom” — powrót z wygnania).

5. Prorocy Mniejsi: Odnowa przymierza przez miłosierne przywiedzenie (Księga Ozeasza 2:16, 19—20): Bóg, poprzez proroka, mówi o swoim zbuntowanym ludzie jak o niewiernej żonie. Zapowiada jednak działanie wyrozumiałe i odnowę relacji: „Dlatego chcę ją przynęcić, na pustynię ją wyprowadzić i mówić do jej serca. (…) Poślubię cię sobie na wieki, poślubię przez sprawiedliwość i prawo, przez miłość i miłosierdzie. Poślubię cię sobie przez wierność, a poznasz Pana.” To boski akt „pojęcia żony” — przywrócenia relacji z „niedojrzałym” ludem przez cierpliwość i wytrwałą miłość.

8. Księgi Apokaliptyczne: Baranek jako pasterz prowadzący do źródeł życia (Księga Objawienia 7:16—17): „Nie będą już łaknąć ani pragnąć, i nie porazi ich słońce ani żaden upał, ponieważ Baranek, który jest pośrodku tronu, będzie ich pasł i prowadził do źródeł wód życia”. Pomimo kontekstu wielkiego ucisku, ostateczną rzeczywistością dla wytrwałych jest nie surowy sąd, ale czuła opieka Baranka. On „przyjmuje” ich wyczerpane niedojrzałością i prześladowaniami życie, by „prowadzić łagodnie” („pojąć żonę” — obraz Oblubienicy Baranka) i dać im ostateczne, bezpieczne dziedzictwo („źródła wód życia” jako nowy dom, który „syn zdolny jest objąć”). To najwyższe wypełnienie mentorskiej obietnicy.

Linia 3: „Nie bierz tej dziewczyny. Gdy ujrzysz człowieka bogatego, nie trać swej godności. Nic nie jest korzystne.”

Komentarz: Ta linia przedstawia błąd niedojrzałości polegający na utracie własnego centrum i godności w pogoni za czymś zewnętrznym. „Nie bierz tej dziewczyny” jest symbolem niepohamowanego pożądania lub chęci posiadania czegoś, co nie jest dla nas dobre. „Gdy ujrzysz człowieka bogatego, nie trać swej godności” ostrzega przed służalczością, próbą przypodobania się komuś wpływowemu lub bogatemu przez porzucenie własnych zasad. Rezultatem takiej postawy jest utrata siebie, a nie zysk („Nic nie jest korzystne”). To linia przestrogi przed łatwym uleganiem pokusom.

Dwie najlepsze analogie:

1. Pięcioksiąg (Tora): Ezaw sprzedaje pierworództwo (Księga Rodzaju 25:29—34): Ezaw, zmęczony i głodny, pod wpływem chwili fizycznej słabości (forma niedojrzałości), lekceważy swoją najcenniejszą duchową godność i dziedzictwo — pierworództwo. Widzi „człowieka bogatego” w swoim bracie, który ma jedzenie, i dla chwilowej gratyfikacji („ugotowanej soczewicy”) traci wszystko („Nie bierz tej dziewczyny” -> „Nie oddawaj pierworództwa”). Rezultat to strata: „Nic nie jest korzystne”.

2. Księgi Historyczne: Gehazi i dary Naamana (2 Księga Królewska 5:20—27): Gehazi, sługa proroka Elizeusza, widzi „człowieka bogatego” — uzdrowionego Naamana, który ofiarował dary, odrzucone przez Elizeusza. Gehazi, kierowany chciwością, goni za Naamanem i kłamstwem wyłudza od niego srebro i szaty. Popełnia błąd pożądania („bierze tę dziewczynę” — materialne dobra) i traci swoją godność jako sługa Boży. Kara jest natychmiastowa: dostaje trąd Naamana. Jego działanie okazało się skrajnie niekorzystne.

Przykłady z pozostałych grup:

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Ostrzeżenie przed cudzołożnicą (Księga Przysłów 5:1—8): Mądrość ostrzega przed obcą kobietą (symbol każdej pokusy, która odciąga od celu): „Bo usta cudzołożnicy są słodkie… ale finał jej jest gorzki jak piołun”. To literalne odzwierciedlenie przestrogi „Nie bierz tej dziewczyny”. Autor podkreśla, że ulec to stracić honor i oddać „bogactwo” (godność, życie) obcym: „Nie oddawaj obcym twej godności”.

4. Prorocy Główni (Więksi): Król Ezechiusz i posłowie babilońscy (Księga Izajasza 39:1—8): Król Ezechiusz, uleczały przez Boga, popełnia błąd dumy. Gdy przychodzą posłowie z potężnego Babilonu („człowiek bogaty”), on traci roztropność i godność władcy, chełpliwie pokazując im wszystkie swoje skarby i arsenał. Prorok Izajasz karci go, zapowiadając, że wszystko to zostanie zabrane do Babilonu. Ezechiusz, kierując się pragnieniem uznania, stracił wszystko dla potomków.

5. Prorocy Mniejsi: Zdrada zasad dla pozornego bezpieczeństwa (Księga Ozeasza 5:11—13): Efraim (Izrael), widząc potęgę „bogatego” króla Asyrii, „traci swoją godność” i niezależność, „uprzecie idąc za obcym przykazaniem” i szukając sojuszu. Ta służalczość i porzucenie własnego powołania okazują się zgubne — sojusz nie przynosi „korzyści”, a wręcz pogłębia chorobę i ucisk („on nie może was uleczyć”), potwierdzając, że „nic nie jest korzystne” z takiej hańbiącej transakcji.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Judasz (Ewangelia Mateusza 26:14—16): Judasz Iskariota widzi „człowieka bogatego” — arcykapłanów oferujących srebrniki. Porzuca swoją godność jako Apostoł („traci swą godność”) i zgadza się zdradzić Jezusa. Bierze „tę dziewczynę” — srebrniki — które stają się symbolem jego hańby i zguby. Jego działanie jest ostatecznie niekorzystne w każdym możliwym wymiarze.

7. Listy Apostolskie: Chciwość jako korzeń utraty wiary i godności (1 List do Tymoteusza 6:9—10): „A tych, którzy chcą się bogacić, spotyka pokusa, upadek i wiele bezsensownych i szkodliwych pożądań, które pogrążają ludzi w zgubę i zatracenie. Albowiem korzeniem wszelkiego zła jest chciwość pieniędzy. Niektórzy, ulegając jej, zbłądzili z dala od wiary i siebie samych przeszyli wielu cierpieniami.” To jest doktrynalne ujęcie zasady z Linii 3. Pogoni za bogactwem (lub czymś zewnętrznym) jako drogi, która prowadzi do utraty siebie i cierpienia.

8. Księgi Apokaliptyczne: Do Kościoła w Laodycei (Objawienie św. Jana 3:17—18): „Mówisz: «Jestem bogaty»… a nie wiesz, żeś pożałowania godzien nędzarz”. Laodycea, z powodu swojej materialnej zamożności, popadła w duchową pychę i samozadowolenie. Straciła swoją prawdziwą godność (ubóstwo przed Bogiem). Bóg radzi jej, by kupiła od Niego prawdziwe bogactwo, czyli by przestała ufać zewnętrznemu bogactwu i odzyskała wewnętrzną godność. To przykład zbiorowej utraty godności przez pozorny sukces.

Linia 4: „Zawód z powodu niedojrzałości. Pożałowania godne.”

Komentarz: Linia znajduje się w miejscu ruchu i podejmowania decyzji, ale jest słaba (yin). Reprezentuje stan głębokiego zagubienia, beznadziei i poczucia uwięzienia we własnej niedojrzałości lub głupocie. To moment, gdy osoba zdaje sobie sprawę ze swojej ignorancji, ale czuje się całkowicie bezradna, by to zmienić. Brakuje jej zarówno wewnętrznej siły, jak i zewnętrznego przewodnictwa. To „pożałowania godny” stan, który prowadzi do poczucia wstydu, frustracji i porażki. Jest to przeciwieństwo Linii 2, gdzie obecny jest wyrozumiały nauczyciel.

Dwie najlepsze analogie:

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Egzystencjalny zawód wobec marności życia (Księga Koheleta 2:17—20): „I znienawidziłem życie, bo przykre mi były wszystkie sprawy, które się dzieją pod słońcem, że wszystko jest marnością i pogoń za wiatrem. I znienawidziłem całego mojego trudu (…) Muszę go odstąpić człowiekowi, który przyjdzie po mnie. A kto wie, czy będzie mądry, czy głupi?” Kohelet doświadcza egzystencjalnego zawodu i poczucia bezsensu („zawód z powodu niedojrzałości” wobec natury życia). Jego mądrość prowadzi go do stanu gorzkiego rozczarowania własnymi ograniczeniami i głupotą świata, co jest głęboko „pożałowania godne”.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Piotr się wypiera (Ewangelia Marka 14:66—72): Po tym, jak Piotr trzykrotnie wyparł się Jezusa, realizuje się zapowiedź: „kur zapiał”. Wers 72 mówi: „Wyszedł na zewnątrz i gorzko zapłakał.” Piotr doświadcza druzgocącego zawodu w sobie samym. Jego duchowa niedojrzałość (polegająca na poleganiu na własnej sile) została brutalnie obnażona. Jego płacz to kwintesencja „pożałowania godnego” stanu — poczucia całkowitej porażki i zdrady własnych ideałów.

≈

Przykłady z pozostałych grup:

1. Pięcioksiąg (Tora): Reakcja Izraela na raport zwiadowców (Księga Liczb 14:1—4, 26—35): Usłyszawszy przerażający raport o mieszkańców Kanaanu, cała społeczność Izraela popada w stan skrajnego zwątpienia i beznadziei: „Czemu Pan prowadzi nas do tego kraju… Czyż nie lepiej nam wrócić do Egiptu?”. Ta reakcja jest „zawodem z powodu niedojrzałości” — braku wiary i duchowej niedojrzałości, by zaufać Bożej obietnicy. Konsekwencją jest wyrok: całe pokolenie zmarło na pustyni — stan głęboko „pożałowania godny”.

2. Księgi Historyczne: Eliasz pod jałowcem (1 Księga Królewska 19:4): Po swoim wielkim zwycięstwie na Karmelu, Eliasz, zagrożony przez Izebel, popada w skrajne wyczerpanie i rozpacz: „Wielki już czas, o Panie! Zabierz moje życie, bo nie jestem lepszy od moich przodków.” To moment załamania, „zawodu” — nie w Bogu, ale w sobie i swojej misji. Jego stan jest „pożałowania godny”; jest uwięziony w poczuciu samotności i bezradności.

4. Prorocy Główni (Więksi): Proroczy lament z powodu ciężaru powołania (Księga Jeremiasza 20:7—8, 14—18): Jeremiasz, prześladowany za swoje prorockie posłannictwo, doświadcza głębokiego zawodu i żalu: „Uwiodłeś mnie, Panie, a ja pozwoliłem się uwieść… Stałem się codziennym pośmiewiskiem, wszyscy ze mnie kpią. (…) Przeklęty niech będzie dzień, w którym się urodziłem!”. Jego lament jest ekstremalnym wyrazem „zawodu” z powodu ciężaru powołania, które go przerasta, i poczucia, że Bóg go „zwiódł”. To jeden z najbardziej „pożałowania godnych” stanów w literaturze prorockiej.

5. Prorocy Mniejsi: Beznadzieja Jonasza pod rośliną rycynusową (Księga Jonasza 4:3, 8—9): Po tym, jak Bóg okazał litość Niniwie, Jonasz, „rozgniewany do głębi”, doświadcza „zawodu” i poczucia bezsensu swojej misji. Modli się o śmierć: „Weź, proszę, duszę moją ode mnie, bo lepsza dla mnie śmierć niż życie”. Gdy usycha cieniodajna roślina, a on narażony jest na skwar, popada w stan skrajnej „beznadziei” i poczucia krzywdy, mówiąc: „Lepiej mi umrzeć niż żyć”. Jest to „pożałowania godny” stan duchowego impasu i „niedojrzałości”, w którym prorok, zamiast współczuć miastu, jest uwięziony w swoim gniewie i zawiedzionych oczekiwaniach, pozbawiony zrozumienia Bożego miłosierdzia.

7. Listy Apostolskie: Walka z grzeszną naturą jako źródło duchowej rozpaczy (List do Rzymian 7:18—19, 24): Paweł opisuje walkę z grzechem i własną słabą naturą: „Bo we mnie (…) nie mieszka dobro. Umiem bowiem chcieć tego, co dobre, ale wykonać nie. Albowiem nie czynię dobra, którego chcę, ale czynię to zło, którego nie chcę. (…) Nędzny ja człowiek! Któż mnie wyzwoli z ciała, [co wiedzie] ku tej śmierci?” To doskonały opis duchowego „zawodu” z powodu niedojrzałości (grzesznej natury) i poczucia bycia uwięzionym, co jest stanem godnym pożałowania.

8. Księgi Apokaliptyczne: Lament duszy pod ołtarzem z powodu nieukończonego sądu (Księga Objawienia 6:9—11): Gdy otwarta została piąta pieczęć, Jan widzi „dusze zabitych dla Słowa Bożego”, które wołają donośnym głosem: „Dokądże, Władco święty i prawdziwy, nie sądzisz i nie mścisz krwi naszej na mieszkańcach ziemi?”. Jest to głęboki wyraz „zawodu” i poczucia bezradności — męczennicy, będący w stanie oczekiwania, doświadczają „beznadziei” z powodu pozornej zwłoki w dopełnieniu sprawiedliwości. Choć otrzymują zapewnienie o bliskim dopełnieniu, ich wołanie obrazuje „pożałowania godny” stan świętych, którzy, pomimo swej wierności, są jeszcze uwięzieni w niedokończonym Bożym planie, pozbawieni ostatecznego „dopełnienia” i pocieszenia.

Linia 5: „Dziecięca niedojrzałość jest pomyślna.”

Komentarz: Piąte miejsce to miejsce władcy, przywódcy, osoby o wysokiej pozycji. Jednak linia jest miękka (yin), co wskazuje na pokorę, otwartość i gotowość do uczenia się. W przeciwieństwie do fałszywej pewności siebie czy arogancji niedojrzałości (np. Linia 3), tutaj niedojrzałość jest przyjmowana z prostotą i ufnością dziecka. Przywódca, który zachowuje tę „dziecięcą” postawę — nie uważa, że wszystko wie, jest ciekawy, pozbawiony cynizmu i gotowy na przyjęcie wskazówek — jest w stanie prawdziwie się rozwijać i skutecznie przewodzić. Ta autentyczna pokora jest źródłem pomyślności.

Dwie najlepsze analogie:

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Wejście do Królestwa przez stanie się jak dziecko (Ewangelia Mateusza 18:2—4): „Jezus przywołał dziecko, postawił je przed nimi i rzekł: «Zaprawdę, powiadam wam: Jeśli się nie odmienicie i nie staniecie jak dzieci, nie wejdziecie do królestwa niebieskiego. Kto się więc uniży jak to dziecko, ten jest największy w królestwie niebieskim»”. Jest to najdosłowniejsze i najgłębsze potwierdzenie „pomyślności dziecięcej niedojrzałości”. Jezus wskazuje, że właśnie taka postawa — ufności, pokory i prostoty — jest kluczem do najwyższego przywództwa w Królestwie Bożym.

2. Księgi Historyczne: Król Jozjasz (2 Księga Królewska 22:19—20): Gdy królowi Jozjaszowi odczytano odnalezioną Księgę Prawa, zareagował pokorą: „gdy usłyszałeś słowa, jakie wypowiedziałem przeciwko temu miejscu… twoje serce stało się skruszone i ukorzyłeś się przed Panem”. Bóg, widząc tę „dziecięcą” postawę otwartości i skruchy (a nie arogancję władcy), obiecuje mu: „Dlatego Ja… zabiorę cię, byś spoczął w grobie w pokoju”. Jego pokorna niedojrzałość w obliczu Bożego Słowa okazała się dla niego osobiście pomyślna.

Przykłady z pozostałych grup:

1. Pięcioksiąg (Tora): Pokora Mojżesza jako fundament przywództwa (Księga Liczb 12:3): „A Mojżesz był człowiekiem bardzo skromnym, najskromniejszym ze wszystkich ludzi na ziemi.” Ta cecha charakteru Mojżesza — jego pokora i brak zadufania w sobie pomimo bezpośredniej relacji z Bogiem i przywództwa — jest fundamentem jego skuteczności. Jego „dziecięca niedojrzałość” (rozumiana jako brak pychy) czyni go otwartym na prowadzenie Boga i jest źródłem pomyślności dla całego narodu.

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Świadomość ograniczeń wobec tajemnicy Boga (Księga Przysłów 30:2—4): „Za głupiego uchodzę bardziej niż kto inny… Nie nauczyłem się mądrości ani nie posiadłem wiedzy o Świętym. Kto wstąpił do nieba i zstąpił? (…) Jakie jest jego imię i jakie imię jego syna — czy wiesz?” Agur, autor tych słów, demonstruje głęboką, „dziecięcą” pokorę i świadomość własnych ograniczeń wobec tajemnicy Boga i stworzenia. Ta postawa otwarcia i poszukiwania jest przedstawiona jako fundament prawdziwej mądrości, a więc i pomyślności.

4. Prorocy Główni (Więksi): Powołanie Jeremiasza jako akt dziecięcej ufności (Księga Jeremiasza 1:6—8): Gdy Bóg powołuje Jeremiasza, ten odpowiada: „Ach, Panie Boże, przecież nie umiem mówić, bo jestem młodzieńcem”, manifestując „dziecięcą niedojrzałość” i poczucie niegodności. Jednakże Bóg nie odrzuca tej postawy, lecz ją „usprawiedliwia” i czyni źródłem „pomyślności”, obiecując: „Nie lękaj się… bo Ja jestem z tobą, aby cię ratować”. To przyznanie się do niedojrzałości i uzależnienie od Bożego autorytetu staje się fundamentem prorockiej misji, a nie jej przeszkodą.

5. Prorocy Mniejsi: Ozeasz prowadzony w milczeniu przez Boga (Księga Ozeasza 2:16): Bóg wypowiada do Izraela słowa: „Dlatego chcę ją przynęcić, na pustynię ją wyprowadzić i mówić do jej serca”. Akt wyprowadzenia na pustynię jest symbolem izolacji i redukcji do stanu zależności, podobnego do „dziecięcej niedojrzałości”, gdzie wszystkie dotychczasowe oparcie (w bożkach, sojuszach) znika. W tej przestrzeni prostoty i ufności, Izrael ma na nowo usłyszeć głos Boga, a ta „pomyślna” postawa otwarcia ma prowadzić do odnowienia przymierza, tak jak dziecko ufa rodzicowi.

7. Listy Apostolskie: Stanie się głupim dla świata by posiąść mądrość (1 List do Koryntian 3:18): „Niechaj nikt nie łudzi samego siebie. Jeśli ktoś spośród was mniema, że jest mądry na tym świecie, niech się stanie głupim, by posiadł mądrość.” Paweł nakazuje tu właśnie przyjęcie postawy „dziecięcej niedojrzałości” (stanie się „głupim” w oczach świata) jako koniecznego warunku do zdobycia prawdziwej, Bożej mądrości, która jest źródłem prawdziwej pomyślności.

8. Księgi Apokaliptyczne: Zwycięzcy obiecane nowe imię i ukryta manna (Księga Objawienia 2:17): Pan obiecuje temu, kto zwycięży, dać „kamyk biały, a na kamieniu imię nowe wypisane, którego nikt nie zna oprócz tego, który je otrzymuje”. Ten intymny, tajemniczy dar wymaga przyjęcia go z ufną, „dziecięcą” gotowością serca, pozbawioną pretensjonalnej wiedzy. Obietnica „manny ukrytej” wskazuje na duchowy pokarm udzielany tym, którzy jak dzieci są „pomyślnie” otwarci na przyjęcie tajemnic Królestwa, nie domagając się ich pełnego zrozumienia, ale ufając Dawcy.

Linia 6: „Karząc nieświadomość, niekorzystne jest popełnianie wykroczeń. Korzystne jest ich powstrzymywanie.”

Komentarz: Najwyższa linia yang reprezentuje surowego nauczyciela lub siłę karcącą, która ma do czynienia z uporczywą, zatwardziałą głupotą (cały heksagram jest pod nią). Linia ta zawiera ostrzeżenie przed nadmierną surowością. Mówi, że podczas gdy kara i dyscyplina są konieczne („karząc nieświadomość”), to przejście granicy, bycie zbyt agresywnym lub okrutnym („popełnianie wykroczeń” w wymierzaniu kary) jest błędem. Korzyść („Korzystne”) leży w powstrzymywaniu się od takiej nadmiernej reakcji, w zachowaniu umiaru i celu, jakim jest poprawa, a nie zniszczenie. To wezwanie do mądrego, sprawiedliwego i ostatecznie łagodzącego przywództwa.

Dwie najlepsze analogie:

1. Pięcioksiąg (Tora): Kain (Księga Rodzaju 4:13—15): Bóg wymierza karę Kainowi za zabójstwo Abla: „Będziesz tułaczem i zbiegiem na ziemi”. Kain skarży się, że kara jest zbyt surowa: „Zbyt wielka jest moja wina, aby ją można udźwignąć”. I chociaż Bóg go potępia, to powstrzymuje się od ostatecznego zniszczenia: „«Dlatego kto by zabił Kaina, siedmiokrotną pomstę poniesie». Dał też Pan znamię Kainowi, aby go nie zabił, kto go spotka.” Jest to przykład kary, która nie jest „wykroczeniem” poza miarę — zachowuje życie winowajcy, dając mu szansę na dalsze życie (nawet jako tułacz).

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Kobieta pochwycona na cudzołóstwie (Ewangelia Jana 8:3—11): Faryzeusze chcą zastosować wobec kobiety maksymalną surowość prawa (ukamienowanie). Jezus, choć nie neguje faktu grzechu („Nie grzesz więcej”), powstrzymuje ich od popełnienia wykroczenia przez nadmierną, pozbawioną miłosierdzia karę: „Kto z was jest bez grzechu, niech pierwszy rzuci na nią kamień”. Jego działanie jest idealnym wcieleniem zasady: ukarać (uznać winę), ale nie przekroczyć granicy okrucieństwa.

Przykłady z pozostałych grup:

2. Księgi Historyczne: Dawid i Szimei (2 Księga Samuela 19:21—23): Szimei wcześniej publicznie przeklinał króla Dawida. Gdy Dawid wraca tryumfalnie, Abiszaj domaga się jego śmierci: „Czy Szimei nie ma być za to zabity?” Dawid, jednak, powstrzymuje tę surową reakcję: „Kim ja jestem, by was miał sądzić? (…) Czy ktoś dzisiaj zginie w Izraelu?” Dawid uznaje, że wykonanie wyroku śmierci w dniu swojego triumfu byłoby wykroczeniem poza miarę sprawiedliwości.

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Karcenie z umiarem wobec nadziei poprawy (Księga Przysłów 19:18): „Karć swego syna, póki jest nadzieja, lecz [w gniewie] nie unoś się, aby go [nie] uśmiercić.” To literalne sformułowanie zasady z Linii 6. Zachęca do dyscypliny („Karć”), ale jednocześnie wyraźnie ostrzega przed pójściem za daleko w gniewie („nie unoś się”), co byłoby „wykroczeniem” i mogłoby doprowadzić do ruiny („uśmiercić”). Korzyść leży w powstrzymaniu tego impulsu.

4. Prorocy Główni (Więksi): Kara zachowująca miarę w przymierzu (Księga Jeremiasza 30:11): „Albowiem Ja jestem z tobą — wyrocznia Pana — by cię ocalić. Zniszczę bowiem doszczętnie wszystkie narody, wśród których cię rozproszyłem, ciebie zaś nie zniszczę doszczętnie. Lecz muszę cię ukarać, zachowując [wszakże] miarę.” Bóg zapowiada karę dla Izraela, ale jednocześnie daje obietnicę powstrzymania: „ciebie zaś nie zniszczę doszczętnie”. Jego kara ma być wymierzona z umiarem, z celem oczyszczenia, a nie anihilacji. To zapobiega „wykroczeniu” w karze.

5. Prorocy Mniejsi: Boskie powstrzymanie kary na wstawiennictwo (Księga Amosa 7:1—6): Amos ma dwie wizje totalnej zagłady (szarańcza i ogień) dla Izraela. W obu przypadkach wstawia się: „Panie, mój Boże, przebacz! Jakże Jakub będzie mógł się ostać? Jest tak mały!” I za każdym razem Bóg powstrzymuje karę: „Nie będzie — rzekł Pan”. Bóg okazuje, że jest gotów złagodzić wyrok, by nie był on ostatecznym „wykroczeniem” poza cel pedagogiczny.

7. Listy Apostolskie: Przebaczenie po karze celem uniknięcia nadmiernego smutku (2 List do Koryntian 2:5—8): Paweł odnosi się do osoby, która została ukarana przez wspólnotę. Teraz radzi: „Wystarczy dla niego kara, jaka została wymierzona przez większość. Teraz przeciwnie, raczej mu przebaczcie i pocieszcie go, aby nie pogrążył się w nadmiernym smutku.” Paweł wyraźnie wskazuje, że kara musi mieć swój limit. Jej przedłużanie lub zaostrzanie stałoby się „wykroczeniem”. Nadszedł czas na powstrzymanie kary i okazanie pocieszenia, by nie zniszczyć winowajcy.

8. Księgi Apokaliptyczne: Limitowana kara wobec nieopieczętowanych (Objawienie św. Jana 9:4—5): Podczas plag apokalipsy, szarańczy (demonom) zostaje dany rozkaz: „A powiedziano im, ażeby nie szkodziły trawie na ziemi… ale tylko tym ludziom, którzy nie mają pieczęci Bożej na czole. I dano im rozkaz, aby ich nie zabijały, ale aby byli dręczeni pięć miesięcy.” Nawet w apokaliptycznym sądzie widzimy zasadę powstrzymania („nie zabijały”). Kara ma być dotkliwa („dręczeni”), ale nie ostateczna — nie jest to jeszcze „wykroczenie” poza wyznaczoną miarę.

Heksagram 5 — ䷄ Xū (Oczekiwanie)

Ogólna idea: Heksagram Oczekiwania symbolizuje sytuację, w której napotykamy przeszkodę lub jesteśmy w okresie pomiędzy wydarzeniami. Jego nazwa dosłownie wiąże się z „czekaniem na deszcz”. Kluczową nauką jest to, że nie należy rzucać się na przeszkodę na siłę, ale zachować wiarę, pewność siebie i wewnętrzny spokój, czekając na właściwy moment do działania. Pospieszność prowadzi do niebezpieczeństwa, a cierpliwość — do sukcesu.

Linia 1: „Oczekiwanie na obrzeżach. Wytrwałość przynosi pomyślność. Nie ma się czego obawiać.”

Komentarz: Linia znajduje się na samym dole, na „obrzeżach” sytuacji. Niebezpieczeństwo (prawdziwe lub wyobrażone) jest jeszcze daleko. Kluczową postawą jest „wytrwałość” — czyli niepodejmowanie pochopnych, defensywnych działań wynikających z lęku. To czas na utrzymanie dyscypliny i spokoju ducha. Jeśli zachowa się tę postawę, nie ma powodu do obaw, a sytuacja rozwinie się pomyślnie.

Dwie najlepsze analogie:

1. Pięcioksiąg (Tora): Wyjście Izraelitów z Egiptu (Księga Wyjścia 14:13—14): Gdy Izraelici są osaczeni przez Morze Czerwone i zbliżające się wojska faraona, ogarnia ich panika. Mojżesz ogłasza: „Nie bójcie się! Wytrwajcie, a zobaczycie ratunek, którego Pan dokona dziś dla was. (…) Pan będzie walczył za was, a wy będziecie tylko spokojnie czekali.” To idealne odwzorowanie „oczekiwania na obrzeżach” śmiertelnego niebezpieczeństwa, gdzie wytrwałość i wiara, a nie paniczna ucieczka, prowadzą do ocalenia.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Jezus uspokaja burzę na jeziorze (Ewangelia Marka 4:35—40): Uczniowie, będący „na obrzeżach” burzy (w łodzi, która zaczynała się zalewać), spanikowali. Tymczasem Jezus spał. Jego postawa to ucieleśnienie absolutnego spokoju i zaufania („nie ma się czego obawiać”). Gdy go budzą, najpierw uspokaja ich („Czemu tak bojaźliwi jesteście? Jakże wam brak wiary?”), a dopiero potem burzę. Nauka jest jasna: wiara to wytrwałe oczekiwanie w spokoju, nawet na skraju katastrofy.

Przykłady z pozostałych grup:

2. Księgi Historyczne: Dawid wobec króla Saula (1 Księga Samuela 24): Ścigany przez Saula, Dawid ma okazję zabić go w jaskini. Znajduje się na „obrzeżach” wielkiej pokusy i niebezpieczeństwa. Zamiast działać pochopnie, okazuje szacunek pomazańcowi Pańskiemu i wytrwale czeka na Boży timing. Jego postawa („Niech Pan rozsądzi między mną a tobą”) przynosi mu w końcu pomyślność i moralne zwycięstwo.

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Ufne oczekiwanie jako źródło męstwa (Psalm 27:14): „Oczekuj Pana, bądź mężny, niech się wzmocni serce twoje, oczekuj Pana!” Werset ten jest dosłownym wezwaniem do postawy z tej linii: oczekiwania (na Pana) połączonego z odwagą i wzmocnieniem serca (co odpędza lęk — „nie ma się czego obawiać”).

4. Prorocy Główni (Więksi): Izajasz wobec inwazji (Księga Izajasza 7:1—9): Król Achaz panikuje wobec inwazji sprzymierzonych wojsk. Prorok Izajasz przekazuje mu słowo od Boga: „Uważaj, bądź spokojny, nie lękaj się”. To wezwanie do „oczekiwania na obrzeżach” konfliktu bez strachu. Obietnica brzmi: „Jeśli nie uwierzycie, nie ostoicie się” — gdzie wiara jest równoznaczna z wytrwałością w zaufaniu.

5. Prorocy Mniejsi: Habakuk na swojej strażnicy (Księga Habakuka 2:1—3): Prorok, zaniepokojony przemocą i niesprawiedliwością, mówi: „Na swojej strażnicy stanę… będę wypatrywał, co [Pan] powie mi”. To celowy akt „oczekiwania na obrzeżach” chaosu świata. Odpowiedź Boga: „Objawienie to jest jeszcze na swój czas… choć się opóźnia, wyczekuj go”. To obietnica pomyślności dla tego, kto wytrwale czeka.

7. Listy Apostolskie: Nadzieja i wytrwałość w oczekiwaniu na objawienie (Rzymian 8:24—25): „Nadzieja, którą się ogląda, nie jest nadzieją… jeśli jednak oczekujemy tego, czego nie widzimy, z wytrwałością tego oczekujemy.” Paweł definiuje tu chrześcijańskie życie jako stan „oczekiwania na obrzeżach” — pomiędzy już dokonanym odkupieniem a jego pełnym objawieniem. Wytrwałość w tej nadziei jest źródłem siły i pokoju („nie ma się czego obawiać”).

8. Księgi Apokaliptyczne: Dusze pod ołtarzem (Objawienie 6:9—11): Męczennicy, którzy zginęli dla Słowa, wołają: „Dokądże, Władco… nie sądzisz?” Odpowiedź brzmi: „niech jeszcze odpoczną na krótki czas”. Jest to nakaz oczekiwania — ich sprawa jest słuszna, ale muszą wytrwać w cierpliwym oczekiwaniu na dopełnienie się liczby ich współsług. Ich pozycja „pod ołtarzem” to miejsce bezpiecznego, choć wymagającego cierpliwości, oczekiwania na Bożą sprawiedliwość.

Linia 2: „Oczekiwanie na piasku. Będą niewielkie sprzeciwy. Pod koniec: pomyślność.”

Komentarz: Linia znajduje się wyżej niż pierwsza, więc niebezpieczeństwo jest bliżej — piasek jest mniej stabilny niż solidna ziemia z linii pierwszej. Pojawiają się pierwsze niewielkie trudności, napięcia lub sprzeciwy. Kluczowe jest, by nie dać się sprowokować i nie stracić wewnętrznego opanowania. Drobne problemy są tylko przejściowe. Wytrwanie w cierpliwej postawie oczekiwania, bez angażowania się w konflikty, prowadzi ostatecznie do pomyślnego zakończenia.

Dwie najlepsze analogie:

1. Pięcioksiąg (Tora): Abraham i Sara czekają na potomka (Księga Rodzaju 16): Obietnica potomka się opóźnia, pojawia się „niewielki sprzeciw” — niestabilność („piasek”) wiary Sary. Zniecierpliwiona, proponuje Abrahamowi Hagar. To działanie przynosi chwilowe „rozwiązanie”, ale także ogromne konflikty i cierpienie (Izmael, wygnanie Hagar). Historia pokazuje, że prawdziwa pomyślność („Izaak”) przychodzi pomimo i po tych niewielkich sprzeciwach, gdy człowiek uczy się czekać na Bożą obietnicę.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Jezus na pustyni (Ewangelia Mateusza 4:1—11): Jezus po chrzcie jest na „piasku” pustyni. Doświadcza „niewielkich sprzeciwów” — kolejnych pokus Diabła. Każda pokusa to propozycja, by przestać czekać na Ojca i Jego plan, a działać samodzielnie (zamienić kamienie w chleb, rzucić się z wieży, oddać pokłon szatanowi). Jezus wytrwale opiera się pokusom, zachowując postawę oczekiwania i zaufania. Pod koniec tej próby aniołowie mu usługują — nadchodzi pomyślność i wejście w misję.

Przykłady z pozostałych grup:

2. Księgi Historyczne: Dawid w Ziklag (1 Księga Samuela 30:1—10, 18—19): Dawid wraca do obozu w Ziklag i znajduje go zniszczonego przez Amalekitów, którzy uprowadzili jego rodzinę i rodziny jego ludzi. To ogromny „sprzeciw”, sytuacja niestabilna jak „piasek”. Jego ludzie, zrozpaczeni, mówią o ukamienowaniu go. Dawid „wzmacnia się w Panu”, zamiast wpadać w panikę lub rozpacz. Cierpliwie szuka rady u Boga (czy ma gonić), a następnie działa. Pod koniec odzyskuje wszystko — nadchodzi pomyślność.

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Hiob wobec rad przyjaciół (Księga Hioba): Cierpienie Hioba to „piasek”. Jego przyjaciele przychodzą i stają się „niewielkimi sprzeciwami” — ich teologie i oskarżenia są jak ziarna piasku, które ranią i nie dają oparcia. Hiob z nimi dyskutuje, ale ostatecznie wytrwale oczekuje na spotkanie z Bogiem i Jego odpowiedź. To oczekiwanie zostaje nagrodzone — pod koniec Bóg się objawia i przywraca pomyślność Hiobowi.

4. Prorocy Główni (Więksi): Jeremiasz w błotnistej cysternie (Księga Jeremiasza 38:1—13): Jeremiasz głosi trudne słowo, by poddać się Babilończykom (Boży plan oczekiwania). Spotyka się z wielkim „sprzeciwem” — książęta wrzucają go do błotnistej cysterny (dosłownie „oczekiwanie w błocie/na grząskim gruncie”). Jeremiasz czeka, nie rezygnując z prawdy. Pod koniec zostaje uratowany przez Ebedmelecha i nadal spełnia swoją misję — osobista pomyślność w wierności.

5. Prorocy Mniejsi: Jonasz czekający pod Niniwą (Księga Jonasza 4): Jonasz głosił, Bóg okazał miłosierdzie i Jonasz jest zły. Siedzi na „piasku” na wschód od miasta, w cieniu, który znika. Doświadcza „sprzeciwu” — gorąca i własnego gniewu. Czeka, by zobaczyć, co się stanie z miastem. Bóg używa tej sytuacji, by dać mu lekcję o miłosierdziu. Ostateczna pomyślność nie jest dla Jonasza, ale dla Niniwy; Jonasz uczy się czekać na Boże myśli, które są inne niż jego.

7. Listy Apostolskie: Paweł oczekujący w więzieniu (List do Filipian 1:12—14): Paweł jest w więzieniu („piasek” niepewności i ograniczenia). Doświadcza „sprzeciwów” — część głosi Chrystusa by go drażnić (Flp 1:17). Ale Paweł zachowuje cierpliwość i widzi, że jego oczekiwanie służy sprawie Ewangelii (straż przymusowa słucha, inni zyskują odwagę). Jego pomyślność to nie uwolnienie, ale postęp Ewangelii pomimo okoliczności.

8. Księgi Apokaliptyczne: Święci czekający pod ołtarzem (Objawienie 6:9—11): Dusze męczenników wołają „Dokądże?”. Są w stanie „oczekiwania na piasku” — ich sprawiedliwa sprawa nie jest jeszcze dopełniona. Doświadczają „sprzeciwu” — konieczności dalszego czekania. Otrzymują zapewnienie, by wytrwały jeszcze chwilę (biała szata — symbol usprawiedliwienia i pokoju), aż dopełni się liczba ich współsług. Ich ostateczna pomyślność (sąd i odpoczynek) jest pewna, ale wymaga cierpliwości.

Linia 3: „Oczekiwanie w błocie. Sprowadza to nieprzyjaciela.”

Komentarz: Linia trzecia znajduje się na granicy między dolnym a górnym trigramem, w miejscu niepewności. „Błoto” symbolizuje grząski, niebezpieczny grunt, gdzie można łatwo ugrzęznąć. To wskazuje, że niebezpieczeństwo jest już bardzo bliskie i realne. Aktywne działanie podjęte w takiej chwili, zwłaszcza z desperacji lub zniecierpliwienia, nie jest już cierpliwym oczekiwaniem, ale nieostrożnym rzuceniem się do przodu. Taka postawa przyciąga kłopoty („sprowadza nieprzyjaciela”), ponieważ ujawnia naszą słabość i brak dyscypliny.

Dwie najlepsze analogie:

2. Księgi Historyczne: Król Saul w Gilgal (1 Księga Samuela 13:5—14): Filistyni zgromadzili się do walki, a wojsko Saula było przerażone i zaczęło się rozpraszać. Saul czekał w Gilgal (sytuacja „błota” — presji i zagrożenia) na Samuela, by złożyć ofiarę. Gdy Samuel się spóźniał, Saul, ogarnięty paniką, sam nielegalnie złożył ofiarę. W tej właśnie chwili przybył Samuel i oznajmił: „Głupio postąpiłeś… teraz twoje królestwo nie ostoi się.” Jego zniecierpliwione działanie „w błocie” sprowadziło nieprzyjaciela w postaci utraty Bożej przychylności i dynastycznej kary.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Piotr chodzi po wodzie (Ewangelia Mateusza 14:22—33): Piotr, widząc Jezusa chodzącego po jeziorze, wychodzi Mu naprzeciw. Początkowo idzie w wierze, ale widząc silny wiatr („błoto” strachu i niepewności), uląkł się i zaczął tonąć. Jego wiara zamieniła się w panikę w obliczu bezpośredniego niebezpieczeństwa. To chwila zwątpienia sprowadziła nieprzyjaciela — w tym przypadku w postaci wody, która miała go pochłonąć. Jezus go ratuje, ale też napomina: „Czemu zwątpiłeś, małowierny?”

Przykłady z pozostałych grup:

1. Pięcioksiąg (Tora): Izraelici na pustyni (Księga Liczb 14:1—4): Gdy zwiadowcy wrócili z przerażającymi wieściami o Kanaanie, lud wybuchł płaczem i zbuntował się przeciwko Mojżeszowi i Aaronowi. W „błocie” strachu i braku wiary zawołali: „Czemu Pan prowadzi nas do tego kraju?… Czy nie lepiej nam wrócić do Egiptu?” To zniecierpliwienie i chęć powrotu do starego życia sprowadziło nieprzyjaciela w postaci Bożego wyroku, który skazał ich na 40 lat tułaczki na pustyni.

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Niebezpieczeństwo niecierpliwego oczekiwania w zepsuciu (Księga Przysłów 19:2—3): „Gwałtowna noga błądzi, a nieroztropny spieszący się grzeszy. Głupota człowieka”wciąga go w błoto” jego przewrotnych dróg, a jego serce oburza się na Pana”. Fragment ten doskonale oddaje esencję linii: niecierpliwość („gwałtowna noga”, „spieszący się”) prowadzi do podjęcia ryzyka na niepewnym gruncie („oczekiwanie w błocie”), co skutkuje upadkiem i grzechem. To „sprowadza nieprzyjaciela” w sensie wewnętrznym — własną głupotę i przewrotność, która oddala od Boga i wywołuje Jego niezadowolenie („serce oburza się na Pana”).

4. Prorocy Główni (Więksi): Król Sedecjasz (Księga Jeremiasza 38:14—28): Sedecjasz jest w tragicznym „błocie” oblężenia Jerozolimy. Pyta Jeremiasza o radę. Prorok radzi mu, by poddał się Babilończykom (akt wiary i cierpliwego poddania się woli Bożej). Sedecjasz boi się jednak swoich dostojników („nieprzyjaciół”, których sam przyciągnął swoją chwiejnością) i nie słucha. Jego brak zdecydowanej wiary sprowadza ostatecznego nieprzyjaciela — zdobycie miasta, śmierć jego synów i swoje oślepienie.

5. Prorocy Mniejsi: Ostrzeżenie przed niebezpieczeństwem sojuszu z Egiptem (Księga Ozeasza 7:11): „Efraim jest jak gołąb łatwowierny, pozbawiony serca; wzywają Egipt, idą do Asyrii”. To zachowanie Izraela jest doskonałą ilustracją „oczekiwania w błocie” — zamiast cierpliwie oczekiwać na Bożą interwencję i polegać na Nim w trudnym czasie (politycznego zagrożenia), naród desperacko i niecierpliwie rzuca się w ramiona obcych mocarstw (Egipt, Asyria). Te sojusze są „błotem” — niestabilne, zdradliwe i nieczyste w oczach Boga. Taka desperacka, niecierpliwa polityka „sprowadza nieprzyjaciela” w sposób dosłowny, wplątując naród w zależność i w końcu prowadząc do jego upadku i niewoli.

7. Listy Apostolskie: Piotr w Antiochii (List do Galatów 2:11—13): Piotr jadł z nawróconymi poganami, ale gdy przyszli „niektórzy od Jakuba” (judaiści), pod ich presją („błoto” obawy przed opinią) „odstąpił i oddalił się”. To jego chwiejne, nieroztropne działanie pod presją sprowadziło nieprzyjaciela w postaci zamieszania i obłudy, która wpłynęła nawet na Barnabę, i którą Paweł musiał publicznie skorygować.

8. Księgi Apokaliptyczne: Wezwanie do cierpliwości (Objawienie 13:9—10): W kontekście prześladowań i pojawienia się Bestii (ostateczne „błoto” zagrożenia), tekst mówi: „Jeśli ktoś do niewoli jest przeznaczony, idzie do niewoli; jeśli ktoś na zabicie mieczem — musi być mieczem zabity. Tu się okaże wytrwałość i wiara świętych.” Działać zbrojnie lub panicznie w takiej chwili („błoto”) oznaczałoby sprowadzić nieprzyjaciela na siebie. Jedynym ratunkiem jest „wytrwałość i wiara” — czyli cierpliwe oczekiwanie.

Linia 4: „Oczekiwanie we krwi. Wyjdź z jamy.”

Komentarz: Linia czwarta znajduje się już w górnym trigramie, bardzo blisko władcy (linia piąta). „Krew” symbolizuje tu niebezpieczeństwo, które stało się rzeczywistością — konflikt, ranę, walkę. „Jama” to pułapka, w której ktoś się znalazł, stan zagrożenia lub ofiary. Ostrzeżenie jest jasne: nie wolno biernie czekać w takiej sytuacji. To nie jest czas na cierpliwość, ale na decydujące działanie, by wydostać się z sideł. To wezwanie do ucieczki, samoobrony lub podjęcia walki, by uniknąć zagłady.

≈

Dwie najlepsze analogie:

2. Księgi Historyczne: Ucieczka Dawida z Jerozolimy (2 Księga Samuela 15:13—17:22): Absalom dokonuje zamachu stanu. Gdy wieści docierają do Dawida, ten nie czeka biernie w pałacu („jamie”), by zostać otoczonym i zabitym. Mówi swoim sługom: „«Wstańcie! Uciekajmy!». I wyszli z Jerozolimy.” To jest dosłowne „wyjście z jamy”. Dawid podejmuje aktywne, strategiczne działania (ucieczka, wysyłanie szpiegów), by przetrwać niebezpieczeństwo („krew” wojny domowej) i odzyskać tron.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Ucieczka Świętej Rodziny do Egiptu (Ewangelia Mateusza 2:13—15): Herod planuje zabić Dzieciątko Jezus. Anioł ukazuje się we śnie Józefowi i mówi: „Wstań, weź Dziecię i Jego Matkę i uchodź do Egiptu”. Józef nie czeka do rana; działa natychmiast. Opuszcza „jamę” Betlejem, gdzie „krew” rzezi niewiniątek ma wkrótce popłynąć. To jest wzorowy przykład decydującego działania w obliczu bezpośredniego, śmiertelnego zagrożenia.

Przykłady z pozostałych grup:

1. Pięcioksiąg (Tora): Lot opuszcza Sodomę (Księga Rodzaju 19:15—17, 26): Aniołowie wręcz zmuszają Lota i jego rodzinę do opuszczenia skazanego miasta („jamy”). Mówią: „«Spiesz się, uchodź tam!». (…) «Uciekaj, bo inaczej zginiesz!»”. To jest „oczekiwanie we krwi” — sąd już jest wykonywany. Bierne czekanie oznacza śmierć. Nakaz „wyjścia z jamy” jest absolutnie literalny. Żona Lota, która ogląda się wstecz (forma biernego trwania w przeszłości), zamienia się w słup soli.

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Roztropne unikanie nadciągającego zła (Przysłowia 22:3, 27:12): „Roztropny widzi zło i się kryje, nierozsądni idą naprzód i cierpią karę.” / „Roztropny widzi zło i się ukrywa, prostaczkowie idą dalej i ponoszą karę.” Te wersy są dokładną mądrościową zasadą stojącą za tą linią. „Widzieć zło” to rozpoznać „krew”, a „ukryć się” lub „kryć” to synonim „wyjścia z jamy” — aktywnego uniknięcia niebezpieczeństwa.

4. Prorocy Główni (Więksi): Ucieczka proroka Uriasza (Księga Jeremiasza 26:20—23): Prorok Uriasz z Kiriat-Jearim głosił podobne słowa jak Jeremiasz. Król Joakim i jego dostojnicy „starali się go zabić”. Uriasz, usłyszawszy to, „zląkłszy się, uciekł i zbiegł do Egiptu”. Rozpoznał „krew” i podjął działanie, by „wyjść z jamy”. Niestety, został wydany i zabity, co pokazuje, że czasem działanie może się nie udać, ale jest konieczne.

5. Prorocy Mniejsi: Amos ucieka z Betel (Księga Amosa 7:10—13): Kapłan Amazjasz oskarża Amosa przed królem o spisek i każe mu „uciekaj do ziemi Judy!” Chociaż to wroga sugestia, uznaje sytuację za niebezpieczną („jamę” konfliktu z władzą). Amos nie kontynuuje konfrontacji w tym momencie; jego misja prorocka jest zakończona. Jego późniejsze spisanie swoich mów może być formą „wyjścia” w sensie zachowania przesłania.

7. Listy Apostolskie: Paweł ucieka z Damaszku (2 Koryntian 11:32—33): Żydzi postanowili zabić Pawła. „Uczniowie wzięli go nocą i spuścili w koszu przez mur”. Paweł nie czekał biernie na męczeństwo. Rozpoznał „krew” i aktywnie „wyszedł z jamy” (Damaszku), uciekając w koszu (Dzieje Apostolskie 9:23—25). Jego działanie nie było tchórzostwem, ale roztropnością konieczną do kontynuowania misji.

8. Księgi Apokaliptyczne: Ucieczka kobiety na pustynię (Księga Objawienia 12:6, 14—16): Kobieta (symbol ludu Bożego) rodzi syna, a przed obliczem Smoka (szatana), który chce go pożreć, ucieka na pustynię, gdzie Bóg ją przygotował miejsce. To nie jest bierne czekanie, ale aktywna ucieczka — „wyjście z jamy” śmiertelnego niebezpieczeństwa, inspirowana i umożliwiona przez Bożą opatrzność. Ziemia sama jej pomaga, pochłaniając rzekę, którą Smok wyrzucił za nią.

Linia 5: „Oczekiwanie przy winie i pokarmach. Wytrwałość przynosi pomyślność.”

Komentarz: Linia piąta jest miejscem władcy, symbolizuje siłę, sukces i osiągnięcie stabilnej, uprzywilejowanej pozycji. „Wino i pokarmy” oznaczają obfitość, dostatek i radość. Osoba na tej pozycji bezpiecznie przeczekała trudności i może teraz cieszyć się owocami swojej cierpliwości i wytrwałości. Jednak nawet w tym momencie sukcesu kluczowa jest „wytrwałość” — czyli umiar, wdzięczność i mądre korzystanie z tego dostatku, aby nie popaść w zarozumiałość lub nieuzasadnioną beztroskę, które mogłyby zaprzepaścić osiągnięcia.

Dwie najlepsze analogie:

2. Księgi Historyczne: Król Salomon na szczycie potęgi (1 Księga Królewska 4:20—28, 10:4—9): Królestwo Salomona doświadczyło niespotykanej obfitości i pokoju („wino i pokarmy”). Juda i Izrael «jedli, pili i weselili się». Królowa Saby, widząc tę prosperity, stwierdza: „Szczęśliwi twoi ludzie, szczęśliwi twoi słudzy, którzy zawsze stają przed tobą i słuchają twojej mądrości!”. Jednak kluczowa była „wytrwałość” Salomona w mądrości i wierności, która przyniosła tę pomyślność. Późniejsze odejście od tej wytrwałości (1 Krl 11) pokazuje, jak kruchy jest ten dostatek bez wewnętrznej dyscypliny.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Jezus i uczta weselna w Kanie (Ewangelia Jana 2:1—11): Jezus, będąc na weselu, dokonuje pierwszego cudu — zamienia wodę w wyborne wino. Jest to symboliczne zapewnienie obfitości („wina i pokarmów”) w Królestwie Bożym dla tych, którzy trwają w relacji z Nim. Sam fakt, że jest na uczcie, wskazuje na aprobatę dla radości i świętowania. „Wytrwałość” w zaproszeniu Jezusa na wesele przyniosła pomyślność — ratunek przed kompromitacją i objawienie chwały.

Przykłady z pozostałych grup:

1. Pięcioksiąg (Tora): Izaak sieje w ziemi i zbiera stokrotny plon (Księga Rodzaju 26:12—13): Izaak mieszkał w ziemi Filistynów, gdzie Bóg go błogosławił. „Zasiał Izaak w tej ziemi i zebrał tego roku stokrotny plon… I wzbogacił się ów człowiek, i wzbogacał się coraz bardziej, aż stał się bardzo bogaty”. To literalne „oczekiwanie przy winie i pokarmach”. Jego wytrwałość w trwaniu na obcej ziemi i wierności Bogu (Rdz 26:2—5) bezpośrednio przyniosła mu tę pomyślność.

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Uczta zaaranżowana przez Boskiego Gospodarza (Psalm 23:5): „Stół dla mnie zastawiasz wobec mych nieprzyjaciół; namaszczasz oliwą moją głowę, kielich mój przelewa się.” To jest psalmistyczny obraz „oczekiwania przy winie i pokarmach” — obfitości i honoru zapewnianych przez Boga nawet w obecności przeciwników. „Wytrwałość” w wierze i zaufaniu Pasterzowi prowadzi do tej zażyłości i zaopatrzenia.

4. Prorocy Główni (Więksi): Izajasz zapowiada ucztę na końcu czasów (Księga Izajasza 25:6—8): „Pan Zastępów przygotuje dla wszystkich ludów na tej górze ucztę z tłustego mięsa, ucztę z wybornych win… I zniszczy na tej górze zasłonę, która spoczywa na wszystkich ludach.” To eschatologiczne wypełnienie linii — ostateczna pomyślność i radość dla tych, którzy wytrwali, oczekując na Pana.

5. Prorocy Mniejsi: Obfitość jako nagroda za wierne oczekiwanie (Księga Joela 2:23—24, 26): Po wezwaniu do nawrócenia i okresie „oczekiwania” Bóg obiecuje zesłać deszcz i nagrodzić swój lud obfitością: „klepiska napełnią się zbożem, a kadzie opływać będą w moszcz i oliwę” (dosłowne „wino i pokarmy”). Ta „pomyślność” jest bezpośrednim owocem „wytrwałości” w skrusze i wierności przymierzu, prowadząc do najwyższej radości — sytości i wychwalania imienia Boga.

7. Listy Apostolskie: Paweł o nauce zawartości (List do Filipian 4:11—13): „Nauczyłem się bowiem wystarczać sobie w warunkach, w jakich jestem… Otrzymałem wszystko i mam pod dostatkiem; jestem opatrzony”. Choć Paweł pisze z więzienia, opisuje stan wewnętrznej obfitości i pokoju („wino i pokarmy” ducha), który jest owocem „wytrwałości” w Chrystusie, dającej mu siłę we wszelkich okolicznościach.

8. Księgi Apokaliptyczne: Uczta Godów Baranka (Objawienie 19:6—9): „Błogosławieni, którzy są wezwani na ucztę Godów Baranka!”. To jest kulminacyjny moment „oczekiwania przy winie i pokarmach” — wieczna uczta i zaślubiny, które są nagrodą i pomyślnością dla świętych, którzy „wytrwali w wierze w Jezusa” (Obj 14:12).

Linia 6: „Wpadnięcie do jamy. Przybywają trzej nieproszeni goście. Okazuj im szacunek, a pod koniec: pomyślność.”

Komentarz: Najwyższa linia heksagramu często wskazuje na skrajność sytuacji. Tutaj okres oczekiwania się kończy, ale w sposób nagły i nieoczekiwany — przez „wpadnięcie do jamy”, czyli przez wejście w kryzys lub konfrontację. „Trzej nieproszeni goście” symbolizują nieoczekiwane, zewnętrzne siły (ludzi, wydarzenia), które wkraczają gwałtownie i zmieniają sytuację. Nauka jest głęboka: zamiast walczyć z tym faktem lub się na niego obrażać, należy przyjąć go z pokorą i szacunkiem („okazuj im szacunek”). Te siły, choć niepożądane, są częścią procesu i mogą ostatecznie prowadzić do rozwiązania i pomyślności, jeśli się z nimi współpracuje, a nie przeciwstawia.

Dwie najlepsze analogie:

1. Pięcioksiąg (Tora): Józef wtrącony do lochu (Księga Rodzaju 40:1—41:14): Józef literalnie „wpada do jamy” — lochu — po fałszywym oskarżeniu przez żonę Potifara. Tam spotyka „dwóch nieproszonych gości” — podczaszego i piekarza faraona. Później dołącza „trzeci” — sam faraon, dręczony snami. Józef okazuje im szacunek: interpretuje sny, służy im swoim darem, nie żywi do nich urazy. W efekcie, pod koniec, zostaje wezwany przed faraona, a jego szacunek i mądrość prowadzą do niesłychanej pomyślności — zostaje drugim człowiekiem w Egipcie.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Apostoł Paweł i burza morska (Dzieje Apostolskie 27:13—44): Statek Pawła „wpada w jamę” — potworny sztorm, który trwa wiele dni i pozbawia wszystkich nadziei. „Nieproszonymi gośćmi” są tu sam żywioł, a także żołnierze planujący zabić więźniów (Dz 27:42). Paweł okazuje szacunek sytuacji: nie panikuje, ale ogłasza, że anioł Boga obiecał mu ocalenie wszystkich. Przekonuje setnika, by nie zabijał więźniów, i radzi wszystkim, by się posilili, okazując szacunek dla procesu ocalenia. Pod koniec wszyscy bezpiecznie docierają do lądu — nadchodzi pomyślność.

Przykłady z pozostałych grup:

2. Księgi Historyczne: Król Dawid podczas buntu Absaloma (2 Księga Samuela 15:13—16:14): Dawid „wpada w jamę” — musi uciekać z Jerozolimy, zdradzony przez syna i opuszczony przez lud. Podczas ucieczki spotyka „trzech nieproszonych gości”: Itaja Gitejczyka (obcokrajowca deklarującego lojalność), Sadoka z Arką Przymierza (którego odsyła) i Szimejego (który go publicznie przeklina i obrzuca kamieniami). Dawid okazuje im szacunek — przyjmuje lojalność Itaja, szanuje decyzję Boga w sprawy Arki, a wobec zniewag Szimejego wykazuje pokorę, uznając, że może to być wola Boga. Pod koniec ta postawa przynosi pomyślność — Dawid zachowuje życie, poparcie kluczowych sojuszników i ostatecznie odzyskuje tron.

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Hiob i jego trzej przyjaciele (Księga Hioba): Hiob „wpada w jamę” niewyobrażalnego cierpienia. Jego „trzej nieproszeni goście” to Elifaz, Bildad i Sofar, którzy przychodzą „pocieszać” go, ale w rzeczywistości oskarżają. Hiob, pomimo gorzkich skarg, okazuje im szacunek: wysłuchuje ich, dyskutuje z ich teologią, traktuje poważnie. W końcu przychodzi czwarty gość — sam Bóg. Ostatecznie Bóg gani przyjaciół, a Hiob, który modli się za nimi (akt najwyższego szacunku), odzyskuje pomyślność.

4. Prorocy Główni (Więksi): Daniel w jamie lwów (Księga Daniela 6): Daniel literalnie „wpada do jamy” lwów za swoją wierność. „Nieproszonymi gośćmi” są lwy, a także król Dariusz, który z powodu intryg swoich dostojników musi wtrącić Daniela. Daniel okazuje szacunek królowi (nie obwinia go) i swojemu Bogu (modli się). Król okazuje szacunek Bogu Daniela, spędzając noc w poście. Pod koniec Daniel zostaje cudownie ocalony, a jego wrogowie zjedzeni — nadchodzi pomyślność i dekret chwalący Boga.

5. Prorocy Mniejsi: Jonasz w brzuchu wielkiej ryby (Księga Jonasza 2): Jonasz „wpada w jamę” — dosłownie do wnętrzności ryby. „Nieproszonym gościem” jest samo to stworzenie, wysłane przez Boga. W tej jamie Jonasz okazuje szacunek Bogu poprzez modlitwę pokutną i dziękczynną. Pod koniec Bóg nakazuje rybie wypluć Jonasza na ląd — nadchodzi pomyślność drugiej szansy na wypełnienie misji.

7. Listy Apostolskie: Paweł i «oścień dla ciała» (2 List do Koryntian 12:7—10): Paweł „wpada w jamę” chronicznego cierpienia — „ościenia dla ciała, posłańca szatana”. Ten „nieproszony gość” go dręczy. Paweł trzykrotnie prosił o jego usunięcie, co można odczytać jako okazanie szacunku Bożej mocy (wierzył, że Bóg może to usunąć). W odpowiedzi Bóg mówi: „Wystarczy ci mojej łaski”. Paweł okazuje szacunek tej odpowiedzi, przyjmując ją i chlubiąc się z własnych słabości. Pod koniec osiąga pomyślność w postaci Chrystusowej mocy, która w nim spoczywa.

8. Księgi Apokaliptyczne: Kościoły w Azji i prześladowania (Objawienie 2—3): Kościoły „wpadają w jamę” prześladowań, ubóstwa, herezji i obojętności. „Nieproszonym gościem” jest sam Chrystus, który przychodzi z napomnieniami i pochwałami. Wezwanie do każdego z kościołów to wezwanie do okazania szacunku Jego słowu — „Kto ma uszy, niechaj słucha”. Obietnica dla „tego, kto zwycięży” to ostateczna pomyślność — dar życia, władzy nad narodami, nowego imienia, miejsca na tronie.

Heksagram 6 — ䷅ Sòng
(Konflikt)

Ogólna idea: Heksagram Konfliktu ostrzega przed niebezpieczeństwami sporu, procesów sądowych i walki. Podkreśla, że nawet wygrana w konflikcie często przynosi straty, wyczerpanie i urazę. Zaleca ostrożność, obiektywizm, szukanie ugody i unikanie eskalacji.

Linia 1: „Jeżeli nie szuka się zwady, to choćby się pojawiło małe oszczerstwo, w wytrwałości przyjdzie pomyślny koniec.”

Komentarz: Konflikt dopiero się zaczyna, pojawia się drobne nieporozumienie lub oskarżenie. Kluczowa jest postawa: nie angażować się, nie eskalować, nie szukać zemsty. Jeśli zachowa się spokój i wytrwałość, nie dając się sprowokować, sprawa sama ucichnie i rozwiąże się pomyślnie bez większych szkód.

Dwie najlepsze analogie:

1. Pięcioksiąg (Tora): Abraham i Lot (Księga Rodzaju 13:5—9): Powstaje „spór” między pasterzami Abrahama i Lota. Abraham, jako starszy i mający prawo pierwszeństwa, „nie szuka zwady”. Zamiast walczyć, proponuje pokojowe rozwiązanie: rozdzielenie się. „Czyż cały kraj nie stoi przed tobą otworem? Odłącz się ode mnie. Jeżeli pójdziesz w lewo, ja pójdę w prawo, a jeżeli ty pójdziesz w prawo, ja pójdę w lewo.” Jego postawa przynosi „pomyślny koniec” — unika się wojny domowej.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Jezus wobec oskarżeń (Ewangelia Jana 8:1—11): Do Jezusa przyprowadzają kobietę przyłapaną na cudzołóstwie, rzucając w nią „małe oszczerstwo” (a w rzeczywistości próbując ją i Jego pochwycić w pułapkę). Jezus „nie szuka zwady” z oskarżycielami. Nie angażuje się w ich konflikt. Zamiast tego, pochylając się, pisze po ziemi, a potem wypowiada słowa, które rozbrajają agresję: „Kto z was jest bez grzechu, niech pierwszy rzuci w nią kamień.” Jego spokój i wytrwałość w prawdzie doprowadzają do „pomyślnego końca” — oskarżyciele odchodzą, a kobieta zostaje uratowana.

Przykłady z pozostałych grup:

2. Księgi Historyczne: Dawid wobec przekleństwa Szimejego (2 Księga Samuela 16:5—12): Kiedy Dawid ucieka z Jerozolimy, Szimei rzuca w niego kamieniami i „oszczerstwami”, przeklinając go. Wojownik Abiszaj chce go zabić, ale Dawid „nie szuka zwady”, mówiąc: „Pozwólcie mu przeklinać, bo jeśli Pan kazał mu tak czynić… to może Pan wejrzy na moje utrapienie i odpłaci mi dobrem za jego dzisiejsze przekleństwa.” Dawid przyjmuje to z pokorą i wytrwałością, unikając niepotrzebnego rozlewu krwi.

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Moc łagodnej odpowiedzi w gaszeniu sporu (Przysłów 15:1): „Łagodna odpowiedź uśmierza gniew, lecz słowo przykre wznieca spór.” Ta mądrość dosłownie ilustruje zasadę linii: „nie szukać zwady” przez łagodną odpowiedź, aby osiągnąć „pomyślny koniec” deeskalacji.

4. Prorocy Główni (Więksi): Jeremiasz w lochu (Księga Jeremiasza 38:1—13): Jeremiasz jest oskarżony przez książąt o osłabianie morale miasta („małe oszczerstwo”). Zostaje wrzucony do błotnistego lochu. Nie walczy z nimi ani ich nie przeklina. Jego „wytrwałość” w prorokowaniu i milczące znoszenie prześladowania przynosi „pomyślny koniec” — Ebedmelek interweniuje i król każe go uratować.

5. Prorocy Mniejsi: Milczenie jako odpowiedź na niesłuszne oskarżenia (Księga Amosa 5:13): W czasie ogólnego upadku moralnego i niesprawiedliwości, gdzie każdy donosi na drugiego, „roztropny milczy w owym czasie, bo czas jest zły”. Ta postawa „nie szukania zwady” i powstrzymania się od eskalacji konfliktu w obliczu „małego oszczerstwa” (ataków słownych) jest aktem roztropności, która pozwala przetrwać złośliwy czas i zachować „pomyślny koniec” — ocalenie i integralność.

7. Listy Apostolskie: Zwyciężanie zła dobrem jako droga do zgody (Rzymian 12:17—21): „Nikomu złem za złe nie odpłacajcie… Jeżeli możliwe, o ile to od was zależy, żyjcie w zgodzie ze wszystkimi ludźmi. Nie mścijcie się sami… nie daj się zwyciężyć złu, ale zło dobrem zwyciężaj.” To jest doktrynalne ujęcie zasady „nie szukaj zwady” i obietnicy „pomyślnego końca” przez wytrwałość w dobrem.

8. Księgi Apokaliptyczne: Cierpliwe znoszenie oszczerstw jako droga do ocalenia (Księga Objawienia 2:9—10): Pan mówi do prześladowanego kościoła w Smyrnie: „Znam utrapienie twoje i ubóstwo… i znieważanie od tych, którzy podają się za Żydów”. Pomimo tych „małych oszczerstw” i osiadania, nie wzywa ich do zemsty, ale do postawy „nie szukania zwady”: „Bądź wierny aż do śmierci”. Obietnicą dla tych, którzy w „wytrwałości” nie odpowiedzą agresją na agresję, jest „pomyślny koniec” — „dam ci wieniec życia”.

Linia 2: „Nie możesz walczyć. Wróć do domu, daj spokój swojemu miastu. [Gdybyś chciał] walczyć, ściągnąłbyś na siebie sto klęsk.”

Komentarz: Linia przedstawia sytuację, w której siły przeciwnika są zbyt duże, a własna pozycja zbyt słaba, aby odnieść zwycięstwo. Próba walki zakończyłaby się druzgocącą porażką. Mądrość polega na rozpoznaniu tej dysproporcji i strategicznym wycofaniu się. To nie jest tchórzostwo, ale realizm, który pozwala uniknąć katastrofy i zachować zasoby na przyszłość.

Dwie najlepsze analogie:

2. Księgi Historyczne: Ucieczka Dawida przed Absalomem (2 Księga Samuela 15:13—14): Gdy powstaje potężny bunt pod przywództwem jego syna Absaloma, Dawid otrzymuje wiadomość: „Serce Izraelitów zwróciło się ku Absalomowi.” Rozpoznaje on natychmiast, że „nie może walczyć” w tej chwili. Jego decyzja jest jasna: „Wstańmy i uciekajmy, bo inaczej nikt z nas nie umknie przed Absalomem.” „Wraca” ze swoim dworem, opuszcza Jerozolimę („daje spokój swojemu miastu”), aby uniknąć masakry i żyć, by walczyć w przyszłości.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Jezus unika konfrontacji (Ewangelia Jana 7:1, 8:59): Wielokrotnie, gdy wrogość przywódców żydowskich narastała do punktu, gdzie chcieli Go zabić, Jezus „nie walczył” bezpośrednio. „Jezus obracał się wówczas w Galilei. Nie chciał bowiem chodzić po Judei, bo Żydzi mieli zamiar Go zabić.” (J 7:1). Innym razem, gdy podnieśli kamienie, by rzucić na Niego, „ukrył się i wyszedł ze świątyni” (J 8:59). To strategiczne wycofanie się („wraca do domu” — do Galilei) pozwalało Mu kontynuować misję.

Przykłady z pozostałych grup:

1. Pięcioksiąg (Tora): Jakub ucieka przed Ezawem (Księga Rodzaju 27:41—43): Ezaw planuje zabić Jakuba po tym, jak ten odebrał mu błogosławieństwo. Rebeka mówi do Jakuba: „Uciekaj do Labana, brata mego, do Charanu… dopóki nie minie gniew twego brata… i nie zapomni o tym, co mu uczyniłeś.” Jakub rozumie, że „nie może walczyć” z rozwścieczonym bratem. „Wraca do domu” swojej matki, opuszcza ziemię („daje spokój swojemu miastu”), by uniknąć śmierci.

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Roztropne unikanie niebezpieczeństwa przez ukrycie się (Przysłów 22:3): „Roztropny widzi zło i ukrywa się, naiwni idą naprzód i ponoszą karę.” To jest esencja mądrości tej linii. Roztropność („nie możesz walczyć”) polega na rozpoznaniu niebezpieczeństwa i uniknięciu go („wróć do domu”), podczas gdy konfrontacja kończy się karą („sto klęsk”).

4. Prorocy Główni (Więksi): Jeremiasz radzi poddać się Babilończykom (Księga Jeremiasza 21:8—10, 27:12—13): Jeremiasz wielokrotnie mówi królowi Sedecjaszowi i narodowi, że opór przeciwko Nabuchodonozorowi jest bezcelowy, ponieważ jest wolą Boga. Mówi im, by „nie walczyli” i poddali się, aby przeżyć. „Kto wyjdzie i podda się Babilończykom… ten będzie przy życiu.” (Jr 21:9). Ci, którzy chcieli walczyć, rzeczywiście ściągnęli na siebie „sto klęsk” — upadek Jerozolimy, głód, rzeź i niewolę.

5. Prorocy Mniejsi: Ucieczka proroka jako akt roztropności (Księga Amosa 7:12—13): Amazjasz, kapłan w Betel, konfrontuje się z Amosem, rozkazując mu: „Uciekaj do ziemi Judy!”, by „nie prorokować” już w Betel, które jest „królewską świątynią”. Amos rozpoznaje, że spór z kapłanem wspieranym przez króla jest nierówny i „nie może walczyć” na tym terenie. Jego decyzja o wycofaniu się (chociaż połączona z ostatnią proroczą przestrogą) jest aktem roztropności, który pozwala mu uniknąć natychmiastowego „ściągnięcia na siebie klęski” — aresztowania lub śmierci z rąk władzy.

7. Listy Apostolskie: Paweł ucieka z Damaszku (2 List do Koryntian 11:32—33): Gdy Żydzi postanowili go zabić, a straż króla Aretasa pilnowała miasta, „nie mógł walczyć”. Jego zwolennicy spuścili go w koszu przez mur, aby uciekł (Dzieje Apostolskie 9:23—25). To fizyczne wycofanie się („wróć do domu”) pozwoliło mu uniknąć śmierci i kontynuować pracę misyjną.

8. Księgi Apokaliptyczne: Nakaz ucieczki dla sprawiedliwych (Księga Objawienia 18:4—5): „I usłyszałem inny głos z nieba mówiący: «Wyjdźcie z niej, ludu mój, byście nie mieli udziału w jej grzechach i żadnej z jej plag nie podlegli. Bo grzechy jej narosły — aż do nieba»”. Jest to boski rozkaz strategicznego wycofania się („Wróć do domu” — ale w sensie opuszczenia duchowego „domu” Babilonu) dla wierzących. Próba „walki” lub pozostania w skorumpowanym systemie skończyłaby się „ściągnięciem klęsk” — udziałem w sądach i plagach. Posłuszeństwo temu nakazowi jest aktem mądrości, który pozwala uniknąć zagłady.

Linia 3: „Żywi się on dawną cnotą. Wytrwałość stwarza niebezpieczeństwo. W końcu przychodzi pomyślność. Jeżeli służysz królowi, nie szukaj dokonań.”

Komentarz: Ta linia opisuje kogoś, kto przetrwał dzięki zasługom i cnocie z przeszłości („starej cnocie”). Jednak trwanie w sztywnych zasadach („wytrwałość”) w aktualnej, konfliktowej sytuacji jest niebezpieczne. Ostatecznie sprawa może się pomyślnie rozwiązać, ale kluczowa jest postawa pokory: unikanie wysuwania się na pierwszy plan i nie szukanie osobistych osiągnięć czy chwały, zwłaszcza służąc wyżej postawionemu (królowi). To ostrzeżenie przed pychą i przypisywaniem sobie zasług.

Dwie najlepsze analogie:

2. Księgi Historyczne: Dawid wobec Abiszaja (2 Księga Samuela 19:21—23; 1 Księga Samuela 26:6—9): Abiszaj, wierny i waleczny dowódca Dawida, wielokrotnie chciał zabijać wrogów króla (np. Saula, Szimejego). Jego „stara cnota” to bezwarunkowa lojalność i odwaga. Jednak jego impulsywna „wytrwałość” w walce była „niebezpieczna” dla polityki i wizerunku Dawida. Dawid często go powstrzymywał, mówiąc: „Nie zabijaj go!” (1 Sm 26:9). Abiszaj musiał się nauczyć „nie szukać dokonań” na własną rękę, lecz służyć celom króla. Jego ostateczna „pomyślność” polegała na pozostaniu w łaskach dzięki posłuszeństwu.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Uczniowie spierający się o pierwszeństwo (Ewangelia Łukasza 22:24—27): Podczas Ostatniej Wieczerzy uczniowie wdają się w spór o to, który z nich jest największy. Ich „stara cnota” to bycie wybranymi przez Chrystusa. Jednak ich „wytrwałość” w dążeniu do ziemskiej chwały jest „niebezpieczna” dla ducha Królestwa. Jezus napomina ich: „Królowie narodów panują nad nimi… Wy zaś nie tak macie postępować. Lecz największy między wami niech będzie jak najmłodszy, a przełożony jak sługa!” Nakazuje im pokorę — „nie szukać dokonań” dla własnej chwały, nawet „służąc Królowi”. Prawdziwa „pomyślność” przychodzi przez służbę.

Przykłady z pozostałych grup:

1. Pięcioksiąg (Tora): Aaron unika konfliktu po grzechu złotego cielca (Księga Wyjścia 32:1—5, 21—24): Aaron ma „stare zasługi” jako brat i rzecznik Mojżesza. Gdy lud domaga się bożka, ulega, co prowadzi do konfliktu i gniewu Boga. Gdy Mojżesz go konfrontuje, Aaron nie bierze odpowiedzialności, ale opowiada wymijającą historię („wrzuciłem [złoto] w ogień i wyszedł ten cielec”). Jego „wytrwałość” w unikaniu konfrontacji z prawdą jest „niebezpieczna”. Ostatecznie unika kary („pomyślność”) częściowo dzięki wstawiennictwu Mojżesza i swojej roli, ale nie szuka już w tym dla siebie „dokonań”.

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Pokora jako droga do prawdziwego wywyższenia (Przysłów 25:6—7): „Nie wysuwaj się naprzód w obecności króla i nie stawaj na miejscu wielkich. Lepiej bowiem, gdy ci powiedzą: «Przesiądź się wyżej», niż gdybyś miał być poniżony wobec dostojnika.” Ta mądrość dosłownie ilustruje końcową przestrogę linii: „jeżeli służysz królowi, nie szukaj dokonań.” Pokora prowadzi do wywyższenia.

4. Prorocy Główni (Więksi): Wierna służba bez osobistej chwały (Księga Jeremiasza 45:4—5): Bóg, przez proroka Jeremiasza, mówi do swojego sekretarza Barucha: „Oto co powiesz do niego [Barucha]: «Tak mówi Pan: (…) Szukasz dla siebie wielkich rzeczy? Nie szukaj!»”. Baruch, wiernie służąc Jeremiaszowi w czasie „niebezpieczeństwa” i prześladowań, żywił się „dawną cnotą” swego powołania. Jednak Bóg ostrzega go przed pragnieniem osobistych „dokonań” lub wielkości w tym kryzysie. Obiecuje mu w zamian „pomyślność” w postaci ocalenia życia jako „łup” — nagrodę nie za triumf, ale za wierną, pokorną służbę bez wysuwania się na pierwszy plan.

5. Prorocy Mniejsi: Wierność obowiązkowi ponad osobistym bezpieczeństwem (Księga Amosa 3:7—8): Amos, pomimo że był jedynie „pasterzem i hodowcą sykomor”, został „powołany” przez Boga, by głosić Jego słowa w Betel — „służąc” wiernie wyższej władzy (Bogu), a nie królowi Izraela. Jego „dokonaniem” nie było zdobycie chwały, lecz wypełnienie obowiązku: „Lew ryknął, któż się nie ulęknie? Wszechmocny Pan przemówił, któż nie będzie prorokował?”. Mimo „niebezpieczeństwa” konfrontacji z kapłanem Amazjaszem i królem Jeroboamem (Am 7:10—13), jego wierność „starej cnocie” powołania ostatecznie zapewniła mu „pomyślność” — nie w postaci ziemskiego triumfu, lecz trwałego miejsca w Bożym planie zbawienia.

7. Listy Apostolskie: Postawa pokory i służby we wspólnocie wierzących (Filipian 2:3—4): „Nic nie czyńcie dla niewłaściwego współzawodnictwa ani dla pustej chwały, lecz w pokorze oceniajcie jedni drugich za wyżej stojących od siebie. Niech każdy dba nie tylko o to, co jego, ale też o to, co innych.” To jest doktrynalne ujęcie zasady „nie szukaj dokonań” dla własnej chwały, zwłaszcza we wspólnocie („służąc Królowi” — Chrystusowi).

8. Księgi Apokaliptyczne: Zachowanie wierności bez osobistych roszczeń (Księga Objawienia 14:12—13): „Tu się okaże wytrwałość świętych, którzy strzegą przykazań Boga i wiary Jezusa. I usłyszałem głos z nieba mówiący: «Napisz: Błogosławieni są odtąd umarli, którzy w Panu umierają». (…) I odpoczną po pracach swoich, bo idą wraz z nimi ich czyny»”. Święci, przechodząc przez wielki ucisk, „żywią się dawną cnotą” — wiarą i przykazaniami. Ich „wytrwałość” naraża ich na śmiertelne „niebezpieczeństwo”. Jednak nie walczą oni dla własnych „dokonań” czy chwały, ale dla Pana. Ich „pomyślność” (odpoczynek, błogosławieństwo) nie jest ich osobistym osiągnięciem, lecz darem; ich czyny „idą wraz z nimi” przed Boga, a nie są przez nich wysuwane jako zasługa. To pokora w cierpieniu, gdzie jedynym „królem”, któremu się służy, jest Bóg.

Linia 4: „Nie możesz walczyć. Zawróć, aby poddać się przeznaczeniu, zmień swoje nastawienie. Spokój przynosi pomyślność.”

Komentarz: Linia ta opisuje moment kluczowej decyzji w konflikcie. Próba dalszej walki jest skazana na niepowodzenie („nie możesz walczyć”). Jedynym wyjściem jest rezygnacja z oporu, zaakceptowanie sytuacji („poddanie się przeznaczeniu”) i fundamentalna zmiana perspektywy („zmiana nastawienia”). Nie jest to porażka, lecz wewnętrzna kapitulacja, która prowadzi do zawarcia pokoju — zarówno zewnętrznego, jak i wewnętrznego — a przez to do prawdziwej pomyślności.

Dwie najlepsze analogie:

4. Prorocy Główni (Więksi): Król Sedecjasz wobec Jeremiasza (Księga Jeremiasza 38:14—28): Król Sedecjasz jest w śmiertelnym konflikcie z Babilończykami. Jeremiasz radzi mu, by „nie walczył”, ale „poddał się przeznaczeniu” (woli Boga wyrażonej przez zwycięstwo Babilonu) dla ocalenia życia i miasta. Sedecjasz boi się „zmienić nastawienie” publicznie i poddać się, ale prywatnie pyta: „Nie chcę, żebyś mnie wydał w ręce tych ludzi” (Jr 38:25). Jego niezdolność do pełnej wewnętrznej i zewnętrznej kapitulacji uniemożliwia mu osiągnięcie „spokoju i pomyślności”, prowadząc do jego tragicznego końca. Linia pokazuje właściwą ścieżkę, której on nie odważył się wybrać.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Nawrócenie św. Pawła (Dzieje Apostolskie 9:1—19): Szaweł (Paweł) toczy zażarty „konflikt” z Kościołem. W drodze do Damaszku spotyka Chrystusa. W tym momencie „nie może walczyć” dalej. Jego opór zostaje złamany. „Poddaje się przeznaczeniu” (woli Bożej), co wyraża się pytaniem: „Panie, co chcesz, abym uczynił?” (Dz 22:10). Doznaje radykalnej „zmiany nastawienia”. Rezultatem jest głęboki wewnętrzny i zewnętrzny „spokój” (przestaje prześladować, przyjmuje chrzest) i ostateczna „pomyślność” — zostaje Apostołem Narodów.

Przykłady z pozostałych grup:

1. Pięcioksiąg (Tora): Jakub walczący z Aniołem (Księga Rodzaju 32:25—29): Jakub przez całą noc „walczy” z nieznanym mężem (Aniołem). W pewnym momencie uświadamia sobie, że „nie może” go pokonać. Zamiast puścić, mówi: „Nie puszczę cię, dopóki mnie nie pobłogosławisz.” To jest jego forma „poddania się przeznaczeniu” — uznaje wyższość przeciwnika i szuka błogosławieństwa, a nie zwycięstwa. „Zmienia nastawienie” z walki na błaganie. Otrzymuje „pomyślność” — błogosławieństwo i nowe imię Izrael.

2. Księgi Historyczne: Poddanie się Gibeonitów (Księga Jozuego 9:3—15): Gibeonici, słysząc o podbojach Izraela, rozpoznali, że „nie mogą walczyć”. Przyjęli więc podstępną strategię, by „poddać się przeznaczeniu” (woli Izraela) i uniknąć zagłady. Udając przybyszów z dalekiego kraju, zawarli z Izraelitami układ. Chociaż użyli podstępu, ich fundamentalna decyzja była aktem kapitulacji i szukania pokoju („spokój przynosi pomyślność”). Dzięki temu uniknęli losu innych kananejskich miast i przetrwali jako słudzy Izraela, co w tamtej sytuacji było formą „pomyślności”. 3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Zaprzestanie walki jako droga do uznania boskiej władzy (Psalm 46:11): „Zaprzestańcie walki! Wiedzcie, że Ja jestem Bogiem; zostanę wywyższony między narodami, zostanę wywyższony na ziemi.” Ten werset jest boskim wezwaniem do „zawrócenia” i „poddania się przeznaczeniu” (uznaniu boskiej władzy). „Spokój” (zaprzestanie walki) jest tu bezpośrednią drogą do uznania Boga i Jego chwały („pomyślności”).

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Zaprzestanie walki jako droga do uznania boskiej władzy (Psalm 46:11): „Zaprzestańcie walki! Wiedzcie, że Ja jestem Bogiem; zostanę wywyższony między narodami, zostanę wywyższony na ziemi.” Ten werset jest boskim wezwaniem do „zawrócenia” i „poddania się przeznaczeniu” (uznaniu boskiej władzy). „Spokój” (zaprzestanie walki) jest tu bezpośrednią drogą do uznania Boga i Jego chwały („pomyślności”).

5. Prorocy Mniejsi: Jonasz w brzuchu ryby (Księga Jonasza 2:1—10): Jonasz „walczy” z rozkazem Boga, uciekając. Bóg powstrzymuje go przez burzę i wielką rybę. W brzuchu ryby Jonasz dochodzi do punktu, gdzie „nie może walczyć”. „Zawraca” modlitwą: „Wołałem z mojego ucisku do Pana, a On mi odpowiedział.” „Poddaje się przeznaczeniu” i „zmienia nastawienie”. Rezultatem jest „spokój” (ocalenie) i „pomyślność” (gotowość do wypełnienia misji).

7. Listy Apostolskie: Wewnętrzny spokój poprzez poddanie się woli Bożej (Filipian 4:11—12): Paweł pisze: „Nauczyłem się wystarczać sobie w warunkach, w jakich jestem… Wszystko mogę w Tym, który mnie umacnia.” To świadectwo osoby, która „poddała się przeznaczeniu” (woli Bożej) w każdej sytuacji — niedostatku i obfitości. Jego „zmiana nastawienia” (nauczenie się) przyniosła mu wewnętrzny „spokój”, który jest prawdziwą „pomyślnością”, niezależną od zewnętrznych konfliktów.

8. Księgi Apokaliptyczne: Wezwanie do oporu przez wierność, a nie walkę (Księga Objawienia 13:9—10): „Jeśli kto ma uszy, niechaj posłyszy! Jeśli kto do niewoli jest przeznaczony, idzie do niewoli, jeśli kto na zabicie mieczem — musi być mieczem zabity. Tu się okaże wytrwałość i wiara świętych.” Werset ten nie nawołuje do bierności, ale do „zmiany nastawienia”: uznania, że prawdziwa walka to nie zbrojny opór przeciw Bestii, lecz „wytrwałość i wiara”. Święci „nie mogą walczyć” jej metodami (przemoc, władza). Mają „zawrócić” ku wewnętrznemu oparciu się w Bogu, „poddając się” Jego przeznaczeniu nawet wobec męczeństwa. Ten duchowy „spokój” i niezłomna ufność w obliczu śmierci jest ich zwycięstwem i „pomyślnością” (Obj 12:11).

Linia 5: „Rozstrzygnięcie sporu. Najwyższa pomyślność.”

Komentarz: Ta linia reprezentuje idealne, sprawiedliwe i ostateczne rozstrzygnięcie konfliktu. Znajduje się ona na zaszczytnym, centralnym i silnym miejscu w heksagramie, symbolizując osobę lub zasadę o najwyższym autorytecie (np. sędziego, króla, niepodważalną prawdę), która jest w stanie rozsądzić spór w sposób, który wszyscy uznają za słuszny. To nie jest zwycięstwo jednej strony nad drugą, lecz transcendencja konfliktu poprzez mądry i sprawiedliwy wyrok. Rezultatem jest najwyższa możliwa pomyślność i przywrócenie harmonii.

Dwie najlepsze analogie:

2. Księgi Historyczne: Salomon rozstrzyga spór o dziecko (1 Księga Królewska 3:16—28): Dwie nierządnice toczą „spór” o dziecko. Salomon, uosobienie mądrego sędziego, wydaje pozornie okrutny „rozstrzygnięcie”: („Przytnijcie żywe dziecko na dwoje i dajcie połowę jednej, a połowę drugiej.” Reakcja prawdziwej matki, która wolała oddać dziecko, niż je widzieć martwe, ujawnia prawdę. Salomon ogłasza prawdziwy werdykt. Cały Izrael widzi tę mądrość i „najwyższą pomyślność” — dziecko zostaje ocalone, sprawiedliwość wymierzona, a autorytet króla umocniony.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Jezus i kobieta przyłapana na cudzołóstwie (Ewangelia Jana 8:2—11): Faryzeusze toczą „spór” z Jezusem, próbując Go pochwycić. Stawiają przed Nim problem do „rozstrzygnięcia”. Jezus, będąc najwyższym autorytetem, nie angażuje się w ich konflikt, lecz transcendentnym słowem („Kto z was jest bez grzechu, niech pierwszy rzuci kamień”) rozbraja samą istotę sporu. Jego „rozstrzygnięcie” nie potępia kobiety, ale też nie aprobuje grzechu; daje jej szansę na nawrócenie. To prowadza do „najwyższej pomyślności” — ocalenia życia kobiety, zawstydzenia hipokrytów i objawienia Bożego miłosierdzia.

Przykłady z pozostałych grup:

1. Pięcioksiąg (Tora): Mojżesz jako sędzia (Księga Wyjścia 18:13—16): Przed powołaniem sędziów Mojżesz osobiście „rozstrzygał” wszystkie „spory” między ludźmi, od rana do wieczora. Lud przychodził do niego, „aby szukać u Boga wyroku”. Jego autorytet i bezstronność zapewniały „pomyślność” i porządek społeczny, dopóki liczba spraw nie stała się zbyt duża.

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Sprawiedliwy sąd podstawą trwałej władzy (Przysłów 29:14): „Król, który sądzi ubogich według prawdy, utrwali swój tron na wieki.” To jest obietnica „najwyższej pomyślności” (utrwalenia tronu) dla władcy, którego „rozstrzygnięcie sporów” jest sprawiedliwe i oparte na prawdzie.

4. Prorocy Główni (Więksi): Bóg jako sędzia w sporze z narodami (Księga Izajasza 2:4, 11:3—4): Izajasz prorokuje o czasach ostatecznych, gdy Pan „będzie rozsądzał między narodami i rozstrzygał sprawy wielu ludów”. Jego „rozstrzygnięcie” nie będzie oparte na zewnętrznych pozorach, ale na sprawiedliwości i prawdzie (będzie sądził „ubogich sprawiedliwie”). Rezultatem będzie „najwyższa pomyślność” — powszechny pokój („przekują miecze na lemiesze”).

5. Prorocy Mniejsi: Boska instrukcja dla sprawiedliwych rozstrzygnięć (Księga Zachariasza 8:16—17): Bóg nakazuje przez proroka, by w „bramach” (miejscach „rozstrzygania sporów”) wydawać „wyroki sprawiedliwe” (miszpat szalom — „sądy przynoszące pokój”), oparte na prawdzie i wolne od knowań. Taka postawa sędziów jest fundamentem społecznej „pomyślności” (szalom) i stanowi warunek Bożego błogosławieństwa, zapobiegając sytuacjom, w których niesprawiedliwe „rozstrzygnięcie” musiałoby zostać unieważnione.

7. Listy Apostolskie: Spór wiernych przed trybunałem pogan (1 Koryntian 6:1—6): Paweł gani Koryntian za to, że toczą „spory” między sobą i „szukają rozstrzygnięcia” przed pogańskimi sądami. Mówi im, że powinni być na tyle mądrzy, by rozsądzać najdrobniejsze „spory” we własnym gronie, uznając, że święci będą sądzić świat. Wzywa ich do wewnętrznego, sprawiedliwego „rozstrzygnięcia” dla „pomyślności” wspólnoty.

8. Księgi Apokaliptyczne: Sąd Białego Tronu (Objawienie 20:11—13): Jest to ostateczne, „najwyższe rozstrzygnięcie” wszelkiego „sporu” między dobrem a złem, życiem i śmiercią. „Księgi zostały otwarte… i sądzono zmarłych”. Autorytet Sędziego jest absolutny, a Jego wyrok nieodwołalny. „Pomyślność” dla sprawiedliwych jest ostateczna i wieczna — nowe niebo i nowa ziemia.

Linia 6: „Nawet jeżeli ktoś przypadkiem wygra spór, otrzyma on od tłumu pas z przepasanymi nogami [symbol hańby]. Przez cały ranek będzie mu on odbierany.”

Komentarz: Linia znajduje się na samym szczycie heksagramu Konfliktu, co wskazuje, że konflikt został doprowadzony do skrajności. Nawet jeśli uda się „wygrać” na drodze prawnej lub siłowej, zwycięstwo to jest pyrrusowe i iluzoryczne. Zamiast szacunku, zwycięzca spotka się z pogardą i upokorzeniem („pas hańby”) ze strony społeczności. Jego „nagroda” jest nietrwała i szybko zostanie mu odebrana („przez cały ranek będzie odbierany”). Linia ta jest najostrzejszym ostrzeżeniem przed konsekwencjami doprowadzenia konfliktu do końca, zamiast szukania ugody.

≈

Dwie najlepsze analogie:

2. Księgi Historyczne: Król Achab i winnica Nabota (1 Księga Królewska 21:1—19): Król Achab „wygrywa spór” o pożądaną winnicę Nabota poprzez fałszywe oskarżenia i morderstwo, które organizuje jego żona, Izebel. Otrzymuje ziemię, ale jest to jego „pas hańby”. Prorok Eliasz ogłasza wyrok Boga: „Zabiłeś, a nadto zagrabiłeś!… Tam, gdzie psy wylizały krew Nabota, psy wylizują też twoją krew.” (1 Krl 21:19). Jego „zwycięstwo” jest krótkotrwałe i obraca się przeciwko niemu, przynosząc hańbę i zgubę całej dynastii („przez cały ranek będzie odbierany”).

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Jezus przed Piłatem (Ewangelia Mateusza 27:11—26): Piłat, choć uznaje Jezusa za niewinnego, ostatecznie „przegrywa” swój wewnętrzny konflikt i „wygra” konflikt z tłumem, wydając wyrok śmierci. Jego „zwycięstwo” w utrzymaniu spokoju jest iluzoryczne. Symboliczny „pas hańby” to gest umycia rąk — publiczne okazanie, że jest nieczysty moralnie i nie chce ponosić odpowiedzialności. Jego autorytet i nagroda (spokój) są mu „odbierane” niemal natychmiast, gdy musi ulec żądaniom tłumu, a jego imię na zawsze jest kojarzone z tchórzostwem i niesprawiedliwym wyrokiem.

Przykłady z pozostałych grup:

1. Pięcioksiąg (Tora): Jakub oszukujący Izaaka (Księga Rodzaju 27:1—40): Jakub „wygrywa spór” z Ezawem o błogosławieństwo ojca poprzez podstęp i oszustwo. Jego „nagrodą” jest błogosławieństwo, ale natychmiast staje się ona jego „pasem hańby” — musi uciekać przed gniewem brata i spędza lata na wygnaniu, sam będąc wielokrotnie oszukanym. Jego zwycięstwo jest gorzkie i naznaczone strachem, a relacja z bratem zostaje zniszczona na lata.

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Nietrwałość i hańba zwycięstwa opartego na nieprawości (Przysłów 22:8): „Kto sieje nieprawość, żnie nieszczęście, a laska jego gniewu obumrze.” To doskonałe streszczenie nauki tej linii. „Wygrana” osiągnięta niesprawiedliwością („sianie nieprawości”) jest w rzeczywistości „nieszczęściem” („pasem hańby”) i jest nietrwała („laska gniewu obumrze” — jego moc zniszczy się sama).

4. Prorocy Główni (Więksi): Babilon i jego „zwycięstwo” nad Izraelem (Księga Izajasza 47:1—15): Babilon „wygrał konflikt”, niszcząc Jerozolimę i uprowadzając lud. Ale prorok woła do niego: „Zejdź z tronu i usiądź w prochu, dziewico, córko babilońska!… Twoja mądrość i twoja wiedza zawiodły cię.” (Iz 47:1, 10). Babilon otrzyma „pas hańby” i utratę wszystkiego, co zdobył, ponieważ jego zwycięstwo było okrutne i pyszne. Jego panowanie będzie mu „odbierane” przez Medów i Persów.

5. Prorocy Mniejsi: Zbytnie bogactwo Izraela (przez ucisk?) (Księga Amosa 6:4—7): Amos grzmi przeciwko elitom Izraela, które „wygrywają” w życiu przez bogacenie się i ucisk biednych. Sądzi je: „Pierwsi spośród narodów pójdą teraz na wygnanie, i minie huczna uczta próżniaków.” Ich bogactwo jest ich „pasem hańby”, a nagroda (dostatnie życie) będzie im gwałtownie odebrana przez najazd Asyrii.

7. Listy Apostolskie: Paradoks prawdziwej chwały w poniżeniu dla Chrystusa (1 Koryntian 4:7—8, 13): Paweł kpiąco mówi do Koryntian, którzy uważają, że już „zwyciężyli” i są „wzbogaceni” i „sami królują”. Tymczasem Apostołowie są „wzgardzeni”, stali się „śmieciem tego świata”. Paweł wskazuje, że ich doczesne „zwycięstwo” i poczucie wyższości może być w oczach Boga „pasem hańby”, podczas gdy prawdziwy chwała może należeć do tych, którzy są poniżani dla Chrystusa.

8. Księgi Apokaliptyczne: Upadek Babilonu Wielkiego (Objawienie 18:1—24): To ostateczne wypełnienie się zasady z tej linii. Babilon (symbol ziemskiego systemu opartego na przemocy i zepsuciu) osiągnął pozorne „zwycięstwo” nad świętymi. „W ile to sobie utrwaliła chwałę i przepych, w takiej samej mierze zadajcie jej katuszy i smutku” (Obj 18:7). Jej nagroda — bogactwo i władza — w jednej chwili staje się jej „pasem hańby” i jest jej odbierana. „W jednej godzinie spustoszono tak wielkie bogactwo!” (Obj 18:17).

Heksagram 7 — ䷆ Shī
(Wojsko)

Ogólna idea: Heksagram ten symbolizuje zasadę przywództwa w sytuacji konfliktu, walki lub zbiorowego działania wymagającego dyscypliny. Nie chodzi tu jedynie o wojnę militarną, ale o każdą zbiorową mobilizację, gdzie potrzebne są: prawy cel, doświadczony przywódca, jedność, dyscyplina i jasne reguły postępowania. Podkreśla odpowiedzialność i autorytet lidera.

Linia 1: „Wojsko wyrusza w porządku. Jeżeli nie ma porządku, spotka je nieszczęście.”

Komentarz: Linia znajduje się na samym dole, na początku przedsięwzięcia. Akcentuje fundamentalną, absolutnie kluczową zasadę: każda akcja zbiorowa musi zaczynać się od ustanowienia porządku, dyscypliny i jasnych zasad. „Porządek” (律 lǜ) oznacza tu zarówno dyscyplinę, jak i prawo, reguły. Brak takiego fundamentu — chaos, samowola, niejasność celów — nieuchronnie prowadzi do klęski, jeszcze zanim działania właściwie się rozpoczną. To przestroga przed pochopnym, nieprzygotowanym działaniem.

Dwie najlepsze analogie:

2. Księgi Historyczne: Zwycięstwo przez posłuszeństwo, klęska przez nieporządek (Księga Jozuego 6:1—7, 7:1—26): Przed szturmem na Jerycho Jozue wydaje ludowi ścisłe i uporządkowane rozkazy dotyczące marszu, milczenia i okrzyku (porządek). Zwyciężają. Natomiast atak na Aj kończy się klęską z powodu nieporządku — złamania zasad (przywłaszczenie łupów przez Achana) i braku rozeznania (działanie bez rozpoznania sytuacji i konsultacji z Bogiem). To dosłowna ilustracja tej linii.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Uporządkowany wybór diakonów (Dzieje Apostolskie 6:1—7): Gdy w pierwszej wspólnocie chrześcijańskiej wybucha konflikt (helleniści skarżą się na Hebrajczyków), Apostołowie nie działają chaotycznie. Ustanawiają porządek: wybierają siedmiu diakonów, by zajęli się służbą, podczas gdy oni skupią się na modlitwie i głoszeniu słowa. To „uporządkowane wymarsz” rozwiązuje problem i umacnia Kościół, zapobiegając „nieszczęściu” wewnętrznego rozłamu.

Przykłady z pozostałych grup:

1. Pięcioksiąg (Tora): Ustanowienie hierarchii sądowniczej (Księga Wyjścia 18:13—26): Jetro, widząc, jak Mojżesz od rana do wieczora sam sądzi wszystkie spory ludu (chaos i wyczerpanie), radzi mu, by ustanowił porządek: wyznaczył sprawiedliwych i zdolnych przełożonych dla tysięcy, setek, pięćdziesiątek i dziesiątek. Ten uporządkowany system przywództwa zapobiegł nieszczęściu i pozwolił skutecznie prowadzić lud.

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Mądre kierownictwo fundamentem zwycięstwa (Przypowieści Salomona 11:14): „Gdy brakuje mądrego kierownictwa, naród upada, lecz wielu doradców zapewnia zwycięstwo.” Ten werset mądrościowy wprost wyraża zasadę tej linii: „porządek” (mądre kierownictwo, wielu doradców) prowadzi do bezpieczeństwa, jego brak do upadku („nieszczęścia”).

4. Prorocy Główni (Więksi): Sarkazm wobec przywódców bez strategii (Księga Izajasza 28:10): Prorok, krytykując nieodpowiedzialnych przywódców Judy, używa sarkastycznego powiedzenia, które ich charakteryzuje: „sawa lasaw, saw lasaw, kaw lakaw, kaw lakaw” (tutaj trochę, tam trochę). To obrazek braku porządku i spójnej strategii, co musi prowadzić do upadku, w przeciwieństwie do Bożego, uporządkowanego fundamentu (Iz 28:16).

5. Prorocy Mniejsi: Niewłaściwe priorytety źródłem nieszczęść (Księga Aggeusza 1): Prorok upomina lud, który działa w nieporządku: zajmuje się budowaniem swoich własnych domów, podczas gdy Dom Pański leży w ruinie. Ten brak właściwych priorytetów (brak duchowego i wspólnotowego „porządku”) jest bezpośrednią przyczyną nieszczęść, które ich spotykają: suszy i nieurodzaju.

7. Listy Apostolskie: Zasada godności i porządku w nabożeństwie (1 List do Koryntian 14:33, 40): Paweł, porządkując chaos panujący podczas nabożeństw w Koryncie (m.in. problem mówienia językami), stawia zasadę: „Albowiem Bóg nie jest [Bogiem] zamieszania, lecz pokoju” i podsumowuje: „Wszystko niech się odbywa godnie i we właściwym porządku.” Brak tego porządku prowadził do duchowego „nieszczęścia” — zgorszenia i niebudowania wspólnoty.

8. Księgi Apokaliptyczne: Zorganizowana armia nieba przeciw chaosowi Smoka (Księga Objawienia 12:7—9): Nawet w wizji wojny w niebie widzimy porządek: „i wystąpił do walki Michał i aniołowie jego”. Aniołowie nie działają samowolnie; są zorganizowaną, zdyscyplinowaną armią (wojsko), pod przywództwem Michała. Brak tego porządku po stronie Smoka (który zostaje strącony) symbolizuje ostateczny chaos i przegraną.

Linia 2: „Będąc wśród wojska, pozostaję w centrum. Nie ma przy tym nieszczęścia. Trzykrotnie otrzymuję rozkazy od króla.”

Komentarz: Ta linia jest silna (yang) i znajduje się na centralnym, honorowym miejscu w dolnym trigramie. Symbolizuje godnego zaufania, kompetentnego generała lub przywódcę, który działa w samym sercu (centrum) wydarzeń. Jego pozycja jest pewna i bezpieczna („nie ma nieszczęścia”), ponieważ cieszy się pełnym zaufaniem i mandatem od najwyższego zwierzchnictwa („trzykrotnie otrzymuję rozkazy od króla”). „Trzykrotnie” podkreśla siłę, pewność i jasność tego mandatu. To linia o lojalności, kompetencji i autorytecie, który pochodzi z uznania przez wyższą władzę.

Dwie najlepsze analogie:

2. Księgi Historyczne: Dawid i Joab (2 Księga Samuela 8:15—18): Król Dawid (król) sprawuje władzę w Jerozolimie, a Joab, choć postać ambiwalentna, jest jego niekwestionowanym dowódcą wojsk (centrum armii) przez większość panowania Dawida. Dawid wielokrotnie daje Joabowi rozkazy (np. 2 Sm 11:14—25 — rozkaz dotyczący Uriasza; 1 Krl 1:22—27 — rozkazy dotyczące wierności), co ilustruje „trzykrotne rozkazy od króla”. Joab, będąc w „centrum wojska”, skutecznie prowadzi królewskie armie.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Rzymski setnik (Ewangelia Mateusza 8:5—13): Setnik (dowódca stu żołnierzy) przychodzi do Jezusa. Mówi: „Ja też jestem człowiekiem [postawionym] pod władzą, mam pod sobą żołnierzy i mówię jednemu: «Idź», a idzie; drugiemu: «Przyjdź», a przychodzi” (Mt 8:9). Setnik jest idealnym przykładem osoby w centrum struktury wojskowej, działającej z mandatu wyższej władzy (Rzymu) i cieszącej się absolutnym autorytetem wśród swoich podwładnych (wojsko jest uporządkowane). Jego wiara budzi podziw Jezusa.

Przykłady z pozostałych grup:

1. Pięcioksiąg (Tora): Ustanowienie Jozuego następcą Mojżesza (Księga Liczb 27:18—23): Jozue jest wybrany przez Boga i ustanowiony przez Mojżesza (który tu reprezentuje najwyższą władzę): jako nowy przywódca Izraela. Mojżesz nakazuje mu stanąć przed kapłanem Eleazarem, który będzie się za niego radził Urim (narzędzie do poznawania woli Bożej). To uroczyste przekazanie autorytetu to otrzymanie „rozkazów od króla” (Boga poprzez Mojżesza), by działać „w centrum” ludu.

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Mądrość i rozeznanie źródłem potęgi przywódcy (Księga Przysłów 24:5—6): „Mąż mądry doznaje potęgi, a człowiek rozumny umacnia władzę. Bo przy mądrej radzie prowadź wojnę, a zwycięstwo zależy od wielu doradców.” Werset ten wychwala mądrego przywódcę (tego, kto jest „w centrum”), którego siła („potęga”) i powodzenie w „wojnie” zależą od dobrego rozeznania i rady, którą można odczytać jako analogię do otrzymywania dobrych „rozkazów” lub potwierdzenia swoich planów.

4. Prorocy Główni (Więksi): Boski rozkaz odbudowy Jerozolimy (Księga Izajasza 44:26—28): Bóg (Król) potwierdza autorytet swojego sługi (proroka? Cyrusa?), mówiąc, że „słowo swego sługi utrwala i wypełnia zamysł swoich posłańców”. Następnie wydaje konkretny „rozkaz” dotyczący Jerozolimy i Świątyni: „Mówię Jerozolimie: «Będziesz odbudowana», a świątyni: «Będziesz założona na nowo»”. Jego sługa działa z tego boskiego mandatu.

5. Prorocy Mniejsi: Prorockie posłannictwo do przywódców (Księga Aggeusza 1:1): „W drugim roku panowania króla Dariusza, w szóstym miesiącu, w pierwszym dniu miesiąca, skierował Pan przez proroka Aggeusza to słowo do Zorobabela… i do Jozuego…”. Aggeusz jest tu posłańcem przekazującym „rozkaz od Króla” (Boga): bezpośrednio do przywódców ludu, którzy mają działać „w centrum” wydarzeń, by odbudować Świątynię.

7. Listy Apostolskie: Pochodzenie władzy ziemskiej od Boga (List do Rzymian 13:1—4): Paweł opisuje ideę władzy pochodzącej od Boga: „Każdy niech będzie poddany władzom zwierzchnim… Wszelka bowiem władza pochodzi od Boga”. Urzędnik (np. dowódca wojskowy) jest „sługą Bożym”, który „sprawuje władzę” (działa w centrum) i „miecza darmo nie nosi” (ma mandat do działania). Jego autorytet jest potwierdzony przez wyższą instancję.

8. Księgi Apokaliptyczne: Chrystus jako Wódz armii niebios (Księga Objawienia 19:11—16): Widzenie Chrystusa jako Wodza armii niebios. Jest On w absolutnym centrum („na białym koniu”), a Jego autorytet jest całkowity i pochodzi od Najwyższego („ma na imię: Słowo Boże”). Jego tytuły („Król królów i Pan panów”) są ostatecznym potwierdzeniem Jego mandatu do działania. To najwyższe wypełnienie idei przywódcy z „rozkazami od króla”.

Linia 3: „Wojsko może nieść zwłoki na wozie. Nieszczęście.”

Komentarz: Linia znajduje się na przejściu między dolnym a górnym trigramem, w miejscu niepewności. To obraz katastrofalnej porażki. „Zwłoki na wozie” symbolizują ciężar martwych żołnierzy, ofiarę klęski. Linia ostrzega przed powierzeniem dowództwa lub kluczowej roli niewłaściwej, niekompetentnej osobie (słaba linia yin na yang miejscu). Taki przywódca doprowadzi jednostkę lub całą sprawę do katastrofy. To także ostrzeżenie przed przecenieniem swoich sił, złym planowaniem lub lekceważeniem przeciwnika, co kończy się tragicznymi stratami.

Dwie najlepsze analogie:

2. Księgi Historyczne: Bitwa pod Afek i strata Arki (1 Księga Samuela 4:1—11): Izraelici, pobici przez Filistynów, wpadają na nieroztropny pomysł: niosą Arkę Przymierza do obozu, traktując ją jak talizman, a nie znak obecności Boga, na którego warunki nie chcą się otworzyć. Powierzają „dowództwo” symbolowi, bez zmiany swojego niegodziwego serca. Efekt jest katastrofalny: 30 000 piechoty izraelskiej ginie, a Arka zostaje zdobyta. To dosłownie „wojsko niosące zwłoki” — druzgocąca klęska.

1. Pięcioksiąg (Tora): Klęska pod Hor-ma (Księga Liczb 14:39—45): Gdy Izraelici, po decyzji Boga, że pokolenie niewiernych nie wejdzie do Kanaanu, nagle zmieniają zdanie i próbują samowolnie, bez Bożego przywództwa (Mojżesz się nie zgadza) i bez Arki, zaatakować Amalekitów, spotyka ich sromotna klęska. Działają w nieposłuszeństwie i pysze, co kończy się ich masakrą. To „wozy pełne zwłok” jako skutek niewłaściwego przywództwa (własnego, zbuntowanego) i braku mandatu.

Przykłady z pozostałych grup:

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Pycha poprzedzająca upadek (Księga Przysłów 16:18): „Przed upadkiem serce się pyszni, a przed sławą idzie pokora.” Ten werset mądrościowy doskonale oddaje przyczynę klęski z linii 7.3: pycha (przecenienie swoich sił, lekceważenie przeciwnika): nieuchronnie poprzedza upadek (wozy ze zwłokami). To ogólna zasada, której naruszenie prowadzi do „nieszczęścia”.

4. Prorocy Główni (Więksi): Fatalny sojusz z Egiptem (Księga Izajasza 30:1—3): Pan mówi: „Biada synom opornym… którzy zawierają przymierze, ale nie za moim duchem… idą, by zstąpić do Egiptu, nie poradziwszy się moich ust”. Prorok opisuje fatalną decyzję strategiczną (szukanie pomocy u Egiptu zamiast u Boga): podjętą przez niekompetentnych przywódców Judy. Zapowiadanym skutkiem jest „hańba” i „zawiedzione nadzieje”, czyli duchowe i militarne „wozy ze zwłokami”.

5. Prorocy Mniejsi: Zdeprawowani sędziowie źródłem upadku (Księga Ozeasza 5:11—15): Bóg mówi o upadku Efraima (Izraela): „Efraim jest uciśniony, zdeprawowany sądem, bo upodobał sobie chodzić za [obcym] przykazaniem.” Kraj jest prowadzony przez zdeprawowanych, niesprawiedliwych sędziów i królów (niewłaściwi przywódcy):, co musi skończyć się katastrofą. Bóg je zapowiada: „Stałem się jak mol dla Efraima i jak zgnilizna dla domu Judy”, co jest metaforą powolnej, ale nieuchronnej klęski.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Ślepi przewodnicy ślepych (Ewangelia Mateusza 15:14): Jezus, mówiąc o ślepych przywódcach religijnych (faryzeuszach), stwierdza: „Pozostawcie ich! To ślepi przewodnicy ślepych. Lecz jeśli ślepy ślepego prowadzi, obaj w dół wpadną.” To esencja przesłania linii 7.3: niewłaściwy, niekompetentny przywódca (ślepiec) nieuchronnie doprowadzi swoich naśladowców do katastrofy („dół” jako metafora śmierci/klęski).

7. Listy Apostolskie: Upadek na pustyni z powodu buntu (1 List do Koryntian 10:1—12): Paweł przypomina historię Izraela na pustyni jako ostrzeżenie. Mówi, że ojcowie „wszyscy byli pod obłokiem” i „wszyscy przeszli przez morze”, lecz „większość z nich nie podobała się Bogu i polegli na pustyni”. To przykład całej wspólnoty, która pomimo Bożego przewodnictwa, zbuntowała się i powierzyła się własnym pożądaniom (niewłaściwe „dowództwo” własnych namiętności): Skutkiem była duchowa i fizyczna śmierć („zwłoki na pustyni”).

8. Księgi Apokaliptyczne: Demoniczne szarańcze pod władzą anioła Czeluści (Księga Objawienia 9:7—11): Wizja demonicznych szarańczy, które mają „króla nad sobą, anioła Czeluści”. To obraz działań prowadzonych pod przywództwem absolutnie złej, niszczycielskiej siły. Efektem ich działania jest nie śmierć, ale torturowanie ludzi przez pięć miesięcy. To metafora katastrofy, jaka spotyka tych, którzy poddają się pod „dowództwo” złych mocy lub ideologii.

Linia 4: „Wojsko się wycofuje. Nie ma przy tym winy.”

Komentarz: Linia znajduje się w górnym trigramie, który symbolizuje zewnętrzną akcję, ale jest słaba (yin). Nie opisuje tchórzostwa czy panicznej ucieczki, lecz strategiczne, uporządkowane wycofanie. To mądra decyzja podjęta w obliczu przeważających sił wroga lub niekorzystnej sytuacji taktycznej. Jej celem jest uniknięcie niepotrzebnych strat, zachowanie sił i przegrupowanie, aby żyć i walczyć w przyszłości. Ponieważ decyzja jest słuszna i strategiczna, a nie podyktowana strachem lub ego, nie ma w niej winy. To przejaw roztropności, a nie tchórzostwa.

≈

Dwie najlepsze analogie:

2. Księgi Historyczne: Dawid wycofuje się z Keili (1 Księga Samuela 23:1—13): Dawid dowiaduje się, że Saul planuje na niego napaść w Keili. Pomimo że miasto było dobrze ufortyfikowane, a Dawid właśnie je uratował, podejmuje strategiczną decyzję o opuszczeniu go wraz ze swoimi ludźmi. Konsultuje się z Bogiem (za pomocą efodu) i otrzymuje potwierdzenie, że mieszkańcy go wydadzą. To uporządkowane wycofanie, które ratuje go i jego oddział przed pewną klęską. „Nie ma przy tym winy” — to przejaw mądrości.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Jezus unika ukamienowania (Ewangelia Jana 8:59, 10:39—40): Kilkukrotnie, gdy wrogowie Jezusa chwytają za kamienie, by Go zabić, On „ukrywa się i wychodzi ze świątyni”. To nie jest ucieczka z strachu, ale strategiczne unikanie przedwczesnej konfrontacji, której czas jeszcze nie nadszedł („moja godzina jeszcze nie nadeszła” — J 7:30). Jego misja musi być wypełniona we właściwym czasie. Jego wycofanie jest aktem suwerennej mądrości, a nie tchórzostwa.

Przykłady z pozostałych grup:

1. Pięcioksiąg (Tora): Ucieczka Mojżesza do Midian (Księga Wyjścia 2:11—15): Gdy Mojżesz, widząc Egipcjanina bijącego Hebrajczyka, interweniuje i zabija go, dowiaduje się, że czyn jest znany. Faraon usiłuje go zabić. Mojżesz ucieka do kraju Midian. To nie jest akt tchórzostwa, ale konieczne wycofanie się człowieka, który nie jest jeszcze gotów na swoją misję. Ratuje swoje życie, by móc wrócić do niej później, po przygotowaniu na pustyni. Jego wina (zabójstwo) jest osobna od aktu wycofania, który był roztropny.

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Roztropne ukrycie się przed złem (Księga Przysłów 22:3): „Roztropny widzi zło i ukrywa się, naiwni idą naprzód i ponoszą karę.” To bezpośrednie, mądrościowe sformułowanie zasady zawartej w linii 7.4. Strategicznym wycofaniem („ukryciem się”) wobec nadchodzącego zła jest przejawem roztropności, która chroni przed karą („nie ma winy”).

≈

4. Prorocy Główni (Więksi): Ukrycie Jeremiasza i Barucha przed gniewem króla (Księga Jeremiasza 36:19—26): Gdy urzędnicy króla Jojakima słuchają słów z zwoju Jeremiasza, rozumieją niebezpieczeństwo i radzą zarówno Jeremiaszowi, jak i Baruchowi, aby „ukryli się”. Sami następnie ukrywają zwój przed królem. To strategiczne wycofanie się z linii ognia szalejącego króla jest aktem roztropności, który ratuje życie proroka i jego sekretarza, pozwalając im kontynuować misję.

5. Prorocy Mniejsi: Nakaz ucieczki z wrogiego terytorium (Księga Amosa 7:10—13): Amos prorokuje w Betel, a kapłan Amazjasz donosi na niego do króla i nakazuje mu: „Idź, uciekaj do ziemi Judy!”. Chociaż intencje Amazjasza są wrogie, sama rada „uciekaj jest, z czysto taktycznego punktu widzenia, słuszną radą strategicznego wycofania się z terytorium wroga, by uniknąć prześladowań.

7. Listy Apostolskie: Ucieczka Pawła z Damaszku w koszu (2 List do Koryntian 11:32—33): W Damaszku Żydzi knuli przeciwko Pawłowi, by go zabić. Uczniowie wzięli go nocą i spuścili w koszu przez mur (Dzieje Apostolskie 9:23—25). Paweł sam opowiada o tym, nie jako o hańbie, ale jako o fakcie z życia (2 Kor 11). To jest klasyczny przykład „wojska” (wspólnoty uczniów) organizującego strategiczne wycofanie swojego lidera z zagrożonego terenu. Nie ma w tym żadnej winy, tylko przetrwanie.

8. Księgi Apokaliptyczne: Ucieczka Niewiasty na pustynię (Księga Objawienia 12:6): „A Niewiasta uciekła na pustynię, gdzie ma miejsce przygotowane przez Boga.” To eschatologiczne wycofanie się Kościoła (lub innego symbolu Ludu Bożego) przed prześladowaniami Smoka. To nie jest klęska, ale Boska strategia ochrony i zachowania na czas próby. Jest to działanie uporządkowane („miejsce przygotowane”) i konieczne.

Linia 5: „Na polu są zwierzyna. To sprzyja schwytaniu jej. Nie ma przy tym winy. Starszy synowie prowadzą wojsko. Młodsi synowie wiozą zwłoki. Wytrwałość przynosi nieszczęście.”

Komentarz: Ta linia znajduje się w miejscu honorowym i władzy (piąte miejsce), ale jest słaba (yin). Opisuje sytuację sukcesu („zwierzyna” do schwytania), który jednak niesie ze sobą niebezpieczeństwo wewnętrznego rozłamu i nieodpowiedzialności. „Starszy synowie” (doświadczeni, prawi przywódcy) powinni prowadzić, ale „młodsi synowie” (niedoświadczeni, lekkomyślni) wykorzystują sytuację do grabieży lub niepotrzebnego okrucieństwa („wiozą zwłoki”). Linia ostrzega: sam sukces nie jest gwarancją trwałego zwycięstwa. Aby uniknąć nieszczęścia, konieczne jest utrzymanie dyscypliny, sprawiedliwy podział łupów i trzymanie się prawych zasad nawet po wygranej. Inaczej zwycięstwo zostanie zmarnowane przez wewnętrzną chciwość i głupotę.

Dwie najlepsze analogie:

2. Księgi Historyczne: Dawid dzieli łupy po odbiciu Siklag (1 Księga Samuela 30:21—25): Po zwycięstwie nad Amalekitami niektórzy „źli i nikczemni ludzie” (młodsi synowie) nie chcą dzielić łupów z tymi, którzy byli zbyt wyczerpani, by iść do walki. Dawid (starszy syn) stanowczo wprowadza sprawiedliwą zasadę: „Jak działowi tych, którzy poszli na wojnę, tak działowi tych, którzy pozostali przy taborze, tak samo się podzielą.” Ustanawia to prawo na wieczność, zapobiegając „nieszczęściu” wewnętrznego konfliktu i utrzymując jedność „wojska”.

1. Pięcioksiąg (Tora): Podział łupów po zwycięstwie nad Madianitami (Księga Liczb 31:25—31, 48—54): Po zwycięskiej bitwie Bóg daje Mojżeszowi (starszy syn) szczegółowe i sprawiedliwe rozkazy dotyczące podziału ogromnych łupów („zwierzyna”). Rozkazy te mają zapobiec chciwości i konfliktom: połowę dostają wojownicy, połowę reszta społeczności, a ze zdobyczy wojennej oddają daninę dla Pana jako ofiarę dla kapłana Eleazara. Co więcej, dowódcy tysięcy i setek (przywódcy „wojska”) przynoszą dobrowolną ofiarę z złota, aby „czynić przebłaganie za swoje dusze” przed Panem. To doskonały przykład mądrego, ustanowionego z góry porządku, który zapobiega sytuacji, gdzie „młodsi synowie wiozą zwłoki” poprzez chciwość i nieporządek. Działanie Mojżesza zapewnia, że „nie ma przy tym winy”.

Przykłady z pozostałych grup:

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Pośpieszne dziedzictwo bez błogosławieństwa (Księga Przysłów 20:21): „Dziedzictwo nabyte z początku w pośpiechu, na końcu nie będzie błogosławione.” To mądrościowe stwierdzenie idealnie oddaje niebezpieczeństwo linii 7.5. Łupy zdobyte w pośpiechu, bez sprawiedliwego i przemyślanego rozdziału („młodsi synowie” chwytają, co mogą), nie przyniosą trwałego błogosławieństwa, tylko problemy („nieszczęście”).

4. Prorocy Główni (Więksi): Pycha króla Asyrii po zwycięstwie (Księga Izajasza 10:12—14): Prorok opisuje arogancję króla Asyrii (który jest tutaj „młodszym synem”), gdy ten odniósł sukces jako „narzędzie” Bożego sądu. Asyryjczyk chełpi się: „Dokonałem tego siłą swej ręki i mądrością, bo jestem rozumny… jakby mocny zagarnął skarby”. Jego buta i grabieżcza postawa po zwycięstwie (wiezienie „łupów” i „zwłok”): sprowadzi na niego Boży sąd („nieszczęście”).

5. Prorocy Mniejsi: Grabież Edomitów po upadku Jerozolimy (Księga Abdiasza 1:10—14): Prorok oskarża Edomitów o zachowanie „młodszego brata” wobec Judy. Gdy Jerozolima upadła (została „schwytana”), Edomici nie tylko nie pomogli, ale przyłączyli się do grabieży („wchodziliście w bramę mego ludu w dniu jego klęski… i wyciągaliście rękę po jego bogactwa”) i nawet „stali na rozstajach”, by wyłapywać uciekinierów. To haniebne „wożenie zwłok” po cudzym nieszczęściu, które sprowadza na Edom zapowiedzianą zagładę.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Przypowieść o bogatym głupcu (Ewangelia Łukasza 12:13—21): W przypowieści o bogatym głupcu, człowiek ten odniósł ogromny sukces („obfity plon”). Zamiast jednak postąpić roztropnie („jak starszy syn”), jego reakcją jest chciwość i samolubstwo („co zrobię?… zburzę moje spichlerze… i będę sobie używał”). Bóg nazywa go głupim, bo tej nocy umrze. Sukces materialny bez mądrości i dyscypliny duchowej prowadzi do nieszczęścia.

7. Listy Apostolskie: Niebezpieczeństwo zdyskwalifikowania po zwycięstwie (1 List do Koryntian 9:24—27): Paweł, używając metafory wyścigu, mówi: „Biegacze wszyscy biegną, ale jeden otrzymuje nagrodę”. Przestrzega przed tym, by po „chwytaniu zwierzyny” (głoszeniu Ewangelii) samemu nie zostać zdyskwalifikowanym („abym sam nie został po zdyskwalifikowany”): To ostrzeżenie przed wewnętrzną dyscypliną nawet w czasie sukcesu apostolskiego, by nie ulec pokusom, które zniweczą dzieło („młodsi synowie wiozą zwłoki” — wewnętrzna porażka).

8. Księgi Apokaliptyczne: List do Pergamonu (Księga Objawienia 2:12—17): Kościół w Pergamonie trwa w wierze nawet „tam, gdzie jest tron szatana” (odniósł sukces, „schwytanie zwierzyny” w sensie duchowym). Lecz jest tam też zgorszenie: niektórzy trzymają się „nauki Balaama”, który nauczał, aby „prowadzić do grzechu synów izraelskich”. To wewnętrzny „młodszy syn”, który psuje zwycięstwo przez kompromis i niemoralność. Jezus wzywa do nawrócenia, by to „nieszczęście” nie nadeszło.

Linia 6: „Wielki książę wydaje rozkazy, zakłada państwa i obdarowuje lennem rody. Nie należy używać ludzi pospolitych.”

Komentarz: Linia znajduje się na szczycie heksagramu, poza konfliktem. To moment ostatecznego rozstrzygnięcia, zawarcia pokoju i budowy nowego porządku po zakończonej kampanii. „Wielki książę” (najwyższy władca, zwycięski przywódca) nie dzieli łupów samowolnie, ale działa z najwyższą odpowiedzialnością i mądrością państwową. Jego działania — „zakładanie państw” i „obdarowywanie lennem” — mają na celu stabilizację, ustanowienie sprawiedliwej hierarchii i nagrodzenie tych, którzy byli wierni. Ostrzeżenie „nie należy używać ludzi pospolitych” podkreśla, że do budowy nowego ładu nie można dopuścić osób niegodnych, kierujących się jedynie własną korzyścią; władza musi trafić w ręce szlachetnych i kompetentnych. To linia ostatecznego rozliczenia i budowy trwałego pokoju.

Dwie najlepsze analogie:

2. Księgi Historyczne: Dawid ustanawia królestwo (2 Księga Samuela 2:1—4, 8—9, 5:1—5): Po śmierci Saula Dawid (Wielki Książę) nie siłą zajmuje cały kraj. Najpierw zostaje namaszczony na króla Judy w Hebronie („zakłada państwo”): Później, po wojnie domowej i śmierci Iszbaala, przedstawiciele wszystkich pokoleń Izraela przychodzą, by go namaścić na króla całego Izraela („obdarowuje lennem rody” — uznaje starszyznę i ustanawia stolicę w Jerozolimie). Jego działania są legalne, uznane i zmierzają do konsolidacji, a nie zemsty. Odrzuca „ludzi pospolitych” jak Abner, dopóki nie jest pewien jego lojalności.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Jezus i ustanowienie Apostołów (Ewangelia Mateusza 19:28; Dzieje Apostolskie 1:15—26): Jezus, jako „Wielki Książę” zwycięski przez zmartwychwstanie, mówi do Apostołów: „gdy Syn Człowieczy zasiądzie na swym tronie chwały, wy, którzy poszliście za Mną, zasiądziecie… dla sądzenia dwunastu pokoleń Izraela”. To obietnica „nadania lenn” — odpowiedzialności w nowym Królestwie. W Dziejach Apostolskich, przed Zesłaniem Ducha Świętego, Piotr stwierdza, że musi zostać wybrany następca Judasza, by dopełnić liczbę Dwunastu. Wybierają Macieja — nie byle kogo, ale kogoś, kto towarzyszył im przez cały czas — zachowując porządek i nie używając „ludzi pospolitych”.

Przykłady z pozostałych grup:

1. Pięcioksiąg (Tora): Ustanowienie porządku obozowania na pustyni (Księga Liczb 1:44, 2:34): Po wyjściu z Egiptu Mojżesz i Aaron, na rozkaz Boga (Wielkiego Księcia), przeprowadzają spis ludności i ustanawiają porządek obozowania i marszu. Każde pokolenie ma przypisane konkretne miejsce wokół Przybytku i swoją kolejność w marszu. To ustanowienie „państwa” na pustyni i „obdarowanie” każdego rodu jego miejscem i funkcją w nowym, uporządkowanym społeczeństwie.

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Mądrość źródłem sprawiedliwej władzy (Księga Przysłów 8:15—16): Mądrość Boża mówi: „Przeze mnie królowie panują i władcy wydają sprawiedliwe prawa. Przeze mnie rządzą książęta i dostojnicy, wszyscy sędziowie na ziemi.” Ten fragment idealnie oddaje ducha linii 7.6: prawowita władza („Wielki książę wydaje rozkazy”) pochodzi z Mądrości, a jej celem jest ustanowienie sprawiedliwego porządku, a nie chaosu.

4. Prorocy Główni (Więksi): Proroctwo o Księciu Pokoju (Księga Izajasza 9:5—6): Proroctwo o przyszłym idealnym władcy: „Albowiem Dziecię nam się narodziło, Syn został nam dany, na jego barkach spoczęła władza. Nazwano Go… Księciem Pokoju. Wielkie będzie Jego panowanie w bezgranicznym pokoju.” To esencja działania „Wielkiego Księcia” z linii 7.6: jego rozkazy i ustanawianie porządku przynoszą trwały pokój, a nie dalszy konflikt.

5. Prorocy Mniejsi: Wybranie Zorobabela na przywódcę (Księga Aggeusza 2:20—23): Bóg kieruje słowo do Zorobabela, namiestnika Judy: „W owym dniu… wezmę ciebie, sługę mojego… i uczynię cię jak sygnet, bo ciebie wybrałem.” To akt obdarowania lennem — wybranie i umocnienie przywódcy przez Najwyższego Władcę dla celów odbudowy i zarządzania, potwierdzając jego autorytet w nowym porządku.

7. Listy Apostolskie: Ustanowienie porządku i darów w Kościele (1 List do Koryntian 12:28): Paweł opisuje, jak Bóg („Wielki Książę”) ustanowił porządek w Kościele: „I tak ustanowił Bóg w Kościele najpierw apostołów, po wtóre proroków, po trzecie nauczycieli, a następnie [obdarzył] darami…”. To jest duchowe „zakładanie państw i obdarowywanie lennem” — przydzielanie różnych funkcji i autorytetów dla budowy i zarządzania wspólnotą, a nie dla chaosu.

8. Księgi Apokaliptyczne: Ustanowienie Millenium i sądu świętych (Księga Objawienia 20:4): „I ujrzałem trony, a na nich zasiedli sędziowie… i ożyli, i panowali z Chrystusem tysiąc lat.” To ostateczne wypełnienie idei linii 7.6. Po ostatecznym zwycięstwie (Armagedon) Chrystus, jako Najwyższy Władca, ustanawia nowy porządek — Millenium — „obdarowując lennem” (dając władzę sądzenia) tym, którzy byli wierni („ściętym dla świadectwa Jezusa”). Jest to ustanowienie doskonale sprawiedliwego królestwa.

Heksagram 8 — ䷇ Bì (Przynależenie, Jedność)

Ogólna idea: Heksagram ten symbolizuje siłę, która płynie z jednoczenia się, tworzenia więzi, lojalności i wspólnego dążenia. Mówi o naturalnym przyciąganiu i potrzebie znalezienia swojego miejsca w grupie, pod przywództwem silnej, centralnej postaci (zwykle reprezentowanej przez linię piątą). To zachęta do szukania harmonijnych sojuszy i bycia wiernym.

Linia 1: „Przynależność wyrażona w prawdzie i szczerości. Nie ma w tym błędu. Prawda, jak pełna brzuchatego naczynia: tak przyjdzie pomyślność. Na końcu przyjdzie od innych.”

Komentarz: Linia znajduje się na samym dole, na początku procesu jednoczenia. Mówi o fundamentalnej postawie, która umożliwia prawdziwą przynależność: autentyczności i wewnętrznej prawości („prawdzie i szczerości” — 孚 fú). To nie jest zewnętrzny konformizm, ale wewnętrzne zaangażowanie. Obietnica jest taka, że taka postawa, nawet jeśli początkowo nie przynosi widocznych korzyści, ostatecznie przyniesie powodzenie i uznanie („na końcu przyjdzie od innych”), ponieważ przyciąga zaufanie. Porównanie do „pełnego naczynia” sugeruje obfitość i integralność charakteru.

Dwie najlepsze analogie:

2. Księgi Historyczne: Rut Moabitka (Księga Rut 1:16—17): Rut mówi do swojej teściowej Noemi: „Nie nalegaj na mnie, abym cię opuściła i abym odeszła od ciebie. Gdziekolwiek ty pójdziesz, ja pójdę, gdziekolwiek ty zamieszkasz, ja zamieszkam. Twój lud będzie moim ludem, a twój Bóg będzie moim Bogiem”. To jest kwintesencja „przynależności wyrażonej w prawdzie i szczerości”. Jej decyzja jest autentyczna, lojalna i wypływa z serca, nie z zewnętrznego przymusu. Jej wierność („prawda”) ostatecznie zostaje nagrodzona bezpieczeństwem, nową rodziną i miejscem w rodowodzie Dawida.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Powołanie pierwszych uczniów (Ewangelia Jana 1:35—39): Andrzej i drugi uczeń (tradycja mówi, że to Jan) słyszą, jak Jan Chrzciciel mówi o Jezusie „Oto Baranek Boży”. Podążają za Jezusem, a On pyta ich: „Czego szukacie?”. Odpowiadają: „Nauczycielu, gdzie mieszkasz?”. On mówi: „Chodźcie, a zobaczycie”. Poszli, zobaczyli i zostali z Nim. Ich przynależność zaczyna się od autentycznego, wewnętrznego pociągnięcia i szczerego poszukiwania („prawda”). To nie jest ślepy fanatyzm, ale początek relacji opartej na prawdzie, która definiuje ich życie.

Przykłady z pozostałych grup:

1. Pięcioksiąg (Tora): Złoty Cielec (Księga Wyjścia 32:1—4, 25—28): Gdy Mojżesz (prawowita „głowa”) przebywa na górze Synaj, lud traci swój punkt odniesienia. Domagają się od Aarona: „Uczyń nam bogów, którzy pójdą przed nami!” Aaron ulega i tworzy złotego cielca. Powstaje „bezgłowa” przynależność do fałszywego boga, pozbawiona prawdziwego przywództwa i kierunku. Rezultatem jest całkowity chaos moralny i religijny („lud rozbestwił się” — Ex 32:25), który kończy się nieszczęściem — interwencją Lewitów i śmiercią około trzech tysięcy ludzi.

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Wewnętrzna prawość jako fundament społecznego uznania (Przysłów 3:3—4): „Niech nie opuszcza cię łaskawość i wierność (hebr. chesed we’emet). Przypasz je do swego gardła, zapisz na tablicy swego serca! A znajdziesz łaskę i uznanie w oczach Boga i ludzi.” Mądrość biblijna naucza, że wewnętrzna prawość („wierność”, „prawda”) jest fundamentem, który przynosi przynależność i uznanie („łaskę”) zarówno u Boga, jak i w społeczności.

4. Prorocy Główni (Więksi): Wezwanie do wewnętrznej prawości jako fundamentu przymierza (Księga Izajasza 1:16—17, 26—27): „Obmyjcie się, czyści bądźcie! (…) Nauczcie się czynić dobrze! Szukajcie sprawiedliwości, wspomagajcie uciśnionego”. Bóg, będący centralną postacią Przymierza, odrzuca pusty, zewnętrzny rytuał (fałszywą przynależność) i wzywał do „prawdy i szczerości” serca jako jedynego fundamentu prawdziwej jedności z Nim. Obietnica „pomyślności” („Syjon będzie wykupiony przez prawo”) jest warunkowa: „przyjdzie na końcu” — nie jako natychmiastowa nagroda, ale jako owoc autentycznego nawrócenia („obmycia”) i sprawiedliwości, która przyciąga Jego uznanie i zbawienie.

5. Prorocy Mniejsi: Wezwanie do wierności fundamentalnej przynależności pod Bogiem (Malachiasz 2:10): „Czy nie mamy wszyscy jednego Ojca? Czy nie stworzył nas jeden Bóg? Dlaczego postępujemy wiarołomnie jeden wobec drugiego, profanując przymierze naszych ojców?” Prorok wzywa do uznania fundamentalnej, opartej na prawdzie przynależności do jednej ludzkiej rodziny pod Bogiem, potępiając zdradę (brak „prawdy i szczerości”) jako jej zaprzeczenie.

7. Listy Apostolskie: Jedność w prawdzie jako odpowiedź na wierność Bożego powołania (1 List do Koryntian 1:9—10): „Wierny jest Bóg, który was wezwał do wspólnoty z swoim Synem… abyście byli jednego ducha i jednej myśli.” Apostoł Paweł wzywa do autentycznej jedności („bycia jednej myśli”), która ma źródło w wierności Boga i jest odpowiedzią na Jego powołanie. To przynależność oparta na wspólnej prawdzie.

8. Księgi Apokaliptyczne: Czysta ofiara i wytrwała wiara jako warunek przynależności (Księga Objawienia 14:4—5): „Ci bowiem, z ludzi są wykupieni jako pierwociny dla Boga i dla Baranka, a w ustach ich nie znaleziono fałszu; są nieskalani”. Wizja 144 000 wykupionych przedstawia ideał „przynależności wyrażonej w prawdzie i szczerości”. Ich przynależność do Baranka nie jest zewnętrzna, lecz oparta na wewnętrznej prawości („nieskalani”, „w ustach nie znaleziono fałszu”) — ich charakter jest jak „pełne brzuchate naczynie”, integralny i czysty. „Pomyślność” ich zwycięstwa („przyjdzie od innych” — od Boga i Baranka) jest bezpośrednią konsekwencją tej autentyczności, która stanowi warunek ich wybrania i ostatecznego triumfu.

Linia 2: „Przynależność pochodząca z wnętrza. Wytrwałość przynosi pomyślność.”

Komentarz: Ta linia jest centralna w dolnym trigramie, reprezentując wewnętrzną siłę i równowagę. Podkreśla, że prawdziwa, trwała przynależność (Bì) musi wypływać z głębi serca i własnego wnętrza (内 nèi — wewnątrz). Nie może to być kalkulacja, przymus czy chęć zysku. To wewnętrzne przekonanie i szczere zaangażowanie jest tym, co gwarantuje powodzenie. „Wytrwałość” (贞 zhēn) wskazuje na konieczność stałości w tej wewnętrznie motywowanej lojalności.

Dwie najlepsze analogie:

1. Pięcioksiąg (Tora): Józef w Egipcie (Księga Rodzaju 39:2—4, 21—23): Pomimo statusu niewolnika, a później więźnia, Józef odnosi sukces, ponieważ „Pan był z Józefem”. Jego kompetencje i charakter wypływają z wewnętrznej prawości i wiary. Jego „przynależność” do domu Potifara czy zarządu więzienia nie jest wymuszona, ale wynika z jego wewnętrznej wartości, którą inni dostrzegają. Jego wytrwałość w cnocie, pomimo pokus i niesprawiedliwości, ostatecznie przynosi mu pomyślność.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Maria z Betanii (Ewangelia Łukasza 10:38—42): Gdy Jezus przychodzi do jej domu, Maria siada u Jego stóp i słucha Jego słów. Jej siostra Marta „uwijała się koło rozmaitych posług”. Maria wybiera „właściwą cząstkę” — wewnętrzną, duchową przynależność i komunię z Jezusem, która wypływa z jej serca. Jezus pochwala jej wybór, mówiąc, że „nie będzie jej odjęta”. To przynależność wypływająca z wnętrza, a nie z zewnętrznego działania.

Przykłady z pozostałych grup:

2. Księgi Historyczne: Jonatan i Dawid (1 Księga Samuela 20:12—17, 42): Jonatan, syn króla Saula, zawiera z Dawidem przymierze przyjaźni, które wypływa z głębi jego serca („przynależność z wnętrza”). Mimo że jako następca tronu działa przeciwko własnemu politycznemu interesowi, pozostaje wytrwały w swojej lojalności. Mówi do Dawida: „Niech Pan będzie z tobą, jak był z moim ojcem!… Niech Pan będzie między mną a tobą, między mym potomstwem a twoim potomstwem na zawsze”. Ta wewnętrznie motywowana przynależność, wystawiona na ciężką próbę, ostatecznie przynosi pomyślność w sensie wiecznej obietnicy i uznania jej przez Dawida, który później okazuje łaskę synowi Jonatana (2 Sm 9:1—7).

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Serce jako źródło życia i fundament relacji (Przysłowia 4:23): „Z całej pilności strzeż swego serca, bo z niego tryska źródło życia!” Werset ten jest esencją nauki tej linii. Wszystko, również przynależność i relacje, musi wypływać z dobrze strzeżonego, czystego „wnętrza” (serca). To z niego pochodzi prawdziwa, życiodajna siła.

4. Prorocy Główni (Więksi): Ebedmelek (Księga Jeremiasza 38:7—13): Etiopski dworzanin, Ebedmelek, ryzykuje swoją pozycję i życie, by uratować proroka Jeremiasza, który wrzucony został do błotnistej cysterny. Jego działanie nie wynika z politycznej kalkulacji, ale z „wnętrza” — z wewnętrznego poczucia sprawiedliwości i współczucia. Jego wewnętrznie motywowana lojalność wobec sprawiedliwości (a nie wobec dworskiej kliki) przynosi mu pomyślność — ocalenie od zagłady (Jr 39:15—18).

5. Prorocy Mniejsi: Wezwanie do wewnętrznego nawrócenia jako fundamentu jedności (Księga Joela 2:12—13): „«Nawróćcie się do Mnie całym swym sercem» (…) «Rozdzierajcie jednak serca wasze, a nie szaty!»”. Wezwanie proroka Joela do całego narodu jest oparte na fundamentalnej zasadzie: prawdziwa przynależność i jedność z Bogiem („Przynależność pochodząca z wnętrza”) musi zaczynać się od wewnętrznej, autentycznej transformacji serca („całym swym sercem”), a nie od zewnętrznych oznak żalu („rozdzierajcie serca, a nie szaty”). „Wytrwałość” w tej postawie skruchy i wewnętrznej prawości jest warunkiem „pomyślności” — otrzymania Bożego miłosierdzia i odnowy (Jl 2:18—27). To zbiorowa przynależność zbudowana na sumieniu jednostek.

7. Listy Apostolskie: Przemiana umysłu jako źródło prawdziwej przynależności do Boga (List do Rzymian 12:2): „A nie upodabniajcie się do tego świata, ale się przemieńcie przez odnawianie umysłu swego, abyście umieli rozpoznać, jaka jest wola Boża: co jest dobre, miłe i doskonałe.” Apostoł Paweł wzywa do przynależności do Boga, która ma źródło w wewnętrznej transformacji („odnawianie umysłu”), a nie w zewnętrznym konformizmie. To przynależność „z wnętrza”.

8. Księgi Apokaliptyczne: Przynależność zapieczętowana w sercu (Księga Objawienia 7:3—4): „«Nie czyńcie szkody ziemi ani morzu, ani drzewom, aż opieczętujemy na czołach sługi Boga naszego». I usłyszałem liczbę opieczętowanych: sto czterdzieści cztery tysiące opieczętowanych ze wszystkich pokoleń synów Izraela”. Znak na czole jest zewnętrznym symbolem przynależności pochodzącej z wnętrza — jest to Boże pieczęcią na tych, których serca są Mu wierne. Nie jest to przymusowa lojalność, lecz wewnętrzne oddanie, które wypływa „z wnętrza” ich tożsamości jako „sług Boga”. „Wytrwałość” w tej postawie wierności w czasie próby zapewnia im „pomyślność” — ochronę przed nadchodzącymi sądami i miejsce wśród zbawionych.

Linia 3: „Przynależność do niewłaściwych ludzi.”

Komentarz: Linia trzecia znajduje się na przejściu między dolnym a górnym trigramem, często reprezentując moment niepewności lub niebezpieczeństwa. Jest to linia słaba (yin) na mocnej (yang) pozycji, co wskazuje na niedopasowanie. Tekst jest surowy i ostrzegawczy: osoba szuka przynależności lub jednoczy się z niewłaściwą grupą lub osobami. Może to wynikać z desperacji, złego osądu lub braku wewnętrznego centrum. Konsekwencją takiego wyboru jest utrata siebie, wstyd lub porażka. To przestroga przed łatwymi, ale niemoralnymi sojuszami.

Dwie najlepsze analogie:

2. Księgi Historyczne: Król Jozafat i król Achab (2 Księga Kronik 18:1—3, 28—31): Król Jozafat, pobożny władca Judy, zawiera sojusz przez małżeństwo z domem niewiernego króla Izraela, Achaba. Mimo wewnętrznych oporów („Czy nie ma tu proroka Pańskiego?”), daje się wciągnąć w wojnę Ramot w Gileadzie. Na polu bitwy niemal ginie, gdy wrogie wojska mylą go z Achabem. To klasyczny przykład „przynależności do niewłaściwych ludzi” z powodów politycznych, która o mało nie kończy się katastrofą. Prorok Jehu później gani Jozafata: „Czy masz pomagać bezbożnym i miłować tych, którzy nienawidzą Pana?” (2 Krn 19:2).

1. Pięcioksiąg (Tora): Lud izraelski i Baal Peor (Księga Liczb 25:1—3): Gdy Izraelici obozują w Szittim, lud „zaczął uprawiać nierząd z córkami Moabu. One nakłoniły lud do składania ofiar swoim bogom, a lud jadł i oddawał pokłon ich bogom. Izrael związał się z Baal-Peorem”. Ta „przynależność” do Moabitów i ich bóstw, oparta na fizycznej pożądliwości i duchowym kompromisie, sprowadza na naród straszliwy sąd Boży. To przynależność do niewłaściwych ludzi i ich bogów w najczystszej formie.

Przykłady z pozostałych grup:

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Ostrzeżenie przed towarzystwem prowadzącym do zła (Przysłowia 1:10—15): „Synu mój, jeśli grzesznicy chcą cię uwieść, nie przyzwalaj!… nie chodź z nimi na ich ścieżkę”. Mądrość Salomona wyraźnie ostrzega przed wejściem w społeczność („przynależnością”) z ludźmi, których intencją jest zło. Przestrzega przed wspólnym działaniem z „niewłaściwymi ludźmi”, obiecującą łatwy zysk, który jest w rzeczywistości pułapką.

4. Prorocy Główni (Więksi): Tragiczny sojusz króla Sedecjasza z Egiptem (Księga Ezechiela 17:15—18): „Lecz [król Sedecjasz] zbuntował się przeciw [Babilończykowi], posyłając posłów do Egiptu, aby mu dano konie i wielu wojowników. Czy powiedzie mu się? Czy ujdzie ten, który takie rzeczy czyni? Czy może złamać przymierze i ujść?” „Przynależność do niewłaściwych ludzi” (Egipcjan) zamiast wierności przymierzu z Babilonem (które było narzędziem Bożego sądu) jest potępiona jako zdrada i „nie powiedzie się”. Prorok jednoznacznie ocenia ten wybór jako niemądry i skazany na katastrofalne konsekwencje — upadek Jerozolimy i niewolę, co było bezpośrednią karą za szukanie oparcia w niewłaściwym sojuszniku.

5. Prorocy Mniejsi: Ozeasz i niewierna żona (Księga Ozeasza 1:2): Bóg nakazuje Ozeaszowi: „Idź, weź sobie za żonę kobietę wszeteczną”. Małżeństwo proroka jest żywym symbolem „przynależności do niewłaściwej osoby” — narodu izraelskiego, który jest „nierządnicą” zdradzającą Boga dla obcych kochanków (bałwanów i sojuszy politycznych). To obraz tragicznych konsekwencji złej przynależności.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Piotr zapiera się Jezusa (Ewangelia Łukasza 22:54—62): W chwili zagrożenia Piotr, chcąc uniknąć aresztowania, fizycznie i społecznie przynależy do „niewłaściwych ludzi” — sług arcykapłana, grzejąc się przy ich ogniu i zapierając się znajomości z Jezusem. Jego wybór miejsca przynależności w krytycznym momencie prowadzi do duchowej katastrofy i gorzkiego płaczu.

7. Listy Apostolskie: Destrukcyjny wpływ niemoralnej społeczności (1 List do Koryntian 15:33): „Nie łudźcie się: Złe rozmowy psują dobre obyczaje.” To zwięzłe, uniwersalne ostrzeżenie Apostoła Pawła. „Złe rozmowy” oznaczają społeczność z ludźmi o złych moralnie poglądach. Taka przynależność, nawet jeśli tylko towarzyska, ma destrukcyjny wpływ na charakter, psując dobre obyczaje.

8. Księgi Apokaliptyczne: Przestroga przed przynależnością do Bestii (Księga Objawienia 14:9—11): „A trzeci anioł szedł za nimi, mówiąc donośnym głosem: «Jeśli kto oddaje pokłon Bestii i jej obrazowi i pozwala sobie nałożysz znamię na czoło lub na rękę, ten również pić będzie wino zapalczywości Boga… i będzie męczony w ogniu i siarce»”. Wizja ta stanowi ostateczne ostrzeżenie przed „przynależnością do niewłaściwych ludzi” — w tym przypadku do systemu Bestii. Akt przyjęcia znamienia jest symbolicznym, dobrowolnym wyborem przynależności i lojalności wobec fałszywej władzy. Konsekwencją tej zależności jest nie utrata politycznego sojuszu, ale ostateczne i wieczne odseparowanie od Boga, przedstawione jako nieustanne męki. Jest to apokaliptyczny odpowiednik wyboru toksycznej wspólnoty, który prowadzi do duchowej zagłady.

Linia 4: „Zewnętrzna przynależność. Wytrwałość przynosi pomyślność.”

Komentarz: Linia czwarta znajduje się w górnym trigramie, reprezentującym świat zewnętrzny i przywództwo. Jest to linia słaba (yin) na słabej pozycji, co wskazuje na pokorę i otwartość. Tekst zachęca do szukania przynależności na zewnątrz — poza swoim bezpośrednim, wewnętrznym kręgiem, ku silnemu, centralnemu przywódcy (reprezentowanemu przez Linię Piątą). To akt świadomego wyboru, by dołączyć do większej, szlachetnej całości. „Wytrwałość” (贞 zhēn) oznacza tu lojalność i wierność wobec tego wyższego celu lub przywódcy, co prowadzi do pomyślności.

Dwie najlepsze analogie:

2. Księgi Historyczne: Rut Moabitka (Księga Rut 1:16—17): Chociaż Rut była już przywoływana, jej historia jest tu archetypem w nowym świetle. Jako Moabitka, Rut świadomie decyduje się na zewnętrzną przynależność — opuszcza swój lud, kraj i bogów, by przylgnąć do Noemi, jej ludu i jej Boga. Jej wytrwałość w tej nowej, wybranej przynależności („twój Bóg będzie moim Bogiem”) prowadzi ją do pomyślności — bezpieczeństwa, małżeństwa z Boazem i miejsca w linii przodków Dawida.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Setnik z Kafarnaum (Ewangelia Łukasza 7:1—10): Rzymski setnik, poganin i przedstawiciel okupanta, świadomie szuka przynależności zewnętrznej do wspólnoty Izraela przez szacunek dla jej Boga. Mówi o Jezusie: „Panu mojemu powiedz słowo, a mój sługa będzie uzdrowiony… bo i ja, choć podlegam władzy, mam pod sobą żołnierzy”. Jego wiara i pokora (wytrwałość w szlachetnej postawie) tak zachwycają Jezusa, że mówi: „Tak wielkiej wiary nie znalazłem nawet w Izraelu”. Jego zewnętrzna przynależność zostaje nagrodzona pomyślnością — uzdrowieniem sługi.

Przykłady z pozostałych grup:

1. Pięcioksiąg (Tora): Akt zewnętrznej przynależności uznanej przez wspólnotę (Księga Wyjścia 18:1—12): Jetro, kapłan Midianitów i teść Mojżesza, przychodzi do obozu Izraelitów. Słysząc o wszystkim, co Bóg uczynił dla Izraela, wyznaje: „Teraz wiem, że Pan jest większy niż wszyscy bogowie”. Następnie składa Bogu ofiarę całopalną, a Aaron i wszyscy starsi Izraela przyszli, aby wspólnie z teściem Mojżesza jeść posiłek przed Bogiem. Jetro dokonuje aktu zewnętrznej przynależności do ludu Bożego, która jest przyjęta i celebrowana.

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Mądrość szukania przynależności u króla (Księga Przysłów 25:6—7): „Nie wynoś się przed królem i na miejscu wielkich nie stawaj. Lepiej bowiem, gdy ci powiedzą: «Pójdź wyżej!», niż żebyś miał być poniżony wobec dostojnika”. Ta rada mądrościowa doskonale ilustruje zasadę „zewnętrznej przynależności”. Nakazuje pokorę („nie wynoś się”) i cierpliwe oczekiwanie na uznanie ze strony władcy (symbolu silnego, centralnego przywódcy). „Wytrwałość” w tej postawie — czyli lojalne trwanie na swoim miejscu bez narzucania się — zostaje nagrodzona „pomyślnością”: zaproszeniem do wyższego stanowiska („pójdź wyżej!”) i autentycznym włączeniem się w kręgi władzy. Jest to akt mądrego, zewnętrznego przypodobania się, a nie wewnętrznej pychy.

4. Prorocy Główni (Więksi): Cyrus, pomazaniec Pański (Księga Izajasza 45:1): To niezwykły przykład. Bóg nazywa perskiego króla Cyrusa, poganina, swoim „pomazańcem” (mesjaszem). Cyrus, będąc całkowicie na zewnątrz narodu wybranego, zostaje powołany do wykonania Bożego planu — uwolnienia Izraela z niewoli. Jego edykt zezwalający na powrót i odbudowę Świątyni (2 Krn 36:23) jest aktem włączania się w Boży plan zbawienia, choć on sam może nie był tego w pełni świadomy.

5. Prorocy Mniejsi: Nawrócenie Niniwy jako akt zewnętrznej przynależności do Boga (Księga Jonasza 3:5—10): Mieszkańcy Niniwy, stolicy wrogiej Asyrii, słuchają proroka Jonasza. Uwierzyli Bogu, ogłosili post i oblekli się w wory, od największego do najmniejszego. Całe miasto — będące absolutnie na zewnątrz przymierza Izraela — dokonuje aktu zewnętrznej przynależności do Boga Izraela przez pokutę. Bóg widzi ich czyny i odwołuje karę, przynosząc im pomyślność (ocalenie).

7. Listy Apostolskie: Wszczepienie pogan przez wiarę w lud Boży (List do Rzymian 11:17—24): Paweł opisuje pogan (których reprezentuje) jako „dziką oliwkę”, która została allografem wszczepioną na miejsce odciętych gałęzi (niewierzących Żydów), by uczestniczyć w korzeniu i sokach oliwki szlachetnej. Jest to teologiczny opis aktu zewnętrznej przynależności pogan do Bożego ludu Izraela przez wiarę w Chrystusa. Ich „wytrwałość” w wierze zapewnia im miejsce.

8. Księgi Apokaliptyczne: „Wielki tłum” (Objawienie 7:9—10): Jan widzi „wielki tłum, którego nie mógł nikt policzyć, z każdego narodu i wszystkich pokoleń, ludów i języków, stojący przed tronem i przed Barankiem”. To eschatologiczny obraz końcowej, zewnętrznej przynależności tych, którzy nie pochodzili z Izraela, ale przez wytrwałość w wielkim ucisku i opieraniu się Bestii, dostąpili zbawienia i przynależności do ludu Bożego.

Linia 5: „Objawiona przynależność. Król poluje na trzy strony i rezygnuje z przedniej. Mieszkańcy nie potrzebują ostrzeżenia. Pomyślność.”

Komentarz: Linia piąta jest centralną, władczą linią w heksagramie. Reprezentuje idealnego przywódcę, do którego inni naturalnie przynależą. Jego siła przyciągania jest tak wielka, że przynależność jest „objawiona” — oczywista i dobrowolna. Metafora polowania pokazuje mądrość tego przywódcy: nie otacza i nie naciska ze wszystkich stron (co budziłoby panikę i opór), lecz celowo zostawia jedną stronę wolną. Daje to ludziom poczucie wolności i wyboru. Władza nie jest wymuszona, ale oparta na zaufaniu i dobrowolnej lojalności, więc „mieszkańcy nie potrzebują ostrzeżenia” — sami wiedzą, co robić, bo ufają przywódcy. To model przywództwa opartego na łagodności, mądrości i magnetyzmie, a nie na sile.

Dwie najlepsze analogie:

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Jezus i powołanie uczniów (Ewangelia Mateusza 4:18—22): Jezus przechodzi obok Jeziora Galilejskiego i mówi do Piotra, Andrzeja, Jakuba i Jana: „Pójdźcie za Mną, a uczynię was rybakami ludzi”. Oni natychmiast porzucają sieci i łodzie, aby iść za Nim. Nie ma przymusu, negocjacji ani groźby. Jego autorytet i charyzma (objawiona przynależność) są tak oczywiste, że ich odpowiedź jest natychmiastowa i dobrowolna. Zostawia im wolność („rezygnuje z przedniej” strony), a oni sami decydują się pójść.

2. Księgi Historyczne: Król Dawid w Hebronie (2 Księga Samuela 5:1—3): Po śmierci Saula wszystkie pokolenia Izraela przychodzą do Dawida w Hebronie i mówią: „Oto my, kości twoje i ciało twoje… Pan do ciebie rzekł: «Ty będziesz pasł mój lud, Izraela, ty będziesz wodzem nad Izraelem»”. Następnie namaścili Dawida na króla. Jego przywództwo nie zostało wymuszone; było „objawione” przez Boga i uznane przez lud, który dobrowolnie przyszedł, by się zjednoczyć pod jego władzą. Dawid nie musiał oblegać wszystkich pokoleń; one same przyszły.

Przykłady z pozostałych grup:

1. Pięcioksiąg (Tora): Józef jako zarządca Egiptu (Księga Rodzaju 41:39—44): Faraon, rozpoznając mądrość Józefa, mówi: „Gdyż Bóg objawił ci to wszystko, nikt nie będzie tak rozumny i mądry jak ty”. Następnie daje mu pierścień, szaty i złoty łańcuch, ustanawiając go drugim po sobie. Autorytet Józefa nie wynika z siły, ale z objawionego ducha Bożego w nim. Faraon „rezygnuje z przedniej strony”, powierzając mu niemal absolutną władzę, a ludzie naturalnie mu ufają („nie potrzebują ostrzeżenia”), co prowadzi do ocalenia Egiptu i okolicznych narodów.

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Przypowieść o mądrym królu (Przypowieści Salomona 16:10—15): „Wargi króla głoszą wyroki, usta jego nie zdradzą sądu… Gniew króla jest jak posłaniec śmierci, lecz mądry człowiek go ułagodzi. Gdy promienieje oblicze króla, jest życie, a jego życzliwość jest jak chmura z deszczem wiosennym.” Tekst ten opisuje idealnego władcę, którego sprawiedliwość i łaskawość („promienne oblicze”) naturalnie przyciągają lojalność i zapewniają pomyślność poddanym, którzy nie potrzebują ciągłego ostrzeżenia.

4. Prorocy Główni (Więksi): Proroczy obraz idealnego władcy (Księga Izajasza 11:1—5): Izajasza opisuje przyszłego Mesjasza, na którym „spocznie Duch Pański”, który „nie będzie sądził z pozorów”. Jego przywództwo będzie oparte na sprawiedliwości i wierności, a nie na przymusi. „Będzie sądził biednych sprawiedliwie” — jego autorytet będzie „objawiony” w łagodnej mocy. To esencja przywódcy, który rządzi moralną siłą, a nie terror.

5. Prorocy Mniejsi: Wezwanie do łagodnego pasterzowania (Księga Zachariasza 9:9—10): „Wesel się wielce, Córo Syjonu! (…) Oto Król twój przychodzi do ciebie, sprawiedliwy i zwycięski. Pokorny — jedzie na osiołku, na oślątku, źrebięciu oślicy. On zniszczy rydwany (…) i łuki wojenne. Ogłosi pokój narodom”. Ten fragment przedstawia mesjańskiego króla, który jest uosobieniem „objawionej przynależności” — jego autorytet jest oczywisty („sprawiedliwy i zwycięski”), ale nie opiera się na militarnej sile. Jego „łagodność” („pokorny — jedzie na osiołku”) jest jak „rezygnacja z przedniej strony” — rozbraja opór i buduje prawdziwą, dobrowolną wspólnotę. Jego panowanie „ogłasza pokój”, a nie terror, sprawiając, że ludzie „nie potrzebują ostrzeżenia”, by go uznać. To wizja „pomyślności” opartej na przywództwie magnetyzmu, a nie przymusu.

7. Listy Apostolskie: Jezus, wzór pokornego przywództwa (List do Filipian 2:5—11): Paweł przedstawia Chrystusa, który nie wykorzystał swej równości Bogu, ale „ogołocił samego siebie”, stając się sługą. To najwyższa forma przywództwa, które zostawia wolność („rezygnuje z przedniej strony”). Bóg jednak „wywyższył Go” i dał Mu imię, przed którym dobrowolnie „zgina się każde kolano”. Jego autorytet jest ostatecznie i dobrowolnie uznany przez wszystkich.

8. Księgi Apokaliptyczne: Baranek jako centralna postać (Objawienie 5:11—14): Jan widzi, jak niezliczone zastępy aniołów i „każde stworzenie w niebie, na ziemi i pod ziemią” dobrowolnie wielbią Baranka (Chrystusa), wołając: „Baranek zabity jest godzien wziąć potęgę i bogactwo, i mądrość, i moc, i cześć, i chwałę, i błogosławieństwo”. Jego przywództwo jest oparte na ofierze, a nie na przymusi, i budzi powszechną, ochotniczą przynależność.

Linia 6: „Brak głowy w przynależności. Nieszczęście.”

Komentarz: Linia szósta znajduje się na samym szczycie heksagramu, poza pozycją przywódcy (Linia 5). Reprezentuje stan, w którym proces jednoczenia i poszukiwania przynależności dobiegł końca lub został wypaczony. „Brak głowy” (无首 wú shǒu) to potężna metafora oznaczająca brak właściwego przywództwa, celu lub kierunku w przynależności. Może to oznaczać:

1. Próbowanie przynależenia do grupy, która sama nie ma przywództwa ani wizji (jest bezgłowa).

2. Bycie takim „bezgłowym” przywódcą, który nie potrafi nikomu przewodzić.

3. Brak wewnętrznego „centrum” lub zasad u jednostki, która więc nie wie, do kogo lub czego powinna przynależeć. Rezultatem jest chaos, rozpad, bezcelowość i ostatecznie nieszczęście. To ostrzeżenie przed ślepą przynależnością lub brakiem zdolności do prawdziwego przywodzenia.

Dwie najlepsze analogie:

2. Księgi Historyczne: Okres Sędziów (Księga Sędziów 21:25): To zdanie dosłownie podsumowuje całą tę epokę: „W owych dniach nie było króla w Izraelu; każdy czynił to, co było słuszne w jego oczach”. Izraelici byli teoretycznie zjednoczeni przynależnością do jednego narodu i Boga, ale brakowało im widzialnej „głowy” (króla-przywódcy), który by nimi kierował. Rezultatem był cykl nieposłuszeństwa, ucisków, chaosu i wewnętrznych konfliktów — właśnie „nieszczęście” wynikające z braku centralnego, mądrego przywództwa.

4. Prorocy Główni (Więksi): Proroctwo przeciw złym pasterzom (Księga Ezechiela 34:1—10): Bóg wypowiada słowa sądu przeciwko przywódcom Izraela (pasterzom): „Biło pasterzom izraelskim, którzy paśli samych siebie! Czyż pasterze nie powinni paść owiec?… Moje owce rozproszyły się i stały się żerem dla wszelkiego dzikiego zwierza, bo nie mają pasterza”. Tutaj „głowa” (przywództwo) jest obecna, ale jest zła, samolubna i nie spełnia swojej roli. To prowadzi do tej samej katastrofy — rozproszenia i nieszczęścia owiec.

Przykłady z pozostałych grup:

1. Pięcioksiąg (Tora): Wieża Babel (Księga Rodzaju 11:1—9): Ludzie są zjednoczeni („przynależność”) i mają jeden cel: zbudować wieżę sięgającą nieba. Jednak ich przywództwo i cel są skierowane przeciwko Bogu, są pyszne i bezbożne (czyli faktycznie „bezgłowe” w sensie duchowym). Rezultatem tego zgubnego sojuszu jest „nieszczęście” — pomieszanie języków, chaos i rozproszenie.

3. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Przypowieść o głupich pannach (Ewangelia Mateusza 25:1—13): Pięć głupich panien należy do orszaku weselnego („przynależność”), ale są „bezgłowe” — brakuje im mądrości i przewidywania (oleju), które są niezbędne, by wytrwać w tej przynależności. Gdy nadchodzi pan młody (przywódca), okazuje się, że nie są gotowe. Rezultatem jest ich nieszczęście — drzwi są zamknięte i zostają na zewnątrz.

5. Prorocy Mniejsi: Duchowy upadek z powodu braku prawdziwego przywództwa (Ozeasz 4:6): „Lud mój ginie z powodu braku wiedzy. Odrzuciliście wiedzę, też i Ja was odrzucę… Zapomnieliście Prawo twojego Boga, i Ja zapomnę o twoich synach.” To opis stanu „braku głowy” w sensie duchowym i moralnym. Kapłani (powinni być „głową”) zawiedli, nie nauczając ludu. Brak wiedzy (prawdziwego przewodnictwa) prowadzi do odrzucenia i zagłady — najwyższego nieszczęścia.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Niewierny sługa (Ewangelia Łukasza 19:20—26): Sługa, który otrzymał minę, nie inwestuje jej, ale zawija w chustkę i chowa. Jego przynależność do pana jest bierna i pozbawiona inicjatywy; nie ma w nim wizji ani lojalności („brak głowy” w oddaniu). Kiedy pan wraca, odbiera mu minę i wydaje wyrok: „Każdemu, kto ma, będzie dodane; a temu, kto nie ma, zabiorą nawet to, co ma”. Jego bierność prowadzi do straty — osobistego nieszczęścia.

7. Listy Apostolskie: Ostrzeżenie przed fałszywymi nauczycielami (2 List Piotra 2:1): „Znaleźli się jednak fałszywi prorocy wśród ludu, tak samo jak wśród was będą fałszywi nauczyciele, którzy wprowadzą zgubne herezje”. Ci fałszywi przywódcy to „głowy”, które w rzeczywistości wprowadzają „brak głowy” — prowadzą ludzi ku zatraceniu, daleko od prawdziwego celu. Przynależność do nich i ich sekt kończy się duchowym nieszczęściem.

8. Księgi Apokaliptyczne: Bestia z Otchłani (Objawienie 13:1—8): Wizja Jana przedstawia Bestię, która otrzymuje władzę od Smoka i jest wielbiona przez całą ziemię. Jest to parodia prawdziwego przywództwa i przynależności. Ludzie przynależą do fałszywej „głowy” (Bestii), która nie ma prawdziwego autorytetu, ale tylko daną moc niszczenia. Rezultatem tej bezbożnej przynależności jest ostateczne nieszczęście — „jeśli ktoś jest przeznaczony do niewoli, idzie do niewoli; jeśli ktoś na zabicie mieczem, musi być mieczem zabity”.

Heksagram 9 — ䷈ Xiǎo Chù (Małe poskromienie, Siła małego)

Ogólna idea: Heksagram ten obrazuje sytuację, w której słaba, ale skupiona siła (reprezentowana przez pojedynczą linię yang na piątym miejscu) jest w stanie na krótko powstrzymać lub okiełznać potężną, naturalną siłę (reprezentowaną przez pięć linii yang). Symbolizuje to potęgę łagodności, delikatną kontrolę, konieczność umiaru i cierpliwości w czasach, gdy nie posiada się wystarczającej mocy, by narzucić trwałe rozwiązanie. Moc wielkiego (yang) jest tymczasowo hamowana przez małe (yin).

Linia 1: „Powrót na swoją drogę. Jakąż winę można by tu przypisać? Przynosi to pomyślność.”

Komentarz: Linia znajduje się na samym dole, jest silna (yang), ale napotyka ogólną sytuację „powstrzymywania”. Zamiast forsować się naprzód i marnować energię w konfrontacji z panującymi warunkami, mądrze wycofuje się („powraca na swoją drogę”). To wycofanie nie jest porażką, ale aktem roztropności, który pozwala zachować siły na bardziej sprzyjający moment. Ponieważ działanie jest prawidłowe i dostosowane do okoliczności, nie ponosi się winy i ostatecznie przynosi to pomyślność.

Dwie najlepsze analogie:

2. Księgi Historyczne: Dawid udający obłąkanego u Akisza, króla Gat (1 Księga Samuela 21:10—15): Ścigany przez Saula, Dawid ucieka do wrogiego miasta. Gdy zostaje rozpoznany, jest w śmiertelnym niebezpieczeństwie. Zamiast walczyć (co byłoby samobójstwem), udaje szaleńca: „przyczyniał się do drzwi bramy i pozwalał ślinie spływać na brodę”. To taktyczne wycofanie się, „powrót na swoją drogę” udając kogoś nieszkodliwego, ratuje mu życie („przynosi pomyślność”) i pozwala uciec, by walczyć w przyszłości.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Jezus ukrywający się przed tłumem (Ewangelia Jana 8:59): Po ostrym sporze z przywódcami żydowskimi, którzy chwycili za kamienie, by rzucić w Niego, Jezus nie konfrontuje się z nimi fizycznie. Ewangelista odnotowuje: „Ukrył się i wyszedł ze świątyni”. To doskonały przykład roztropnego wycofania się z bezpośredniego, fizycznego niebezpieczeństwa. Jego „drogą” nie była fizyczna walka w tym momencie, więc „powrócił” do bezpieczeństwa, by kontynuować misję w innym czasie i miejscu.

Przykłady z pozostałych grup:

1. Pięcioksiąg (Tora): Jakub wraca do domu Labana (Księga Rodzaju 32—33): Po latach służby u Labana, Jakub wyrusza w drogę powrotną do domu. Dowiaduje się, że jego brat Ezaw, który kiedyś chciał go zabić, idzie mu na spotkanie z 400 ludźmi. Jakub nie forsuje konfrontacji. Dzieli swój lud i stada na dwa obozy (strategia zachowania reszty), wysyła hojne dary, aby „zmiękczyć” serce Ezawa, i modli się. To strategiczne, roztropne wycofanie się z bezpośredniego starcia prowadzi do pojednania.

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Roztropne powstrzymanie się od pochopnego konfliktu (Przypowieści 25:8): „Nie wychodź pospiesznie na spór, byś nie wiedział, co masz czynić na końcu, gdy twój bliźni cię zelży.” Ta mądrość nakazuje powstrzymanie się od natychmiastowej konfrontacji. „Powrót na swoją drogę” to tu rezygnacja z eskalacji kłótni, co pozwala uniknąć wstydu i zachować czyste sumienie („jakąż winę?”).

4. Prorocy Główni (Więksi): Jeremiasz i jego sekretarz Baruch (Księga Jeremiasza 36): Gdy król Jojakim pali zwój z proroctwami Jeremiasza, Bóg nakazuje im sporządzić nowy. Lecz potem mówi do Barucha: „Ty zaś szukasz dla siebie wielkich rzeczy? Nie szukaj!” (Jr 45:5). To wezwanie do rezygnacji z ambicji i „powrotu na swoją drogę” wiernego skryby, co zapewnia mu ocalenie życia („pomyślność”) w czasie zagłady.

5. Prorocy Mniejsi: Amos i kapłan Amazjasz (Księga Amosa 7:10—13): Gdy kapłan Amazjasz nakazuje Amosowi, by uciekł do Judy i tam prorokował, Amos nie angażuje się w bezpośredni spór o jurysdykcję. Wyjaśnia źródło swego powołania, ale ostatecznie wraca do swojej roli — proroka z Judy głoszącego sąd nad Izraelem. Jego „powrót” jest potwierdzeniem autentyczności jego misji.

7. Listy Apostolskie: Paweł unikający niepotrzebnych sporów (2 List do Tymoteusza 2:23—24): „Głupich zaś i niedouczonych rozmów unikaj, wiedząc, że rodzą kłótnie. A sługa Pana nie powinien się kłócić, lecz być łagodnym dla wszystkich.” Paweł radzi Tymoteuszowi, by „powracał na swoją drogę” pokojowego nauczania, zamiast angażować się w jałowe spory, co przyniesie pomyślność jego posłudze.

8. Księgi Apokaliptyczne: Ucieczka Kościoła z miasta (Objawienie 18:4): „I usłyszałem inny głos z nieba mówiący: «Ludu mój, wyjdźcie z niej [Babilonu], byście nie mieli udziału w jej grzechach i żadnej z jej plag nie podlegli»”. To boskie wezwanie do strategicznego wycofania się, „powrotu na swoją drogę” czystości, które jest warunkiem ocalenia („pomyślność”).

Linia 2: „Pozwala się pociągnąć z powrotem. Przynosi to pomyślność.”

Komentarz: Druga linia jest silna (yang) i centralna, co oznacza, że jest prawidłowa i naturalnie skłonna do działania. Jednak znajduje się pod bezpośrednim wpływem „hamującej” piątej linii (yin). Zamiast się jej przeciwstawiać, daje się jej pociągnąć do współpracy lub tymczasowego wycofania. To dobrowolne poddanie się roztropnej sile hamującej, które zapobiega konfliktowi i stratom energii. Dzięki tej mądrości i uległości w działaniu, wynik jest pomyślny.

Dwie najlepsze analogie:

1. Pięcioksiąg (Tora): Abram daje się „pociągnąć z powrotem” od konfliktu (Księga Rodzaju 13:8—9): Gdy między pasterzami Abrama i Lota wybucha spór o ziemię, Abram, jako starszy i mający pierwszeństwo, mógłby narzucić swoją wolę. Zamiast tego, pozwala się „pociągnąć” ku pokojowi i rezygnacji. Mówi do Lota: „Niechaj nie będzie sporu między nami… Cały kraj stoi przed tobą otworem. Odłącz się ode mnie. Jeżeli pójdziesz w lewo, ja pójdę w prawo, a jeżeli ty pójdziesz w prawo, ja pójdę w lewo.” To dobrowolne powstrzymanie własnych roszczeń przynosi pomyślność — Bóg zaraz potem ponawia wobec niego swoje błogosławieństwa.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Jezus i podatek na świątynię (Ewangelia Mateusza 17:24—27): Gdy poborcy podatku pytają Piotra, czy Jezus płaci podatek, Jezus — jako Syn — teoretycznie jest zwolniony. Mówi: „Abyśmy jednak nie dali im powodu do zgorszenia, idź nad jezioro i zarzuć wędkę… Znajdziesz stater… Weź go i daj im za Mnie i za siebie.” Jezus pozwala się „pociągnąć z powrotem” od konfrontacji na zasadzie swoich praw, aby nie gorszyć i zachować pokój. To dobrowolne, roztropne dostosowanie się przynosi pomyślność w relacjach.

Przykłady z pozostałych grup:

2. Księgi Historyczne: Królowa Estera przygotowuje uczty (Księga Estery 5:3—8): Gdy Estera staje przed królem, aby błagać za swym ludem, ma moc, by od razu przedstawić prośbę. Jednak zamiast forsować swój cel, pozwala się „pociągnąć” przez sytuację i króla. Odpowiada na jego pytanie zaproszeniem na ucztę, a potem na kolejną. To strategiczne, cierpliwe powstrzymanie się od natychmiastowej konfrontacji z Hamanem i ostrożne budowanie atmosfery przynosi ostateczną, całkowitą pomyślność.

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Łagodna odpowiedź jako siła uśmierzająca konflikt (Przypowieści 15:1): „Łagodna odpowiedź uśmierza gniew, lecz słowo przykre wznieca złość.” Mądrość ta zachęca do tego, by pozwolić się „pociągnąć” łagodnej reakcji zamiast odpowiadać agresją na agresję. Taka dobrowolna rezygnacja z eskalacji konfliktu nie jest słabością, ale siłą, która przynosi pomyślny efekt — uspokojenie sytuacji.

4. Prorocy Główni (Więksi): Jeremiasz kupuje pole (Księga Jeremiasza 32:6—15): W środku oblężenia Jerozolimy, gdy kraj ma paść, Bóg nakazuje Jeremiaszowi wykupić pole od swego kuzyna. Jest to absurdalne, nierozsądne działanie z punktu widzenia ludzkiej logiki. Jeremiasz pozwala się „pociągnąć z powrotem” od rozpaczy i ludzkiego rozumowania ku Bożemu poleceniu, które jest aktem symbolicznej nadziei. To posłuszeństwo przynosi pomyślność w sensie duchowym — potwierdza obietnicę przyszłego odrodzenia.

5. Prorocy Mniejsi: Jonasz i marynarze (Księga Jonasza 1:11—13): Gdy marynarze pytają Jonasza, co mają zrobić, by uspokoić burzę, Jonasz mówi: „Weźcie mnie i rzućcie w morze”. Jednak oni nie chcą tego zrobić. Najpierw „wiosłowali, aby wrócić na ląd”. Pozwalają się „pociągnąć” ludzkiemu odruchowi litości i próbują ocalić Jonasza, zamiast od razu zastosować drastyczne rozwiązanie. Chociaż ostatecznie muszą go wyrzucić, ich początkowy akt współczucia jest pochwalany.

7. Listy Apostolskie: Zasada miłości ponad wolnością (List do Rzymian 14:13—15:2): Paweł radzi, by ten, kto jest „mocny w wierze” (ma yangową pewność co do czystości pokarmów), pozwolił się „pociągnąć z powrotem” od korzystania ze swej wolności przez miłość do „słabego” brata, który się gorszy. To dobrowolne powstrzymanie (małe poskromienie) przynosi pomyślność jedności i pokoju w społeczności, zamiast konfliktu.

8. Księgi Apokaliptyczne: Schronienie Niewiasty na pustyni (Księga Objawienia 12:6, 14): Gdy Smok (szatan) czyha, by pochłonąć Dziecię, Niewiasta (symbol ludu Bożego) „ucieka na pustynię”, gdzie ma miejsce przygotowane przez Boga. Jest to akt „pozostania pociągniętą z powrotem” — dobrowolnego wycofania się pod Boską ochronę, a nie stawiania frontalnego oporu. Ta strategia „przynosi pomyślność”: zapewnia jej schronienie, pożywienie i ocalenie („będzie żyła”) na czas, czasy i pół czasu, z dala od bezpośredniego zagrożenia.

Linia 3: „Wóz traci koła. Mąż i żona odwracają wzrok.”

Komentarz: Trzecia linia jest silna (yang) na pozycji yang, co czyni ją nadmiernie aktywną i niecierpliwą. Znajduje się na granicy między dolnym a górnym trigramem, w miejscu niepokoju. Próbuje forsować się naprzód wbrew hamującej naturze całego heksagramu. Skutkiem jest paraliż i rozłam. „Wóz traci koła” — środki do poruszania się naprzód zostają unieruchomione. „Mąż i żona odwracają wzrok” — dochodzi do zerwania harmonii i współpracy w najbliższych relacjach. Linia ostrzega przed próbą narzucenia siły w czasie, który wymaga cierpliwości i jedności.

≈

Dwie najlepsze analogie:

1. Pięcioksiąg (Tora): Konflikt pasterzy Abrama i Lota (Rodzaju 13:5—7): To bezpośrednia ilustracja „mąż i żona odwracają wzrok”, choć dotyczy rodziny. Abram i Lot, będący ze sobą blisko spokrewnieni („rodzina”), dochodzą do punktu, gdzie „wynikł spór między pasterzami trzody Abrama a pasterzami trzody Lota”. Ich wspólne „podążanie naprzód” (wędrowanie) zostaje zagrożone („wóz traci koła”) z powodu braku przestrzeni i niecierpliwości w znalezieniu rozwiązania. Harmonia została zerwana.

2. Księgi Historyczne: Rozłam królestwa za Roboama (1 Księga Królewska 12:1—19): Gdy Roboam obejmuje tron po Salomonie, lud prosi o złagodzenie ciężkiego jarzma. Starszyzna radzi łagodność (dostosowanie się do siły małego), lecz Roboam odrzuca ich radę. Forsuje swoją władzę, grożąc: „Ojciec mój obciążył was ciężkim jarzmem, ja zaś dołożę do waszego jarzma” (1 Krl 12:14). Skutkiem jest całkowity paraliż królestwa („wóz traci koła”) i nieodwracalny rozbój („mąż i żona odwracają wzrok” — 10 plemion odłącza się od Judy i Beniamina).

Przykłady z pozostałych grup:

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Zapoczątkowanie waśni jako uwolnienie niekontrolowanej siły (Przypowieści 17:14): „Zacząć waśń to jak puścić wodę przez tamę; nim się sprzeczka rozogni, porzuć ją!” Ten werset maluje obraz eskalacji konfliktu. Próba forsowania swojej woli („puszczenie wody”) w sytuacji, która wymaga powstrzymania (tama heksagramu 9), prowadzi do katastrofalnego rozlewu i utraty kontroli („wóz traci koła”).

4. Prorocy Główni (Więksi): Prorok Chananiasz przeciwko Jeremiaszowi (Księga Jeremiasza 28:1—17): Chananiasz, wbrew proroctwu Jeremiasza o niewoli, forsuje swoją optymistyczną wizję, zrywając jarzmo z karku Jeremiasza jako znak. Ta niecierpliwa, konfrontacyjna działalność w „czasie hamowania” kończy się katastrofą dla Chananiasza: traci życie w tym samym roku. Jego „wóz” — prorocka wiarygodność — został kompletnie zniszczony.

5. Prorocy Mniejsi: Spór kapłana z Amosem (Księga Amosa 7:10—17): Kapłan Amazjasz nie próbuje zrozumieć posłannictwa Amosa, tylko forsuje swoją władzę, rozkazując mu: „Idź, uciekaj do ziemi Judy!” Ta nieuzasadniona konfrontacja i odrzucenie „hamującej” przestrogi proroka prowadzi do osobistej tragedii Amazjasza: Amos prorokuje o tragicznym końcu jego rodziny („mąż i żona” zostaną rozdzieleni przez śmierć i niewolę).

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Spór między Pawłem a Barnabą o Marka (Dzieje Apostolskie 15:36—40): Po nieudanej pierwszej podróży, Barnaba chce zabrać Marka z powrotem. Paweł się sprzeciwia, uznając to za zbyt ryzykowne. „Powstało więc ostre starcie, tak że się rozdzielili”. Ich „wóz” — drużyna misyjna — traci koła i się rozpada. „Mąż i żona odwracają wzrok” — bliscy współpracownicy i przyjaciele rozstają się z urazą, choć ostatecznie Bóg wyprowadza z tego dobro (powstają dwie drużyny).

7. Listy Apostolskie: Podziały w Koryncie (1 List do Koryntian 1:10—13): Paweł pisze: „Czyż Chrystus jest podzielony?” Gwałtowne przywiązanie do różnych przywódców (Pawła, Apollosa, Kefasa) i forsowanie swoich preferencji paraliżuje wspólnotę („wóz traci koła”). Wierni „odwracają wzrok” od siebie, dzieląc się na frakcje, zamiast cierpliwie budować jedność w duchu Chrystusa.

8. Księgi Apokaliptyczne: Upadek Babilonu i rozpad sojuszy (Księga Objawienia 17:16—17): Bestia i dziesięć rogów (symboliczne siły polityczne), które były sojusznikami Wielkiego Babilonu (systemu zła), „zwrócą się przeciwko niej, obnażą ją i ogołocą, i ciało jej jeść będą, i spalą ją ogniem”. Ten fragment ilustruje „mąż i żona odwracają wzrok” — gwałtowny rozpad sojuszu, który wydawał się silny. Bestia i rogi, działając w swojej niepohamowanej żądzy władzy (jak „wóz” niekontrolowanej ambicji, który „traci koła”), niszczą własny twór. Jest to „rozłam” nie z powodu zewnętrznego ataku, ale z wewnętrznej sprzeczności i braku prawdziwej jedności, co prowadzi do samozniszczenia.

Linia 4: „Jeśli jesteś szczery, krew i trwoga ustąpią. Nie będziesz winny.”

Komentarz: Czwarta linia jest miękka (yin) i znajduje się na pierwszym miejscu w górnym trigramie, bezpośrednio służąc piątej linii, która jest siłą hamującą. Reprezentuje osobę w pozycji ministra lub doradcy, która jest szczera i lojalna wobec łagodnej władzy (linia 5). Jej szczerość i oddanie rozpraszają napięcie („krew i trwoga ustąpią”) — krwawe konflikty i lęk przed zdradą odchodzą. Ponieważ działa z czystym sercem i w pełni wspiera słuszną, choć delikatną, zasadę hamowania, nie ponosi się żadnej winy. Jest to linia lojalności i zaufania, które rozbrajają potencjalny konflikt.

Dwie najlepsze analogie:

2. Księgi Historyczne: Abiszaj towarzyszy Dawidowi (1 Księga Samuela 26:6—12): Gdy Dawid (szlachetna, hamująca się siła, który nie chce podnieść ręki na pomazańca Bożego) ma szansę zabić Saula, jego towarzysz Abiszaj mówi: „Pozwól, że przygwożdżę go do ziemi włócznią”. Dawid hamuje go, zabraniając tego. Abiszaj, mimo że gotowy do działania, jest szczerze lojalny wobec decyzji Dawida. Podporządkowuje się („Jeśli jesteś szczery…”), jego gotowość do rozlewu krwi ustępuje („krew i trwoga ustąpią”), a on nie ponosi winy za zdradę czy nieposłuszeństwo. Jego lojalność umacnia pozycję Dawida.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Piotr i miecz w Ogrójcu (Ewangelia Jana 18:10—11): Gdy żołnierze przychodzą pojmać Jezusa, Piotr (reprezentujący yang, impuls do działania) dobywa miecza i odcina ucho Malchosowi. Jezus (uosobienie łagodnej, „hamującej” mocy) natychmiast go powstrzymuje: „Schowaj miecz do pochwy!”. Piotr, choć początkowo działał gwałtownie, ostatecznie jest zmuszony się podporządkować. Jego szczera, choć niezrozumiała, intencja obrony Jezusa zostaje „rozbrojona” przez posłuszeństwo. Chociaż się potknął, jego ostateczna uległość wobec woli Jezusa jest aktem, który (po nawróceniu) nie pociąga za sobą ostatecznej winy.

Przykłady z pozostałych grup:

1. Pięcioksiąg (Tora): Aaron i Mojżesz przy skale (Księga Liczb 20:2—13): Lud domaga się wody, a Bóg nakazuje Mojżeszowi przemówić do skały. Mojżesz, sfrustrowany, uderza ją dwukrotnie. Aaron, jako jego brat i współprzywódca, jest przy nim. Chociaż obaj nie okazują pełnego posłuszeństwa łagodnemu poleceniu Boga, ich podstawowa szczerość jako przywódców (a nie buntowników) sprawia, że woda i tak wypływa („krew i trwoga ustąpią” — konflikt został zażegnany). Jednak nie są całkiem bez winy — nie wchodzą do Ziemi Obiecanej. To przykład niepełnego wypełnienia tej linii.

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Łagodna perswazja jako siła rozbrajająca konflikt (Przypowieści 25:15): „Cierpliwością można nakłonić władcę, a łagodny język łamie kość.” Ten werset idealnie oddaje ducha linii 4. Szczera (nie obłudna), łagodna i cierpliwa postawa doradcy lub podwładnego („łagodny język”) jest w stanie „złamać” twarde serce władcy („kość”), rozproszyć jego gniew („trwoga ustąpi”) i zapobiec nieszczęściu, nie ponosząc przy tym winy.

4. Prorocy Główni (Więksi): Eliakim, syn Chilkiasza (Księga Izajasza 22:20—24): Proroctwo Izajasza mówi o Eliakimie, który ma zastąpić niegodnego szambelana Szebnę. Bóg mówi: „Odepchnę go… i powierzę twój urząd słudze memu Eliakimowi… i stanie się tronem chwały dla domu swego ojca.” Eliakim jest przedstawiony jako szczery i godny zaufania sługa („sługa mój”). Jego wyniesienie ma rozproszyć niepokój („trwoga ustąpi”) w domu królewskim i ustabilizować sytuację, a on sam będzie działał bez winy.

5. Prorocy Mniejsi: Zachariasz zachęca do szczerości (Księga Zachariasza 8:16—17): „To czyńcie: Mówcie prawdę jeden drugiemu… nie knujcie w sercach waszych zła jeden przeciwko drugiemu.” Prorok wzywa do szczerości jako fundamentu relacji społecznych. Taka postawa ma sprawić, że ustąpią fałszywe przysięgi i złe czyny („krew i trwoga” nieporządku społecznego), a lud nie będzie winny przed Bogiem.

7. Listy Apostolskie: Tymoteusz jako szczery posłaniec (1 List do Koryntian 4:17; List do Filipian 2:19—22): Paweł wysyła Tymoteusza do Koryntian, ponieważ jest on jego „synem umiłowanym i wiernym w Panu”, który „szczerze troszczy się o wasze dobro”. Szczera i lojalna postawa Tymoteusza ma rozproszyć niepokoje i podziały w Koryncie („krew i trwoga ustąpią”) i przypomnieć o wiernej drodze Pawła, z której Tymoteusz nie zboczył (jest „bez winy”).

8. Księgi Apokaliptyczne: Świadectwo dwu świadków jako akt lojalnej szczerości (Księga Objawienia 11:3—7): Dwaj świadkowie, reprezentujący lojalną służbę Bożym zasadom, prorokują przez 1260 dni, „odziani w wory”. Ich szczere, nieustępliwe świadectwo jest aktem „małego poskromienia”, które rozprasza trwogę i duchowy ucisk dla wierzących. Chociaż Bestia z otchłani „zwiastuje z nimi wojnę, zwycięża ich i zabija”, ich śmierć męczeńska oczyszcza ich z wszelkiej „winy” i ostatecznie przemienia się w tryumf (ich wniebowstąpienie, Obj 11:12). Ich lojalność aż do śmierci rozbraja pozorną potęgę zła, ukazując jej iluzoryczność.

Linia 5: „Szczere związki. Bogaty przez swego bliźniego.”

Komentarz: Piąta linia jest miękka (yin), centralna i znajduje się w zaszczytnym miejscu władcy. To właśnie ona jest ową „Siłą Małego”, która z powodzeniem, ale delikatnie, poskramia potężne siły yang poniżej. Swoją moc czerpie nie z przymusu, ale z szczerości, zaufania i wzajemności („szczere związki”). Jej siłą jest umiejętność przyciągnięcia i wykorzystania lojalności innych (linia 4 jest jej wiernym sojusznikiem). „Bogaty przez swego bliźniego” oznacza, że jej prawdziwe bogactwo i siła płyną z więzi, sojuszy i zdolności do inspirowania innych do dobrowolnej współpracy. To triumf łagodnej dyplomacji i moralnego autorytetu nad siłą fizyczną.

Dwie najlepsze analogie:

2. Księgi Historyczne: Dawid i Mefiboszet (2 Księga Samuela 9:1—13): Król Dawid, posiadając absolutną władzę (yang), mógłby wyeliminować wszystkich potomków Saula. Zamiast tego, delikatnie i łagodnie poskramia tę pokusę, kierując się „szczerymi związkami” lojalności wobec swojej przyjaźni z Jonatanem. Szuka Mefiboszeta, mówiąc: „Okażę mu łaskę Bożą”. Przywraca mu ziemię i zaprasza go do swojego stołu. Poprzez tę miękką decyzję Dawid staje się „bogatszy” — zyskuje lojalność rodu Saula, umacnia swoją legitymację i pokazuje, że jego królestwo opiera się na łasce, a nie na terrorze.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Jezus umywający nogi (Ewangelia Jana 13:1—17): W przeddzień swojej męki, Jezus — Nauczyciel i Pan (teoretyczna pozycja yang) — demontuje strukturę ziemskiej władzy poprzez akt najgłębszej łagodności i służby (yin. Myje nogi swoim uczniom. Mówi: „Dałem wam bowiem przykład, abyście i wy tak czynili, jak Ja wam uczyniłem”. Jego szczera więź i akt pokory stają się fundamentem nowej wspólnoty. Poprzez to uniżenie staje się naprawdę „bogaty” w naśladowców, których zdobył nie siłą, ale miłością i służbą.

Przykłady z pozostałych grup:

1. Pięcioksiąg (Tora): Józef jako zarządca Egiptu (Księga Rodzaju 41:39—45): Józef, cudzoziemiec i były niewolnik, zostaje postawiony na czele Egiptu. Jego siła nie leży w armii, ale w mądrości i duchu Bożym (yin). Faraon uznaje go i daje mu swoją pieczęć. Józef rządzi, łagodnie ale skutecznie poskramiając potężne siły głodu („Siła Małego”), dzięki czemu staje się „bogaty” — zarówno materialnie, jak i w chwale — przez swojego bliźniego (Faraona, który go wyniósł).

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Potęga łagodnej perswazji w budowaniu autorytetu (Księga Przysłów 25:15): „Cierpliwością można nakłonić władcę, a łagodny język łamie kość.” To kwintesencja działania linii 5. Łagodny język (yin): jest w stanie „złamać” opór nawet potężnego władcy (yang), nie przez konfrontację, ale przez cierpliwą perswazję i budowanie „szczerych związków”. Taka osoba osiąga swój cel i staje się „bogata” przez zaufanie, które zyskała u przełożonego.

4. Prorocy Główni (Więksi): Prorok Izajasz i król Ezechiasz (Księga Izajasza 37:1—7, 21—35): Gdy potężna armia asyryjska (yang) pod wodzą Sennacheryba oblega Jerozolimę, król Ezechiasz wysyła do proroka Izajasza posłów w worach pokutnych. Izajasz nie proponuje militarnej strategii, ale przekazuje łagodne, pełne wiary słowo od Boga (yin): „Nie lękaj się… oto Ja sprawię, że wróci tą drogą, którą przyszedł”. Jego rola to „Siła Małego” — słowo prorockie, które poskramia lęk i pychę wroga. Poprzez tę szczerą więź i zaufanie między prorokiem a królem, Bóg działa i Ezechiasz staje się „bogaty” w ocalenie przez swego bliźniego (Izajasza).

5. Prorocy Mniejsi: Prawdziwa siła pochodząca z Ducha, a nie z potęgi (Zachariasz 4:6): „«Nie siłą, ani mocą, lecz moim Duchem» — mówi Pan Zastępów.” To najdoskonalsze biblijne streszczenie filozofii linii 5. Prawdziwa siła przywództwa (odbudowy świątyni) nie pochodzi od ludzkiej potęgi (yang), ale od łagodnej i delikatnej mocy Ducha Bożego (yin): Ten, kto na niej polega, buduje trwałe „szczere związki” z Bogiem i ludem.

7. Listy Apostolskie: Pawłowa strategia ewangelizacji (1 List do Koryntian 9:19—23): Paweł pisze: „Dla wszystkich stałem się wszystkim”. Jego siłą nie jest narzucanie prawa, ale elastyczność, empatia i dostosowanie (yin). Buduje „szczere związki” z różnymi grupami, by „zyskać” ich dla Chrystusa. Staje się „bogaty” w dusze przez swoich bliźnich (tych, do których się dostosowuje), których pozyskuje łagodnością, a nie przymusem.

8. Księgi Apokaliptyczne: Zapieczętowani ze wszystkich pokoleń Izraela (Księga Objawienia 7:4—8): Pomimo wizji gwałtownych sądów, pojawia się obraz „szczerego związku” między Bogiem a Jego ludem, reprezentowanym przez symboliczną pełnię 144 000 „zapieczętowanych” ze wszystkich pokoleń Izraela. Nie jest to bogactwo militarne, ale bogactwo wierności i przynależności — lud jest „bogaty przez swego bliźniego” (wzajemna lojalność w ramach wspólnoty przymierza) i przez relację z Barankiem. Ta jedność, oparta na wierności, jest formą „łagodnego poskromienia” chaosu, zapewniając ochronę i tożsamość w obliczu zagłady.

Linia 6: „Deszcz pada, ustaje; cnota wzniosłego jest w pełni. Trwałość przynosi niebezpieczeństwo. Księżyc jest prawie pełny. Jeśli mąż szlachetny wyruszy, by działać, spotka go nieszczęście.”

Komentarz: Linia znajduje się na szczycie heksagramu, poza sytuacją. To moment, gdy okres „Małego Poskromienia” dochodzi do końca. Deszcz (symbol ulewy i uwolnienia zatrzymanej energii) wreszcie spada, a hamowanie ustaje. Jednak niebezpieczeństwo jeszcze nie minęło. „Cnota wzniosłego jest w pełni” — limit cierpliwości został osiągnięty. Próba utrzymania status quo („trwałość”) teraz, gdy siły natury domagają się uwolnienia, jest niebezpieczna. „Księżyc jest prawie pełny” — punkt kulminacyjny jest bliski, ale jeszcze nie nadszedł. Działanie podjęte zbyt wcześnie, w ostatniej chwili cierpliwości, przyniesie nieszczęście. Należy pozwolić naturze wziąć swój bieg i czekać na całkowite, naturalne rozwiązanie.

Dwie najlepsze analogie:

1. Pięcioksiąg (Tora): Noe i gołąb (Księga Rodzaju 8:6—12): Po potopie woda (symbol hamowania i uwięzienia) stopniowo opadała. Noe, będąc cierpliwym, wypuszcza kruka, a potem gołębicy. Za pierwszym razem gołąb wraca — „wody nie ustąpiły” („deszcz pada, ustaje” — ale jeszcze nie czas). Noe czeka. Za drugim razem gołąb wraca z gałązką — znak, że ziemia się wyłania, ale jeszcze nie jest sucha („księżyc jest prawie pełny”). Noe wciąż czeka. Gdy za trzecim razem gołąb nie wraca, Noe wie, że czas hamowania dobiegł końca. Gdyby „wyruszył, by działać” po pierwszej gałązce, spotkałoby go nieszczęście (np. grząskie błoto). Jego ostateczna cierpliwość została nagrodzona.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Oczekiwanie na Zesłanie Ducha Świętego (Dzieje Apostolskie 1:4—5, 12—14): Po zmartwychwstaniu Jezus nakazuje apostołom: „nie odchodźcie z Jerozolimy, lecz oczekujcie obietnicy Ojca”. Oni, pełni energii, pewnie chcieli już działać. Ale „księżyc był prawie pełny” — obietnica była bliska, ale jeszcze nie wypełniona. Gdyby „wyruszyli, by działać” własnymi siłami, spotkałoby ich nieszczęście (porażka bez mocy Ducha). Zamiast tego, trwali razem na modlitwie — nie działali, ale czekali. To oczekiwanie pozwoliło mocy Ducha w pełni spaść („deszcz pada”) w dniu Pięćdziesiątnicy.

Przykłady z pozostałych grup:

2. Księgi Historyczne: Dawid czeka na tron (2 Księga Samuela 2:1—4): Po śmierci Saula i Jonatana, Dawid jest namaszczony na króla, ale tylko nad Judą. Dom Saula (Iszboszet) wciąż rządzi resztą Izraela. „Księżyc jest prawie pełny” — Dawid jest bliski objęcia całego królestwa. Lecz zamiast „wyruszyć, by działać” i wszcząć wojnę domową (co przyniosłoby nieszczęście), czeka. Przez lata pozwala, by sytuacja dojrzała naturalnie, aż w końcu starszyzna Izraela sama przychodzi, by go namaścić (2 Sm 5:1—3). Jego cierpliwość na samym progu sukcesu zapobiega katastrofie.

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Ostrzeżenie przed przedwczesną konfrontacją w kulminacyjnym momencie (Księga Przysłów 25:8): „Nie wychodź pospiesznie na spór, byś nie wiedział, co masz czynić na końcu, gdy twój bliźni cię zelży.” Ten werset mądrościowy ostrzega przed działaniem w momencie, gdy konflikt jest „prawie pełny”, ale jeszcze nie rozegrany. Przedwczesne „wyruszenie” do sporu uniemożliwia naturalne, pokojowe rozwiązanie i prowadzi do nieszczęścia publicznego zelżenia.

4. Prorocy Główni (Więksi): Jeremiasz i upadek Jerozolimy (Księga Jeremiasza 39—40): Gdy Babilończycy zdobywają w końcu Jerozolimę („deszcz pada” — sąd się dokonuje), Jeremiasz (który był więziony) zostaje uwolniony. Dowódca babiloński oferuje mu wolność i opiekę. Jeremiasz staje przed wyborem: czy „wyruszyć, by działać” (np. dołączyć do resztek oporu)? Zamiast tego zgadza się pozostać z ludem pod babilońską władzą. Jego decyzja, by nie działać heroicznym, ale beznadziejnym oporem w momencie kulminacyjnym, ratuje mu życie i pozwala mu kontynuować posługę wśród tych, którzy pozostali.

5. Prorocy Mniejsi: Ozeasz i niewierna żona (Księga Ozeasza 3:1—3): Bóg każe Ozeaszowi odzyskać żonę, która go zdradziła. Kupuje ją, ale potem mówi do niej: „Przez wiele dni będziesz moja; nie będziesz oddawała się nierządowi i nie będziesz należała do mężczyzny”. To jest akt hamowania i oczekiwania („księżyc jest prawie pełny” — odzyskał ją, ale nie jest to jeszcze pełne pojednanie). Gdyby Ozeasz od razu „wyruszył, by działać” tak, jakby nic się nie stało, spotkałoby go nieszczęście. Czas separacji i oczyszczenia jest konieczny, by sytuacja dojrzała do prawdziwego uzdrowienia.

7. Listy Apostolskie: Paweł czeka na Tymoteusza (1 List do Koryntian 16:10—11): Paweł, pisząc do Koryntian, mówi o Tymoteuszu: „Gdy przyjdzie, przyjmijcie go… i odprawcie go w pokoju, aby mógł przyjść do mnie, bo go oczekuję wraz z braćmi.” Paweł, choć dynamiczny, rozumie konieczność czekania na właściwych ludzi i właściwy czas. „Wyruszenie” bez Tymoteusza lub nieodpowiednie przyjęcie go przez Koryntian przyniosłoby nieszczęście misji. Cierpliwość jest kluczowa.

8. Księgi Apokaliptyczne: Męczennicy pod ołtarzem (Objawienie 6:9—11): Dusze zabitych wołają: „Dokądże, Władco… nie sądzisz?” Odpowiedź brzmi: „Aż się dopełni liczba… ich współsług i braci”. To eschatologiczny przykład konieczności czekania na wypełnienie się czasu. Męczennicy są „prawie u celu” — sprawiedliwość jest bliska. Lecz przedwczesne domaganie się sądu („wyruszenie, by działać”) nie jest Bożym planem. Muszą jeszcze „chwilę” zaczekać, aż wszystko dojrzeje, by uniknąć niepełnego czy przedwczesnego rozwiązania.

Heksagram 10 — ䷉ Lǚ (Kroczenie, Takt)

Ogólna idea: Heksagram ten dotyka sztuki poprawnego zachowania, kroczenia przez życie z taktem, pokorą i świadomością swojego miejsca w porządku świata. Chodzi o unikanie arogancji i konfrontacji, a zamiast tego o łagodne, ale pewne postępowanie naprzód, z szacunkiem dla wyższych zasad i autorytetów. Symbolem jest tygrys, który idzie za nami, ale nie atakuje, jeśli postępujemy prawidłowo.

Linia 1: „Proste kroczenie. Postępowanie bez winy.”

Komentarz: Linia znajduje się na samym dole, symbolizując początek podróży lub działania. „Proste kroczenie” to postawa szczerości, prostoty i pokory. Nie ma tu jeszcze wielkich zawiłości. Człowiek postępuje skromnie, zgodnie ze swoją naturą i podstawowymi zasadami moralnymi, nie roszcząc sobie pretensji do więcej. Dzięki takiej postawie unika się niebezpieczeństw i błędów („postępowanie bez winy”).

Dwie najlepsze analogie:

2. Księgi Historyczne: Rut Moabitka (Księga Rut 2:2—3, 10): Rut, jako obca przybyszka, mówi do Noemi: „Pozwól mi pójść na pole”. Jej postawa jest wzorem „prostego kroczenia”: pokorna, pracowita, szanująca porządek społeczny (zbierała za żniwiarzami, a nie się narzucała). Jej skromne, praworządne postępowanie (hebr. hesed) prowadzi ją, „bez winy”, pod opiekę Boaza i staje się początkiem linii Dawidowej.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Powołanie pierwszych uczniów (Ewangelia Mateusza 4:18—20): Jezus powołuje Szymona i Andrzeja, którzy łowili ryby. „Oni natychmiast zostawili sieci i poszli za Nim”. Ich odpowiedź jest aktem całkowitej, prostej ufności, bez wahania, pytań czy warunków. To „proste kroczenie” za głosem powołania, które od początku jest „bez winy” i staje się fundamentem ich misji.

Przykłady z pozostałych grup:

1. Pięcioksiąg (Tora): Abraham wysyła Eliezera, by znalazł żonę dla Izaaka (Księga Rodzaju 24:1—27): Eliezer, sługa Abrahama, otrzymuje niezwykle odpowiedzialne zadanie. Jego postawa jest wzorem „prostego kroczenia”: jest pokorny („Panie, Boże pana mego Abrahama”), ale i praktyczny (modli się o konkretny znak — ofiarowanie wody wielbłądom). Działa z wiernością i posłuszeństwem wobec polecenia swego pana, nie własnym pomysłem. Jego skromne, uważne i pełne ufności postępowanie („proste kroczenie”) zostaje nagrodzone, gdy Rebeka spełnia znak. Działa „bez winy”, wypełniając misję, która zapewni ciągłość Przymierza.

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Szczęście w zaufaniu i uważnym słuchaniu jako drodze życia (Przysłów 16:20): „Kto uważnie słucha słowa, ten dobrze czyni, a szczęśliwy, kto pokłada ufność w Panu”. Wers ten wychwala cnotę prostego zaufania i uważnego wsłuchiwania się w mądrość, która jest kluczem do dobrego, „bez winy” życia.

4. Prorocy Główni (Więksi): Izajasz wobec powołania (Księga Izajasza 6:8): Po oczyszczeniu, Izajasz słyszy Boże wołanie: „Kogo mam posłać? Kto by Nam poszedł?”. Jego odpowiedź: „Oto ja, poślij mnie!” jest aktem prostego, bezpośredniego i bezwarunkowego oddania, pomimo świadomości trudności misji.

5. Prorocy Mniejsi: Jonasz (początkowo!) (Księga Jonasza 3:3): Pomimo wcześniejszego buntu, gdy Jonasz w końcu idzie do Niniwy, Pismo mówi: „Jonasz wstał i poszedł do Niniwy, jak Pan powiedział”. To literalne, proste wykonanie rozkazu, bez dyskusji, które przyniosło owoc i ocalenie.

7. Listy Apostolskie: Życie według Ducha (List do Galatów 5:16, 25): „Postępujcie według Ducha, a nie spełnicie pożądania ciała… Jeśli żyjemy według Ducha, postępujmy też według Ducha”. Paweł opisuje tu chrześcijańskie życie nie jako zbiór skomplikowanych reguł, ale jako „proste kroczenie” w zgodzie z prowadzeniem Ducha Świętego.

8. Księgi Apokaliptyczne: Bezwarunkowe naśladowanie Baranka jako eschatologiczny ideał czystości (Objawienie 14:4): „Ci bowiem podążają za Barankiem, dokądkolwiek idzie”. Opis 144 000 opieczętowanych to esencja „prostego kroczenia”: całkowite, ufne naśladowanie Chrystusa (Baranka) bez zbaczania z Jego drogi. Ich postępowanie jest czyste, „bez winy”.

Linia 2: „Kroczenie ścieżką gładką i równą. Utopienie cichego człowieka w samotności. Wytrwałość przynosi pomyślność.”

Komentarz: Linia druga jest silna (yang) na miękkim (yin), centralnym miejscu, co wskazuje na wewnętrzną prawość i spokój. „Gładka ścieżka” to życie w zgodzie z zasadami, które przynosi spokój i harmonię. Jednak fraza „utopienie cichego człowieka w samotności” jest głęboka i ostrzegawcza. Mówi o niebezpieczeństwie samozadowolenia. Nawet na dobrej drodze można stać się zbyt pewnym siebie, zapatrzonym w własną cnotę, co prowadzi do duchowej stagnacji i „samotności” — oddzielenia od innych przez pychę. Wytrwałość (czujność i pokora) jest potrzebna, by ta pomyślność nie stała się pułapką.

Dwie najlepsze analogie:

2. Księgi Historyczne: Król Ozjasz (2 Księga Kronik 26:3—5, 16): Ozjasz „czynił to, co jest słuszne w oczach Pana”, a Bóg darzył go powodzeniem (gładka ścieżka). Jednak „gdy stał się potężny, jego serce wzbiło się w pychę ku jego zgubie” (utopienie w samozadowoleniu). Przekroczył swoją pozycję, wchodząc do świątyni, by kadzić, i został dotknięty trądem, co dosłownie uczyniło go „samotnym” aż do śmierci.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Bogaty młody władca (Ewangelia Marka 10:17—22): Młody człowiek od młodości przestrzegał przykazań (gładka ścieżka). Jego życie było moralnie „gładkie i równe”. Jednak gdy Jezus wezwał go do głębszego poświęcenia, „spochmurniał i odszedł zasmucony”. Był „utopiony” w swoim bogactwie i moralnym samozadowoleniu, które stało się pułapką, oddzielającą go („w samotności”) od pełni życia z Bogiem.

Przykłady z pozostałych grup:

1. Pięcioksiąg (Tora): Kain i Abel (Księga Rodzaju 4:3—7): Ofiara Abla została przyjęta, podczas gdy Kaina — nie. Bóg ostrzega Kaina: „Czyż nie byłoby [grzechu] podniesione, jeżeli dobrze czynić będziesz?”. Kain szedł swoją ścieżką, ale grzech (zazdrość, uraza) czyhał u drzwi, by go „utopić” w samotności i odłączeniu. Nie zachował wytrwałości w czynieniu dobra.

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Ostrzeżenie przed beztroską jako źródłem duchowej zguby (Przysłów 1:32): „Bo odwrócenie się nierozumnych zabija ich, a beztroska głupców gubi ich”. „Beztroska” (samozadowolenie) to stan, w którym człowiek na pozór gładkiej ścieżki nie dostrzega nadchodzącego niebezpieczeństwa, co prowadzi do duchowej zguby.

4. Prorocy Główni (Więksi): Proroctwo przeciwko Tyrowi (Księga Ezechiela 28:2—5, 17): Władca Tyru jest ukarany za pychę. Mówi: „Jam jest bogiem, w sercu mórz zasiadam”. Jego mądrość i bogactwo (jego „gładka ścieżka”) doprowadziły go do skrajnego samozadowolenia i wyniesienia siebie, co stało się przyczyną jego upadku.

5. Prorocy Mniejsi: Potępienie samozadowolenia przywódców na pozornie bezpiecznej pozycji (Amos 6:1): „Biada beztroskim na Syjonie i dufnym na górze Samarii”. Prorok gani liderów Izraela, którzy są „dufni” — pewni siebie i zrelaksowani na swojej „gładkiej ścieżce” powodzenia, nie widząc nadchodzącego sądu.

7. Listy Apostolskie: Ostrzeżenie przed upadkiem (1 List do Koryntian 10:12): „A przeto kto się mniema, że stoi, niech baczy, aby nie upadł”. Paweł wyraźnie ostrzega przed niebezpieczeństwem samozadowolenia („gładka ścieżka”), które może prowadzić do upadku („utopienie”).

8. Księgi Apokaliptyczne: Zborowi w Laodycei (Objawienie 3:17): „Mówisz bowiem: Jestem bogaty, wzbogaciłem się i niczego nie potrzebuję, a nie wiesz, żeś pożałowania godzien nędzarz i biedak, ślepy i goły”. To kwintesencja „utopienia w samozadowoleniu”. Społeczność wierzy, że kroczy gładką ścieżką bogactwa, podczas gdy jest duchowo naga i ślepa.

Linia 3: „Jednooki widzi, kulawy kroczy. Kroczy i depcze po ogonie tygrysa. Tygrys kąsa człowieka. Niepomyślne. Wojownik działa z myślą o wielkim władcy.”

Komentarz: Linia trzecia znajduje się na przejściu od dolnego trigramu (ziemia) do górnego (niebo). To miejsce niepewności i niebezpieczeństwa. Symbolika jest jaskrawa: „jednooki” i „kulawy” reprezentują niepełne postrzeganie, niezdolność do prawidłowej oceny sytuacji i niezgrabność w działaniu. Ktoś taki, z powodu swojej arogancji lub głupoty, nieostrożnie „depcze po ogonie tygrysa” — prowokuje niebezpieczną siłę, której nie jest w stanie kontrolować. Rezultat jest katastrofalny: „Tygrys kąsa człowieka”. Ostatnie zdanie to klucz: jedynym wyjściem z takiej sytuacji jest porzucenie własnych ambicji i podporządkowanie się „wielkiemu władcy” — wyższej zasadzie, autorytetowi lub Bogu.

Dwie najlepsze analogie:

2. Księgi Historyczne: Król Saul na wojnie z Amalekitami (1 Księga Samuela 15:1—23): Saul otrzymał od Boga („wielkiego władcy”) jasny rozkaz: całkowicie zniszczyć Amalekitów. Jednak działał jak „jednooki” — widział tylko swoją polityczną korzyść (lud wziął najlepsze łupy) i jak „kulawy” — niezdarnie usprawiedliwiał się przed Samuelem, że złupił, by „składać ofiary Bogu”. Depcząc po rozkazie Boga (ogonie tygrysa), został odrzucony jako król. Bóg „ugryzł” go, odbierając mu królestwo.

4. Prorocy Główni (Więksi): Upadek pysznego króla Babilonii (Księga Izajasza 14:12—15): To proroctwo przeciwko królowi Babilonii, który jest archetypem aroganckiej władzy. Mówi: „Wstąpię na niebiosa; (…) będę podobny do Najwyższego”. Jego postawa to dosłowne „kroczenie po ogonie tygrysa” — próba równania się z Bogiem. Rezultat jest nieunikniony: „Strąconyś do Szeolu, na samo dno Otchłani!”. Tygrys boleśnie kąsa.

Przykłady z pozostałych grup:

1. Pięcioksiąg (Tora): Bunt Koracha, Datana i Abirama (Księga Liczb 16:1—35): Ci mężowie, będąc lewitami, zbuntowali się przeciwko autorytetowi Mojżesza i Aarona („wielkiego władcy” w tym kontekście). Działali z zaślepieniem („jednooki”), kwestionując wybór Boży. Depcząc po autorytecie ustanowionym przez Boga, sprowadzili na siebie zagładę — ziemia rozstąpiła się i pochłonęła ich.

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Pycha jako zaślepienie prowadzące nieuchronnie do upadku (Przysłów 16:18): „Pycha chodzi przed upadkiem, a wyniosłość ducha przed ruiną”. To esencja nauki tej linii. Zaślepienie pychą („jednooki widzi”) nieuchronnie prowadzi do potknięcia i upadku („kulawy kroczy”), kończąc się katastrofą („tygrys kąsa”).

5. Prorocy Mniejsi: Zachariasz o głupich pasterzach (Księga Zachariasza 11:15—17): Bóg każe Zachariaszowi wystąpić jako „głupi pasterz”, który „nie będzie szukał zaginionych, leczyć chorych, ani karmić tych, co stoją”, symbolizując przywódców, którzy przez swoją nieudolność i zaślepienie („jednooki”) doprowadzają stado do zguby. Miecz spadnie na ich ramię — tygrys kąsa.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Judasz Iskariota (Ewangelia Jana 13:27, 30): Judasz, zaślepiony chciwością lub rozczarowaniem („jednooki”), decyduje się zdradzić Jezusa. Po przyjęciu kawałka chleba od Jezusa, „wszedł w niego szatan”. Wyszedł w noc — by „kroczyć po ogonie tygrysa”. Jego działanie kończy się tragicznie, tygrys go kąsa, prowadząc do samobójstwa.

7. Listy Apostolskie: Ostrzeżenie przed powrotem do Prawa (List do Galatów 5:2—4): Paweł pisze do tych, którzy chcą poddać się obrzezaniu: „Jeżeli się poddajecie obrzezaniu, Chrystus wam się na nic nie przyda. (…) Odłączyliście się od Chrystusa wy, którzy w Prawie szukacie usprawiedliwienia”. Działanie w oparciu o własne, zaślepione poczucie sprawiedliwości („jednooki”) zamiast łaski, jest jak kroczenie po ogonie tygrysa — oddziela od Chrystusa.

8. Księgi Apokaliptyczne: Bestia z Objawienia walcząca ze świętymi (Objawienie 13:7): „I dano jej wszcząć walkę ze świętymi i zwyciężyć ich”. Bestia symbolizuje ziemską, arogancką władzę, która depcze po wiernych. Jednak kontekst całej Apokalipsy pokazuje, że jest to tylko pozorne zwycięstwo. Ostatecznie to Bestia (jako tygrys) zostaje pokonana przez „Wielkiego Władcę” — Boga i Baranka.

Linia 4: „Kroczy się po ogonie tygrysa. Ostrożność i przezorność prowadzą w końcu do pomyślności.”

Komentarz: Linia czwarta znajduje się już w górnym trigramie (niebo), ale jest blisko centrum i reprezentuje ministra lub doradcę blisko władcy. Sytuacja jest niebezpieczna — „kroczenie po ogonie tygrysa” — ale zupełnie inna niż w linii 3. Tutaj osoba jest świadoma niebezpieczeństwa. Wie, że ma do czynienia z potężną, nieprzewidywalną siłą (tygrysem, władcą, sytuacją). Kluczowe są tu cechy ostrożności, czujności, taktu i przezorności. Nie chodzi o tchórzostwo, ale o mądre, pełne szacunku podejście, które pozwala uniknąć prowokowania katastrofy. Taka postawa, pomimo ryzyka, ostatecznie prowadzi do sukcesu.

Dwie najlepsze analogie:

2. Księgi Historyczne: Mefiboszet przed Dawidem (2 Księga Samuela 9:1—8): Mefiboszet, syn przyjaciela Dawida, Jonatana, a zarazem wnuk wroga, Saula, znajduje się w niezwykle delikatnej pozycji. Jego życie dosłownie zależy od humoru króla („kroczy po ogonie tygrysa”). Gdy Dawid go wzywa, Mefiboszet okazuje pełny szacunek i pokorę: „Oto twój sługa” i „Czym jest twój sługa, że zwróciłeś uwagę na martwego psa jak ja?”. Jego ostrożna i pełna godności postawa („ostrożność i przezorność”) sprawia, że zamiast śmierci, spotyka go łaska i honor („pomyślność”).

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Jezus wobec podstępu faryzeuszów (Ewangelia Mateusza 22:15—22): Faryzeusze próbują pochwycić Jezusa w słowie, zadając podstępne pytanie o podatek dla Cezara. Jezus doskonale zdaje sobie sprawę z niebezpieczeństwa („kroczy po ogonie tygrysa”). Jego odpowiedź jest arcydziełem ostrożności, mądrości i przezorności: „Oddajcie więc Cezarowi to, co należy do Cezara, a Bogu to, co należy do Boga”. Unika pułapki, zachowując takt i nie dając powodów do oskarżenia, co ostatecznie umacnia autorytet („pomyślność”).

Przykłady z pozostałych grup:

1. Pięcioksiąg (Tora): Abraham i Abimelech (Księga Rodzaju 20:1—18): Abraham, przebywając na obczyźnie, z obawy o swoje życie mówi, że Sara jest jego siostrą. Król Abimelech bierze ją do siebie. Gdy Bóg interweniuje, Abraham musi wytłumaczyć się władcy („kroczy po ogonie tygrysa”). Czyni to z pokorą i ostrożnością, wyjaśniając swoje obawy. Abimelech, widząc jego szczerość, obdarowuje go i puszcza w pokoju („pomyślność”).

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Łagodność słowa jako klucz do uśmierzenia gniewu i osiągnięcia pomyślności (Przysłów 15:1): „Łagodna odpowiedź uśmierza gniew, lecz słowo przykre wzmaga złość”. To kwintesencja rady dla tej linii. „Ostrożność” w słowach, gdy znajdujemy się w obecności czyjejś potęgi lub gniewu (tygrysa), jest kluczem do uniknięcia nieszczęścia i osiągnięcia pomyślnego wyniku.

4. Prorocy Główni (Więksi): Jeremiasz i upadek Jerozolimy (Księga Jeremiasza 38:14—28): Jeremiasz, uwięziony, zostaje potajemnie wezwany przez króla Sedecjasza, który boi się swoich doradców. Prorok musi przekazać trudne proroctwo o upadku miasta („kroczy po ogonie tygrysa”). Czyni to z ostrożnością, a na koniec, na prośbę króla, taktownie ukrywa przed książętami treść rozmowy. Dzięki tej przezorności unika natychmiastowej śmierci.

5. Prorocy Mniejsi: Amos wobec kapłana Amazjasza (Księga Amosa 7:10—17): Amos głosi trudne słowa w Betel. Kapłan Amazjasz donosi na niego królowi i nakazuje mu uciekać. Amos, stojąc przed reprezentantem władzy („ogon tygrysa”), odpowiada z godnością i ostrożnością, ale i stanowczością: „Nie byłem prorokiem… ale Pan wziął mnie”. Nie prowokuje otwartego konfliktu, ale spokojnie wyjaśnia źródło swojego powołania, po czym kontynuuje proroctwo.

7. Listy Apostolskie: Podejście Pawła do słabych i silnych (List do Rzymian 14:1—15:2): Paweł zajmuje się tu delikatnym konfliktem w społeczności między wierzącymi o „słabej” i „mocnej” wierze (np. w kwestii jedzenia mięsa ofiarowanego bożkom). Jego rada to esencja „ostrożności i przezorności”: „Przeto już nie powinniśmy się nawzajem osądzać, ale raczej to rozsądźcie, ażeby nie stawiać bratu zawady ani zgorszenia” (Rz 14:13). Nawołuje „mocnych” do taktu i rezygnacji ze swoich praw dla dobra „słabych”, by nie „deptać po ogonie tygrysa” i nie narażać wspólnoty na rozbicie. Taka postawa prowadzi do pokoju i budowania jedności („pomyślność”).

8. Księgi Apokaliptyczne: Trzej aniołowie i mieszkańcy ziemi (Objawienie 14:6—12): W czasie wielkiego ucisku, gdy bestia ma władzę (potężny tygrys), święci są wezwani do „wytrwałości” i „przestrzegania przykazań Bożych i wiary w Jezusa”. Jest to najwyższa forma ostrożności i przezorności — wierne trwanie przy Bogu pomimo wszechobecnego niebezpieczeństwa, co ostatecznie prowadzi do zbawienia („pomyślność”).

Linia 5: „Stanowcze kroki. Kroczenie wśród niebezpieczeństw. W końcu wolne od winy.”

Komentarz: Piąta linia jest yang na szlachetnym, centralnym miejscu władcy. Reprezentuje osobę o najwyższej pozycji, która musi podjąć stanowcze, odważne i zdecydowane działania, nawet jeśli prowadzi ją to przez środek niebezpieczeństwa. Nie jest to lekkomyślność (jak w linii 3), ale odpowiedzialne wypełnianie swojego obowiązku. Władca wie, że musi działać, pomimo ryzyka. Jego wewnętrzna prawość i determinacja (siła linii yang) sprawiają, że choć kroczy przez niebezpieczeństwo, ostatecznie wychodzi z niego bez winy, a jego decyzje okazują się słuszne.

Dwie najlepsze analogie:

2. Księgi Historyczne: Król Dawid sprowadza Arkę Przymierza (2 Księga Samuela 6:1—15): Dawid podejmuje stanowczą decyzję („stanowcze kroki”), by sprowadzić Arkę do Jerozolimy. Pierwsza próba kończy się śmiercią Uzzy, co pokazuje ogromne niebezpieczeństwo i świętą bojaźń związaną z tym aktem. Dawid jednak nie rezygnuje. Po trzech miesiącach, z odpowiednią czcią i ofiarami, ponawia próbę. Tym razem, krocząc z odwagą i właściwym przygotowaniem przez to niebezpieczeństwo, odnosi sukces i jest „wolny od winy”, a Arka zostaje uroczyście wprowadzona.

1. Pięcioksiąg (Tora): Mojżesz wstawia się za Izraelem (Księga Wyjścia 32:9—14, 30—34): Po grzechu złotego cielca, Bóg mówi do Mojżesza: „Zostaw Mnie… aby zapłonął gniew mój”. Mojżesz staje w „niebezpiecznej” przestrzeni między gniewem Boga a winą ludu. Podejmuje stanowcze działanie: wstawia się, argumentuje, przypomina obietnice. Ryzykuje swoją relację z Bogiem, by ocalić lud. Jego śmiała interwencja sprawia, że Bóg się zawraca, a Mojżesz wychodzi z tej próby jako wierny pośrednik, „wolny od winy”.

Przykłady z pozostałych grup:

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Stanowczość sprawiedliwego wypływająca z prawości i ufności (Księga Przysłów 28:1): „Bezbożni uciekają, chociaż nikt nie goni, lecz sprawiedliwi są ufni jak lew”. To obraz wewnętrznej siły i stanowczości sprawiedliwego, który, niczym lew, nie boi się „kroczyć” naprzód, nawet jeśli sytuacja jest niepewna. Jego prawość daje mu odwagę.

4. Prorocy Główni (Więksi): Prorok Izajasz i jego posłanie do króla Ezechiasza (Księga Izajasza 37:1—7, 21—35): Król judzki Ezechiasz znajduje się w śmiertelnym niebezpieczeństwie; potężna armia asyryjska pod dowództwem Sennacheryba oblega Jerozolimę i urąga Bogu. W tej kryzysowej sytuacji Ezechiasz posyła do proroka Izajasza. Izajasz nie zwleka. Stanowczo przekazuje słowo od Boga: „Nie bój się (…) Oto Ja sprawię, że wróci do swojej ziemi”. Prorok kroczy wśród niebezpieczeństwa wojny i bluźnierstwa, by ogłosić boski wyrok i obietnicę ocalenia. Jego nieugięta, pewna postawa, oparta na autorytecie Boga, przynosi uspokojenie i nadzieję, a ostatecznie spełnia się cudownie, gdy anioł Pański pokonuje armię asyryjską. Działanie Izajasza jest wzorem stanowczego wypełniania powierzonej mu roli w czasie kryzysu.

5. Prorocy Mniejsi: Prorok Amos i jego powołanie (Księga Amosa 7:14—15): Amos, prosty pasterz, zostaje posłany z stanowczym przesłaniem sądu do królestwa Izraela — wrogiego terytorium. Mówi: „Pan wziął mnie… i rzekł do mnie: Idź i prorokuj!”. Jego posługa to „kroczenie wśród niebezpieczeństw” (konfrontacja z kapłanem Amazjaszem i władzą), które podejmuje z posłuszeństwa, a nie z własnej inicjatywy, co czyni go „wolnym od winy”.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Jezus stanowczo zmierza do Jerozolimy (Ewangelia Łukasza 9:51): „Gdy dopełniały się dni wzięcia Jezusa z tego świata, postanowił udać się do Jerozolimy”. Świadomy czekającej Go męki („niebezpieczeństwo”), Jezus podejmuje stanowczą decyzję („postanowił”) i kroczy naprzód z determinacją, aby wypełnić swoją misję. Jego doskonałe posłuszeństwo czyni Go ostatecznie „wolnym od winy” przed Ojcem.

7. Listy Apostolskie: Paweł broni swojego apostolstwa (2 List do Koryntian 11:16—12:10): Paweł znajduje się w niebezpiecznej sytuacji — musi stanowczo bronić swojego autorytetu przed fałszywymi apostołami w Koryncie, co jest dla niego bardzo niewygodne („kroczenie wśród niebezpieczeństw” konfliktu i autoafirmacji). Mimo że wolałby mówić o Chrystusie, podejmuje to wyzwanie, przedstawiając swoje cierpienia i „dumając ze swoich słabości”. Jego stanowcza, choć paradoksalna (oparta na słabości) obrona, jest prowadzona dla dobra wiernych i ostatecznie umacnia jego autorytet jako prawowitego apostoła, czyniąc go „wolnym od winy” w tej trudnej konfrontacji.

8. Księgi Apokaliptyczne: Świadectwo dwóch świadków (Objawienie 11:3—12): Dwaj świadkowie prorokują, odziani w wory, w czasie wielkiego ucisku. Ich posługa to „kroczenie wśród niebezpieczeństw” pod rządami Bestii. Są stanowczy w swoim świadectwie, używając mocy by zadawać plagi. Choć ostatecznie zostają zabici, ich świadectwo jest zwycięskie, a oni sami są uniesieni do nieba, „wolni od winy” w oczach Boga.

Linia 6: „Obejrzyj swoje kroki i oceń, co zostało w pełni osiągnięte. Jeśli wszystko będzie w porządku, będzie najwyższe powodzenie.”

Komentarz: Szósta linia znajduje się na samym szczycie heksagramu. Reprezentuje koniec cyklu, podsumowanie i ostateczną ocenę. To moment, by zatrzymać się i z refleksją spojrzeć wstecz na przebyte kroki („obejrzyj swoje kroki”). Chodzi o sprawdzenie, czy cała droga była przebyta z godnością, czy zachowało się takt i czy uniknęło się arogancji. To nie jest czas na nowe działania, ale na mądre rozeznanie i potwierdzenie osiągniętego sukcesu. Jeśli weryfikacja wykaże, że postępowało się prawidłowo, rezultatem jest nie zwykły sukces, ale „najwyższe powodzenie” — pełnia pomyślności, która jest owocem konsekwentnie dobrego życia.

≈

≈

Dwie najlepsze analogie:

1. Pięcioksiąg (Tora): Mojżesz ogląda Ziemię Obiecaną (Księga Powtórzonego Prawa 34:1—4): Mojżesz wspina się na górę Nebo. To jest kulminacja jego życia i przywództwa. Bóg pokazuje mu całą ziemię, do której poprowadził Izraela. Mojżesz dosłownie „ogląda swoje kroki” — widzi owoc 40 lat wędrówki, trudów i wyzwań. Chociaż sam nie wejdzie do ziemi, jego dzieło jest „w pełni osiągnięte” i kompletne. Jego wierność (poza jednym incydentem) przyniosła „najwyższe powodzenie” narodowi, który stał u progu obietnicy.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Ostatnie słowa Jezusa na krzyżu (Ewangelia Jana 19:30): Jezus, wisząc na krzyżu, mówi: „Wykonało się!” (gr. Tetelestai). To najdoskonalsze przykładem „oceny tego, co zostało w pełni osiągnięte”. Jego ziemska misja, polegająca na wiernym „kroczeniu” aż do końca, jest kompletna. Spojrzenie wstecz potwierdza, że wszystko odbyło się według woli Ojca („wszystko jest w porządku”). Rezultatem jest nie ludzki sukces, ale „najwyższe powodzenie” — zbawienie ludzkości.

Przykłady z pozostałych grup:

2. Księgi Historyczne: Król Dawid i spis ludności (2 Księga Samuela 24:1—25): Dawid, u szczytu potęgi, popełnia błąd, nakazując spis ludności z pychy. Gdy prorok Gad przedstawia mu karę, Dawid wybiera „niechaj raczej wpadniemy w ręce Pana”. Po złożeniu ofiary na klepisku Arauny, „Pan ujął się za krajem”. Dawid „ogląda swoje kroki”, uznaje swój grzech, pokutuje i poddaje się pod sąd Boży. Ta ostateczna refleksja i skrucha przywracają relację z Bogiem, co jest formą „powodzenia” polegającą na ocaleniu.

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Ostateczna ocena życia w bojaźni Bożej jako podsumowanie ludzkich dążeń (Księga Koheleta 12:13—14): „Boga się bój i przykazań jego przestrzegaj, bo cały w tym człowiek! Albowiem każdy czyn Bóg wezwie na sąd, wszystko, czy będzie dobre, czy złe”. To jest esencja rady dla tej linii. Kohelet, po zbadaniu wszystkich ludzkich przedsięwzięć, na końcu nawołuje do zatrzymania się i ostatecznej oceny życia w świetle bojaźni Bożej, która jest kluczem do prawdziwego „powodzenia”.

4. Prorocy Główni (Więksi): Koniec niewoli babilońskiej (Księga Jeremiasza 29:10—14): Bóg mówi przez Jeremiasza: „Gdy się dopełni dla Babilonu siedemdziesiąt lat, wtedy was odwiedzę i wypełnię dla was moją obietnicę”. Okres kary dobiega końca. Naród ma „obejrzeć swoje kroki” (nawrócić się, szukać Boga) w perspektywie tego wypełnienia. Jeśli to uczynią, doświadczą „najwyższego powodzenia” — powrotu do domu i odnowienia przymierza.

5. Prorocy Mniejsi: Boskie rozróżnienie sprawiedliwych jako zapowiedź najwyższego powodzenia (Księga Malachiasza 3:16—18): „I będzie należeć do Mnie — mówi Pan Zastępów — w dniu, który Ja przygotowuję…”. W ponurym czasie, ludzie bojący się Boga rozmawiali ze sobą, a „Pan zwrócił na to uwagę”. Bóg obiecuje, że „dostrzegę różnicę między sprawiedliwym a niesprawiedliwym”. To jest boskie „obejrzenie kroków” i ostateczne rozróżnienie, które dla wiernych oznacza „najwyższe powodzenie” — bycie Jego szczególną własnością.

7. Listy Apostolskie: Paweł podsumowuje swoje życie (2 List do Tymoteusza 4:6—8): „W dobrych zawodach wystąpiłem, bieg ukończyłem, wiarę ustrzegłem. Na ostatek odłożono dla mnie wieniec sprawiedliwości”. Paweł w więzieniu „ogląda swoje kroki”. Dokonuje ostatecznej oceny swojej misji i dochodzi do wniosku, że była wierna („wszystko jest w porządku”). Jego pewność co do „wieńca sprawiedliwości” to zapowiedź „najwyższego powodzenia”.

8. Księgi Apokaliptyczne: Sąd nad Bestią i pozostałymi ludźmi (Objawienie 20:11—15): Scena Sądu Ostatecznego to ostateczne, globalne „obejrzenie kroków” każdego człowieka. Księgi są otwarte, a każdy jest sądzony według swoich czynów. Dla tych, których imiona są zapisane w Księdze Życia, jest to moment „najwyższego powodzenia” — wejścia do nowego stworzenia. Dla innych — ostateczne potępienie. To absolutne podsumowanie ludzkiego „kroczenia”.

Heksagram 11 — ䷊ Tài
(Rozkwit, Pokój)

Ogólna idea: Heksagram ten przedstawia okres harmonii, dobrobytu i otwartej komunikacji. Niebo (trzy linie ciągłe) znajduje się pod ziemią (trzy linie przerwane), co symbolizuje gotowość silnych (niebo) do służenia i podporządkowania się słabym (ziemia), prowadząc do prawdziwego pokoju i rozkwitu. To czas, gdy wszystko płynie swobodnie, a współpraca przynosi obfite owoce.

Linia 1: „Gdy wyrywa się trzcinę, razem z nią idą inne rośliny, bo ich korzenie są ze sobą splecione. Wyprawa przyniesie pomyślność.”

Komentarz: Linia znajduje się u samego podstawy okresu pokoju. Mówi o głębokiej, organicznej jedności i wzajemnym powiązaniu. Działanie podjęte wobec jednego elementu systemu wpływa na wszystkie inne, ponieważ są one połączone u samych korzeni. To wezwanie do solidarności i działania zespołowego. „Wyprawa” (działanie) podejmowana w duchu tej jedności, z myślą o wspólnym dobru, zakończy się sukcesem, ponieważ oprze się na sile płynącej z połączenia.

Dwie najlepsze analogie:

2. Księgi Historyczne: Zjednoczenie narodu w obliczu niesprawiedliwości (Księga Sędziów 20:11): Zjednoczenie pokoleń Izraela przeciwko niesprawiedliwości. Gdy odkryto ohydną zbrodnię w Gibei, wszystkie pokolenia Izraela zjednoczyły się „jak jeden mąż”. Reagują solidarnie, rozumiejąc, że grzech jednego miasta jest plamą na całym narodzie. Ich „korzenie są splecione” w przymierzu, a wspólna „wyprawa” (wojna) jest moralnie uzasadniona.

7. Listy Apostolskie: Wspólnota cierpienia i radości jako Ciało Chrystusa (1 List do Koryntian 12:26): Teologia Ciała Chrystusa. Paweł pisze: „I jeżeli cierpi jeden członek, cierpią wraz wszystkie inne członki; jeżeli zaś doznaje czci jeden członek, współweselą się wszystkie członki.” To jest dokładnie biblijny odpowiednik „splecionych korzeni”. Cierpienie lub radość jednej osoby natychmiast dotyka całej wspólnoty, co jest podstawą do wzajemnej troski i wspólnego działania.

Przykłady z pozostałych grup:

1. Pięcioksiąg (Tora): Wspólnota przymierza na Synaju (Księga Wyjścia 24:3, 7): Cały lud odpowiada jednym głosem: „Wszystko, co Pan powiedział, uczynimy i będziemy posłuszni.” Naród staje się jedną, solidarną wspólnotą, związana przymierzem z Bogiem. Ich duchowe „korzenie” splatają się w tym momencie.

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Wartość bliskich więzi opartych na wzajemnej pomocy (Księga Przysłów 27:10): „Lepiej jest szukać schronienia u bliskiego sąsiada niż u brata mieszkającego daleko.” Przysłowie to podkreśla wartość bliskich, codziennych więzi („splecionych korzeni”) opartych na gotowości do natychmiastowej pomocy, która jest silniejsza niż odległe, jedynie teoretyczne związki.

4. Prorocy Główni (Więksi): Wizja suchych kości u Ezechiela (Księga Ezechiela 37:1—14): Bóg łączy kości, które stają się jednym ciałem. Przesłaniem jest odrodzenie narodowej jedności Izraela z rozproszenia. Pokazuje, że nawet gdy jedność jest martwa, Bóg może ożywić „splecione korzenie” tożsamości i wspólnego przeznaczenia.

5. Prorocy Mniejsi: Pokój i dobrobyt przyciągające jedność między narodami (Księga Zachariasza 8:20—23): Prorok zapowiada przyszły czas, gdy wiele narodów „chwyci się podołka Judejczyka, mówiąc: «Pójdziemy z wami, albowiem zrozumieliśmy, że z wami jest Bóg»”. Pokój i dobrobyt (Tài) jednego narodu przyciąga innych, tworząc nową, szerszą wspólnotę o splatających się losach.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Wspólnota pierwszych chrześcijan (Dzieje Apostolskie 4:32): „Jeden duch i jedno serce ożywiały wszystkich wierzących. Żaden nie nazywał swoim tego, co posiadał, ale wszystko mieli wspólne.” To idealny przykład organicznej jedności, gdzie dobro i potrzeby wszystkich są ze sobą powiązane, a działanie („wyprawa”) głoszenia Ewangelii przynosi pomyślność.

8. Księgi Apokaliptyczne: Wizja tłumu zbawionych (Księga Objawienia 7:9): Jan widzi „wielki tłum, którego nie mógł nikt policzyć, z każdego narodu i wszystkich pokoleń, ludów i języków”. Są oni zjednoczeni („spleceni korzeniami” łaski) przed tronem Baranka, czerpiąc pomyślność (zbawienie) ze swojej wspólnej, solidarnej wierności.

Linia 2: „Umieć znosić to, co niekształtne. Umieć przeprawić się przez rzekę. Nie zaniedbywać tego, co jest daleko. Samotny towarzysz odnajdzie uznanie, bo idzie środkiem.”

Komentarz: Druga linia, będąca silną (yang) linią na miękkim (yin) miejscu, reprezentuje szlachetną, zdolną osobę w czasie pokoju. Jej cnotą jest ogromna tolerancja, hojność i umiejętność obejmowania nawet tego, co „niekształtne” — niedoskonałe, proste czy niepopularne. To zdolność do „przeprawienia się przez rzekę” — podjęcia wysiłku, by dotrzeć do innych i ich zrozumieć. Taka postawa zachowuje sojuszników zarówno bliskich, jak i dalekich („nie zaniedbywać tego, co jest daleko”). Choć może działać samotnie („samotny towarzysz”), jej oddanie sprawiedliwości i umiarkowanie („środek”) przyniosą jej uznanie i sukces.

Dwie najlepsze analogie:

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Jezus i Zacheusz (Ewangelia Łukasza 19:1—10): Jezus doskonale „znosi to, co niekształtne” — celowo szuka i jada z poborcą podatków, powszechnie pogardzanym grzesznikiem. „Przeprawia się przez rzekę” uprzedzeń, by dotrzeć do niego. To działanie sprawia, że nie zaniedbuje „tego, co daleko” — Zacheusz nawraca się. Jezus, „samotny towarzysz” idący przeciwko obłudzie faryzeuszy, znajduje uznanie w oczach Ojca przez swoją miłosierną postawę.

2. Księgi Historyczne: Dawid i Mefiboszet (2 Księga Samuela 9:1—13): Król Dawid okazuje hojność i „znosi to, co niekształtne” — szuka potomka swojego wroga, Saula, by okazać mu „łaskę Bożą” dla pamięci przyjaźni z Jonatanem. Mefiboszet jest kaleką („niekształtny” w ówczesnym rozumieniu), ale Dawid go przygarnia, daje mu miejsce przy swoim stole i przywraca mu ziemię. To akt tolerancji i wierności, który umacnia jego królestwo („nie zaniedbuje tego, co daleko”).

Przykłady z pozostałych grup:

1. Pięcioksiąg (Tora): Abraham modlący się za Sodomę (Księga Rodzaju 18:16—33): Abraham „przeprawia się przez rzekę” śmiałej modlitwy wstawienniczej, prosząc Boga, by oszczędził miasto dla garstki sprawiedliwych. Jego postawa pokazuje ogromną troskę o innych, nawet tych zdeprawowanych („niekształtnych”), i dążenie do sprawiedliwości ze stanowiska umiarkowania („środek”) — targuje się z Bogiem, okazując zarówno wiarę, jak i pokorę.

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Aktywna hojność wobec potrzebujących i wykluczonych (Księga Przysłów 31:20): „Otwiera swą dłoń dla biednego i wyciąga swe ręce do nędzarza.” Ideał szlachetnej kobiety (a przez to szlachetnej osoby) obejmuje aktywną hojność wobec potrzebujących, czyli tych, którzy bywają postrzegani jako „niekształtni” przez społeczeństwo.

4. Prorocy Główni (Więksi): Prorok Jeremiasz (Księga Jeremiasza): Jego całe życie było życiem „samotnego towarzysza”, który musiał „znosić to, co niekształtne” — głosić niepopularne, przykre przesłanie upomnienia swojemu własnemu narodowi, który go odrzucał. Szedł „środkiem” — wiernie wypełniając wolę Boga, pomimo samotności i prześladowań.

5. Prorocy Mniejsi: Prorok Amos (Księga Amosa 7:14—15): Amos, prosty pasterz i naciągacz sykomor, został powołany, by prorokować w Izraelu. Bóg powołuje kogoś „niekształtnego” (z perspektywy establishmentu) i posyła go, by „przeprawił się przez rzekę” — głosił sąd w królestwie północnym. Amos jest „samotnym towarzyszem”, który idzie swoją drogą z Bożym posłannictwem.

7. Listy Apostolskie: Stawanie się wszystkim dla wszystkich dla wyższego celu (1 List do Koryntian 9:19—23): Paweł opisuje swoją zasadę stawania się „wszystkim dla wszystkich”. Dla Żydów był jak Żyd, dla pogan jak poganin, dla słabych jak słaby. To jest czynna „tolerancja” i „przeprawianie się przez rzekę” do drugiego człowieka, by go zyskać dla Chrystusa, nie zaniedbując „tego, co daleko”.

8. Księgi Apokaliptyczne: Zaproszenie do picia ze źródła wody życia (Księga Objawienia 21:6, 22:17): Pomimo dominującego tonu sądu, apokaliptyczna wizja kończy się otwartym, „tolerancyjnym” i „obejmującym” wezwaniem: „Ja dam pragnącemu darmo ze źródła wody życia” oraz „Ten, kto słyszy, niech powie: «Przyjdź!» I ten, kto pragnie, niech przyjdzie; ten, kto chce, niech darmo weźmie wodę życia”. To eschatologiczne wypełnienie idei „nie zaniedbywania tego, co jest dalekie” — oferta zbawienia jest skierowana do wszystkich, nawet najbardziej „niekształtnych” grzeszników, którzy jej pragną. „Samotny towarzysz” (Duch i Oblubienica) „odnajduje uznanie” w tym akcie powszechnej łaski, wiernie wzywając wszystkich do środka Bożego miłosierdzia.

Linia 3: „Nie ma płaszczyzny, która by się nie przechyliła, nie ma odjazdu, który by nie wrócił. W wytrwałości w prawości nie ma winy. Nie smuć się nad tą prawdą. Czerp radość z posiadania błogosławieństwa.”

Komentarz: Linia ta znajduje się na granicy między dolnym (ziemia) a górnym (niebo) trigramem. Jest to punkt zwrotny. Nawet w czasie największego pokoju (Tài) istnieje naturalne prawo zmiany — to, co jest na szczycie, musi upaść, a to, co odeszło, musi powrócić. Linia ostrzega przed samozadowoleniem i iluzją wiecznej prosperity. Kluczowa jest „wytrwałość w prawości” — nieustanne trwanie w cnocie i uczciwości, niezależnie od okoliczności. Zamiast smucić się nieuchronnością zmian, należy cieszyć się i być wdzięcznym za obecne błogosławieństwo, jednocześnie będąc moralnie przygotowanym na przemijanie.

Dwie najlepsze analogie:

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Nieuchronność cyklu życia i odpowiedź w bojaźni Bożej (Księga Koheleta 3:1—8): „Wszystko ma swój czas… jest czas rodzenia i czas umierania… czas niszczenia i czas budowania.” Nauka Koheleta jest niemal dosłownym echo tej linii. Mówi o nieuchronnym cyklu życia, „przechylaniu się” i „powracaniu” wszystkich rzeczy. Jego rada, by bać się Boga i przestrzegać Jego przykazań (Kohelet 12:13), to właśnie „wytrwałość w prawości”, która jest właściwą odpowiedzią na tę prawdę.

2. Księgi Historyczne: Salomon w czasach rozkwitu i upadku (1 Księga Królewska 10:1—13, 11:1—13): Historia Salomona idealnie ilustruje tę linię. Rozdział 10 opisuje szczyt jego chwały, bogactwa i mądrości (błogosławieństwo Tài). Jednak rozdział 11 zaczyna się od słów „Król Salomon pokochał wiele kobiet obcej narodowości…”, co prowadzi do jego upadku. Nie zachował „wytrwałości w prawości”, uległ samozadowoleniu i odszedł od Boga. Jego „płaszczyzna przechyliła się”, a „odjazd” (od wierności) przyniósł powrót problemów (bunt Jeroboama).

Przykłady z pozostałych grup:

1. Pięcioksiąg (Tora): Ostrzeżenie w Powtórzonego Prawa (Powtórzonego Prawa 8:11—14, 17—19): Mojżesz ostrzega lud tuż przed wejściem do Ziemi Obiecanej (czas przyszłego rozkwitu): „Strzeż się, byś… gdy już się najesz i nabudujesz pięknych domów i zamieszkasz w nich… nie powiedział w swoim sercu: «Moja potęga i moc mojej ręki zdobyły mi to bogactwo»”. To bezpośrednie wezwanie do „wytrwałości w prawości” i pamiętaniu o Bogu w czasie błogosławieństwa, by uniknąć upadku.

4. Prorocy Główni (Więksi): Pieśń o winnicy w Księdze Izajasza (Izajasz 5:1—7): Bóg opowiada o swej winnicy (Izraelu), którą otoczył miłością i troską, spodziewając się dobrych winogron (sprawiedliwości). Lecz ona wydała cierpkie jagody (gwałt i bezprawie). To opowieść o „przechyleniu się” czegoś, co zaczęło się jako błogosławieństwo. Sąd, który następuje, jest „powrotem” konsekwencji.

5. Prorocy Mniejsi: Ostrzeżenie przed samozadowoleniem elit w czasach dobrobytu (Księga Amosa 6:1): „Biada beztroskim na Syjonie… leżą na łożach z kości słoniowej!” Prorok kieruje swe słowa do elit Izraela w czasach dobrobytu, którzy są zadowoleni z siebie i nie troszczą się o „prawość”. Amos ostrzega przed nieuchronnym „przechyleniem” — upadkiem.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Przypowieść o bogatym głupcu (Ewangelia Łukasza 12:16—21): Człowiek gromadzi obfite plony, buduje spichlerze i mówi do siebie: „Odpoczywaj, jedz, pij i używaj”. Lecz Bóg mówi do niego: „Głupcze, tej nocy zażądają twojej duszy od ciebie”. To doskonały przykład braku „wytrwałości w prawości” i złudzenia wiecznego trwania błogosławieństwa, które nagle się „przechyla”.

7. Listy Apostolskie: Wezwanie do czujności wobec pokusy pychy i upadku (1 List do Koryntian 10:12): „Niech przeto ten, komu się zdaje, że stoi, baczy, aby nie upadł.” Paweł pisze to w kontekście nauk z historii Izraela. To zwięzłe, bezpośrednie ostrzeżenie przed pychą i samozadowoleniem, które mogą doprowadzić do upadku nawet z wysokiej pozycji — esencja przesłania tej linii.

8. Księgi Apokaliptyczne: List do Kościoła w Laodycei (Objawienie 3:14—19): Kościół ten mówi: „Jestem bogaty, wzbogaciłem się i niczego mi nie potrzeba”, ale nie wie, że jest „nędzny, pożałowania godny, biedny, ślepy i goły”. Bóg radzi mu nabyć u Niego prawdziwe bogactwo. To przykład społeczności w stanie iluzji pokoju i dobrobytu (Tài), która „przechyliła się” i potrzebuje powrotu do „prawości” przez gorliwość i skruchę.

Linia 4: „Lekkomyślnie fruwa, nie wzbogaca sąsiadów. Nie przestrzega ostrzeżeń, nie ma wierności w swoim centrum.”

Komentarz: Linia ta znajduje się już w górnym trigramie Nieba (siły), ale jest linią miękką (yin) na mocnym (yang) miejscu — jest nieodpowiednia do zadania. Opisuje arogancję i lekkomyślność, które mogą pojawić się w czasach dobrobytu. Osoba „fruwa lekkomyślnie” — jest pochopna, niestała, pozbawiona powagi. „Nie wzbogaca sąsiadów” — jest samolubna, nie dzieli się sukcesem, nie dba o wspólnotę. Ignoruje ostrzeżenia („nie przestrzega ostrzeżeń”) i jest niewierna swoim zasadom lub zobowiązaniom („nie ma wierności w swoim centrum”). To zachowanie zrywa harmonię Tài i prowadzi do izolacji i problemów.

Dwie najlepsze analogie:

2. Księgi Historyczne: Roboam i starsi (1 Księga Królewska 12:1—19): Po śmierci Salomona, lud prosi jego syna, Roboama, by ulżył im w ciężkim jarzmie. Starszyzna (mądrzy doradcy) ostrzega go, by był sługą ludu a zyskają jego wierność („ostrzeżenia”). Lecz Roboam odrzuca ich radę, „nie ma wierności” dobrej polityce ojca. Słucha lekkomyślnych młodych przyjaciół, którzy radzą zwiększyć ucisk. Jego arogancka i samolubna odpowiedź („mój mały palec grubszy jest…”) powoduje, że „nie wzbogaca sąsiadów”, ale ich zubaża. Rezultatem jest bunt i rozpad królestwa.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Bogaty głupiec (ponownie, ale inny aspekt) (Ewangelia Łukasza 12:16—21): Choć już używany, ta przypowieść idealnie pasuje. Człowiek ten jest „lekkomyślny” — planuje tylko dla siebie, myśli tylko o własnym odpoczynku i używaniu życia. W żaden sposób nie myśli o „wzbogaceniu sąsiadów” czy dzieleniu się obfitym plonem. „Nie przestrzega ostrzeżeń” — nie bierze pod uwagę swojej śmiertelności ani sądu Bożego. Jego „centrum” jest wypełnione tylko sobą, nie wiernością wobec Boga lub bliźniego.

Przykłady z pozostałych grup:

1. Pięcioksiąg (Tora): Nadanie manny na pustyni (Księga Wyjścia 16:16—20): Bóg nakazuje zbierać mannę na jeden dzień, nie zostawiając jej do rana. Niektórzy jednak „nie usłuchali Mojżesza i zostawili sobie trochę do rana” — lekceważąc ostrzeżenie. Skutkiem jest zepsucie i robactwo. Działają „lekkomyślnie” i indywidualistycznie, zamiast w ufności i posłuszeństwie wspólnym zasadom.

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Potępienie pogoni za przyjemnościami prowadzącej do ubóstwa (Księga Przysłów 21:17): „Kto lubi uciechy, będzie w niedostatku; kto miłuje wino i oliwę, nie wzbogaci się.” To przysłowie bezpośrednio potępia „lekkomyślne fruwanie” za przyjemnościami, które prowadzi do ubóstwa, a nie do wzbogacenia siebie (a tym bardziej innych).

4. Prorocy Główni (Więksi): Proroctwo przeciwko królowi Tyru (Księga Ezechiela 28:1—10): Książę Tyru, dzięki mądrości i bogactwu, stał się arogancki. Mówi: „Jam jest bogiem, zasiadam na bogów stolicy”. Bóg oskarża go: „Serce twoje stało się wyniosłe…”. To klasyczny przykład kogoś, kto „nie ma wierności w swoim centrum” — zapomina o swoim miejscu w stworzeniu, lekceważy ostrzeżenia proroków i ostatecznie upada.

5. Prorocy Mniejsi: Oskarżenie o samolubstwo i ignorowanie ostrzeżeń w dostatku (Księga Amosa 4:1): „Słuchajcie tego słowa, krowy Baszanu… które uciskacie biednych i gnębicie potrzebujących!” Amos grzmi przeciwko bogatym kobietom Samarii, które są „lekkomyślne” w swoim pijaństwie i wygodnym życiu, całkowicie ignorując ostrzeżenia proroka i uciskając biednych, zamiast ich „wzbogacać”.

7. Listy Apostolskie: Ostrzeżenie przed chciwością jako źródłem odejścia od wiary (1 List do Tymoteusza 6:9—10): „A tych, którzy chcą się bogacić, spotyka pokusa, upadek i wiele bezrozumnych oraz szkodliwych pożądań, które pogrążają ludzi w zgubę i zatracenie. Albowiem korzeniem wszelkiego zła jest chciwość pieniędzy.” Paweł opisuje tu mentalność „lekkomyślnego fruwania” za bogactwem, które prowadzi do odejścia od wiary („brak wierności w centrum”) i wielu nieszczęść.

8. Księgi Apokaliptyczne: Sąd nad bogatym Babilonem (Księga Objawienia 18:2—3, 7): Upadek Babilonu jest ukazany jako kara za jego pychę, samowystarczalność i wyzysk. Miasto, które „fruwało lekkomyślnie” w luksusie i samolubstwie, „nie wzbogacając sąsiadów”, ale ich wykorzystując, spotyka się z sądem za brak wierności sprawiedliwości. Jego arogancka postawa („Siedzę jak królowa… i nie zaznam żałoby”) jest kwintesencją lekceważenia ostrzeżeń, co prowadzi do jej nagłej zagłady.

Linia 5: „Król Bóg wydaje swą córkę za mąż. To przynosi błogosławieństwo i najwyższą pomyślność.”

Komentarz: Piąta linia to miejsce władcy, a będąc linią miękką (yin), reprezentuje władcę łagodnego, pokornego i hojnego. Symboliczny akt „wydania córki za mąż” jest najwyższym gestem jednoczenia, łaski i dzielenia się błogosławieństwem. Władca nie gromadzi bogactwa i prestiżu dla siebie, ale aktywnie inwestuje w sojusze i dobrobyt innych, cementując pokój (Tài) poprzez wielkoduszność i integrację. To działanie nie wynika ze słabości, ale z najczystszej mądrości i siły, dlatego przynosi „najwyższą pomyślność” dla całego królestwa.

Dwie najlepsze analogie:

2. Księgi Historyczne: Sojusz Salomona z Hiramem (2 Księga Kronik 2:1—12; 1 Królewska 5:1—12): Król Salomon nie podbija sąsiedniego Tyru, ale wchodzi z jego królem Hiramem w pokojowy sojusz handlowy. Wysyła mu żywność, a w zamian otrzymuje materiały i rzemieślników na budowę Świątyni. Traktuje Hirama jak równego („mój ojciec Dawid”) i zawiera z nim przymierze. Ten akt pokojowej współpracy, wzajemnego „wzbogacania się”, jest kluczem do rozkwitu jego królestwa i realizacji Bożego planu (zbudowania Świątyni). To „najwyższa pomyślność”.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Bóg wydaje swego Syna (Ewangelia Jana 3:16—17): To najgłębsza i najdoskonalsza analogia. Bóg, niebiański Król, w geście najwyższej łaski i jednoczenia, „wydaje za mąż” — ofiaruje światu — swojego jednorodzonego Syna. Celem tego aktu nie jest potępienie, ale zbawienie świata i odnowa całego stworzenia (przyniesienie „błogosławieństwa i najwyższej pomyślności”). To esencja boskiego Tài — pokoju i pojednania osiągniętego przez dar z siebie.

Przykłady z pozostałych grup:

1. Pięcioksiąg (Tora): Abraham wysyłającego sługę po żonę dla Izaaka (Księga Rodzaju 24): Abraham, jako głowa rodu i dziedzic obietnicy, działa by zapewnić przyszłość. Wysyła swego zaufanego sługę, by ten znalazł żonę (Rebekę) dla Izaaka nie spośród Kananejczyków, ale z jego rodziny. Ten akt strategicznego „sojuszu małżeńskiego” ma na celu zachowanie czystości linii Przymierza i zapewnienie jej „błogosławieństwa i pomyślności”. To ziemski obraz boskiej strategii.

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Chwalebna żona (Księga Przysłów 31:10—31): Choć opisuje żonę, a nie króla, jej portret jest wizerunkiem osoby, której „mąż jest znany w bramach” (wzg. 23). Jej cnoty — pracowitość, mądrość, hojność („wyciąga dłoń do ubogiego”) — przynoszą błogosławieństwo, szacunek i pomyślność całemu domowi, niczym rządzący, który mądrze inwestuje.

4. Prorocy Główni (Więksi): Proroctwo o Mesjaszu (Księga Izajasza 62:4—5): „Nie będą już mówić o tobie «Porzucona»… Albowiem upodobał sobie w tobie Pan, a twój kraj otrzyma małżonka. Bo jak młodzieniec poślubia dziewicę, tak twój Budowniczy ciebie poślubi”. Bóg jest tu ukazany jako król, który „poślubia” swój lud, aktem czystej łaski i odnowy, co przynosi najwyższe błogosławieństwo.

5. Prorocy Mniejsi: Odnowienie przymierza jako akt małżeńskiej łaski i wierności (Księga Ozeasza 2:19—20): — Przymierze małżeńskie. Pomimo niewierności ludu, Bóg przez Ozeasza ogłasza: „Poślubię cię sobie na wieki… Poślubię cię sobie w sprawiedliwości i prawości, w miłości i miłosierdziu. Poślubię cię sobie w wierności”. To jest akt „wydania córki za mąż” w sensie odnowienia przymierza, które ma przynieść ostateczną pomyślność.

7. Listy Apostolskie: Kenosis Chrystusa jako akt królewskiego ubogacenia ludzkości (2 List do Koryntian 8:9): „Znacie przecież łaskę Pana naszego, Jezusa Chrystusa, który będąc bogaty, dla was stał się ubogim, aby was ubóstwem swoim wzbogacić.” Paweł opisuje tu właśnie akt królewskiego „wydania za mąż” — Chrystus opuszcza swój chwalebny stan, by w małżeństwie z ludzkością ubogacić ją swoim duchowym bogactwem.

8. Księgi Apokaliptyczne: Wizja Nowego Jeruzalem (Objawienie 21:2, 9—10): „I ujrzałem Miasto Święte, nowe Jeruzalem… zstępujące z nieba od Boga, przystrojone jak oblubienica zdobna dla swego męża… Chodź, ukażę ci Oblubienicę, Małżonkę Baranka.” To ostateczne wypełnienie — Bóg przedstawia ludzkość, odkupioną i przemienioną, jako swoją „córkę” (Oblubienicę) wydaną za mąż za Baranka, co jest kwintesencją „najwyższej pomyślności” i wiecznego błogosławieństwa.

Linia 6: „Mury runęły z powrotem w fosę. Nie używaj armii. Wydaj rozkazy we własnym mieście. Wytrwałość przynosi wstyd.”

Komentarz: Szósta linia reprezentuje kres okresu Rozkwitu (Tài). Pokój i dobrobyt, jeśli trwają zbyt długo, mogą prowadzić do zepsucia, stagnacji i utraty czujności. „Mury runęły z powrotem w fosę” to obraz upadku obronności, porzucenia dyscypliny i czujności. W takiej sytuacji agresja z zewnątrz („użycie armii”) jest najgorszą możliwą reakcją i tylko przyspieszy katastrofę. Zamiast tego, należy skoncentrować się na porządkowaniu własnego domu („wydaj rozkazy we własnym mieście”) — na wewnętrznej reformie, odnowie moralnej i przywróceniu wartości. „Wytrwałość” w starych, zdeprawowanych obyczajach, sposobach postępowania, już nie jest cnotą, ale powodem do wstydu i upadku.

Dwie najlepsze analogie:

2. Księgi Historyczne: Upadek Jerozolimy jako konsekwencja wewnętrznego zepsucia (2 Księga Królewska 25:1—21): Upadek Jerozolimy i niewola babilońska. To literalne wypełnienie się tej linii. Mury Jerozolimy, pomimo ostrzeżeń proroków, były symbolem fałszywego bezpieczeństwa. Ostatecznie runęły pod naporem Babilończyków (2 Krl 25:10). Król Sedecjasz usiłował użyć „armii” (ucieczka, opór), co skończyło się tragicznie. Upadek był konsekwencją wewnętrznego zepsucia, bałwochwalstwa i niesprawiedliwości, którym się nie przeciwstawiono („wytrwałość [w grzechu] przynosi wstyd” i ruinę).

4. Prorocy Główni (Więksi): Ostatnie wezwanie do poddania się zamiast oporu (Księga Jeremiasza 38:17—23): Ostatnie ostrzeżenie dla Sedecjasza. Jeremiasz, gdy Jerozolima jest już oblężona, mówi do króla: „Jeżeli wyszedłszy, poddasz się… twoja dusza będzie przy życiu”. To jest właśnie rada: „nie używaj armii” (nie stawiaj oporu), poddaj się Bożemu sądowi, a ocalisz życie. Sedecjasz jednak boi się „wstydu” przed swoimi dworakami bardziej niż Boga i nie słucha. Jego upór („wytrwałość” w błędnej polityce) prowadzi do całkowitej katastrofy.

Przykłady z pozostałych grup:

1. Pięcioksiąg (Tora): Ostrzeżenia w Powtórzonego Prawa (Powtórzonego Prawa 28:52): Część przekleństw za nieposłuszeństwo brzmi: „Będzie cię oblegał w wszystkich twoich bramach… aż runą twoje mury, wysokie i warowne, w które ty pokładasz ufność”. Prawo Mojżeszowe jasno przewiduje, że zaufanie do murów (Tài) zamiast do Boga, skończy się ich upadkiem.

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Osobista samokontrola jako fundament bezpieczeństwa (Księga Przysłów 25:28): „Miasto bez murów, taki jest człowiek, który nie panuje nad swoim duchem.” To przysłowie precyzyjnie oddaje ideę linii. „Mury” samokontroli i cnót runęły, pozostawiając miasto (osobę, naród) bezbronnym wobec ataku pokus i niebezpieczeństw. Konieczne jest „wydanie rozkazów we własnym mieście” — odzyskanie panowania nad sobą.

5. Prorocy Mniejsi: Ostrzeżenie przed samozadowoleniem i fałszywym bezpieczeństwem (Księga Amosa 6:1—8): Ostrzeżenie dla beztroskich. Amos grzmi do tych, którzy „czują się bezpieczni na Syjonie”, leżą na łożach z kości słoniowej i ufają własnej potędze. Zapowiadają, że właśnie ich „forteca” zostanie zdobyta pierwsza. Wzywa ich do wewnętrznej skruchy („wydaj rozkazy we własnym mieście”), zanim przyjdzie zewnętrzny sąd.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Jezus płaczący nad Jerozolimą (Ewangelia Łukasza 19:41—44): Jezus przewiduje upadek miasta: „przyjdą na ciebie dni, gdy twoi nieprzyjaciele otoczą cię wałem… i nie zostawią w tobie kamienia na kamieniu”. Powodem jest to, że „nie rozpoznało czasu swego nawiedzenia”. Zamiast przyjąć pokój oferowany przez Boga („nie używaj armii” przeciwko Mesjaszowi), miasto trwa w uporze, co prowadzi do ruin.

7. Listy Apostolskie: Pouczenie z historii jako przestroga przed upadkiem (1 List do Koryntian 10:11—12): „A wszystko to przydarzało im się jako zapowiedź rzeczy przyszłych… Niech przeto ten, komu się zdaje, że stoi, baczy, aby nie upadł.” Paweł używa upadku Izraela na pustyni (ich „murów”) jako przykładu dla Kościoła żyjącego w dobrobycie nowego przymierza (duchowe Tài), ostrzegając przed samouwielbieniem i upadkiem.

8. Księgi Apokaliptyczne: Upadek Babilonu (Objawienie 18:1—24): Symboliczny Babilon (system światowy) osiąga szczyt bogactwa i władzy. Jego mieszkańcy czują się bezpieczni („Siedzi jak królowa… nie zaznam żałoby”). Lecz nagle nadchodzi jej sąd: „W jednym dniu nadejdą te plagi”. Jej „mury” — ekonomiczna i polityczna potęga — runęły, a próba oporu („użycie armii”) jest bezcelowe. Jej „wytrwałość” w rozpuście i pysze przyniosła jej wstyd i zagładę.

Heksagram 12 — ䷋ Pǐ
(Zastój)

Ogólna idea: Heksagram ten obrazuje stan braku harmonii i komunikacji między siłami niebiańskimi (trzy ciągłe linie yang na górze) a ziemskimi (trzy linie przerwane yin na dole). To czas stagnacji, zastoju, gdy twórcza energia nie może przepływać, a małostkowość i podziały biorą górę. Nie jest to czas na wielkie inicjatywy, lecz na wewnętrzną stałość i przeczekanie niekorzystnego okresu.

Linia 1: „Wyrywanie trawy [która rośnie razem]; jej pędy idą razem. Wytrwałość przynosi pomyślność i sukces.”

Komentarz: Linia znajduje się na samym dole zastoju. Symbolizuje ludzi prawych, którzy są uwikłani w ogólną stagnację i zmuszeni do współistnienia z siłami nieczystymi („trawa rośnie razem”). Mimo to, potrafią oni zachować swoją integralność i wytrwałość („wytrwałość przynosi pomyślność”), nie dając się wciągnąć w otaczający ich marazm. To wezwanie, by pozostać wiernym swoim zasadom, nawet gdy całe otoczenie zdaje się iść w złym kierunku.

Dwie najlepsze analogie:

4. Prorocy Główni (Więksi): Wierność w obcej ziemi: Daniel i towarzysze na dworze babilońskim (Księga Daniela 1:8—16): Daniel i jego towarzysze na dworze babilońskim. Są otoczeni obcą, „nieczystą” kulturą (zastój, przymus współistnienia). Mimo to zachowują wytrwałość w wierności prawom swojego Boga (odmawiając królewskiej potrawy). Ich decyzja nie jest buntem, lecz cichym, stałym trwaniem przy zasadach, co ostatecznie przynosi im pomyślność i uznanie („Bóg dał im wiedzę i zrozumienie”).

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Cicha prawość w czasie kryzysu: Józef z Arymatei (Ewangelia Łukasza 23:50—51): Józef z Arymatei, członek Sanhedrynu, który „nie zgadzał się na ich uchwałę i postępowanie”. W czasie największego duchowego i moralnego zastoju (niesprawiedliwy proces i ukrzyżowanie Jezusa), on zachował wewnętrzną prawość. Jego działanie (prośba o ciało Jezusa) jest jak „wyrywanie trawy” — akt indywidualnej wierności dokonany w samym sercu systemu pogrążonego w stagnacji.

Przykłady z pozostałych grup:

1. Pięcioksiąg (Tora): Noe (Księga Rodzaju 6:9—12): Żyje w czasach totalnego zastoju moralnego, gdzie „ziemia była skażona”. Jest „sprawiedliwym” i „nieskalanym” pośród swojego pokolenia. Jego wytrwałość w budowaniu arki, gdy wszyscy wokół żyli normalnie, jest idealnym przykładem działania wiernego zasadom wbrew ogólnemu trendowi.

2. Księgi Historyczne: Odwaga i post Estery (Księga Estery 4:12—16): Gdy Mordochaj prosi Esterę, aby wstawiła się u króla za swoim ludem, ona początkowo waha się, mówiąc o niebezpieczeństwie („znosi zastój” strachu i niepewności). Jednak nie daje się sprowadzić na złą drogę milczenia i obojętności. Jej słynna odpowiedź: „Jeśli zginę, to zginę” (Est 4,16) pokazuje wytrwałość w przyjęciu odpowiedzialności. Przyjmuje z wdzięcznością swoją misję, ogłaszając post, co ostatecznie przynosi pomyślność i ocalenie Żydów.

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Nienaganny pośród przeciętności na przykładzie Hioba (Hiob 1:1, 8): Hiob jest opisany jako „nienaganny i prawy”, który „stronił od zła”. Żyje on pośród świata, który niekoniecznie podziela jego wartości. Jego wytrwałość w prawości jest wystawiona na próbę, ale początkowy opis pokazuje go jako kogoś, kto konsekwentnie „wyrywa” się z moralnej przeciętności swojego otoczenia.

5. Prorocy Mniejsi: Wierna reszta pośród powszechnego odejścia: obietnica Malachiasza (Malachiasz 3:13—18): Prorok opisuje sytuację zastoju wiary, gdzie ludzie mówią: „Na próżno się służy Bogu”. Pośród nich są jednak ci, którzy „boją się Pana i czczą Jego imię”. Bóg obiecuje: „będą moją szczególną własnością w dniu, który Ja przygotowuję”. To doskonały opis grupy wiernych wytrwale trwających pośród ogólnego odejścia.

7. Listy Apostolskie: Sprawiedliwy udręczony widokiem zła: los Lota w Sodomie (2 List Piotra 2:7—8): Apostoł wspomina Lota, który jako „sprawiedliwy” mieszkał pośród ludzi „pogrążonych w rozpuście” (Sodoma). Jego „sprawiedliwa dusza day after day udręczała się [słysząc i widząc] ich bezprawne uczynki”. To jest esencja bycia zmuszonym do „współistnienia” ze złem, ale wewnętrznego wytrwania w prawości.

8. Księgi Apokaliptyczne: Trwanie przy imieniu Pańskim w siedzibie szatana, Kościół w Pergamonie (Objawienie 2:13): List do Kościoła w Pergamonie: „I trwasz przy moim imieniu i nie zaparłeś się wiary we Mnie nawet we dniach, gdy Antypas, świadek mój wierny, został zabity u was, gdzie mieszka szatan”. To obraz wspólnoty trwającej w wytrwałości i wierności pośród najgorszego możliwego zastoju — miasta, które jest „tronem szatana”.

Linia 2: „Znosi zastój z cierpliwością i wytrwałością. Niewielki człowiek może to wykorzystać dla własnej korzyści, ale mąż szlachetny nie daje się sprowadzić na złą drogę. Przyjmuje z wdzięcznością to, co przychodzi.”

Komentarz: Ta linia znajduje się w samym centrum zastoju (dolny trigram Kun, całkowita uległość). Mądrość tej pozycji polega na biernej wytrwałości. Szlachetna osoba nie angażuje się w zło panujące wokół, ale też nie podejmuje heroicznych, ale skazanych na porażkę prób przełamania zastoju siłą. Przyjmuje ona ograniczenia czasu z pokorą i cierpliwością, zachowując swoją integralność („nie daje się sprowadzić na złą drogę”). To postawa akceptacji, która pozwala przetrwać, nie tracąc duszy.

Dwie najlepsze analogie:

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Bezwarunkowa ufność w sercu burzy: wyznanie Hioba (Księga Hioba 1:21—22): Reakcja Hioba na straty: „Nagi wyszedłem z łona matki i nagi tam wrócę. Dał Pan i zabrał Pan. Niech będzie imię Pańskie błogosławione!” Hiob znosi zastój swojego cierpienia z cierpliwością i wytrwałością. Nie poddaje się złu (grzesząc lub złorzecząc Bogu), pomimo że jego żona (symbol „niewielkiego człowieka”) radziła mu, by to zrobić („Błogosław Boga i umrzyj!”). Przyjmuje on z pozorną wdzięcznością wyroki Opatrzności.

4. Prorocy Główni (Więksi): Milczący opór i czynna dobroć: postawa Ebedmeleka (Księga Jeremiasza 38:7—13): Ebedmelek, Etiopczyk na dworze króla Sedecjasza. W czasie zastoju i zdrady, gdy prorok Jeremiasz został wrzucony do cysterny, Ebedmelek nie daje się sprowadzić na złą drogę milczenia. Z cierpliwością i roztropnością (używa szmat i postronków) działa, by uratować Jeremiasza. Jego postawa kontrastuje z „niewielkimi ludźmi” — książętami, którzy chcieli śmierci proroka. On przyjmuje możliwość działania z wdzięcznością i odwagą.

Przykłady z pozostałych grup:

1. Pięcioksiąg (Tora): Jakub służący u Labana (Księga Rodzaju 29—31): Jakub, oszukiwany przez Labana („niewielki człowiek wykorzystujący sytuację dla własnej korzyści”), znosi zastój długich lat ciężkiej pracy z cierpliwością i wytrwałością. Nie podejmuje gwałtownych działań, ale nie daje się sprowadzić na poziom oszustwa Labana. W końcu Bóg wynagradza jego wytrwałość.

2. Księgi Historyczne: Mardocheusz za czasów Hamana (Księga Estery 3:1—6): Gdy Haman (uosobienie „niewielkiego człowieka”) dochodzi do władzy, wszyscy dworzanie padają przed nim na kolana. Mardocheusz znosi ten czas zastoju moralnego, nie dając się sprowadzić na złą drogę bałwochwalczego hołdu. Jego wytrwałość w zachowaniu tożsamości i wierności swojemu Bogu naraża go na niebezpieczeństwo, ale ostatecznie przynosi pomyślność jemu i całemu ludowi.

5. Prorocy Mniejsi: Radość w Panu pośród totalnej ruiny: modlitwa Habakuka (Habakuk 3:17—18): Prorok opisuje postawę absolutnej ufności w czasie totalnego zastoju i ruiny: „Choćby nie owocowała figa… a na polu nie było plonu… ja jednak będę się radował w Panu”. To kwintesencja znoszenia zastoju z cierpliwością i wewnętrzną wdzięcznością, która nie zależy od zewnętrznych okoliczności.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Jezus przed Herodem (Ewangelia Łukasza 23:8—9): Herod, niewielki człowiek, chce wykorzystać Jezusa dla własnej korzyści (ciekawostki, widowisko). Jezus nie daje się sprowadzić na złą drogę dyskusji czy prób przypodobania się. Zachowuje milczenie — jest to forma cierpliwej wytrwałości i odmowy uczestnictwa w grze Heroda.

7. Listy Apostolskie: Wystarczanie sobie w każdym stanie, nauka Pawła (List do Filipian 4:11—12): Paweł pisze: „Nauczyłem się wystarczać sobie w warunkach, w jakich jestem… umiem żyć w obfitości i umiem znosić niedostatek”. To opis świadomej postawy znoszenia zastoju (niedostatku, uwięzienia): z cierpliwością i wewnętrzną równowagą, która nie daje się sprowadzić do zależności od zewnętrznych okoliczności.

8. Księgi Apokaliptyczne: „Tu się okaże wytrwałość i wiara świętych” (Objawienie 13:10): Wizja prześladowań Bestii to apogeum zastoju — czasu, gdy zło zdaje się panować absolutnie. Wezwanie dla świętych to znoszenie tego z cierpliwością i wytrwałością (wytrwaniem):, a nie podejmowanie desperackiej walki na jej warunkach. To postawa nie dania się sprowadzić na złą drogę nienawiści czy rozpaczy.

Linia 3: „Znosi hańbę.”

Komentarz: Trzecia linia znajduje się na styku wewnętrznego (dolny trigram) i zewnętrznego (górny trigram) świata. Należy do trigramu zastoju, ale jest w miejscu aktywnej yang. To pozycja wielkiego napięcia. Osoba na tej pozycji jest świadoma hańby i wstydu panującego zastoju, czuje jego ciężar i pragnie działać, by go zakończyć. Jednak siły zastoju są wciąż zbyt potężne, a każda próba działania może tylko pogorszyć sytuację lub narazić ją na jeszcze większą hańbę. Mądrość tej linii polega na znoszeniu tego stanu — na przyjęciu hańby czasu, w którym się żyje, bez poczucia osobistej winy, ale też bez iluzji, że można ją łatwo zdjąć. To bierne, ale bolesne przyjęcie rzeczywistości.

Dwie najlepsze analogie:

4. Prorocy Główni (Więksi): Prorocze powołanie jako brzemię hańby: lament Jeremiasza (Księga Jeremiasza 20:7—18): Jeremiasz, zmuszony do głoszenia niewygodnych prawd, staje się obiektem hańby, wyszydzenia i pośmiewiska całego miasta („hańba moja jest zawsze przede mną”). Jego wewnętrzny ból jest tak wielki, że przeklina dzień swoich urodzin. Jednak znosi tę hańbę, ponieważ jest to konsekwencja wierności jego powołaniu. Nie zaprzestaje swojej misji, ale nosi jej ciężar.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Milczące znoszenie poniżenia: Męka Chrystusa (Ewangelia Mateusza 27:27—31): Jezus jest poddany hańbie przez rzymskich żołnierzy przed ukrzyżowaniem. Zostaje odziany w szkarłatny płaszcz, na głowę włożono Mu koronę z cierni, bito Go i pluto na Niego. To akt celowego i publicznego znieważenia. Jezus znosi tę hańbę w milczeniu, nie odpowiadając przemocą ani nie próbując się bronić, przyjmując cały ciężar pogardy świata na siebie.

Przykłady z pozostałych grup:

1. Pięcioksiąg (Tora): Noe po wyjściu z arki (Księga Rodzaju 9:20—27): Noe, sprawiedliwy, upija się winem i leży nagi w namiocie. Jego syn Cham widzi jego nagość (symbol hańby) i opowiada o tym braciom, zamiast okryć ojca. Sam i Jafet okrywają ojca, idąc tyłem, by nie widzieć jego hańby. Noe znosi konsekwencje swojego upadku, a proroctwo, które potem wypowiada, pokazuje, że ta hańba będzie miała dalekosiężne skutki dla potomków Chama.

2. Księgi Historyczne: Król Dawid podczas ucieczki przed Absalomem (2 Księga Samuela 16:5—14): Szimei, członek rodu Saula, publicznie znieważa Dawida, rzuca w niego kamieniami i przeklina. Wojownicy Dawida chcą go zabić, ale Dawid mówi: „Zostawcie go niech przeklina, bo Pan mu kazał”. Dawid znosi tę hańbę, widząc w niej dopust Boży i część swojej pokuty za grzech z Batszebą.

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Samotność wierności: psalmista wzgardzony dla Boga (Psalm 69:8—10, 20—21): Psalmista woła: „Dla Ciebie bowiem znoszę urąganie, hańba twarz mi okrywa… Stałem się im obcym… Szukali współczucia, ale go nie było, pocieszycieli, lecz ich nie znalazłem. Dali mi jako pokarm truciznę, a gdy byłem spragniony, poili mnie octem.” To modlitwa osoby, która znosi hańbę i odrzucenie z powodu swojej gorliwości dla Boga.

5. Prorocy Mniejsi: Żywe proroctwo hańby: małżeństwo Ozeasza (Ozeasz): — jego życie jest symbolem. Bóg każe mu pojąć za żonę nierządnicę Gomer, która go zdradza. Ozeasz znosi osobistą hańbę i publiczny wstyd, by stać się żywym proroctwem o hańbie niewierności Izraela wobec Boga.

7. Listy Apostolskie: Wezwanie do wspólnoty hańby z Chrystusem: List do Hebrajczyków (List do Hebrajczyków 13:12—13): „Dlatego i Jezus, aby uświęcić lud własną krwią, wycierpiał cierpienie poza bramą. Wyjdźmy więc do Niego poza obóz, znosząc Jego hańbę.” Autor wzywa wierzących do naśladowania Chrystusa w znoszeniu hańby i odrzucenia przez świat, identyfikując się z Tym, który został odrzucony.

8. Księgi Apokaliptyczne: Ostateczne świadectwo przez śmierć i zhańbienie: dwaj świadkowie (Objawienie 11:3—10): Dwaj świadkowie prorokują, odziani w wory — symbol pokuty i hańby. Po zakończeniu ich misji Bestia ich zabija, a ich ciała leżą na ulicach Wielkiego Miasta, a „ludy i szczepy, i języki, i narody” patrzą na ich ciała i „nie pozwalają pogrzebać ich ciał”. Jest to obraz ostatecznego znoszenia hańby i publicznego poniżenia przez wiernych świadków Boga w czasie ostatecznego ucisku.

Linia 4: „Kto postępuje zgodnie z rozkazem [z góry], ten pozostaje wolny od winy. Towarzysze podzielają jego błogosławieństwo.”

Komentarz: Linia ta jest pierwszą linią górnego trigramu Qian (Niebo, Twórczy). Znajduje się ona już poza dolnym trigramem zastoju. Osoba na tej pozycji ma moc i autorytet (yang), by działać. Kluczowe jest tu źródło jej działania: „postępowanie zgodnie z rozkazem z góry”. Nie działa ona z własnej inicjatywy, egoizmu czy ambicji, ale w zgodzie z wyższym prawem, wolą Nieba lub głosem sumienia. Ponieważ jej działanie jest słuszne i nieegoistyczne, przynosi ona błogosławieństwo nie tylko sobie, ale i innym („towarzysze”), torując drogę do przełamania zastoju.

Dwie najlepsze analogie:

2. Księgi Historyczne: Odbudowa z boskim mandatem: misja Nehemiasza (Księga Nehemiasza 2:1—8, 17—18): Nehemiasz, będący podczaszym króla, postępuje zgodnie z rozkazem z góry — wewnętrznym powołaniem od Boga, by odbudować mury Jerozolimy. Przedstawia swoją prośbę królowi Artakserksesowi, a „król dał mi [to], bo łaskawa ręka Boga mego była nade mną”. Jego działanie, mające boskie błogosławieństwo, gromadzi towarzyszy („Zabierzmy się do budowy!”) i przynosi wspólne błogosławieństwo odbudowy.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Posłuszeństwo wizji jako przełom: Piotr i Korneliusz (Dzieje Apostolskie 10:9—23, 44—45): Piotr otrzymuje rozkaz z góry poprzez wizję prześcieradła ze zwierzętami i głos mówiący: „Zabijaj i jedz!”. Początkowo oporny, postępuje zgodnie z tym rozkazem (interpretując go jako nakaz głoszenia Ewangelii poganom) i idzie do domu rzymskiego setnika Korneliusza. Skutkiem jest to, że Duch Święty zstępuje na pogan, a „towarzysze” (wierzący żydowskiego pochodzenia) podzielają to błogosławieństwo, zdumieni, że „dar Ducha Świętego wylał się także na pogan”.

Przykłady z pozostałych grup:

1. Pięcioksiąg (Tora): Mojżesz i Aaron przed faraonem (Księga Wyjścia 7:1—6): Bóg mówi do Mojżesza: „Oto uczyniłem cię bogiem dla faraona, a Aaron, brat twój, będzie twoim prorokiem. Ty powiesz wszystko, co ci rozkażę”. Ich działania wobec faraona nie są ich własnymi, ale zgodnymi z rozkazem z góry. Plagi egipskie, choć sądowe, są również błogosławieństwem objawienia mocy Boga dla towarzyszy — Izraelitów, którzy zyskują wolność.

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Przypowieść Salomona (Księga Przysłów 8:14—16): Mądrość (uosobiona) mówi: „Do mnie należy rada i roztropność… Przeze mnie królowie panują i uchwalają sprawiedliwe prawa. Przeze mnie rządzą książęta i wielmoży, wszyscy sędziowie na ziemi.” Działanie zgodne z rozkazem niebiańskiej Mądrości przynosi błogosławieństwo sprawiedliwych rządów dla całej społeczności (towarzyszy).

4. Prorocy Główni (Więksi): Powołanie Izajasza (Księga Izajasza 6:1—9): Gdy Izajasz słyszy głos Pana: „Kogo mam posłać? Kto by Nam poszedł?”, odpowiada: „Oto ja, poślij mnie!”. Jego cała późniejsza, trudna misja prorocka jest wykonaniem rozkazu z góry. Chociaż jego przesłanie spotka się z odrzuceniem, to jednak przyniesie błogosławieństwo „świętemu resztce” (towarzysze), która zostanie ocalona.

5. Prorocy Mniejsi: Posłuszeństwo które przynosi ocalenie wrogom: misja Jonasza w Niniwie (Księga Jonasza 3:1—10): Pomimo początkowego oporu, Jonasz w końcu postępuje zgodnie z rozkazem z góry i głosi w Niniwie: „Jeszcze czterdzieści dni, a Niniwa zostanie zburzona”. Jego posłuszeństwo przynosi wielkie błogosławieństwo nie jemu, ale całemu miastu (jego „towarzysze” w tym kontekście to nawet jego wrogowie), które dostępuje nawrócenia i ocalenia.

7. Listy Apostolskie: Uznanie boskiego objawienia: porozumienie w Jerozolimie (List do Galatów 2:1—2, 7—9): Paweł opisuje, jak udał się do Jerozolimy „z powodu objawienia”, by przedstawić „Ewangelię, którą głoszę poganom” (postępowanie zgodne z rozkazem z góry). Apostołowie — Jakub, Piotr i Jan — uznają tę łaskę daną Pawłowi i podzielają to błogosławieństwo, podając mu ręce na znak wspólnoty, wyznaczając pola misyjne.

8. Księgi Apokaliptyczne: Jan otrzymuje rozkaz z góry (Objawienie 10:8—11): „Idź, weź księgę otwartą… i połknij ją”. Po spożyciu słodkiej, ale gorzkiej księgi, otrzymuje misję: „Musisz znowu prorokować o wielu ludach, narodach, językach i królach”. Jego działanie, wynikające z tego boskiego rozkazu, ma przynieść przesłanie (błogosławieństwo i sąd): dla towarzyszy — Kościołów, do których jest wysłany.

Linia 5: „Zastój ustępuje. Dla męża szlachetnego to pomyślność. Lecz jeśli powie: «Giniemy! Giniemy!» — to w końcu będzie pomyślność.”

Komentarz: Piąta linia jest centralną, władczą linią górnego trigramu Nieba (Qian). Reprezentuje osobę o najwyższej władzy i cnocie w czasie zastoju. To ona ma moc i odpowiedzialność, by przełamać stagnację. Zastój zaczyna ustępować właśnie dzięki jej działaniu. „Pomyślność” czeka szlachetnego przywódcę, który potrafi to uczynić. Druga część przestrogi jest niezwykle głęboka: nawet jeśli w trakcie tego procesu pojawia się chwila zwątpienia, paniki i poczucia klęski („Giniemy!”), to wytrwałe dążenie do celu (stałość szlachetnego) ostatecznie obróci się w pomyślność. To zachęta, by nie poddawać się w chwilach kryzysu podczas wprowadzania zmian.

Dwie najlepsze analogie:

2. Księgi Historyczne: Od modlitwy bezradności do niewzruszonego zwycięstwa: król Jozafat (2 Księga Kronik 20:1—30, szczególnie w. 12, 15, 17): Król Jozafat staje wobec ogromnej armii wrogów. Jego modlitwa wyraża bezradność: „Nie wiemy, co czynić, lecz oczy nasze zwracają się do Ciebie” (prawie dosłownie „Giniemy!”). Prorok Jahaziel ogłasza zakończenie zastoju strachu: „Nie wy będziecie walczyć… stójcie niewzruszenie” (dla szlachetnego — pomyślność). Pomimo strachu, Jozafat i lud okazują posłuszeństwo. Ostateczna pomyślność przychodzi, gdy wróg wybija się nawzajem, a Izraelici tylko zbierają łup.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Uciszenie burzy jako przełamanie duchowego zastoju: moc Chrystusa (Ewangelia Marka 4:35—41): Jezus z uczniami na łodzi podczas burzy. Uczniowie, ogarnięci paniką, budzą Go wołając: „Nauczycielu, nic Cię to nie obchodzi, że giniemy?” („Giniemy! Giniemy!”). Jezus, uosobienie szlachetnego, przełamuje zastój chaosu i strachu słowem: „Umilknij! Ucisz się!”. Następuje całkowite ustąpienie zastoju („nastała głęboka cisza”). Nagana Jezusa („Czemu tak bojaźliwi jesteście? Jakże wam brak wiary?”) pokazuje, że zwątpienie było niepotrzebne, a ostateczna pomyślność (ocalenie) była pewna.

Przykłady z pozostałych grup:

1. Pięcioksiąg (Tora): Mojżesz na brzegu Morza Czerwonego (Księga Wyjścia 14:10—15, 21—22): Izraelici, widząc nadciągające wojska faraona, wołają do Mojżesza: „Czy nie ma grobów w Egipcie, że nas przywiodłeś na pustynię, byśmy pomarli?” („Giniemy! Giniemy!”). Mojżesz (mąż szlachetny) ogłasza: „Pan będzie walczył za was”. Zastój strachu i beznadziei ustępuje, gdy Mojżesz wyciąga rękę nad morze i Pan rozdziela wody, co jest ostateczną pomyślnością i ocaleniem.

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Żniwo radości po siewie łez: psalm powrotu z wygnania (Psalm 126:1, 4—6): „Gdy Pan odmienił los Syjonu, wydawało się nam, że śnimy… Odmieniaj, Panie, nasz los, jak odmieniasz strumienie na Południu. Ci, którzy we łzach sieją, żąć będą w radości. Idą i płaczą, niosąc ziarno na zasiew, lecz powrócą z radością, niosąc swoje snopy.” Psalm opisuje ustępowanie zastoju niewoli, gdzie pomyślność przychodzi po okresie płaczu i zwątpienia („Giniemy!” — poczucie beznadziei na obczyźnie).

4. Prorocy Główni (Więksi): Proroctwo Ezechiela o ożywieniu wyschłych kości (Księga Ezechiela 37:1—14): Prorok widzi dolinę pełną suchych kości — obraz skrajnego zastoju i śmierci narodowej. Bóg pyta: „Czy kości te powrócą znowu do życia?” — na co Ezechiel odpowiada: „Panie Boże, Ty to wiesz” (forma pokornego „giniemy”, uznania niemożliwości). Dzięki posłuszeństwu proroka (mąż szlachetny), który prorokuje, zastój zostaje przełamany i kości ożywają, co jest ostateczną pomyślnością — obietnicą restauracji Izraela.

5. Prorocy Mniejsi: Proroctwo przyszłej chwały po czasie małości: zachęta Aggeusza (Aggeusz 2:3—9): Prorok wzywa do odbudowy świątyni w czasie, gdy ludzie zniechęceni mówią: „Kto z was pozostał, który widział ten dom w jego dawnej chwale? Jakim wy go widzicie obecnie? Czyż nie jest on wobec tamtego jak nic?” (porównywalne z „Giniemy!” — poczucie marności wobec przeszłości). Aggeusz (mąż szlachetny) ogłasza zakończenie zastoju i ostateczną, przyszłą pomyślność: „Większa będzie chwała tego domu od chwały poprzedniego”.

7. Listy Apostolskie: Niezniszczalne życie w naczyniach glinianych: paradoks Pawła (2 List do Koryntian 4:8—9): Paweł opisie paradoksalne doświadczenie apostolstwa: „Zewsząd znosimy cierpienia, nie jesteśmy jednak pogrążeni w otchłani; nie znając drogi wyjścia, nie jesteśmy jednak zrozpaczeni; prześladowani, nie jesteśmy jednak opuszczeni; obaleni, nie giniemy jednak.” To teologiczna wykładnia tej linii: nawet w chwilach, które wyglądają jak „Giniemy!”, ostateczny los wierzącego jest pomyślny, ponieważ jest w rękach Boga.

8. Księgi Apokaliptyczne: Wizja wojny w niebie (Objawienie 12:10—11): „Został strącony oskarżyciel… a oni zwyciężyli dzięki krwi Baranka i dzięki słowu swojego świadectwa i nie umiłowali życia swojego aż do śmierci.” Szatan, źródło wielkiego zastoju i oskarżeń, zostaje pokonany (zastój ustępuje): Świadkowie Chrystusa przezwyciężyli chwilę śmiertelnego zagrożenia („Giniemy!”) przez wierność, co przyniosło ostateczną pomyślność — tryumf nad Złym.

Linia 6: „Zastój się kończy. Najpierw zastój, potem radość.”

Komentarz: Szósta linia znajduje się na samym szczycie heksagramu Zastoju. Oznacza to, że okres stagnacji dobiega końca i ma się przekształcić w swoją przeciwność. To moment przełomu, upragnionej zmiany. Fraza „Najpierw zastój, potem radość” (先否後喜, xiān pǐ hòu xǐ) jest kluczowa. Podkreśla ona nieuchronność cyklu: po nocy przychodzi dzień, po zimie — wiosna. Radość nie przychodzi mimo zastoju, ale jako jego bezpośrednia konsekwencja i dopełnienie. Linia ta niesie potężne przesłanie nadziei: nawet najgłębszy zastój jest tymczasowy i musi ustąpić miejsca odrodzeniu i pomyślności.

Dwie najlepsze analogie:

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Dwukrotne błogosławieństwo po czasie próby: restytucja Hioba (Księga Hioba 42:10—12): Historia Hioba jest archetypem tej linii. Po straszliwym okresie zastoju — cierpienia, utraty, choroby i poczucia opuszczenia przez Boga — zastój się kończy. „Pan przywrócił Hioba do dawnego stanu, gdyż modlił się za przyjaciół. Nadto Pan podwoił wszystko, co Hiob posiadał.” Najpierw był zastój, potem przyszła ogromna radość i błogosławieństwo.

2. Księgi Historyczne: Dekret wyzwolenia i łzy nowego początku: powrót z wygnania (2 Księga Kronik 36:22—23; Księga Ezdrasza 3:10—13): Niewola babilońska to 70-letni okres zastoju dla Izraela. Zastój się kończy dekretem króla Cyrusa, który zezwala na powrót i odbudowę świątyni. Gdy tylko fundamenty nowej świątyni są położone, reakcja ludu jest mieszana: są okrzyki radości, ale i płacz starszych, którzy pamiętają dawną chwałę (Ezd 3:12—13). Mimo to, jest to wyraźny moment końca zastoju i początku nowej ery.

Przykłady z pozostałych grup:

1. Pięcioksiąg (Tora): Wyjście z niewoli egipskiej (Księga Wyjścia 12:40—42): 430-letni zastój i ucisk w Egipcie kończy się w noc Paschy. „Tej samej nocy czuwano na cześć Pana” — jest to moment przejścia z niewoli (zastój) do wolności (radość). Jest to tak fundamentalne, że stało się najpierw zastój, potem radość definiującą historię Izraela.

4. Prorocy Główni (Więksi): Proroctwo o odrodzeniu (Izajasz 35:1—2, 10): „Niech się rozweseli pustynia i spieczona ziemia… rozweseli się i zakwitnie… Odkupieni przez Pana powrócą i przybędą na Syjon z radosnym śpiewem, ze szczęściem wiecznym na twarzach. Ogarnie ich wesela i radość, a ustąpi smutek i wzdychanie.” Prorok zapowiada koniec zastoju wygnania i radość powrotu.

5. Prorocy Mniejsi: Od sądu do królestwa: eschatologiczna nadzieja Abdiasza (Księga Abdiasza 1:17, 21): Pomimo zapowiedzi sądu nad Edomem, prorok kończy nadzieją dla Syjonu: „Na górze Syjon będzie ocalenie… i będą święci… I powstaną wybawiciele na górze Syjon… I będzie panowanie Pana.” Zastój ucisku się kończy i nastaje radość królowania Boga.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Zmartwychwstanie Jezusa (Ewangelia Jana 20:20): Zastój śmierci, rozpaczy i strachu uczniów kończy się, gdy zmartwychwstały Jezus staje pośród nich i pokazuje im ręce i bok. Reakcja uczniów jest opisana dosłownie: „Uradowali się zatem uczniowie, ujrzawszy Pana.” Najpierw był zastój grobu, potem przyszła największa radość.

7. Listy Apostolskie: Radość pomimo smutku: chwalebny cel doświadczeń wiary (1 List Piotra 1:6—7): „Przeto radujcie się, choć teraz musicie doznać trochę smutku z powodu różnorodnych doświadczeń… aby okazać się waszą wiarą… ku chwale i czci, i sławie.” Piotr zachęca wierzących do patrzenia z perspektywy końca zastoju (prześladowań): Najpierw jest smutek (zastój), potem ma nadejść radość chwały, która jest celem próby.

8. Księgi Apokaliptyczne: Ostateczny kres łez: nowe niebo i nowa ziemia (Objawienie 21:1—4): Kulminacja historii zbawienia: „I ujrzałem niebo nowe i ziemię nową… I otrze z ich oczu wszelką łzę, a śmierci już odtąd nie będzie. Ani żałoby, ni krzyku, ni trudu już odtąd nie będzie.” To ostateczny koniec zastoju grzechu, cierpienia i śmierci, który nękał stworzenie. Najpierw był cały zastój dziejów, potem przychodzi wieczna radość w nowym stworzeniu.

Heksagram 13 — ䷌ Tóng Rén (Wspólnota z ludźmi)

Ogólna idea: Heksagram ten symbolizuje braterstwo, jedność, wspólnotę celów i harmonijne związki między ludźmi. Mówi o zdolności do przekraczania egoizmu, łączenia się z innymi w duchu szczerości i tworzenia czegoś większego niż jednostka. To siła, która płynie z porozumienia i wspólnego działania.

Linia 1: „Wspólnota z ludźmi u bramy. Nie ma powodu do żalu.”

Komentarz: Linia znajduje się na samym dole, na progu wejścia we wspólnotę. Symbolizuje pierwszy, początkowy kontakt z grupą, wyjście z izolacji. To moment, gdy osoba identyfikuje się ze wspólną sprawą lub grupą i podchodzi do niej bez ukrytych motywów, z czystą intencją. Taka otwartość i chęć uczestnictwa od samego początku nie niosą ze sobą żadnych negatywnych konsekwencji („nie ma powodu do żalu”).

Dwie najlepsze analogie:

2. Księgi Historyczne: Decyzja o wejściu w nową wspólnotę z czystej lojalności (Księga Rut 1:16—17): Rut Moabitka mówi do swojej teściowej Noemi: „Nie nalegaj na mnie, abym cię opuściła i abym odeszła od ciebie. Gdziekolwiek ty pójdziesz, pójdę i ja, gdzie ty zamieszkasz, zamieszkam i ja. Twój naród będzie moim narodem, a twój Bóg będzie moim Bogiem”. To jest dosłownie „wspólnota u bramy” — decyzja o wejściu w nową wspólnotę (lud Boży) podjęta z czystej lojalności i miłości.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Początkująca wspólnota Kościoła zjednoczona w radości i jedności serca (Dzieje Apostolskie 2:41—42, 46—47): Po przemowie Piotra w dniu Pięćdziesiątnicy „ci, którzy przyjęli jego naukę, zostali ochrzczeni. I przyłączyło się owego dnia około trzech tysięcy dusz. Trwali oni w nauce apostołów i we wspólnocie [gr. koinonia], w łamaniu chleba i w modlitwach… codziennie jednomyślnie przebywali w świątyni… wielbiąc Boga”. To idealny obraz czystego, początkującego etapu wspólnoty Kościoła, gdzie ludzie jednoczą się u jego „bram” z radością i jednością serca.

Przykłady z pozostałych grup:

1. Pięcioksiąg (Tora): Obcy przyłączający się do Izraela (Księga Wyjścia 12:48—49): Prawo Paschalne mówiło, że obcy przybysz (ger), jeśli jest obrzezany, może uczestniczyć w święcie Paschy. Był to mechanizm włączenia do wspólnoty przymierza „u jej bram”, pod warunkiem identyfikacji z jej zasadami.

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Zaproszenie Mądrości do wejścia we wspólnotę u wrót miasta (Księga Przysłów 1:20—21): „Mądrość woła głośno na ulicy, na placach podnosi swój głos. Woła u wylotów hałaśliwych ulic, u wejść do bram mówi swoje słowa”. Mądrość staje „u bram” miasta, zapraszając wszystkich do wejścia we wspólnotę z nią, obiecując, że ci, którzy to zrobią, nie będą żałować.

4. Prorocy Główni (Więksi): Boże zaproszenie dla cudzoziemców do wspólnoty na Jego świętej górze (Izajasz 56:6—7): Bóg zaprasza cudzoziemców, którzy chcą „przylgnąć do Pana”, by Mu służyć i miłować Jego imię. Obiecuje: „przyprowadzę ich na moją świętą górę i rozweselę w moim domu modlitwy”. To esencja otwartej, inkluzywnej wspólnoty „u bram” świątyni.

5. Prorocy Mniejsi: Narody pragnące wejść we wspólnotę z ludem Bożym u bram Jerozolimy (Księga Zachariasza 8:20—23): Prorok zapowiada czasy, gdy „przyjdą liczni mieszkańcy wielu narodów i powiedzą: «Chodźcie, wstąpmy na Górę Pańską…». I przylgnie dziesięciu mężów ze wszystkich języków narodów do poły płaszcza Żyda, mówiąc: «Chcemy iść z wami, albowiem zrozumieliśmy, że Bóg jest z wami»”. To obraz narodów pukających do „bram” ludu Bożego, chcących wejść we wspólnotę z nimi.

7. Listy Apostolskie: Przejście od wykluczenia do bycia współobywatelem świętych i domownikiem Boga (List do Efezjan 2:12—13,19): Paweł przypomina Efezjanom, że byli niegdyś „obcy przymierzom i obietnicy, nie mający nadziei i bez Boga na świecie”. Lecz teraz w Chrystusie „wy, którzy niegdyś byliście daleko, staliście się bliscy… jesteście współobywatelami świętych i domownikami Boga”. Opisuje ich wejście do wspólnoty „u bram” łaski.

8. Księgi Apokaliptyczne: Ostateczne wejście do eschatologicznej wspólnoty przez bramy Niebieskiego Miasta (Objawienie 22:14): „Błogosławieni, którzy piorą swe szaty, aby mieli prawo do drzewa życia i wchodzili przez bramy do Miasta.” To ostateczne wezwanie do wejścia do eschatologicznej wspólnoty zbawionych. Sam akt wejścia przez bramę jest kulminacją pragnienia wspólnoty z Bogiem i Jego ludem.

Linia 2: „Wspólnota z ludźmi w klanie. To przynosi upokorzenie.”

Komentarz: Linia ta przestrzega przed formowaniem wspólnoty na zbyt wąskiej, partykularnej podstawie. Chodzi o ograniczanie się do własnej rodziny, klanu, wewnętrznego kręgu lub grupy interesu, z pominięciem szerszej perspektywy. Taka „trybalistyczna” mentalność prowadzi do upadku lub upokorzenia, ponieważ jest formą egoizmu na wyższym poziomie, który uniemożliwia prawdziwie wielką i owocną jedność. Prawdziwa wspólnota powinna być inkluzywna.

Dwie najlepsze analogie:

2. Księgi Historyczne: Rozłam królestwa za Roboama (1 Księga Królewska 12:1—20): Gdy Roboam obejmuje tron po Salomonie, odrzuca rady starszych, a słucha swoich młodych, butnych przyjaciół z własnego klanu („moi koledzy”, z którymi się wychował). Mówi ludowi: „mój ojciec obciążył was ciężkim jarzmem, a ja dołożę do waszego jarzma; mój ojciec karcił was biczami, a ja będę was karcił biczami z kolców” (1 Krl 12:14). Ta postawa „wspólnoty z własnym klanem” przeciwko ludowi prowadzi do upokarzającego rozłamu królestwa Izraela.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Prośba matki synów Zebedeusza (Ewangelia Mateusza 20:20—28): Matka Jakuba i Jana podchodzi do Jezusa z prośbą, by jej synowie zasiedli po Jego prawej i lewej stronie w królestwie. Wyraża to mentalność „klanu” — chęć zabezpieczenia pozycji dla swojej wewnętrznej grupy. Jezus natychmiast koryguje to, mówiąc: „Wiecie, że władcy narodów uciskają je, a wielcy dają im odczuć swą władzę. Nie tak będzie między wami” (Mt 20:25—26). Prawdziwa wspólnota w Królestwie Bożym opiera się na służbie, a nie na faworyzowaniu „swoich”.

Przykłady z pozostałych grup:

1. Pięcioksiąg (Tora): Bunt Koracha, Datana i Abirama (Księga Liczb 16): Korach, Lewita, i jego „klan” buntują się przeciwko autorytetowi Mojżesza i Aarona, twierdząc: „Dość was! Bo cały community, wszyscy są święci, i Pan jest między nimi. Czemu więc wywyższacie się ponad zgromadzenie Pana?” (Lb 16:3). Ich bunt nie wynika z troski o wszystkich, ale z chęci wyniesienia własnej grupy. Skutkuje to straszliwym i upokarzającym upadkiem (ziemia pochłonęła ich).

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Izolacja we własnym kręgu interesów jako źródło konfliktu i upokorzenia (Księga Przysłów 18:1): „Kto się izoluje, ten szuka własnych pragnień; przeciwko wszystkim radom wybucha.” Ten werset opisuje postawę osoby, która zamyka się we własnym, wąskim kręgu interesów („klanie”), odrzucając szerszą mądrość i wspólnotę, co prowadzi do konfliktu i upokorzenia.

4. Prorocy Główni (Więksi): Potępienie mentalności wyłącznego „klanu” dziedziców Bożych obietnic (Księga Ezechiela 11:14—15): Prorok konfrontuje się z tymi, którzy pozostali w Jerozolimie po uprowadzeniu części ludu do niewoli. Mówią oni do swoich braci na wygnaniu: „Oddalcie się od Pana, ta ziemia została nam dana na posiadłość”. Bóg przez Ezechiela potępia tę mentalność wyłącznego „klanu”, który uważa się za jedynych prawowitych dziedziców, wykluczając innych.

5. Prorocy Mniejsi: Zdrada braterskiego związku dla obcego „klanu” jako przyczyna wiecznego upokorzenia (Księga Abdiasza 1:10—14): Prorok potępia Edomitów za ich zachowanie w dniu klęski Judy. „Z powodu gwałtu wobec twego brata, Jakuba, okryje cię wstyd i będziesz wycięty na wieki. W dniu, gdy stałeś z boku, w dniu, gdy cudzoziemcy uprowadzali jego wojsko, a obcy weszli do jego bram i los rzucili o Jeruzalem, także ty byłeś jak jeden z nich.” Edomici, będący braćmi Izraelitów (od Ezawa), wybrali „wspólnotę klanu” z najeźdźcami przeciwko własnej krwi, co przyniosło im wieczne upokorzenie i zagładę.

7. Listy Apostolskie: Napomnienie przeciwko podziałom na „klany” wewnątrz wspólnoty kościelnej (1 List do Koryntian 1:10—13): Paweł napomina Kościół w Koryncie: „A proszę was, bracia, w imię Pana naszego Jezusa Chrystusa, abyście byli wszyscy jednomyślni i aby nie było między wami rozłamów, lecz abyście byli zjednoczeni w tym samym duchu i w tym samym myśleniu”. Powodem jego troski są podziały: „Ja jestem Pawła, a ja Apollosa, a ja Kefasa, a ja Chrystusa”. Tworzenie się takich „klanów” wewnątrz wspólnoty było dla niej źródłem wstydu i upokorzenia.

8. Księgi Apokaliptyczne: Potępienie nikolaickiej sekty i wezwanie do powszechnej wierności (Księga Objawienia 2:6, 14—15): Pan wyraża nienawiść do „uczynków nikolaitów”, sekty działającej „wewnątrz” wspólnoty w Pergamonie, która wprowadzała „partykularyzm” doktrynalny i moralny (nauczanie Balakama i spożywanie ofiar składanych bożkom), rozbijając jedność. Podobnie „masz i u ciebie zwolenników nauki nikolaitów” — wskazanie na „klan” wewnątrz Kościoła, który przez swój ekskluzywny, sekciarski charakter przynosi „upokorzenie” i surową naganę, zamiast budować „wspólnotę” opartą na czystej wierze.

Linia 3: „Ukrywa broń w gąszczu; wspina się na wysoki pagórek. Przez trzy lata nie podnosi głowy.”

Komentarz: Ta linia przedstawia niebezpieczną, konfrontacyjną postawę wewnątrz wspólnoty. Ktoś czuje się silny (yang linia na yang miejscu), ale zamiast dążyć do prawdziwej jedności, postanawia działać samodzielnie i agresywnie. „Ukrywa broń” — knuje intrygi, przygotowuje pułapkę. „Wspina się na pagórek” — zajmuje strategiczną, ale odosobnioną i wywyższoną pozycję, by zaatakować. Rezultat jest katastrofalny: „trzy lata nie podnosi głowy” — oznacza to długi okres porażki, upokorzenia, izolacji i niezdolności do podniesienia się. To ostrzeżenie przed zdradą, ukrytą wrogością i próbą narzucenia swojej woli siłą wewnątrz grupy.

Dwie najlepsze analogie:

2. Księgi Historyczne: Bunt Absaloma: podstępne zdobywanie poparcia i ostateczna klęska (2 Księga Samuela 15—18): Absalom, syn Dawida, stopniowo „ukrywa broń” — podstępnie podbija serca ludu Izraela („wspina się na pagórek” autorytetu), knując intrygę, by odebrać tron ojcu. Jego bunt (otwarte „podniesienie broni”) kończy się klęską i śmiercią. Metafora „trzech lat” (długiego czasu) niezdolności do podniesienia głowy znajduje tu tragiczne wypełnienie — Absalom ginie, a jego imię zostaje zhańbione.

1. Pięcioksiąg (Tora): Bracia Józefa: knucie podstępu w sercu i jego długotrwałe konsekwencje (Księga Rodzaju 37:18—28, 50:15—21): Gdy Józef przychodzi do braci, oni „widzą go z daleka; i zanim się do nich zbliżył, knuli podstęp, aby go zabić” — to dosłownie „ukrywanie broni w gąszczu”. Ich wrogość i zazdrość prowadzi do jego sprzedaży do niewoli. Później, po śmierci Jakuba, boją się zemsty Józefa i padają przed nim na twarz („nie podnoszą głowy”), obawiając się, że teraz on „odda im zło”. Józef jednak wybacza, ukazując, że prawdziwa wspólnota przekracza zemstę.

Przykłady z pozostałych grup:

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Nagły upadek nikczemnego, który knuje zło i sieje spory (Księga Przysłów 6:12—15, 18): Mowa o „nikczemnym człowieku, przewrotnym”, który „szepcze, kiwa oczami, daje znaki nogami, palcem wskazującym daje sygnały. Przewrotność ma w sercu, knuje zło ciągle, sieje spory. Dlatego nagle spadnie na niego nieszczęście; w jednej chwili zostanie zdruzgotany bez lekarstwa.” (…) „Serce, które knuje nikczemne plany”. To doskonały portret mentalności „ukrywania broni”, która kończy się nagłym upadkiem.

4. Prorocy Główni (Więksi): Biada tym, którzy knują swe zamysły w mroku przed Panem (Księga Izajasza 29:15—16): „Biada tym, którzy starają się ukryć swe zamysły przed Panem, których czyny dokonują się w mroku, a którzy mówią: «Któż nas widzi i któż się o nas dowie?». Jacy żeście wy przewrotni!” Prorok potępia tych, którzy myślą, że ich podstępne „ukrywanie broni” przeciwko sprawiedliwości i Bogu jest niewidoczne. Zapowiadany jest ich upadek — „odwrócenie się sytuacji”, które ich upokorzy.

5. Prorocy Mniejsi: Kapłan Amazjasz: oskarżenie o spisek i odwrócenie kary na niego (Księga Amosa 7:10—17): Kapłan Betel, Amazjasz, oskarża proroka Amosa przed królem, twierdząc, że „knuje spisek” (hebr. kasár) w samym środku królestwa. To jest oskarżenie o „ukrywanie broni” przeciwko władzy. Amos jednak odwraca sytuację i prorokuje przeciwko Amazjaszowi straszliwą karę: twoja żona będzie nierządnicą, twoje dzieci polegną od miecza, a ty umrzesz na nieczystej ziemi. Amazjasz, który chciał upokorzyć Amosa, sam zostaje upokorzony.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Judasz Iskariota (Ewangelia Mateusza 26:14—16, 47—50, 27:3—5): Judasz „ukrywa broń” — udaje ucznia, podczas knuje zdradę. „Wspina się na pagórek” — wiedzie tłum zbrojny do ogrodu, by pojmać Jezusa pocałunkiem. Jego czyn kończy się absolutnym upokorzeniem i rozpaczą — „nie podnosi głowy”, ale idzie i odbiera sobie życie. To archetyp zdrady wewnątrz najbliższego kręgu.

7. Listy Apostolskie: Piotr i „ludzie od Jakuba” (List do Galatów 2:11—14): Gdy do Antiochii przychodzą „niektórzy od Jakuba”, Piotr, który wcześniej jadł z poganami, „usuwa się i izoluje, bojąc się tych, którzy byli obrzezani”. Paweł mówi, że „postępował niegodziwie, bo nie szedł prosto za prawdą Ewangelii”. To nie jest otwarta broń, ale „ukryta” — postawa strachu i obłudy, która sieje podział we wspólnocie i którą Paweł musiał otwarcie skonfrontować, by nie dopuścić do jej zgubnych skutków.

8. Księgi Apokaliptyczne: Król zdobywający królestwo podstępem i jego ostateczny sąd (Księga Daniela 11:21—24 — część apokaliptyczna): Proroctwo o „nikczemnym” królu (prawdopodobnie Antioch IV Epifanes), który „przybędzie bez ostrzeżenia i zdobędzie królestwo podstępem” (Dn 11:21). „Gdy lud czuje się bezpieczny, on zdobędzie najwarowniejsze twierdze podstępem” (Dn 11:24). To działanie „ukrytej broni” na skalę polityczną, które jednak, zgodnie z szerszym kontekstem proroctwa, ostatecznie spotka się z sądem i upadkiem.

Linia 4: „Wspina się na swój mur, ale nie może zaatakować. Pomyślny wynik.”

Komentarz: Linia znajduje się w pozycji władzy, blisko centrum, ale nie jest to pozycja przywódcy (piąta linia). Symbolizuje kogoś, kto ma siłę i dominującą pozycję (jak mur obronny), by narzucić swoją wolę i zaatakować. Jednak tutaj osoba ta powstrzymuje się od agresji. Uznaje wyższą słuszność lub siłę sytuacji i nie forsuje swojego ego. To akt mądrości i samoograniczenia, który ostatecznie okazuje się zbawienny i prowadzi do pomyślnego wyniku, ponieważ zachowuje pokój i jedność wspólnoty, zamiast ją niszczyć.

Dwie najlepsze analogie:

2. Księgi Historyczne: Dawid oszczędza Saula w jaskini: powstrzymanie się od ataku mimo przewagi (1 Księga Samuela 24:1—7): Dawid ma Saula na wyciągnięcie ręki w ciemnej jaskini. Jego ludzie namawiają go: „Oto dzień, o którym Pan mówił do ciebie: Oto wydam twego wroga w twoje ręce, abyś z nim uczynił, co zechcesz”. Dawid „wspina się na swój mur” — podkrada się i odcina skraj płaszcza Saula. Ma absolutną przewagę i mógłby zaatakować. Lecz potem „zadrżało jego serce” i powstrzymał swoich ludzi, mówiąc: „Niech mnie Pan chroni, abym miał podnieść rękę na pomazańca Pańskiego”. Jego powstrzymanie się przyniosło mu ostatecznie pomyślny wynik — zachował czyste sumienie i zademonstrował swoją godność na tron.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Jezus powstrzymujący sąd nad kobietą: mądrość unikająca konfrontacji (Ewangelia Jana 8:1—11): Faryzeusze stawiają Jezusa w pułapce, przyprowadzając kobietę. Jezus, jako nauczyciel, ma autorytet („wspina się na swój mur” mądrości). Mógłby ją potępić zgodnie z Prawem lub unieważnić Prawo, wywołując konflikt. Zamiast „atakować”, pochyla się i pisze po ziemi, a potem mówi: „Kto z was jest bez grzechu, niech pierwszy rzuci w nią kamień”. To genialne powstrzymanie agresji sądu i konfrontacji z faryzeuszami prowadzi do „pomyślnego wyniku” dla wszystkich: faryzeusze odchodzą, a kobieta zostaje ocalona i wezwana do nawrócenia.

Przykłady z pozostałych grup:

1. Pięcioksiąg (Tora): Abraham i Lot (Księga Rodzaju 13:5—9): Gdy spór wybucha między pasterzami Abrahama i Lota, Abraham, jako starszy i silniejszy (mógłby „zaatakować” i wyegzekwować swoje prawa), powstrzymuje się. Mówi do Lota: „Niech nie będzie sporu między mną a tobą… ponieważ jesteśmy braćmi. Cały kraj stoi przed tobą otworem. Odłącz się ode mnie. Jeżeli pójdziesz w lewo, ja pójdę w prawo, a jeżeli ty pójdziesz w prawo, ja pójdę w lewo”. Jego rezygnacja z pozycji siły przynosi pokój i pomyślny wynik — Bóg ponawia mu obietnicę zaraz potem.

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Cnota panowania nad sobą wyższa od siły zdobywcy (Księga Przysłów 16:32): „Lepszy jest ten, który jest cierpliwy, niż mocarz, a ten, który panuje nad sobą, niż ten, który zdobywa miasta.” Ten werset dosłownie opisuje cnotę powstrzymywania się od ataku pomimo posiadanej siły („wspięcia się na mur”) i ogłasza jej pomyślny wynik (wyższość nad zdobywcą).

4. Prorocy Główni (Więksi): Prorok Jeremiasz (Księga Jeremiasza 26:12—15): Gdy przywódcy i lud chcą zabić Jeremiasza za jego proroctwa przeciwko świątyni, staje on przed nimi. Ma „mur” — słowo od Pana, które mógłby głosić z jeszcze większą gwałtownością („atakować”). Zamiast tego, powstrzymuje agresję i mówi: „To Pan posłał mnie, aby prorokować przeciwko tej świątyni… Lecz teraz ulepszcie wasze drogi i wasze czyny… Wtedy Ja zmienię myśl o nieszczęściu… Co do mnie, oto jestem w waszych rękach. Uczyńcie ze mną, co w waszych oczach jest dobre i słuszne.” Jego pokora i powstrzymanie się od eskalacji konfliktu ratuje mu w tym momencie życie („pomyślny wynik”).

5. Prorocy Mniejsi: Amos wstawiający się za ludem: powstrzymanie Bożego sądu (Księga Amosa 7:1—6): Amos otrzymuje od Boga dwie wizje sądu (szarańcza i ogień). W obu przypadkach Amos wstawia się: „Panie Boże, przebacz! Jakże Jakub będzie mógł się ostać? Jest tak mały!” Amos, jako prorok, ma autorytet („mur”) do ogłoszenia sądu („ataku”). Jednak powstrzymuje go w modlitwie wstawienniczej. I za każdym razem „Pan się od tego powstrzymał: «Nie stanie się» — rzekł Pan”. To powstrzymanie się przynosi tymczasowy „pomyślny wynik” dla ludu.

7. Listy Apostolskie: Paweł rezygnujący z autorytetu na rzecz braterskiej prośby (List do Filemona 1:8—14): Paweł ma pełną władzę („wspina się na mur” autorytetu apostolskiego), by nakazać Filemonowi przyjąć z powrotem zbiegłego niewolnika Onezyma: „Mając wielką ufność w Chrystusie, by ci nakazać, co należy czynić”. Lecz powstrzymuje się od tego ataku na autonomię Filemona: „jednak bez twej zgody nie chcę nic uczynić”. Wybiera drogę prośby i dobrowolności, co ma przynieść „pomyślny wynik” — że Filemon przyjmie Onezyma „nie jak niewolnika, lecz jak brata umiłowanego”.

8. Księgi Apokaliptyczne: Baranek jako Zwycięzca łagodną mocą (Księga Objawienia 5:5—6, 12:11): Jan płacze, bo nikt nie jest godzien otworzyć zwój — symbolizujący Boży plan sądu i odkupienia. Zostaje pouczony: „Oto zwyciężył Lew z pokolenia Judy”. Jednak gdy się odwraca, widzi nie agresywne zwierzę, ale „Baranka jakby zabitego”. To jest najwyższy paradoks: „wspina się na mur” autorytetu i zwycięstwa nie przez atak, ale przez powstrzymanie się od przemocy i złożenie ofiary z siebie. Jego „nie-atakowanie” (moc łagodności i poświęcenia) jest źródłem „pomyślnego wyniku” — odkupienia dla wszystkich narodów, co aniołowie ogłaszają mówiąc: „Godzien jest Baranek zabity… otrzymać moc!”. Zwycięstwo przychodzi przez odmowę użycia siły.

Linia 5: „Ludzie we wspólnocie najpierw płaczą i zawodzą, ale potem się śmieją. Po wielkiej bitwie spotykają się i zwyciężają.”

Komentarz: Ta linia znajduje się w miejscu władcy, centrum heksagramu. Opisuje moment, gdy przywódca napotyka na początkowy opór, nieporozumienie lub wewnętrzny konflikt we wspólnocie, co powoduje smutek i trudności („płacz”). Jednak dzięki swej mądrości, wytrwałości i prawdziwemu zaangażowaniu na rzecz jedności, przezwycięża te przeszkody. „Wielka bitwa” to metafora tego wysiłku, który nie musi być wojną, ale głębokim starciem lub kryzysem. Ostateczny sukces („śmiech”, „zwycięstwo”) nie polega na pokonaniu wroga, ale na autentycznym pojednaniu i zjednoczeniu wszystkich stron we wspólnym celu.

Dwie najlepsze analogie:

2. Księgi Historyczne: Dawid przezwyciężający żałobę by odzyskać jedność narodu (2 Księga Samuela 19:1—15): Po zwycięstwie nad Absalomem, Dawid pogrąża się w żalu po synu („płacz i zawodzenie”). Jego żałoba zraża do siebie wojsko, które czuje, że ich zwycięstwo i lojalność są niedocenione. Joab upomina króla: „Okrywasz wstydem twarz wszystkich twoich sług… ponieważ miłujesz tych, którzy cię nienawidzą, a nienawidzisz tych, którzy cię miłują”. Dawid uznaje tę gorzką prawdę („wielka bitwa” wewnętrzna i polityczna). Wstaje, siada w bramie i przemawia do ludu, a także wysyła poselstwo do Judy, by odzyskać ich zaufanie. To prowadzi do „zwycięskiego spotkania” — Judejczycy przychodzą, by przeprowadzić króla przez Jordan i przywrócić go na tron.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Sobór Jerozolimski: od sporu do radosnej jedności w decyzji (Dzieje Apostolskie 15:1—35): W Kościele wczesnochrześcijańskim wybucha „wielka bitwa” — spór o to, czy nawróceni poganie muszą przyjąć obrzezanie i Prawo Mojżeszowe. Powoduje to napięcia i „płacz” — nieporozumienie między wierzącymi pochodzenia żydowskiego i pogańskiego. Aby rozwiązać problem, zwołuje się sobór w Jerozolimie. Po burzliwej dyskusji („wielka bitwa” słów i argumentów), Piotr, Jakub i Paweł dochodzą do porozumienia. Decyzja soboru (list apostolski) przynosi radość („śmiech”) i jedność — poganie przyjmują list „z radością” jako wyraz wspólnoty, a konflikt zostaje zażegnany.

Przykłady z pozostałych grup:

1. Pięcioksiąg (Tora): Mojżesz i bunt Koracha (Księga Liczb 16:1—35, 17:1—13): Bunt Koracha, Datana i Abirama to „wielka bitwa” o autorytet, która powoduje głęboki podział i smutek. Po sądzie Bożym, który pochłonął buntowników, cała społeczność dalej szemrze przeciwko Mojżeszowi i Aaronowi, oskarżając ich o spowodowanie śmierci „ludu Pańskiego”. Bóg chce ich unicestwić, ale Mojżesz i Aaron wstawiają się za ludem i powstrzymują plagę. Następnie laska Aarona zakwita (Rozdział 17), co jest ostatecznym, namacalnym znakiem („spotkaniem i zwycięstwem”), który kończy spór i jednoczy lud pod przywództwem wybranym przez Boga.

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Siew w łzach i żniwo w radości: przemiana cierpienia w zwycięstwo (Księga Psalmów 126:1, 5—6): „Gdy Pan odmienił los Syjonu, wydawało się nam, że śnimy. Wtedy usta nasze były pełne śmiechu, a język nasz — radosnego okrzyku… Ci, którzy we łzach sieją, żąć będą w radości. Idą i płaczą, niosąc ziarno na siew, lecz powrócą z radością, niosąc swoje snopy.” Ten psalm dosłownie wyraża ideę linii: początkowy płacz i trud („siew w łzach”) prowadzi przez wytrwałość do końcowej radości i zwycięstwa („żniwo w radości”).

4. Prorocy Główni (Więksi): Prorok Izajasz (Księga Izajasza 12:1—6): Prorok Izajasz wyraża tę dynamikę w pieśni dziękczynnej: „Będę Cię wysławiał, Panie, bo chociaż gniewałeś się na mnie, Twój gniew odwrócił się, a Ty mnie pocieszyłeś” (Iz 12:1). To jest wyraźne przejście od smutku i gniewu („płacz”) do pocieszenia. Zapowiada się czas, gdy lud będzie czerpał „wody ze zdrojów zbawienia” (Iz 12:3) i wyzna: „Zaufajcie Panu w owym czasie, wzywajcie imienia Jego… śpiewajcie Panu” (Iz 12:4—5). Ta prorocza wizja pokazuje, jak po okresie kary („wielkiej bitwy” sądu) nastąpi czas radosnego pojednania i wspólnoty z Bogiem („zwycięskie spotkanie”).

5. Prorocy Mniejsi: Obietnica przemiany postów w radość i powszechne pojednanie (Księga Zachariasza 8:18—23): Pan zapowiada przemianę postów Judy (upamiętniających klęski) w czasy radości: „Tak mówi Pan Zastępów: Post czwartego miesiąca… obrócą się dla domu Judy w radość i wesołe święto.” To obietnica, że po okresie „płaczu” i kary („wielkiej bitwy” historycznej) nastąpi czas tak wielkiego pojednania i błogosławieństwa, że „wielkie ludy i potężne narody przyjdą, aby szukać Pana Zastępów w Jerozolimie” („zwycięskie spotkanie”).

7. Listy Apostolskie: Smutek napomnienia przemieniony w radość pojednania (2 List do Koryntian 2:1—4, 7:5—13): Paweł opisuje swój „wielki smutek” i „udręczone serce” z powodu konieczności napisania ostrego listu (prawdopodobnie Listu 1) do Koryntian, by skonfrontować grzech i nieporozumienia („płacz”). Ten list był „wielką bitwą” dla niego i dla nich. Jednak później, gdy Tytus przynosi wieści o ich skrusze i zmianie postawy, Paweł doznaje wielkiej ulgi i radości („śmiech”): „Pocieszyliście mnie… Dlatego pocieszyliśmy się waszą pociechą. A tym więcej ucieszyliśmy się z radości Tytusa, że wy wszyscy pokrzepiliście jego ducha”. Konflikt zakończył się pojednaniem i umocnieniem wspólnoty.

8. Księgi Apokaliptyczne: Ostateczne przejście z wielkiego ucisku do wiecznej radości przed tronem (Księga Objawienia 7:9—17, 21:1—4): Wizja końca: po „wielkiej bitwie” ostatecznych cierpień i prześladowań (pieczęcie, trąby), Jan widzi „wielki tłum, którego nie mógł nikt policzyć… stojący przed tronem i przed Barankiem”. Są to ci, którzy „przyszli z wielkiego ucisku i opłukali swe szaty, i wybielili je we krwi Baranka”. Bóg „otrze z ich oczu wszelką łzę” (koniec „płaczu”). To jest ostateczne „zwycięskie spotkanie” i źródło wiecznej radości w doskonałej wspólnocie z Bogiem.

Linia 6: „Wspólnota z ludźmi na przedmieściach. Nie ma powodu do żalu.”

Komentarz: Ostatnia linia heksagramu znajduje się poza centrum, na jego obrzeżach („przedmieściach”). Symbolizuje kogoś, kto pozostaje na uboczu głównej wspólnoty, może z wyboru, może z konieczności. Nie jest to jednak postawa izolacji czy wrogości, jak w linii 3, ale raczej zdrowego dystansu lub sytuacji, gdy jedność jest realizowana w szerszym, mniej zwartym kręgu. Nie ma w tym żadnej winy ani powodu do żalu. Czasem jest to nawet mądrość — uznanie, że pełna identyfikacja z każdą grupą nie jest możliwa ani konieczna, a jednak można żyć w pokoju i pewnego rodzaju komunii z innymi, nie wchodząc w środek ich spraw.

Dwie najlepsze analogie:

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Mądrość zdrowego dystansu w relacjach dla ich trwałości (Księga Przysłów 25:17): „Rzadko odwiedzaj dom swego bliźniego, aby cię nie znudził i nie znienawidził.” Ten werset doskonale oddaje mądrość utrzymywania zdrowego dystansu — bycia „na przedmieściach” przyjaźni i wspólnoty, a nie w jej natrętnym centrum. Taki szacunek dla granic innych i własnych zapewnia trwałość relacji i „nie ma powodu do żalu”.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Maria i Marta (Ewangelia Łukasza 10:38—42): W scenie w Betanii Maria siada u stóp Jezusa, podczas gdy Marta „uwijała się koło rozmaitych posług” (Łk 10:40). Maria wybiera pewien dystans od zgiełku i aktywności gospodyni („przedmieścia” gościnności), by być w komunii z Gościem. Gdy Marta się skarży, Jezus nie gani Marii, mówiąc: „Maria obrała najlepszą cząstkę, która nie będzie jej odjęta” (Łk 10:42). Jej pozornie wycofana postawa jest słuszna i „nie ma w niej powodu do żalu”.

≈

≈

Przykłady z pozostałych grup:

1. Pięcioksiąg (Tora): Melchizedek (Księga Rodzaju 14:18—20): Melchizedek, król Szalemu i kapłan Boga Najwyższego, wychodzi naprzeciw Abrahamowi, błogosławi go i przyjmuje od niego dziesięcinę. Jest on wyraźnie poza wspólnotą Izraela (której jeszcze nie ma), reprezentuje szerszą, uniwersalną wspólnotę czcicieli Boga Najwyższego. Jego relacja z Abrahamem jest głęboka, ale pozostaje na „przedmieściach” — jest incydentem, a nie trwałą instytucją. Jest jednak jednoznacznie pozytywna i pozbawiona konfliktu.

2. Księgi Historyczne: Królowa Saba (1 Księga Królewska 10:1—13): Królowa Saba przybywa z daleka, by doświadczyć mądrości Salomona i oddać chwałę jego Bogu. Nawiązuje z nim głęboką, opartą na szacunku relację, wymienia dary, ale następnie wraca do swojego kraju. Jest w pełnej, przyjaznej komunii z Izraelem, ale pozostaje na jego „przedmieściach” — nie staje się jego częścią, nie mieszka w Jerozolimie. Ta relacja na dystans jest przedstawiona jako wzorcowa i owocna.

4. Prorocy Główni (Więksi): Ebedmelek Etiopczyk (Księga Jeremiasza 38:7—13, 39:15—18): Ebedmelek, dworzanin etiopskiego pochodzenia (czyli cudzoziemiec, „na przedmieściach” władzy Judy), interweniuje u króla, by uratować Jeremiasza z cysterny. Wykazuje więcej wiary i współczucia niż rodowici Judejczycy. Bóg obiecuje mu ocalenie podczas upadku Jerozolimy za ten czyn. Jest on przykładem tego, jak ktoś z „obrzeży” wspólnoty może działać w duchu prawdziwej jedności i zostać za to nagrodzony, bez konieczności pełnej integracji.

5. Prorocy Mniejsi: Proroczy dystans i dialog z pozycji obserwatora (Księga Jonasza 1:1—3, 4:1—11): Jonasz jest prorokiem, który dystansuje się od powołania Boga do głoszenia Niniwie. Ucieka do Tarszisz, a potem, nawet gdy spełni misję, siada „na wschód od miasta” (Jon 4:5) — dosłownie na jego „przedmieściach” — w oddaleniu, by obserwować jego los. Chociaż jego motywacje są słabe (gniew), jego pozycja na uboczu pozwala mu wejść w szczególny dialog z Bogiem na temat miłosierdzia, kończący się bez potępienia Jonasza.

7. Listy Apostolskie: Niejaki Aleksander (2 List do Tymoteusza 4:14—15): Paweł ostrzega Tymoteusza przed „Aleksandrem, kotlarzem”, który „bardzo mi wyrządził zła” i „silnie sprzeciwiał się naszym słowom”. Paweł nie angażuje się w bezpośredni konflikt, ale zaleca dystans: „Strzeż się go i ty” (1 Tm 4:15). Jest to mądre uznanie, że z niektórymi ludźmi nie da się nawiązać owocnej wspólnoty i zdrową postawą jest pozostawanie na „przedmieściach” takich relacji, co „nie jest powodem do żalu”, ale roztropnością.

8. Księgi Apokaliptyczne: 144 000 i wielki tłum (Objawienie 7:4—9): W wizji Jana najpierw zostaje opieczętowanych 144 000 „ze wszystkich pokoleń synów Izraela” (Obj 7:4) — symboliczna, pełna wspólnota. Lecz zaraz potem Jan widzi „wielki tłum, którego nie mógł nikt policzyć, z każdego narodu i wszystkich pokoleń, i ludów, i języków” (Obj 7:9). Ten tłum stoi „przed tronem i przed Barankiem” — jest w pełnej komunii, ale jego tożsamość jest szersza, bardziej rozproszona, „na przedmieściach” ściśle zdefiniowanej grupy. Obie wspólnoty współistnieją w błogosławieństwie, jedna nie umniejsza drugiej.

Heksagram 14 — ䷍ Dà Yŏu (Posiadanie w obfitości)

Ogólna idea: Heksagram symbolizuje wielki dostatek, obfitość i powodzenie. Reprezentuje czas, gdy siła wewnętrznej klarowności i światła (trigram Li na górze) łączy się z mocą i mocną wolą (trigram Qián na dole). To nie jest bierne bogactwo, ale aktywnie zdobyta i dobrze zarządzana obfitość, która niesie ze sobą odpowiedzialność.

Linia 1: „Bez pychy w zbliżaniu się. Nie ma winy. Trudność na początku jest zbawienna.”

Komentarz: Linia znajduje się na samym dole heksagramu obfitości. Osoba stoi u progu wielkiego powodzenia, ale jest świadoma, że dopiero zaczyna. Kluczową cnotą jest tutaj pokora („bez pychy”). Unikanie arogancji i zachowanie świadomości trudności, które mogą nadejść, jest tym, co chroni przed błędami („nie ma winy”). Uznanie, że początek jest trudny, zapobiega lekkomyślności i jest „zbawienne” dla przyszłego sukcesu.

Dwie najlepsze analogie:

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Pokorna postawa sługi po wypełnieniu obowiązku (Ewangelia Łukasza 17:10): Jezus, mówiąc o postawie sługi, stwierdza: „Tak i wy, gdy uczynicie wszystko, co wam polecono, mówcie: «Słudzy nieużyteczni jesteśmy; wykonaliśmy to, co powinniśmy byli wykonać»”. To esencja „braku pychy” u progu osiągnięć. Nawet wykonawszy wszystko doskonale, właściwą postawą jest pokora, a nie roszczenie sobie praw do nagrody.

2. Księgi Historyczne: Pokorna prośba o mądrość u progu wielkiego panowania (1 Księga Królewska 3:7—9): Młody król Salomon, stojąc u progu swego wielkiego panowania (obfitości), modli się do Boga: „Lecz ja jestem małym chłopcem, nie umiem kierować… Daj więc Twemu słudze serce rozumne”. Jego pokora („bez pychy”) i świadomość ogromu trudności („jestem małym chłopcem”) są właśnie tym, co przynosi mu błogosławieństwo i mądrość, czyniąc go archetypem mądrego władcy.

Przykłady z pozostałych grup:

1. Pięcioksiąg (Tora): Mojżesz na Górze Synaj (Księga Wyjścia 3:11): Gdy Bóg powołuje go z gorejącego krzewu, by wyprowadził Izraelitów z Egiptu (wielka obfitość i powołanie), Mojżesz reaguje głęboką pokorą i świadomością własnej niemocy: „Kimże jestem, abyś mnie posłał do faraona i abym wyprowadził Izraelitów z Egiptu?”. Jego niechęć do wysuwania się na pierwszy plan i uznanie „trudności początku” jest właśnie tą postawą, która czyni go otwartym na otrzymanie mocy i autorytetu od Boga.

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Modlitwa o ochronę przed pokusami ubóstwa i bogactwa (Księga Przysłów 30:8—9): Mądry Agur modli się: „…lecz daj mi tylko konieczny byt! Abyście, syty, nie zaparli się waszego Boga… abyście, będąc w nędzy, nie zaczęli kraść”. Ta modlitwa to głęboka świadomość niebezpieczeństw, jakie niosą zarówno ubóstwo, jak i bogactwo. Prośba o „konieczny byt” to postawa „bez pychy”, chroniąca przed pokusami obfitości.

4. Prorocy Główni (Więksi): Powołanie Izajasza (Księga Izajasza 6:5): Gdy Izajasz staje przed ogromną wizją chwały Bożej (obfitość objawienia), jego pierwszą reakcją nie jest duma, ale pokora i trwoga: „Biada mi! Jestem zgubiony! Wszak jestem mężem o nieczystych wargach”. Uznanie własnej niegodności u progu wielkiego powołania jest niezbędnym, „zbawiennym” początkiem jego misji.

5. Prorocy Mniejsi: Wezwanie do pokory wobec skromnych początków odnowy (Aggeusz 2:3): Prorok zwraca się do tych, którzy pamiętają dawną chwałę świątyni Salomona, a teraz patrzą na skromne fundamenty nowej: „Kto z was pozostał, który widział tę świątynię w jej dawnej chwały? A jaką ją teraz widzicie? Czy nie jest ona wobec tamtej jak nic?” To wezwanie do pokory („bez pychy”) i uznania trudnego początku, który jednak — z Bożym błogosławieństwem — ma przyszłość.

7. Listy Apostolskie: Napominanie bogatych do pokładania nadziei w Bogu, nie w bogactwie (1 List do Tymoteusza 6:17—18): „Tym, którzy są bogaci w doczesnym życiu, nakazuj, ażeby… nie pokładali nadziei w niepewnym bogactwie, lecz w Bogu… aby się bogacili w dobrych uczynkach”. To bezpośrednie nauczanie, jak postępować „bez pychy” w stanie obfitości, pamiętając o jej ulotności i odpowiedzialności.

8. Księgi Apokaliptyczne: List do Laodycei (Objawienie 3:17—18): Laodycea jest symbolem samozadowolonej, letniej obfitości, pozbawionej pokory: „Mówisz: Bogaty jestem i wzbogaciłem się, i niczego mi nie potrzeba, a nie wiesz, że to ty jesteś nędzny i godzien litości…”. Bóg radzi jej kupić „szlachetne złoto” — prawdziwe bogactwo, które zaczyna się od uznania własnej duchowej nędzy, czyli od pokory („trudność na początku jest zbawienna”).

Linia 2: „Wielki wóz do ładowania. Można w nim wyruszyć w drogę. Nie ma błędu.”

Komentarz: Linia druga jest silna (yang) i znajduje się na centralnym, honorowym miejscu w dolnym trigramie, symbolizującym wewnętrzną siłę i prawdę. Osoba jest wewnętrznie przygotowana, uczciwa i zdolna do niesienia ciężarów. „Wielki wóz” symbolizuje zdolność do przyjęcia i wykorzystania obfitości w sposób praktyczny i pożyteczny. To nie jest ciężar, ale narzędzie. Można z ufnością „wyruszyć w drogę”, ponieważ fundamenty są mocne, a intencje czyste. Obfitość jest tu dobrze zarządzana i służy celowi.

Dwie najlepsze analogie:

2. Księgi Historyczne: Salomon: królewski wóz dobrobytu i stabilizacji (1 Księga Królewska 10:26—29): Król Salomon zgromadził ogromne bogactwo (wielki wóz) — złoto, srebro, konie, rydwany. Używał tego bogactwa nie tylko dla własnej chwały, ale także do wzmocnienia handlu i bezpieczeństwa królestwa („wyruszył w drogę” ku dobrobytowi i stabilizacji). Jego mądrość (reprezentowana przez centralną, honorową pozycję) zapewniała, że to bogactwo było używane bez błędu, przynajmniej w okresie jego wierności.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Kobiety usługujące: „wóz” zaopatrzenia dla misji (Ewangelia Łukasza 8:1—3): Jezus i Jego uczniowie „wyruszają w drogę” głosić Ewangelię. Towarzyszy im grupa kobiet, w tym Maria Magdalena, Joanna i Zuzanna, „które im usługiwały ze swego mienia”. Ich materialna obfitość („wielki wóz”) została użyta w praktyczny sposób, aby umożliwić i wspierać najważniejszą misję. Było to użycie bogactwa „bez błędu”, z czystą intencją służby.

Przykłady z pozostałych grup:

1. Pięcioksiąg (Tora): Józef jako zarządca Egiptu (Księga Rodzaju 41:46—49): Po wyjaśnieniu snów faraona, Józef zostaje obdarzony ogromną władzą i odpowiedzialnością (wielki wóz). Natychmiast „wyrusza w drogę” — objeżdża cały Egipt, organizując zbieranie i magazynowanie ogromnych zapasów zboża podczas lat tłustych. Jego mądrość i uczciwość (centralna, silna pozycja) sprawiają, że wykonuje to zadanie „bez błędu”, ratując później świat przed głodem.

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Cnotliwa Niewiasta (Księga Przysłów 31:10—31): Jest ona uosobieniem „wielkiego wozu” — jest pracowita, zaradna, handluje, zarządza domem i służy ubogim. „Ufa jej serce męża” — jej siła i zdolności są fundamentem, na którym można polegać. Z pełnym zaufaniem „wyrusza w drogę” dnia codziennego, wykorzystując swoje talenty „bez błędu”.

4. Prorocy Główni (Więksi): Ezechiel jako strażnik Izraela (Księga Ezechiela 3:17—19): Bóg powierza Ezechielowi rolę „stróża” dla Izraela. Przekazane mu słowo Boże i powołanie jest jego „wielkim wozem” — ciężarem odpowiedzialności. Prorok musi „wyruszyć w drogę” i głosić, bez względu na to, czy ludzie go posłuchają. Wypełniając tę misję wiernie, jest „bez błędu”, nawet jeśli jego wysiłki wydają się nieskuteczne.

5. Prorocy Mniejsi: Zorobabel: fundament pod „wielki wóz” odbudowy (Zachariasz 4:8—10): Prorok Zachariasz zachęca do odbudowy świątyni, stwierdzając, że nie należy „gardzić dniem małych początków”. Zakończenie budowy będzie jak wyniesienie „kamienia — głowicy” w rękach Zorobabela. Sam Zorobabel, jako przywódca, jest tym, który „wziął wielki wóz” odpowiedzialności i „wyruszył w drogę”, aby dokończyć dzieło, które wydawało się niemożliwe.

7. Listy Apostolskie: Wóz hojności: z łaski na uczynki (2 List do Koryntian 9:10—11): Paweł mówi o hojności: „Ten, który dostarcza siewcy ziarna, i chleba do jedzenia dostarczy i pomnoży wasze zasiewy, i zwiększy plon waszej sprawiedliwości. [Bóg] was we wszystkim wzbogaci, abyście mogli okazywać hojność”. Tutaj „wielkim wozem” jest obfitość łaski Bożej, która ma być „załadowana” dobrymi uczynkami i hojnością, aby „wyruszyć w drogę” i służyć innym.

8. Księgi Apokaliptyczne: Zapowiedź nowej ziemi i jej obfitości (Księga Objawienia 21:24—26): Jan w wizji nowego Jeruzalem widzi, jak „królowie ziemi wniosą do niego swój przepych i bogactwa”, a „bramy jego nie będą zamknięte za dnia”. Ten obraz symbolizuje doskonałe, bezpieczne i „wielkie wozy” — czyli nieskończoną, udostępnioną wszystkim obfitość (gr. ploutos) nowego stworzenia, które „wyruszyło w drogę” do miasta, by służyć jego chwale. Nie ma w tym „błędu” ani skażenia, gdyż jest to obfitość oczyszczona i ofiarowana Bogu.

Linia 3: „Książę składa ofiarę Niebu. Niewielki człowiek nie jest do tego zdolny.”

Komentarz: Trzecia linia znajduje się na przejściu między dolnym a górnym trigramem. Jest to pozycja niepewna, wymagająca szczególnej mądrości. Obfitość (władza, bogactwo, sukces) musi być tu użyta w sposób właściwy i szlachetny — ofiarowany wyższej sprawie, czy to Bogu, czy dobru wspólnemu („składa ofiarę Niebu”). „Książę” symbolizuje osobę szlachetną, która rozumie tę odpowiedzialność. „Niewielki człowiek” reprezentuje kogoś, kto przy podobnej obfitości użyłby jej dla egoistycznych, małostkowych celów, co prowadziłoby do nieszczęścia. To wezwanie do hojności i właściwego ukierunkowania swojego powodzenia.

Dwie najlepsze analogie:

2. Księgi Historyczne: Dawid: ofiara z bogactwa na świątynię jako akt uznania źródła (1 Księga Kronik 29:10—14): Król Dawid, zgromadziwszy ogromne bogactwa na budowę świątyni, publicznie składa je w ofierze Bogu i wypowiada modlitwę, która jest esencją tej linii: „Bo wszystko pochodzi od Ciebie, a z Twojej ręki daliśmy Tobie… Bo jesteśmy tylko gośćmi u Ciebie i przychodniami”. Jego postawa to dosłownie „książę składający ofiarę Niebu”, uznający źródło swej obfitości.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Wdowi grosz: największa ofiara z utrzymania (Ewangelia Marka 12:41—44): Jezus, obserwując ludzi wrzucających datki do skarbony, wskazuje na ubogą wdowę, która wrzuciła dwa pieniążki. Mówi: „Ta uboga wdowa wrzuciła najwięcej ze wszystkich… całe swe utrzymanie”. Ona jest „księciem” w sensie duchowym — jej skromny dar jest ofiarą z całego jej życia („ofiarą Niebu”), podczas gdy bogaci, dający duże sumy ze swego nadmiaru, mogą działać jak „niewielcy ludzie”, jeśli robią to dla poklasku.

Przykłady z pozostałych grup:

1. Pięcioksiąg (Tora): Melchizedek (Księga Rodzaju 14:18—20): Król Salemu i kapłan Boga Najwyższego wychodzi, by pobłogosławić Abrama po jego zwycięstwie. Abram następnie daje mu „dziesiątą część ze wszystkiego”. Melchizedek reprezentuje tu ideę króla-kapłana, który składa ofiarę (błogosławieństwo) Niebu, a Abram uznaje tę wyższą władzę, ofiarując dziesięcinę z łupów (swojej obfitości).

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Mądrość ofiarowania: pierwociny jako klucz do napełnienia spichlerzy (Księga Przysłów 3:9—10): „Czcij Pana darami z twego mienia i pierwocinami z wszystkich twych plonów! Tak twoje spichlerze napełnią się zbożem, a tłocznie opływać będą w moszcz”. To bezpośrednie wezwanie do postawy „księcia” — uznania Boga jako źródła obfitości poprzez ofiarę, co przynosi dalsze błogosławieństwo.

4. Prorocy Główni (Więksi): Królowa Saba (1 Krl 10:9, ale też jako przykład u Izajasza 60:6): Królowa przybywa do Salomona z niezwykle bogatymi darami (złoto, drogie kamienie). Jej dar jest wyrazem uznania mądrości, która jest darem Bożym. Jej działanie to akt „ofiary” na rzecz wyższego dobra (mądrości), a nie zwykła transakcja. Jest „księciem”, a nie „niewielkim człowiekiem”.

5. Prorocy Mniejsi: Dziesięcina: próba wiary i klucz do otwarcia okien niebieskich (Księga Malachiasza 3:10): „Przynieście całą dziesięcinę do spichlerza… i wystawcie Mnie na próbę — mówi Pan Zastępów — czy nie otworzę wam okien niebieskich”. Bóg oskarża lud o to, że zachowuje się jak „niewielki człowiek”, zatrzymując ofiarę dla siebie. Wzywa do postawy „księcia”, która polega na zaufaniu i ofiarowaniu, obiecując w zamian prawdziwą obfitość.

7. Listy Apostolskie: Dar Filipian: wonna ofiara miła Bogu (List do Filipian 4:18): Paweł dziękuje Filipianom za materialną pomoc, którą mu przesłali: „Otrzymałem wszystko w pełni i obfitować mam; jestem opatrzony, otrzymawszy przez Epafrodyta to, co od was przyszło, jako wonność miłą, ofiarę przyjemną, Bogu miłą”. Dar wspólnoty jest przez niego postrzegany nie jako zwykły przelew, ale jako duchowa ofiara złożona Bogu.

8. Księgi Apokaliptyczne: Wieńce u stóp tronu: eschatologiczna ofiara chwały (Objawienie 4:10—11): 24 Starców (reprezentujących lud Boży) rzuca swe wieńce (symbole zwycięstwa i nagrody, ich obfitości) przed tronem Boga, mówiąc: „Godzien jesteś, Panie i Boże nasz, przyjąć chwałę, cześć i moc…”. To eschatologiczny obraz ostatecznego wypełnienia się tej linii: wszelka ziemska i niebieska obfitość jest ofiarowywana („składana w ofierze Niebu”) Temu, który jest jej źródłem.

Linia 4: „Jasność jego przejawów nie czyni go zarozumiałym. Nie ma winy.”

Komentarz: Linia czwarta znajduje się w górnym trigramie, który symbolizuje światło (Li) i zewnętrzne przejawy. Osoba osiągnęła już znaczącą pozycję i obfitość, która jest widoczna dla wszystkich („Jasność jego przejawów”). Kluczową nauką tej linii jest uniknięcie arogancji i zarozumiałości, które naturalnie mogą towarzyszyć takiej pozycji. To nie sama obfitość jest problemem, ale postawa, jaką się wobec niej przyjmuje. Uznanie, że sukces nie jest wyłącznie naszą zasługą, i zachowanie pokory chroni przed błędem („Nie ma winy”).

Dwie najlepsze analogie:

4. Prorocy Główni (Więksi): Nabuchodonozor: upadek z powodu zarozumialstwa i powrót przez pokorę (Księga Daniela 4:28—34): Historia króla Nabuchodonozora jest archetypiczną ilustracją tej linii. Król, chodząc po dachu swojego pałacu, chlubi się: „Czyż nie to jest wielki Babilon, który ja zbudowałem na rezydencję królewską dzięki mojej potędze i dla uświetnienia mego majestatu?” (Dn 4:29). Jego „jasność przejawów” (bogactwo i potęga Babilonu) prowadzi do skrajnej zarozumiałości. Dopiero po upokarzającym okresie szaleństwa odzyskuje rozum, gdy uznaje, że „Najwyższy ma władzę nad królestwem ludzkim” (Dn 4:29). Jego droga to przestroga przed zarozumiałością i przykład ostatecznego uznania źródła prawdziwej obfitości.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Bogaty młodzieniec: smutek przywiązania do dostatku (Ewangelia Łukasza 18:18—23): Historia bogatego młodzieńca pokazuje inny aspekt. Jego „jasność przejawów” (bogactwo i moralne życie) nie czyni go jawnie zarozumiałym, ale ujawnia głębszy problem: przywiązanie do swojego statusu i bogactwa. Gdy Jezus mówi mu: „Sprzedaj wszystko, co masz, i rozdaj ubogim… potem przyjdź i naśladuj Mnie” (Łk 18:22), młodzieniec odchodzi zasmucony. Jego bogactwo, choć nie prowadziło do arogancji, stało się idolem, który uniemożliwił mu pełne naśladowanie. Pokazuje to, że „nie być zarozumiałym” to za mało; obfitość musi być też wolna od przywiązania.

Przykłady z pozostałych grup:

1. Pięcioksiąg (Tora): Faraon wobec Józefa (Księga Rodzaju 41:39—40): Faraon, pod wrażeniem mądrości Józefa (będącej „jasnym przejawem” Ducha Bożego), nie okazuje zarozumiałości. Przeciwnie, uznaje wartość Józefa i powierza mu niezwykłą władzę: „Ty będziesz zarządzał moim dworem”. Faraon wykazuje tu roztropność — jego własna „obfitość” (królestwo) zostaje powiększona przez mądre uznanie cudzego daru, bez poczucia zagrożenia.

2. Księgi Historyczne: Upadek króla Ozjasza z powodu pychy (2 Księga Kronik 26:3—5, 16): Król Ozjasz (Azariasz) jest doskonałym przykładem. „Panował pięćdziesiąt dwa lata w Jeruzalem… Czynił on to, co jest słuszne w oczach Pańskich… I szukał Boga za życia Zachariasza… Zdarzyło się jednak, że, gdy stał się potężny, uniosło się jego serce ku jego zatracie. Zaciągnął bowiem winę wobec Pana, Boga swego”. Ozjasz osiągnął wielką potęgę i powodzenie („Jasność jego przejawów” — budował miasta, miał potężną armię). Początkowo „nie czyniło go to zarozumiałym” — szukał Boga i dzięki temu się bogacił. Jednak późniejszy werset (Rdz 41:16) pokazuje konsekwencje zarozumiałości, która przyszła wraz z potęgą, podkreślając tym samym, jak istotny jest ten warunek „nie ma winy”.

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Ostrzeżenie przed chełpieniem się jutrem (Księga Przysłów 27:1): „Nie chełp się dniem jutrzejszym, bo nie wiesz, co ten dzień przyniesie”. To bezpośrednie nauczanie przeciwko zarozumiałości, które płynie z poczucia obecnej „obfitości” lub bezpieczeństwa. Prawdziwa mądrość każe zachować pokorę i nie pokładać ufności w nietrwałych dobrach.

5. Prorocy Mniejsi: Radość w Panu ponad ziemską obfitością (Księga Habakuka 3:17—18): Prorok deklaruje: „Choć nie zakwitnie figowiec… a w oborach nie będzie owiec, jednak ja będę radował się w Panu”. Jego „obfitość” i „jasność” nie pochodzą z zewnętrznych, materialnych przejawów, ale z relacji z Bogiem. Dlatego nawet w ich braku nie popada w rozpacz ani — co ważne — w chwili dostatku nie popadłby w zarozumiałość.

7. Listy Apostolskie: Napominanie bogatych: unikać wyniosłości, czynić dobro (1 List do Tymoteusza 6:17—18): „Tym, którzy są bogaci w doczesnym życiu, nakazuj, ażeby nie byli wyniośli…”. To jest dokładne, literalne powtórzenie nauki tej linii I Cing. Apostoł Paweł nakazuje bogatym, by ich „jasne przejawy” (bogactwo) nie prowadziły do zarozumiałości („wyniosłości”), ale do czynienia dobra i dzielenia się.

8. Księgi Apokaliptyczne: List do Laodycei (Objawienie 3:17—18): Laodycea jest przykładem negatywnym: „Mówisz: Bogaty jestem i wzbogaciłem się, i niczego mi nie potrzeba, a nie wiesz, że to ty jesteś nędzny…”. Ich poczucie obfitości (bogactwo materialne) prowadzi do ślepej, duchowej zarozumiałości. Bóg radzi im nabyć prawdziwego bogactwa, co wymaga porzucenia tej fałszywej pewności siebie.

Linia 5: „Jego prawda jest jak więź. Jest potężny i wzniosły. Dobroć przynosi szczęście.”

Komentarz: Piąta linia jest miękka (yin), ale zajmuje honorowe, królewskie miejsce w heksagramie. Reprezentuje przywódcę lub kogoś na wysokiej pozycji, który zdobył zaufanie i obfitość nie przez siłę czy przymus, ale przez autentyczność, wiarygodność i życzliwość („jego prawda jest jak więź”). Jego autorytet jest „potężny i wzniosły”, ponieważ opiera się na szacunku, a nie na strachu. Taka postawa, gdzie moc jest łagodzona przez dobroć i integralność, naturalnie przynosi pomyślność i szczęście wszystkim wokół.

Dwie najlepsze analogie:

2. Księgi Historyczne: Sąd Salomona: mądrość budująca autorytet przez sprawiedliwość (1 Księga Królewska 3:16—28): Sąd Salomona to idealny przykład. Król (na honorowym miejscu) nie używa siły, ale mądrości i wnikliwości („jego prawda”), by rozsądzić sprawę dwóch matek. Jego propozycja rozcięcia dziecka mieczem jest testem, który odsłania prawdę serca. Mądrość Salomona, będąca formą „prawdy jako więzi”, wzbudza podziw i szacunek całego ludu: „Cały Izrael… poczuł lęk przed królem, widząc, że jest w nim mądrość Boża”. Jego dobroć (dążenie do prawdziwej sprawiedliwości) przyniosła szczęście i umocniła jego autorytet.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Umycie nóg: władza przez służbę i miłość (Ewangelia Jana 13:3—5, 12—15): Jezus podczas Ostatniej Wieczerzy. Świetnie świadomy swojej boskiej władzy i pochodzenia („wiedząc… że od Boga wyszedł i do Boga idzie” — J 13:3), powstaje, aby umyć nogi swoim uczniom. To najdoskonalszy przykład władzy, która wyraża się przez pokorną służbę i miłość („jego prawda jest jak więź”). Jego autorytet nie jest umniejszony, ale staje się „potężny i wzniosły” w nowy, transcendentny sposób. Jego „dobroć” (akt czystej służby) staje się błogosławieństwem i przykazaniem dla uczniów.

Przykłady z pozostałych grup:

1. Pięcioksiąg (Tora): Józef jako zarządca Egiptu (Księga Rodzaju 45:4—8): Gdy Józef objawia się braciom, jest na pozycji nieograniczonej władzy („potężny i wzniosły”). Jednak nie mści się. Zamiast tego okazuje łaskę i wyjaśnia: „Bóg mnie posłał przed wami, aby wasze plemię przetrwało na ziemi”. Jego „prawdą” jest przebaczenie i rozpoznanie Bożego planu, co tworzy nową, trwałą więź z braćmi. Jego dobroć przynosi szczęście całej rodzinie.

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Mądrość serca: strumień życia i źródło łagodnej siły (Księga Przysłów 16:21—23): „Roztropnych serce zwać będzie mądrym… Źródło mądrości — to strumień życia dla tego, kto ją posiada”. Mądrość tu opisana to wewnętrzna „prawda”, która staje się więzią z życiem i źródłem łagodnej, ale potężnej siły wpływania na innych („słodycz warg powiększa uległość”). To właśnie „dobroć” mądrości przynosi szczęście.

4. Prorocy Główni (Więksi): Prorok Izajasz (Księga Izajasza 42:1—4): Opisując Sługi Pańskiego, mówi: „Oto mój Sługa… nie będzie wołał ni podnosił głosu… Nadwątlonej trzciny nie dołamie”. To wizja przywództwa opartego na delikatnej sile, prawdzie i łagodności („jego prawda jest jak więź”), które potrafi zapalić nadzieję nawet w najsłabszych. Jego moc jest „potężna” właśnie przez swój pokojowy i wytrwały charakter.

5. Prorocy Mniejsi: Mesjasz na osiołku: sprawiedliwość i pokora jako królewska moc (Księga Zachariasza 9:9): Proroctwo o Mesjaszu: „Oto Król twój idzie do ciebie, sprawiedliwy i zwycięski. Pokorny — jedzie na osiołku”. To połączenie sprawiedliwości („prawda”) i pokory („łagodny”) definiuje Jego „potężną i wzniosłą” naturę. Jego władza nie niszczy, ale buduje więź z ludem.

7. Listy Apostolskie: Kenosis Chrystusa: moc przez uniżenie i posłuszeństwo (List do Filipian 2:5—8): Hymn o kenozie Chrystusa: „który… uniżył samego siebie, stając się posłusznym aż do śmierci”. To teologiczne ujęcie idei władzy, która osiąga swój najwyższy, „potężny i wzniosły” wyraz nie przez dominację, ale przez pokorne posłuszeństwo i ofiarę. To jest ostateczna „prawda” będąca „więzią” zbawienia.

8. Księgi Apokaliptyczne: Lew i Baranek: paradoks mocy przez ofiarę (Objawienie 5:5—6): Jan słyszy o „Lwie z pokolenia Judy” (symbol potęgi i zwycięstwa), ale gdy się odwraca, widzi Baranka stojącego jakby zabitego. To najgłębszy obraz paradoksu władzy w Biblii: prawdziwa, „potężna i wzniosła” moc pochodzi z miłości, która zwyciężyła przez ofiarę. Władza Baranka buduje więź poprzez odkupienie.

Linia 6: „Bóg mu sprzyja. To przynosi szczęście. Nie ma nic niekorzystnego.”

Komentarz: Najwyższa, szósta linia yang symbolizuje szczyt obfitości, punkt, w którym sukces jest tak pełny i doskonały, że wydaje się być nie tyle wynikiem ludzkiego wysiłku, ile darem niebios, błogosławieństwem wyższej mocy („Bóg mu sprzyja”). Osoba na tym miejscu zachowuje pokorę i nie przypisuje tego sukcesu wyłącznie sobie. Ponieważ jej powodzenie jest w harmonii z Porządkiem Wszechświata (Tao) lub wolą Boga, nie ma w tym żadnej szkody czy niebezpieczeństwa („Nie ma nic niekorzystnego”). To stan łaski, gdzie wszystko sprzyja pomyślnemu wynikowi.

Dwie najlepsze analogie:

1. Pięcioksiąg (Tora): Józef w Egipcie: boskie sprzyjanie w niewoli i więzieniu (Księga Rodzaju 39:2—3, 21, 23): Opis Józefa w Egipcie jest ciągłym, powtarzającym się świadectwem tej prawdy. Najpierw jako niewolnik u Potifara: „Pan był z Józefem, tak iż mu się powodziło… Widząc Potifar, że Pan jest z nim”. Później, nawet w więzieniu: „Pan był z Józefem… i co on czynił, Pan w ręku jego umacniał”. Sukces Józefa na każdym etapie jest explicite przypisywany nie jego sprytowi, ale temu, że „Pan był z nim” — czyli „Bóg mu sprzyjał”. To przyniosło mu ostateczne szczęście i ocalenie całej rodziny.

2. Księgi Historyczne: Król Ozjasz: pomyślność zależna od szukania Boga (2 Księga Kronik 26:5): O królu Ozjaszu jest powiedziane: „I szukał Boga za życia Zachariasza, który go uczył bojaźni Bożej. A za czasu, gdy szukał Pana, Bóg darzył go pomyślnością”. Ten fragment dosłownie oddaje zależność: szukanie Boga (pokora, właściwa postawa) prowadzi do tego, że „Bóg darzył go pomyślnością”. Jego sukcesy militarne i gospodarcze były bezpośrednim owocem boskiego sprzyjania.

Przykłady z pozostałych grup:

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Szczęśliwy mąż: owocność z zakorzenienia w Bożym Prawie (Księga Psalmów 1:1—3): „Szczęśliwy mąż… który ma upodobanie w Prawie Pana… Jest jak drzewo zasadzone nad płynącą wodą, które wydaje owoc w swoim czasie”. Obfitość i powodzenie („owoc”) tego człowieka są tu przedstawione nie jako jego osiągnięcie, ale jako naturalna konsekwencja bycia zakorzenionym w Bożym słowie. Bóg (Prawo) mu sprzyja, zapewniając „wodę” życia.

4. Prorocy Główni (Więksi): Obietnica dla Jerozolimy: bezskuteczność broni przeciwko niej (Księga Izajasza 54:17): „Każda broń ukuta przeciwko tobie, będzie bezskuteczna”. To obietnica boskiej ochrony i sprzyjania dla Jerozolimy. W kontekście całego rozdziału, który mówi o przyszłej, cudownej obfitości, ta ochrona jest darem, który zapewnia, że nic nie będzie „niekorzystne” dla odnowionego ludu.

5. Prorocy Mniejsi: Obfitość reszty ludu: dar nieba i ziemi (Księga Zachariasza 8:12): „Albowiem ziarno będzie obfite, winna latorośl wyda swój owoc, ziemia wyda swe płody, a niebo ześle swą rosę. To wszystko oddam na własność reszcie tego ludu”. To obraz idealnej obfitości, która jest wyraźnie i bezpośrednio przedstawiona jako dar od Boga („ześle”, „oddam”):, a nie jako wytwór wyłącznie rolniczej pracowitości.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Jezus: wzrost w łasce u Boga i ludzi (Ewangelia Łukasza 2:52): „Jezus zaś czynił postępy w mądrości, w latach i w łasce u Boga i u ludzi”. Wzrost i powodzenie Jezusa (Jego „obfitość”) w każdym aspekcie życia jest tu opisane jako posiadanie „łaski u Boga” — czyli boskiego sprzyjania, które przynosi harmonijny rozwój („szczęście”) i przychylność („nie ma nic niekorzystnego”).

7. Listy Apostolskie: Bóg z nami: niezwyciężoność wobec przeciwności (List do Rzymian 8:31): „Jeżeli Bóg z nami, któż przeciwko nam?”. To najkrótsze i najdosadniejsze streszczenie nauki tej linii. Gdy ma się pewność boskiego sprzyjania („Bóg z nami”), żadna przeciwność ostatecznie nie może zaszkodzić („nie ma nic niekorzystnego”). Zewnętrzna obfitość może przyjść i odejść, ale ta podstawowa ufność jest źródłem trwałego szczęścia.

8. Księgi Apokaliptyczne: Nowe Jeruzalem: Bóg ocierający łzy i usuwający śmierć (Objawienie 21:3—4): „Oto przybytek Boga z ludźmi: i zamieszka wraz z nimi… i otrze z ich oczu wszelką łzę”. Ostateczne wypełnienie się obfitości i szczęścia w nowym niebie i nowej ziemi jest możliwe wyłącznie dzięki temu, że Bóg jest pośród swojego ludu w pełni i dosłownie. To jest szczyt boskiego sprzyjania, gdzie wszelkie „niekorzystne” rzeczy — śmierć, smutek, ból — zostają usunięte na zawsze.

Heksagram 15 — ䷎ Qián (Skromność)

Ogólna idea: Heksagram Skromności symbolizuje cnotę pokory, umiaru i powściągliwości. Góra (symbol osiągnięć) schowana jest pod ziemią (symbol uległości). Ukazuje siłę, która nie potrzebuje się afiszować, prawdziwą wartość, która nie potrzebuje zewnętrznych oznak. Przynosi on powodzenie, ponieważ chroni przed zazdrością i pozwala harmonijnie współistnieć z innymi.

Linia 1: „Szlachetny skromny w stosunku do siebie. Przekracza wielkie rzeki. Pomyślne.”

Komentarz: Linia znajduje się na samym dole heksagramu, symbolizując początek drogi skromności. To nie jest pokora wobec innych, ale głęboka, wewnętrzna postawa wobec samego siebie — świadomość własnych ograniczeń i brak zarozumiałości. Taka autentyczna skromność jest niczym łódź, która pozwala bezpiecznie „przekroczyć wielkie rzeki” życiowych trudności i niebezpieczeństw. Jest źródłem prawdziwego powodzenia, ponieważ opiera się na trwałym fundamencie samoświadomości, a nie na kruchej pysze.

Dwie najlepsze analogie:

1. Pięcioksiąg (Tora): Mojżesz (Księga Liczb 12:3): „Mojżesz zaś był człowiekiem bardzo skromnym, najskromniejszym ze wszystkich ludzi, którzy żyli na ziemi.” Ten werset podkreśla wewnętrzną, głęboką skromność (skromny „w stosunku do siebie”) przywódcy, który pomimo bezpośredniej relacji z Bogiem i ogromnej odpowiedzialności, pozostaje pokorny. Ta postawa pozwoliła mu faktycznie „przekroczyć wielkie rzeki” — poprowadzić naród przez niezliczone kryzysy.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Jezus (Ewangelia Mateusza 11:29): „Weźcie na siebie moje jarzmo i uczcie się ode mnie, bo jestem cichy i pokornego serca, a znajdziecie ukojenie dla dusz waszych.” Jezus definiuje tu swoją istotę jako „cichość i pokorę serca” — skromność wobec siebie i Ojca. To właśnie ta postawa jest kluczem do prawdziwego „ukojenia” (odpowiednik „pomyślnego” przekroczenia wielkich rzek).

Przykłady z pozostałych grup:

2. Księgi Historyczne: Gedeon (Księga Sędziów 6:15): Gdy Bóg powołuje go, by wybawił Izrael, Gedeon odpowiada: „Proszę, Panie mój, jakże wybawię Izrael? Oto ród mój jest najbiedniejszy w Manassesie, a ja jestem najmniejszy w domu ojca mego.” Jego skromna samoocena nie jest fałszywa, ale autentyczna. To Bóg przekształca tę skromność w siłę, by „przekroczyć wielką rzekę” w postaci wojsk Midian.

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Przypowieść o bogatym i ubogim (Księga Przysłów 16:19): „Lepiej być pokornego ducha z ubogimi, niż dzielić łup z pysznymi.” Mądrość ta dosadnie pokazuje powodzenie („pomyślne”) tkwiące w wewnętrznej skromności, która jest lepsza niż zewnętrzny sukces okupiony pychą.

4. Prorocy Główni (Więksi): Izajasz (Księga Izajasza 6:5): W obliczu świętości Boga prorok woła: „Biada mi! Jestem zgubiony! Wszak jestem mężem o nieczystych wargach!” To moment głębokiej, wewnętrznej skromności — uznania swojej małości i niegodności. Ta postawa otwiera go na oczyszczenie i gotowość do podjęcia misji („przekroczenia wielkiej rzeki”).

5. Prorocy Mniejsi: Micheasz (Księga Micheasza 6:8): Prorok podsumowuje, czego Bóg wymaga: „…iść skromnie z twoim Bogiem” (lub „pokornie chodzić z Bogiem”). To definicja relacji z Bogiem opartej na wewnętrznej skromności, która jest warunkiem pomyślności w życiu.

7. Listy Apostolskie: Nauczanie Pawła (List do Filipian 2:3): „Nic nie czyńcie dla prywatnych ambicji ani dla pustej chwały, ale w pokorze [skromności] uważajcie jedni drugich za wyższych od siebie.” Paweł ukazuje skromność „w stosunku do siebie” jako fundamentalną zasadę życia wspólnotowego, która pozwala „przekroczyć rzekę” konfliktów i egoizmu.

8. Księgi Apokaliptyczne: Wierni świadkowie obleczeni w pokorę (Księga Objawienia 11:3—7, 12:11): Dwaj świadkowie, „obleczeni w wory” — tradycyjny symbol pokuty i skromności — prorokują, mając moc zamykać niebo. Pomimo swej mocy, ich tożsamość i siła nie pochodzą od nich samych, ale od Boga („skromni w stosunku do siebie”). Pokonują Bestię nie własną siłą, ale „przez krew Baranka i przez słowo swojego świadectwa”, co jest ostatecznym aktem „przekroczenia wielkiej rzeki” prześladowania i zła. Ich pomyślne (choć męczeńskie) zwycięstwo jest triumfem prawdziwej, Bożej skromności nad demoniczną pychą.

Linia 2: „Skromność, która się objawia. Wytrwałość przynosi pomyślność.”

Komentarz: Linia druga, centralna w dolnym trigramie, reprezentuje skromność, która promieniuje na zewnątrz w sposób naturalny i dostrzegalny dla innych. Nie jest to afiszowanie się, ale autentyczna postawa, która wyraża się w słowach i czynach. Ta widoczna pokora zdobywa uznanie i zaufanie. „Wytrwałość” w tej postawie — czyli jej stałość i szczerość, a nie chwilowe udawanie — jest tym, co przynosi prawdziwą pomyślność i powodzenie.

Dwie najlepsze analogie:

2. Księgi Historyczne: Król Dawid (2 Księga Samuela 7:18—19): Gdy Bóg, przez proroka Natana, obiecuje mu wieczną dynastię, Dawid wszedł przed Oblicze Pańskie i powiedział: „Kimże ja jestem, Panie mój, Boże, i czym jest mój dom, że doprowadziłeś mnie aż dotąd?”. Jego reakcją na największą obietnicę jest głęboka, objawiająca się w słowach skromność. Jego wytrwałość w tej postawie ugruntowała jego dynastię.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Jezus obmywa nogi uczniom (Ewangelia Jana 13:3—5, 12—15): Jezus, świadomy swojej boskiej godności („wiedząc, że Ojciec oddał Mu wszystko w ręce”), objawia najgłębszą skromność poprzez czyn najniższego sługi — umycie nóg uczniom. To jest skromność, która się dramatycznie objawia. Nakazuje im wytrwale naśladować ten przykład: „Dałem wam bowiem przykład, abyście i wy tak czynili, jak Ja wam uczyniłem”.

Przykłady z pozostałych grup:

1. Pięcioksiąg (Tora): Abraham (Księga Rodzaju 18:27): Wstawiając się za Sodomą, Abraham mówi: „Pozwól, że odezwę się do Pana mego, ja, który jestem prochem i popiołem…”. Jego skromność objawia się w pełnej szacunku śmiałości, uznającej ogromny dystans między Stwórcą a stworzeniem.

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Mądrość z Przysłów (Księga Przysłów 11:2): „Gdy przychodzi pycha, przychodzi i hańba, lecz mądrość jest u pokornych.” Przysłowie to naucza, że objawiająca się skromność (pokora) jest nierozerwalnie związana z mądrością, która sama w sobie jest formą pomyślności.

4. Prorocy Główni (Więksi): Sługa Pański u Izajasza (Księga Izajasza 42:1—4): Opis Mesjasza podkreśla Jego łagodną, nieafiszującą się naturę: „Nie będzie wołał ni podnosił głosu… Nie złamie trzciny nadłamanej i nie zagasi knotka o nikłym płomyku.” To zapowiedź skromności, która ma się objawić w sposób pełny łagodności i stałości (wytrwałości).

5. Prorocy Mniejsi: Sofoniasz wzywa do pokory (Księga Sofoniasza 2:3): „Szukajcie Pana, wszyscy pokorni ziemi, którzy wypełniacie Jego prawo; szukajcie sprawiedliwości, szukajcie pokory [skromności]!”. Wezwanie to pokazuje, że objawianie skromności w życiu jest aktywnym poszukiwaniem Boga i sprawiedliwości, co prowadzi do ocalenia („byście się zdołali ukryć w dzień gniewu Pańskiego” — forma pomyślności).

7. Listy Apostolskie: Nauczanie Jakuba (List Jakuba 4:10): „Ukorzcie się przed Panem, a wywyższy was.” To esencja nauki tej linii: objawienie skromności (ukorzenie się) prowadzi do prawdziwego wywyższenia (pomyślności) przez Boga. Wytrwałość w tej postawie jest kluczowa.

8. Księgi Apokaliptyczne: Niewiasta na pustyni obleczona w słońce (Księga Objawienia 12:1, 6, 13—16): Niewiasta, symbol ludu Bożego, jest „obleczona w słońce” — jest pełna chwały i godności, które pochodzą od Boga, a nie od niej samej. Jej moc objawia się nie w agresji, ale w skromnym ukryciu i ucieczce („uciekła na pustynię”), gdzie Bóg ją ochrania. Jej wytrwałość w wierze i powoływaniu się na Bożą opiekę, a nie na własną siłę, jest tym, co przynosi jej pomyślne ocalenie przed Smokiem. Jej skromność jest czynna i widoczna jako całkowite zaufanie Bogu.

Linia 3: „Szlachetny, który przez swą pilność i skromność zdobywa uznanie. Podąża on swą drogą aż do końca i to mu się opłaca.”

Komentarz: Ta linia jest yang (mocna) na yangowym (ruchliwym) miejscu trzecim. Reprezentuje osobę o wielkich zdolnościach i energii, która jednak łączy je ze skromnością i nieustanną, sumienną pracą (pilnością). To połączenie siły i pokory jest widoczne dla innych i zdobywa ich prawdziwe uznanie, a nie jedynie powierzchowny podziw. Kluczem jest wytrwałość („podąża aż do końca”) — nieporzucanie tej postawy po osiągnięciu pierwszych sukcesów. Taka stałość prowadzi do autentycznej i trwałej korzyści.

Dwie najlepsze analogie:

1. Pięcioksiąg (Tora): Józef syn Jakuba (Księga Rodzaju 39—41): Józef jest archetypem tej linii. Jego pilność i skromność (wierność wobec Boga i powierzonych mu zadań) objawiają się zarówno w domu Potifara, jak i w więzieniu. Zyskuje uznanie każdego, pod czyją jest opieką. Ostatecznie, ponieważ podążał tą drogą do końca, zostaje wywyższony do pozycji wezyra Egiptu, co jest ogromną korzyścią dla niego i całego regionu.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Maria, matka Jezusa (Ewangelia Łukasza 1:38, 48): Jej odpowiedź na Zwiastowanie („Oto Ja służebnica Pańska, niech Mi się stanie według twego słowa”) jest szczytem skromności i gotowości do służby (duchowej pilności). W Magnificat prorokuje: „Oto bowiem błogosławić mnie będą odtąd wszystkie pokolenia”. Jej uznanie jest wieczne, a korzyść to zbawienie ludzkości, do którego się przyczyniła.

Przykłady z pozostałych grup:

2. Księgi Historyczne: Salomon prosi o roztropne serce (1 Księga Królewska 3:7—9): Młody król Salomon, stojąc przed ogromem zadania, modli się: „Lecz ja jestem młodzieńcem niedoświadczonym… Daj więc Twemu słudze serce pełne rozsądku do sądzenia Twego ludu i rozróżniania dobra od zła”. Jego skromność objawia się w uznaniu własnych ograniczeń i uzależnieniu się od Bożej mądrości. To zdobywa uznanie u Boga, który nagradza go nie tylko mądrością, ale także bogactwem i chwałą. Salomon podąża tą drogą, a jego pilność w budowaniu królestwa i sprawowaniu sprawiedliwości (słynny wyrok w sprawie dwóch matek) staje się legendarna, przynosząc mu trwałą korzyść i sławę.

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Cechy sprawiedliwego (Księga Przysłów 22:29): „Czy widziałeś człowieka zręcznego w swojej pracy? Będzie stał przed królami, nie stanie przed ludźmi małego znaczenia.” To dosłowny opis korzyści płynącej z pilności i kompetencji (formy skromności polegającej na skupieniu na pracy, a nie na sobie), które zdobywają uznanie najwyższych władz.

4. Prorocy Główni (Więksi): Daniel (Księga Daniela 6:4—5): Urzędnicy króla Dariusza szukają pretekstu, by oskarżyć Daniela, „lecz nie mogli znaleźć żadnej winy ani przekleństwa, ponieważ był wierny”. Jego pilność w obowiązkach i skromność (uczciwość) były tak widoczne, że budziły uznanie nawet wrogów. Jego wytrwałość w modlitwie (droga aż do końca) prowadzi go do lwiej jamy, ale ostatecznie do jeszcze większego wywyższenia.

5. Prorocy Mniejsi: Boskie uznanie dla pokornej i wiernej Reszty (Księga Sofoniasza 3:11—13): Bóg obiecuje, że w Dniu Sądu usunie z Jerozolimy „lud pyszny”, a zachowa „lud pokorny i skromny”, który „będzie szukał schronienia w imieniu Pana”. Ta Reszta charakteryzuje się pilnością w trzymaniu się prawdy („nie będzie mówić kłamliwie”) i skromnością („będzie paść się i spoczywać, a nikt ich nie przestraszy”). Ich wytrwała wierność, a nie siła czy bogactwo, zdobywa uznanie samego Boga, który zapewnia im opłacalny los — bezpieczeństwo i pokój w swoim Królestwie.

7. Listy Apostolskie: Zachęta Pawła (List do Kolosan 3:23—24): „Cokolwiek czynicie, z duszy czyńcie, jak dla Pana, a nie dla ludzi… Służycie Panu Chrystusowi.” Paweł zachęca do pilności we wszystkich czynnościach, motywowanej nie chęcią zyskania ludzkiego uznania, ale skromną służbą Chrystusowi. Obiecana korzyść to „odziedziczenie nagrody”.

8. Księgi Apokaliptyczne: Zwycięzca obleczony w białe szaty (Księga Objawienia 3:4—5, 18): Pan chwali wiernych w Sardes, że „nie splamiły swoich szat”, obiecując, że „obleczonych w białe szaty” wyzna przed Ojcem. Ich „pilność” w zachowaniu czystości i „skromność” (brak duchowej pychy) zdobyły Jego uznanie. Obietnica „opłacalności” jest ostateczna: „kupię u siebie złota wypróbowanego w ogniu” (wiarę) i „napiszę na nim imię nowe” (tożsamość zwycięzcy). Ich „wytrwałość aż do końca” w czasie oczekiwania na Paruzję jest tu kluczowa.

Linia 4: „Nic, co by nie było korzystne. Wszystko służy dalszemu rozprzestrzenianiu skromności.”

Komentarz: Linia czwarta znajduje się w górnym trigramie, który symbolizuje zewnętrzny, społeczny wymiar działania. Należy do władcy heksagramu. Osoba na tej pozycji jest wystarczająco silna i ma wystarczający autorytet, by aktywnie promować i „rozprzestrzeniać” zasadę skromności. Każde jej działanie, każdy gest („nic, co by nie było korzystne”) jest przejawem tej cnoty i służy jej krzewieniu. To nie jest bierna postawa, ale aktywna, łagodna zachęta dla innych, by podążali tą samą drogą.

Dwie najlepsze analogie:

2. Księgi Historyczne: Król Dawid okazujący skromność (2 Księga Samuela 9:1—7): Dawid, u szczytu potęgi, pyta: „Czy pozostał jeszcze ktoś z rodu Saula, abym mógł mu okazać łaskę za względu na Jonatana?”. Następnie otacza opieką chromego Mefiboszeta. To działanie władcy, które nie byłoby niekorzystne — jest aktem czystej łaski i rozprzestrzenia skromność przez pokazanie, że prawdziwa siła objawia się w łaskawości i wierności wobec pokonanego wroga.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Jezus i dzieci (Ewangelia Mateusza 19:13—15): Gdy przyniesiono do Jezusa dzieci, uczniowie chcieli je odesłać. Jezus jednak rzekł: „Pozwólcie dzieciom i nie przeszkadzajcie im przychodzić do Mnie; do takich bowiem należy królestwo niebieskie”. Ten prosty, korzystny gest przyjęcia tych, którzy nie mają statusu, rozprzestrzenia skromność — ukazuje, że królestwo Boże jest dla tych, którzy są jak dzieci, czyli pokorni i prości.

Przykłady z pozostałych grup:

1. Pięcioksiąg (Tora): Abraham ustępujący Lotowi (Księga Rodzaju 13:8—9): Gdy wybucha spór między pasterzami, Abraham, jako starszy i mający pierwszeństwo, mówi do Lota: „Niechaj nie będzie sporu między nami… Cały kraj stoi przed tobą otworem. Odłącz się ode mnie. Jeżeli pójdziesz w lewo, ja pójdę w prawo, a jeżeli ty pójdziesz w prawo, ja pójdę w lewo.” To działanie rozprzestrzenia pokój i skromność, rezygnując z przysługujących praw dla wyższego dobra.

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Nauczanie o łagodności (Księga Przysłów 15:1): „Łagodna odpowiedź uśmierza gniew, lecz przykre słowo wznieca złość.” To praktyczna zasada rozprzestrzeniania skromności w codziennych interakcjach. Korzystna jest łagodna odpowiedź, która promuje pokój.

4. Prorocy Główni (Więksi): Postawa Boga u Izajasza (Księga Izajasza 57:15): „Tak bowiem mówi Wyniosły, który zamieszkuje wieczność, a name Jego — Święty: «Mieszkam na wysokości i w świętości, lecz jestem z człowiekiem skruszonym i pokornym, aby ożywić ducha pokornych i tchnąć życie w serca skruszonych»”. Sam Bóg, Najwyższa Władza, rozprzestrzenia zasadę skromności przez swoje samoobjawienie. Jego działanie nie jest niekorzystne — wręcz przeciwnie, jest źródłem życia. Jego wybór bycia z „pokornym i skruszonym” jest aktywnym promowaniem i uznaniem tej postawy jako uprzywilejowanej przestrzeni Jego zamieszkania, zachęcając tym samym wszystkich do jej naśladowania.

5. Prorocy Mniejsi: Zachęta Zachariasza (Księga Zachariasza 7:9—10): „To mówi Pan Zastępów: Wydawajcie wyroki sprawiedliwe i okazujcie sobie nawzajem miłosierdzie i litość. Nie uciskajcie wdowy i sieroty, obcego i ubogiego.” To bezpośrednie wezwanie proroka do rozprzestrzeniania sprawiedliwości i skromnej postawy poprzez konkretne, korzystne czyny miłosierdzia.

7. Listy Apostolskie: Nauczanie Piotra (1 List Piotra 5:5): „Wszyscy zaś wobec siebie wzajemnie przyobleczcie się w pokorę [skromność], Bóg bowiem pysznym się sprzeciwia, a pokornym łaskę daje.” Apostoł aktywnie rozprzestrzenia zasadę skromności, zachęcając do jej wzajemnego okazywania, co jest korzystne dla całej wspólnoty, ponieważ sprowadza Bożą łaskę.

8. Księgi Apokaliptyczne: Głoszenie wiecznej Ewangelii wszystkim narodom (Księga Objawienia 14:6—7): Anioł lecący przez środek nieba ma „wieczną Ewangelię, aby ją ogłosić mieszkańcom ziemi”. Jego działanie jest „rozprzestrzenianiem” najgłębszej prawdy o Bogu — wezwania do „okazania czci” (ostatecznej formy pokory) i uznania Jego sądu. To „służy” jedynemu celowi: przyprowadzeniu wszystkich do postawy skromności przed Stwórcą. „Wszystko” w tym akcie — czas, posłannictwo, uniwersalny zasięg — jest „korzystne” dla wypełnienia tego zadania, promując nie ludzką chwałę, lecz bojaźń Bożą.

Linia 5: „Kto bogaty w skromność, ten wyruszy, by najechać i ukarać. Wszystko jest korzystne.”

Komentarz: Piąta linia to miejsce władcy, najwyższa pozycja władzy i autorytetu. „Bogactwo w skromności” oznacza tutaj ogromną, autentyczną siłę moralną, która nie wynika z arogancji, ale z głębokiej pewności połączonej z pokorą. Taka osoba nie używa siły dla osobistego zysku lub zemsty. „Najazd i kara” nie są aktem agresji, ale sprawiedliwym i koniecznym wymierzeniem sprawiedliwości — np. przeciwko uciskowi, niesprawiedliwości lub złu, które zagraża wspólnocie. Ponieważ działanie to motywowane jest czystą intencją i autorytetem wypływającym z prawdziwej skromności, a nie pychy, „wszystko jest korzystne” — przynosi porządek, bezpieczeństwo i powszechne uznanie.

Dwie najlepsze analogie:

2. Księgi Historyczne: Król Dawid i sprawa Batszeby (2 Księga Samuela 12:1—14): Gdy prorok Natan konfrontuje Dawida z jego grzechem, opowiadając przypowieść o bogaczu zabierającemu jedyną owieczkę biedakowi, Dawid, pełen oburzenia, wyrokuje: „Żyje Pan! Człowiek, który tego dokonał, jest godzien śmierci!”. Natan oznajmia: „Ty jesteś tym człowiekiem”. Dawid, pomimo swej władzy, okazuje bogactwo skromności — natychmiast uznaje swój grzech i pokutuje: „Zgrzeszyłem wobec Pana”. Jego „najazd” skierowany jest przeciwko własnemu grzechowi, a „kara” to przyjęta pokuta. To działanie, choć bolesne, było korzystne dla przywrócenia jego relacji z Bogiem.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Jezus oczyszcza świątynię (Ewangelia Jana 2:13—17): Jezus, będąc ucieleśnieniem „bogactwa skromności” (pokornego serca), podejmuje radykalny akt „najazdu” — wypędza przekupniów ze świątyni, wywraca ich stoły. To jest „karanie” profanacji domu Jego Ojca. Działanie to, motywowane czystą żarliwością o świętość, a nie osobistą obrazą, było korzystne — objawiło Jego autorytet i na nowo ustanowiło sacrum miejsca.

Przykłady z pozostałych grup:

1. Pięcioksiąg (Tora): Mojżesz i Złoty Cielec (Księga Wyjścia 32:19—20, 25—28): Gdy Mojżesz schodzi z góry i widzi bałwochwalstwo, jego „gniew zapłonął gorąco”. Łamiąc tablice, niszcząc cielca i rozkazując Lewitom: „Załóżcie każdy swój miecz na biodro!… Zabijajcie każdy swego brata, swego przyjaciela, swego krewnego!”, dokonuje sprawiedliwego najazdu i kary. Jego autorytet (bogactwo skromności zdobytej przed Bogiem) pozwala na to drastyczne, ale korzystne dla oczyszczenia obozu działanie.

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Król wymierzający sprawiedliwość w bojaźni Bożej (Księga Przysłów 20:8, 26—28): Mądry władca, „gdy zasiada na tronie sądowym, oczami swymi bada, co jest złe”, by „ukarać” nieprawość. Jego siła nie pochodzi z tyranii, ale z „bogactwa” wewnętrznej prawości i skromności przed Bogiem („lampa Pańska tchnieniem jest Jego: bada najskrytsze zakamarki” — Prz 20:27). Jego „wymierzanie sprawiedliwości” („rozprasza wszelkie zło” — Prz 20:26) jest „korzystne” dla tronu, który „umacnia się sprawiedliwością” (Prz 16:12), a nie siłą.

4. Prorocy Główni (Więksi): Wezwanie Izajasza do sprawiedliwości społecznej (Księga Izajasza 1:17): „Uczcie się dobrze czynić; przestrzegajcie prawa, wspomagajcie uciśnionego, wymierzajcie sprawiedliwość sierocie, w obronie stawajcie wdowie.” To nakaz proroka skierowany do przywódców i całego narodu. Każdy z tych czynów jest korzystny i każdy z nich rozprzestrzenia skromność — promuje bowiem system wartości, w którym siła (władza, pozycja) jest używana nie do pomnażania własnych korzyści, ale do podnoszenia słabych i uciskanych. Działanie zgodne z tym nakazem aktywnie krzewi w społeczeństwie ethos służby i pokory.

5. Prorocy Mniejsi: Wezwanie do nawrócenia jako akt sprawiedliwej kary (Księga Jonasza 3:4—10): Jonasz, w posłuszeństwie Bogu, „wyrusza” do Niniwy i ogłasza jej „karę” (zburzenie za 40 dni). Jednak ten „najazd” słowem nie jest aktem zemsty, ale skromnym narzędziem Bożego miłosierdzia. „Bogactwem” proroka jest nie jego siła, lecz wierność misji. „Wszystko jest korzystne”: król i mieszkańcy Niniwy „okazują skromność” (oblókłszy się w wory, poszcząc), a Bóg cofa wyrok, ukazując, że prawdziwa „kara” ma na celu nawrócenie, a nie zniszczenie.

7. Listy Apostolskie: Paweł przeciwko Piotrowi (List do Galatów 2:11—14): Gdy Piotr w Antiochii pod wpływem judeochrześcijan oddalił się od pogan, Paweł „wystąpił przeciwko niemu otwarcie, ponieważ na to zasłużył”. Używając swego apostolskiego autorytetu („bogactwo skromności” w wierności Ewangelii), „karze” i prostuje publicznie swego kolegę apostoła. Działanie to, choć konfrontacyjne, było korzystne dla czystości doktryny i jedności Kościoła.

8. Księgi Apokaliptyczne: Sąd Baranka (Objawienie 19:11—16): Widzenie Chrystusa jako Wojownika na białym koniu, który „sprawiedliwie sądzi i walczy”, a „z ust Jego wychodzi ostry miecz, by nim uderzyć narody”. To jest ostateczne, eschatologiczne wypełnienie tej linii. Bogactwo skromności Baranka, który został zabity, łączy się z najwyższym autorytetem do sprawiedliwego najazdu i kary na zło, co jest ostatecznie korzystne dla ustanowienia nowego nieba i nowej ziemi.

Linia 6: „Skromność, która zyskuje uznanie. Można wznieść sztandar i pomaszerować, by podbić własne miasto i kraj.”

Komentarz: Linia szósta znajduje się na szczycie heksagramu, poza jego centralną osią. Reprezentuje skromność, która stała się tak widoczna, autentyczna i powszechnie szanowana, że zdobyła uznanie i autorytet moralny. Ta osoba nie musi już działać osobiście; jej sama reputacja jest jak sztandar, który można „wznieść”. „Podbój” o którym mowa, nie jest aktem militarnej agresji, ale moralnego podporządkowania — zdobycia serc i umysłów ludzi, którzy dobrowolnie uznają jej przywództwo i wartości, które reprezentuje. To ostateczny triumf skromności, która staje się podstawą ładu społecznego.

Dwie najlepsze analogie:

2. Księgi Historyczne: Powrót Arki do Jerozolimy (2 Księga Samuela 6:12—19): Król Dawid, po wcześniejszej nieudanej próbie, wprowadza Arkę Przymierza do Jerozolimy z wielką czcią, ale i z pokorą („tańczył przed Panem ze wszystkich sił”). Jego skromność i oddanie zyskały uznanie u Boga i ludu. Ten akt „wznosi sztandar” prawdziwego kultu w stolicy. Jego „podbojem” nie jest militarne zwycięstwo, ale zdobycie serc Izraelitów dla Jerozolimy jako centrum religijnego i moralnego, co umacnia jedność kraju.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Wjazd Jezusa do Jerozolimy (Ewangelia Mateusza 21:1—11): Jezus, ucieleśnienie skromności („cichy i siedzący na osiołku”), dokonuje symbolicznego „podboju” Jerozolimy. Tłumy uznają Go, ścieląc płaszcze i gałązki na drodze i wołając „Hosanna!”. Jego sztandarem jest nie wojsko, ale pokora i prorocze wypełnienie. „Podbija” miasto nie siłą, ale autorytetem moralnym, który zmusza nawet przeciwników do milczącego uznania („Całe miasto poruszyło się i pytano: «Kto to jest?»”).

Przykłady z pozostałych grup:

1. Pięcioksiąg (Tora): Józef jako władca Egiptu (Księga Rodzaju 45:4—8, 50:20): Józef, który przez skromność i wierność doszedł do najwyższej władzy, zyskuje powszechne uznanie. Gdy jego bracia stają przed nim, nie mści się, ale wyjaśnia: „Bóg mnie wysłał przed wami, aby wasze plemię przetrwało na ziemi”. Jego sztandarem jest przebaczenie i Boża opatrzność. Tą postawą „podbija” na nowo swoją rodzinę, jednocząc ją i zapewniając jej przetrwanie.

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Chwała pokornego (Księga Przysłów 29:23): „Pycha człowieka go poniża, lecz pokorny [skromny] duchem osiąga honory.” To zwięzłe stwierdzenie mądrościowe doskonale oddaje zasadę tej linii: ostatecznym skutkiem autentycznej skromności jest zdobycie zaszczytów (uznania).

4. Prorocy Główni (Więksi): Sługa Pański zdobywający uznanie przez cichość (Księga Izajasza 42:1—4, 53:7): Bóg przedstawia swego „Sługę”, który „nie będzie wołał ni podnosił głosu” (skrajna skromność), a jednak „przyniesie prawo narodom” i „na Jego imię narody będą pokładać nadzieję”. Jego „uznanie” nie pochodzi z siły, ale z wierności aż do milczenia „jak jagnię na rzeź”. Ten paradoksalny „podbój” serc („pomaszerować, by podbić”) dokonuje się przez ofiarę, a nie podbój militarny. Jego „sztandarem” jest nie flaga, lecz duch, który „nie złamie trzciny nadłamanej”, zdobywając świat łagodnością.

5. Prorocy Mniejsi: Pokorna Reszta zdobywa moralny autorytet (Księga Micheasza 4:6—7): Pan obiecuje zgromadzić „kulawych” i „tych, których przepędzono” — skromną Resztę — by uczynić ich „potężnym narodem”. Ich siła nie leży w militarnej mocy, ale w autorytecie moralnym: „Pan będzie królował nad nimi na górze Syjon”. To On jest ich „sztandarem”, a ich „uznanie” płynie z Bożego wybrania, nie z ludzkich osiągnięć. Ich „podbój” to przejście od odrzucenia do bycia centrum Bożego królestwa, gdzie narody dobrowolnie zdążają, by szukać mądrości (Mi 4:2).

7. Listy Apostolskie: Wywyższenie Chrystusa (List do Filipian 2:8—11): Chrystus, który „uniżył samego siebie, stawszy się posłusznym aż do śmierci…”, zostaje dlatego „nad wyraz wywyższony”. Bóg „wznosi Jego sztandar” — dał Mu „imię ponad wszelkie imię”, aby „na imię Jezusa zgięło się każde kolano”. Jego skromność zdobyła najwyższe, kosmiczne uznanie, a Jego „podbojem” jest poddanie sobie całego stworzenia.

8. Księgi Apokaliptyczne: Triumf Baranka (Objawienie 7:9—10): Jan widzi „wielki tłum, którego nie mógł nikt policzyć… stojący przed tronem i przed Barankiem”. Wołają oni: „Zbawienie u Boga naszego, Zasiadającego na tronie, i u Baranka!”. Skromność Baranka, który został zabity, zyskała najwyższe uznanie w niebie. Jego sztandar jest niesiony przez wszystkich zbawionych, a Jego „podbój” jest duchowym podbojem ludów i narodów przez ofiarę miłości.

Heksagram 16 — ䷏ Yù (Entuzjazm)

Ogólna idea: Entuzjazm opisuje stan naturalnej, niewymuszonej radości i gotowości do działania, który pojawia się, gdy jesteśmy w harmonii z czasem i prawem naturalnym. Symbolizuje to muzyka, która porusza serca i inspiruje do wspólnego działania. Kluczowe jest, by entuzjazm był właściwie ukierunkowany i prowadził do trwałych osiągnięć, a nie tylko do chwilowej ekscytacji.

Linia 1: „Entuzjazm, który się objawia, przynosi nieszczęście.”

Komentarz: Linia znajduje się na samym dole, jest słaba (yin) i nie ma odpowiedniego połączenia z innymi liniami w heksagramie. Symbolizuje entuzjazm, który objawia się zbyt głośno, zbyt wcześnie lub w sposób niepohamowany i egoistyczny. Jest to fałszywy entuzjazm, pozbawiony prawdziwego fundamentu i dyscypliny, który zamiast inspirować, odstrasza innych lub prowadzi do pochopnych, nieprzemyślanych działań kończących się niepowodzeniem.

Dwie najlepsze analogie:

2. Księgi Historyczne: Uzza stabilizuje Arkę (2 Księga Samuela 6:6—7): Gdy arkę Przymierza wieziono do Jerozolimy, woły potknęły się. Uzza, przejęty gorliwością i prawdopodobnie paniką (entuzjazm, by zapobiec katastrofie), chwycił arkę, by ją ustabilizować. Został jednak ukarany śmiercią przez Boga, ponieważ jego działanie, choć pełne zapału, było nieposłuszne prawu (dotykanie arki było zakazane). Jego niepohamowany, niewłaściwy odruch „objawienia się” entuzjazmu przyniósł nieszczęście.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Synowie Scewy (Dzieje Apostolskie 19:13—16): Pewni wędrowni egzorcyści, widząc sukcesy Pawła, przejęli się entuzjazmem i próbowali nieautoryzowanie używać imienia Jezusa, mówiąc: „Zaklinam was przez Jezusa, którego głosi Paweł”. Zły duch odpowiedział: „Jezusa znam i wiem o Pawle, ale wy coście za jedni?” i pobił ich. Ich entuzjazm był powierzchowny, pozbawiony prawdziwej relacji i autorytetu, i objawiając go, ściągnęli na siebie nieszczęście.

Przykłady z pozostałych grup:

1. Pięcioksiąg (Tora): Nadanie Prawa na Synaju (Księga Wyjścia 19:21—25): Bóg ostrzega Mojżesza, by powstrzymał lud przed zbytnim zbliżaniem się do góry, by „nie runął na nich”. Entuzjazm i ciekawość ludzi, by zobaczyć Boga, gdyby kazali się objawić zbyt bezpośrednio i nieposłusznie, przyniosłoby im unicestwienie.

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Gorliwość bez rozwagi prowadzi do grzechu (Przysłowia 19:2): „Nie jest dobra gorliwość bez rozwagi, a kto jest zbyt prędki, ten uchybia”. To bezpośrednia mądrość odpowiadająca tej linii: entuzjazm (gorliwość) bez namysłu (rozwagi) prowadzi do grzechu (nieszczęścia).

4. Prorocy Główni (Więksi): Butne prowokowanie sądu Bożego (Izajasz 5:18—19): Prorok opisuje tych, którzy „ciągną grzech na powrozach nieprawości”, są pełni fałszywego zapału i buty, prowokując Boga: „Niech się śpieszy, niech przyspieszy swe dzieło, byśmy je widzieli!”. Ich entuzjazm dla zła i prowokowanie Boga objawi się jako straszliwe nieszczęście w postaci Jego sądu.

5. Prorocy Mniejsi: Ślepy entuzjazm do zgubnych sojuszy (Ozeasz 7:8—9): „Efraim miesza się z innymi narodami; Efraim jest jak placek nieobrócony. Obcy pożerają jego siłę, a on o tym nie wie”. Entuzjazm królestwa Izraela (Efraima) do zawierania sojuszy z obcymi mocarstwami (Asyrią, Egiptem) zamiast zaufania Bogu jest entuzjazmem, który się objawia i prowadzi do ich unicestwienia („pożarcia”).

7. Listy Apostolskie: Pusty zapał, który jest jedynie brzękiem (1 Koryntian 13:1): „Gdybym mówił językami ludzi i aniołów, a miłości bym nie miał, stałbym się jak miedź brzęcząca albo cymbał brzmiący”. To metafora pustego, głośnego entuzjazmu (dar języków ćwiczony bez miłości), który „objawia się” w sposób irytujący i bezowocny (brzęczenie), nie przynosząc żadnego pożytku, a więc będący rodzajem duchowego „nieszczęścia” lub porażki.

8. Księgi Apokaliptyczne: Samozadowolenie jako źródło nieszczęścia (Objawienie 3:17—18): Do kościoła w Laodycei: „Mówisz: Jestem bogaty, wzbogaciłem się i niczego mi nie potrzeba; a nie wiesz, że to ty jesteś nieszczęsny”. Ich entuzjazm i samozadowolenie z własnego bogactwa i statusu (entuzjazm, który się objawia w ich przechwałkach) jest w rzeczywistości stanem ślepoty i nagości, który przyniósł i przyniesie im prawdziwe nieszczęście, jeśli się nie nawrócą.

Linia 2: „Mocny jak skała. Nie cały dzień. Wytrwałość przynosi pomyślność.”

Komentarz: Druga linia jest centralna i miękka (yin), ale zajmuje silną pozycję. Reprezentuje ona wewnętrzną stałość i niezłomność („mocny jak skała”) w utrzymywaniu prawidłowego entuzjazmu. Jednak przestroga „nie cały dzień” przypomina, że nawet największa determinacja ma swoje granice i nie może przerodzić się w sztywność lub fanatyzm. Kluczem jest mądra, wytrwała stałość, która dostosowuje się do okoliczności, nie tracąc przy tym swojego fundamentu. Taka postawa prowadzi do pomyślności.

Dwie najlepsze analogie:

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Postanowienie Jezusa (Ewangelia Łukasza 9:51): „Gdy dopełniły się dni Jego wzięcia [z tego świata], postanowił udać się do Jeruzalem”. Decyzja Jezusa, by mimo grożących Mu niebezpieczeństw iść do Jerozolimy, aby wypełnić misję, jest aktem bycia „mocnym jak skała”. Jego entuzjazm (poddanie woli Ojca) było niewzruszone, ale nie było to ślepe szaleństwo — było pełne determinacji i świadomości celu, co przyniosło ostateczną pomyślność (zbawienie).

2. Księgi Historyczne: Budowa murów Jerozolimy (Księga Nehemiasza 4:15—18): Nehemiasz i Judejczycy, budując mur, musieli być „mocni jak skała” w obliczu wrogich spisków. „Pracowaliśmy przy tej pracy, a połowa trzymała włócznie od świtu aż do pojawienia się gwiazd” oraz „noszący ciężary jedną ręką wykonywali pracę, a w drugiej trzymali broń”. Ich wytrwałość była elastyczna („nie cały dzień” tylko na budowę) — łączyli pracę z czujnością, co ostatecznie przyniosło pomyślność (dokończenie muru).

Przykłady z pozostałych grup:

1. Pięcioksiąg (Tora): Abraham wstawia się za Sodomą (Księga Rodzaju 18:22—33): Abraham wykazuje się wytrwałością i odwagą, negocjując z Bogiem o ocalenie Sodomy. Jego determinacja jest „mocna jak skała” (przechodzi od 50 do 10 sprawiedliwych), ale nie jest natrętna ani fanatyczna — wie, kiedy przestać („A gdy skończył rozmowę z Panem, odszedł”). Jego wytrwała, ale rozsądna postawa jest pochwalana.

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Niezłomna wiara w obliczu próby (Hiob 2:9—10): Żona Hioba namawia go: „Złorzecz Bogu i umrzyj!”. Lecz Hiob jej odpowiedział: „Mówisz jak kobieta szalona. Dobro przyjmujemy od Boga. Czemu zła przyjąć nie możemy?” Pomimo wszystko Hiob nie zgrzeszył swoimi ustami. Jego wiara i prawość są „mocne jak skała”, ale nie jest to ślepy upór — to świadoma, wytrwała ufność, która ostatecznie zostaje nagrodzona (pomyślność).

4. Prorocy Główni (Więksi): Jeremiasz (Księga Jeremiasza 20:7—9): Jeremiasz doświadcza wewnętrznej walki. Czuje się zwiedziony i wyśmiany, postanawia nie wspominać już Boga. Lecz: „Stało się w mym sercu jakby palący ogień, nurtujący w mych kościach. daremnie się trudząc, nie mogę go znieść”. Jego powołanie jest siłą „mocną jak skałą”, której nie może się wyprzeć, pomimo że chciałby. Jego wytrwałość w głoszeniu słowa, pomimo wszystko, jest świadectwem tej wewnętrznej, niezłomnej siły.

5. Prorocy Mniejsi: Radość w Panu mimo utraty dóbr (Habakuk 3:17—18): „Choćby nie zakwitła figowa, (…) choćby z owczarni zginęły trzody — jednak ja w Panu będę się radował”. Postawa proroka to archetyp bycia „mocnym jak skała” w wierze, niezależnie od zewnętrznych okoliczności. Jego entuzjazm (radość w Panu) jest niewzruszony, a ta wytrwałość jest źródłem jego siły (pomyślność duchowa).

7. Listy Apostolskie: Stałość w prawdzie wobec zła (List do Efezjan 6:13—14): „Dlatego weźcie na siebie pełną zbroję Bożą, abyście w dzień zły zdołali przeciwstawić się i ostać, zwalczywszy wszystko. Stójcie więc [bądźcie mocni jak skała] opasawszy swe biodra prawdą”. Wezwanie do stałości i niewzruszoności w wierze, opartej na Bożej zbroi, jest tu jasne. Jest to wytrwałość, która ma przetrwać „dzień zły” (określony czas, „nie cały dzień”), prowadząc do ostatecznego zwycięstwa.

8. Księgi Apokaliptyczne: Wierność aż po męczeństwo dla wieńca życia (Objawienie 2:10): „Bądź wierny aż do śmierci, a dam ci wieniec życia”. Obietnica dana Kościołowi w Smyrnie to wezwanie do bycia „mocnym jak skała” w wierze podczas prześladowań. Jest to wytrwałość w określonym, ograniczonym czasie („będziecie cierpieli przez dziesięć dni”), która ma prowadzić do najwyższej pomyślności („wieniec życia”).

Linia 3: „Entuzjazm, który objawia się w patrzeniu w górę, przynosi żal. Wahanie przynosi żal.”

Komentarz: Trzecia linia znajduje się na przejściu od wewnętrznego do zewnętrznego trigramu. Jest słaba (yin) na silnej (yang) pozycji, co tworzy napięcie. „Patrzenie w górę” symbolizuje szukanie aprobaty, uznania lub kierowania się wyłącznie zewnętrznymi bodźcami, a nie prawdziwym, wewnętrznym przekonaniem. Taki entuzjazm jest niesamodzielny, zależny od innych i powierzchowny. Jeśli się go objawia, prowadzi do rozczarowania i żalu („żal”). Również „wahanie” — czyli brak zdecydowania, czy podążać za tym fałszywym entuzjazmem, czy nie — jest tutaj zgubne, ponieważ przedłuża stan nieautentyczności, co również kończy się żalem. Linia przestrzega przed byciem chwiejnym naśladowcą.

Dwie najlepsze analogie:

2. Księgi Historyczne: Eliasz na górze Karmel (1 Księga Królewska 18:21): „I przystąpił Eliasz do całego ludu i rzekł: «Jak długo będziecie chwiać się na obie strony? Jeżeli Pan jest Bogiem, to Jemu służcie, a jeżeli Baal, to służcie jemu!»” Lud izraelski przejawiał entuzjazm wobec Baala („patrzenie w górę” na modę fenicką i na króla Achaba), ale był to entuzjazm niesamodzielny, prowadzący do wewnętrznego rozdarcia i wahania. Eliasz wskazuje, że ten stan musi się skończyć, bo sam w sobie jest powodem do żalu i zguby.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Zaparcie się Piotra (Ewangelia Mateusza 26:69—75): Piotr, przepełniony początkowo entuzjazmem wobec Jezusa („Choćby wszyscy zwątpili w Ciebie, ja nigdy nie zwątpię”), w chwili próby okazuje się chwiejny. Jego „patrzenie w górę” na opinię służących i strażników (obawa przed ich reakcją) każe mu się wyprzeć Mistrza. Po trzykrotnym zaparciu się, „wyszedł na zewnątrz i gorzko zapłakał” — odczuł głęboki żal. Jego wahanie między lojalnością a strachem doprowadziło go do tej upokarzającej sytuacji.

Przykłady z pozostałych grup:

1. Pięcioksiąg (Tora): Lot wybiera dolinę Jordanu (Księga Rodzaju 13:10—13): Lot, patrząc w dół na żyzne pola Jordanu („podniósłszy oczy swoje”), przejawia entuzjazm dla bogactwa i żyzności ziemi. Jego wybór jest podyktowany czysto zewnętrznym, materialnym bodźcem, a nie rozeznaniem moralnym. Prowadzi to do żalu: kończy się mieszkając w Sodomie, zostaje wplątany w wojnę i musi zostać uratowany, a jego żona zamienia się w słup soli.

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Naiwna łatwowierność prowadząca do żalu (Księga Przysłów 14:15): „Prostak daje wiarę każdemu słowu, roztropny rozważa swe kroki.” Prostak przejawia naiwny entuzjazm („patrzenie w górę”) wobec każdej nowej idei lub obietnicy, nie poddając jej rozeznaniu. Taka postawa nieuchronnie prowadzi do błędów i żalu. Przysłowie zachęca do unikania takiej chwiejnej naiwności.

4. Prorocy Główni (Więksi): Powierzchowny entuzjazm bez przemiany serca (Księga Ezechiela 33:30—32): Bóg opisuje Ezechielowi ludzi, którzy entuzjastycznie przychodzą posłuchać jego słów: „Przecież to jest dla nich jak piękna pieśń, śpiewana przy dźwiękach harfy. Słuchają twych słów, ale nie wprowadzają ich w czyn.” Ich entuzjazm jest powierzchowny, jest jedynie „patrzeniem” na proroka jako na źródło rozrywki, bez wewnętrznego zaangażowania. To prowadzi do żalu — słowa nie przynoszą im przemiany i nie uchronią przed sądem.

5. Prorocy Mniejsi: Chwilowy zapał do nawrócenia jak poranna mgła (Ozeasz 6:1—4): Lud, po doświadczeniu sądu, wypowiada entuzjastyczne słowa skruchy: „Chodźcie, powróćmy do Pana!… On nas uleczy!” Lecz Bóg odpowiada: „Czym jest wasza miłość [hebr. hesed]? Jest jak poranna mgła, jak rosa, która prędko znika.” Ich entuzjazm do nawrócenia był chwilowy, powierzchowny i niesamodzielny (wynikał z cierpienia, a nie z głębokiej zmiany). To „wahanie” w prawdziwej wierze przyniosło i przyniesie dalszy żal.

7. Listy Apostolskie: Wahająca się wiara jako źródło niestabilności (List Jakuba 1:6—8): „Niech zaś prosi z wiarą, nie wątpiąc. Kto bowiem wątpi, podobny jest do fali morskiej, wiatrami miotanej i tułającej się. Niech taki człowiek nie myśli, że otrzyma cokolwiek od Pana. Człowiek o rozdwojonej duszy [wahający się], chwiejny jest na wszystkich swoich drogach.” Jakub opisuje dokładnie stan z linii: wahanie, brak autentycznego, wewnętrznego przekonania, które uniemożliwia prawdziwą relację z Bogiem i prowadzi do niezrealizowanych próśb — a więc do żalu.

8. Księgi Apokaliptyczne: Odrzucenie letniości i chwiejności w wierze (Objawienie 3:15—16): „Obyś był zimny albo gorący! A tak, skoro jesteś letni i ani gorący, ani zimny, chcę cię wyrzucić z mych ust.” To najostrzejsze potępienie wahania. Entuzjazm (bycie „gorącym”) Laodycejczyków był jedynie pozorny, „patrzyli w górę” na swoje bogactwo. Ich prawdziwy stan to letniość — chwiejność i brak zdecydowania w wierze, która jest obrzydliwa i powoduje Boży „żal” i odrzucenie.

Linia 4: „Źródło entuzjazmu. Wielkie zdobycze. Nie wątp. Przyjaciele zbierają się jak włosy spinane razem.”

Komentarz: Czwarta linia jest silna (yang) i znajduje się w sercu górnego trigramu, reprezentującego ruch i zewnętrzną ekspresję. To kluczowa linia heksagramu. Jest ona „źródłem entuzjazmu” — prawdziwym, autentycznym przywódcą lub ideą, która naturalnie inspiruje i pociąga za sobą innych. „Wielkie zdobycze” są możliwe, ponieważ energia jest właściwie ukierunkowana. „Nie wątp” to zachęta, by ufać tej czystej, inspirującej sile. Ostatni obraz to metafora doskonałej jedności i harmonii: przyjaciele gromadzą się wokół źródła entuzjazmu w sposób naturalny, zorganizowany i piękny, tak jak włosy spinane razem w idealny kok.

Dwie najlepsze analogie:

2. Księgi Historyczne: Saul po ocaleniu Jabesz (1 Księga Samuela 11:6—8): Gdy Saul usłyszał o trudnej sytuacji mieszkańców Jabesz, „opanował go Duch Boży i zapłonął jego gniew bardzo”. Jego autentyczny, pobożny gniew stał się „źródłem entuzjazmu”. Wziął parę wołów, porąbał je i rozesłał po całym Izraelu, mówiąc: „Tak się uczyni wołom każdego, kto nie wyruszy za Saulem”. Wtedy „zastraszenie Pana padło na lud, i wyruszyli jak jeden mąż”. To idealny obraz „wielkich zdobyczy” i przyjaciół zbierających się w doskonałej jedności („jak włosy spinane razem”) wokół przywódcy poruszonego Duchem.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Zesłanie Ducha Świętego (Dzieje Apostolskie 2:1—4, 41—42): Prawdziwym „źródłem entuzjazmu” jest tu Duch Święty, który zstępuje na apostołów. Przynosi to „wielkie zdobycze” — około trzy tysiące osób przyjmuje chrzest. Nie ma miejsca na wątpliwości — moc jest oczywista i autentyczna. Nowo nawróceni „trwali w nauce Apostołów i we wspólnocie, w łamaniu chleba i w modlitwach”, tworząc idealną wspólnotę, która jest dosłownym obrazem „przyjaciół zbierających się jak włosy spinane razem” w harmonii i jedności.

Przykłady z pozostałych grup:

1. Pięcioksiąg (Tora): Mojżesz schodzi z góry Synaj (Księga Wyjścia 34:29—35): Gdy Mojżesz zszedł do ludu z nowymi tablicami Przymierza, „skóra na jego twarzy promieniała”, gdyż rozmawiał z Panem. Jego oblicze było widzialnym „źródłem entuzjazmu” — autentycznym znakiem bliskości Boga. To przyciągało i jednoczyło lud („przyjaciele zbierają się”), który zbliżał się do niego, a on ogłaszał im słowa Pana („wielkie zdobycze” duchowe).

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Wzajemne ostrzenie charakterów w przyjaźni (Księga Przysłów 27:17): „Żelazo żelazem się ostrzy, a człowiek zaostrza usposobienie swego przyjaciela.” Ten werset obrazuje ideę „przyjaciół zbierających się” nie dla pustej rozrywki, ale dla wzajemnego budowania i zaostrzania swoich charakterów. Taka autentyczna, inspirująca relacja jest „źródłem entuzjazmu” do osobistego rozwoju, prowadzącego do „wielkich zdobyczy”.

4. Prorocy Główni (Więksi): Powołanie Izajasza (Księga Izajasza 6:1—8): Prorok doznaje wizji Boga na tronie, otoczonego przez serafiny. Jego reakcją jest przerażenie i świadomość nieczystości. Jednak gdy jego wina zostaje oczyszczona żarzącym się węglem, słyszy Boże wezwanie: „Kogo mam posłać? Kto by Nam poszedł?”. Izajasz odpowiada z entuzjazmem: „Oto ja, poślij mnie!”. Spotkanie z autentyczną świętością Boga jest „źródłem entuzjazmu”, które całkowicie przemienia i powołuje Izajasza („wielkie zdobycze” dla jego życia i misji). Jego odpowiedź jest natychmiastowa i pewna („nie wątp”), a on sam dołącza do „przyjaciół” — grona proroków wysłanych przez Boga.

5. Prorocy Mniejsi: Prorocze wezwanie jako iskra do odbudowy (Księga Aggeusza 1:12—14): Prorok Aggeusz głosi przesłanie, które budzi autentyczny entuzjazm i bojaźń Pańską w sercach przywódców i ludu. „I zbudził Pan ducha Zorobabela (…) i ducha całej reszty ludu. Tak przyszli i podjęli pracę nad domem Pana Zastępów.” Proroctwo staje się „źródłem entuzjazmu”, który jednoczy („zbierają się”) ludzi do konkretnego, wielkiego dzieła („wielkie zdobycze”) odbudowy świątyni.

7. Listy Apostolskie: Wzajemne umocnienie przez wspólną radość w wierze (List do Rzymian 1:11—12): Paweł pisze: „Pragnę was bowiem ujrzeć, aby wam udzielić jakiegoś daru duchowego dla waszego umocnienia, to jest, abyśmy się wspólnie u was cieszyli, będąc umocnieni przez wspólną wiarę waszą i moją.” Paweł widzi siebie jako „źródło” daru, które ma prowadzić do „wielkich zdobyczy” (umocnienia) i wzajemnego, radosnego budowania wspólnoty („przyjaciele zbierają się” w duchowej jedności).

8. Księgi Apokaliptyczne: Eschatologiczny tłum odkupionych w jedności przed Barankiem (Objawienie 7:9—10): Jan widzi w wizji „wielki tłum, którego nie mógł nikt policzyć, z każdego narodu i wszystkich pokoleń, ludów i języków, stojący przed tronem i przed Barankiem”. To ostateczne wypełnienie idei „przyjaciół zbierających się jak włosy spinane razem” — doskonała, zjednoczona wspólnota odkupionych. „Źródłem entuzjazmu” jest Baranek, a „wielką zdobyczą” jest zbawienie. Nie ma tu miejsca na wątpliwości.

Linia 5: „Trwała choroba. Ale nigdy nie umrze.”

Komentarz: Piąta linia jest zwykle miejsce władcy, ale tutaj jest słaba (yin). Reprezentuje ona stan, w którym siła życiowa lub entuzjazm są trwale osłabione, jakby przez chroniczną, nieuleczalną chorobę. Jednakże, ponieważ linia znajduje się w centralnej i zaszczytnej pozycji w heksagramu Entuzjazmu, oznacza to, że pomimo tej słabości, istota życia lub ducha pozostaje nienaruszona. To sytuacja, w której ktoś jest trwale ograniczony, niesprawny lub pozbawiony pełni sił, ale wciąż posiada wewnętrzną wartość, godność lub cel, który nie może zostać unicestwiony („nigdy nie umrze”). To przetrwanie pomimo trwałej ułomności.

Dwie najlepsze analogie:

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Kobieta cierpiąca na upływ krwi (Ewangelia Łukasza 8:43—48): „A oto kobieta, która od dwunastu lat cierpiała na upływ krwi (…) podeszła z tyłu i dotknęła się frędzli Jego płaszcza”. Jej choroba była trwała, chroniczna, izolująca ją społecznie i religijnie oraz zubażająca. Była w stanie „trwałej choroby”. Jednak jej wiara i determinacja („nigdy nie umrze”) sprawiły, że dotarła do Jezusa i została uzdrowiona, a On potwierdził, że jej wiara ją ocaliła.

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Hiob dotknięty trądem (Księga Hioba 2:7—8, 13:15): „Wtedy szatan (…) dotknął Hioba wrzodami złośliwymi, od stopy do głowy. I Hiob (…) siedział w popiele.” Jego choroba jest fizycznie i psychicznie wyniszczająca, „trwała”. Mimo to jego duchowa istota nie umiera. Jego słynne wyznanie: „Choćby mnie nawet zabił, ufać Mu nie przestanę” (lub w innym tłumaczeniu: „Oto mnie zabija, niemniej ufać Mu będę”) jest kwintesencją „nigdy nie umrze” — wewnętrzna wiara i integralność przetrwają pomimo skrajnego cierpienia ciała.

Przykłady z pozostałych grup:

1. Pięcioksiąg (Tora): Jakub walczący z Aniołem (Księga Rodzaju 32:26, 32): Podczas walki Anioł „dotknął jego stawu biodrowego i wywichnął Jakubowi staw biodrowy”. To uraz, który pozostaje trwały: „Dlatego to synowie Izraela nie jedzą aż do dziś dnia nerwu, który jest w stawie biodrowym”. Jakub zostaje trwale okaleczony („trwała choroba”), ale właśnie wtedy otrzymuje błogosławieństwo i nowe imię Izrael. Jego duchowa moc i przeznaczenie nie umierają, a wręcz zostają wzmocnione przez tę „chorobę”.

2. Księgi Historyczne: Król Asa pod koniec życia (2 Księga Kronik 16:12): „W trzydziestym dziewiątym roku swego panowania Asa zachorował na nogi, a choroba jego była bardzo ciężka. Jednakże nawet podczas swej choroby nie szukał Pana, lecz lekarzy.” Asa cierpi na ciężką, „trwałą chorobę” nóg. Tekst sugeruje, że jego duchowa kondycja (poleganie na ludzkiej pomocy zamiast na Bogu) jest jeszcze gorsza niż fizyczna. Mimo to pozostaje królem — jego pozycja i życie „nie umierają”, ale jest to smutny przykład przetrwania pozbawionego prawdziwego entuzjazmu lub wiary.

4. Prorocy Główni (Więksi): Ezechiel ożywiający kości (Księga Ezechiela 37:1—3, 11): Wizja suchych kości to obraz całego ludu Izraela w niewoli, który woła: „Wyschły kości nasze, minęła nadzieja nasza, już po nas!”. To stan absolutnej, „trwałej choroby” narodowej i duchowej — są jak martwi. Lecz proroctwo Ezechiela niesie przesłanie, że nawet z tej sytuacji Bóg może ich podnieść do życia. Ich istota jako ludu Bożego „nie umarła” ostatecznie.

5. Prorocy Mniejsi: Radość w Panu przetrwawszy całkowitą ruinę (Habakuk 3:17—18): „Choćby nie zakwitła figa (…) choćby z owczarni zginęły trzody — jednak ja w Panu będę się radował”. Prorok opisuje sytuację totalnej klęski i „choroby” ekonomicznej i społecznej. Mimo to jego wewnętrzny entuzjazm i ufność („ja w Panu”) nie umiera. Jest to duchowe „nigdy nie umrze” w obliczu zewnętrznej katastrofy.

7. Listy Apostolskie: Moc doskonalona w słabości przez łaskę (2 List do Koryntian 12:7—9): „Aby zaś nie wynosił mnie zbytnio ogrom objawień, dany mi został oścień dla ciała (…) Trzykrotnie prosiłem Pana, by odstąpił ode mnie. Lecz [Pan] powiedział do mnie: «Wystarczy ci mojej łaski. Moc bowiem w słabości się doskonali»”. „Oścień” Pawła to jego „trwała choroba” (prawdopodobnie fizyczna), której nie można usunąć. Jednak właśnie przez nią doświadcza on mocy Chrystusa, która w nim „nie umiera”, a wręcz dzięki tej słabości jest doskonalona.

8. Księgi Apokaliptyczne: Do kościoła w Sardes (Objawienie 3:1—2): „Masz imię, że żyjesz, a jesteś umarły. Czuwaj i umacniaj resztę, która miała umrzeć.” To odwrotna sytuacja: zewnętrznie kościół wydaje się funkcjonować (nie umarł), ale wewnętrznie jest martwy („trwała choroba” duchowa). Wezwanie do czuwania jest wezwaniem do ożywienia tej resztki życia, która jeszcze „nie umarła” całkowicie i może zostać wzmocniona.

Linia 6: „Oszołomiony entuzjazmem. Lecz później nastąpi przemiana. Nie ma winy.”

Komentarz: Najwyższa linia heksagramu znajduje się poza jego główną dynamiką, na skraju sytuacji. Reprezentuje stan, w którym entuzjazm przeradza się w swoją karykaturę: w oszołomienie, upojenie, huczną zabawę pozbawioną treści lub fanatyzm odcięty od rzeczywistości. Jednak przestroga „później nastąpi przemiana” wskazuje, że ten stan jest chwilowy i nieuchronnie prowadzi do opamiętania, kaca moralnego lub rozczarowania, które otwierają oczy. Ponieważ ta przemiana jest naturalną konsekwencją i prowadzi do nauki, osoba, która tego doświadczyła, jest wolna od trwałej winy („nie ma winy”).

Dwie najlepsze analogie:

1. Pięcioksiąg (Tora): Złoty Cielec i grzech w Baal-Peor (Księga Wyjścia 32:19—26; Księga Liczb 25:6—13):

— Złoty Cielec: Gdy Mojżesz zszedł z góry Synaj, zastał lud „oszołomionym entuzjazmem” — tańczącym i bawiącym się wokół bożka. Jego gniew i zniszczenie cielca to „przemiana”, która następuje później. Ci, którzy opowiedzieli się po stronie Pana (Lewici), zostali oczyszczeni — dla nich „nie ma winy” w sensie ostatecznego sądu.

— Baal-Peor: Izraelici, oszołomieni entuzjazmem dla Moabickich kobiet i ich bogów, zaczęli brać udział w orgiastycznych kultach. „Przemiana” nadeszła przez Pinchasa, który swym gorliwym czynem powstrzymał plagę. Jego gorliwość została uznana za cnotę, a jego ród obdarzony przymierzem pokoju — „nie ma winy” dla tych, którzy opamiętali się i pozostali wierni.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Przypowieść o synu marnotrawnym (Ewangelia Łukasza 15:11—24): Młodszy syn, oszołomiony entuzjazmem dla wolności i życia na własnych zasadach („Ojcze, daj mi część majątku”), trwoni wszystko na „rozrzutne życie”. Gdy kończą się pieniądze, nadchodzi „przemiana” — opamiętanie („przypomniał sobie”). Decyduje się wrócić do ojca. Ojciec nie obwinia go, ale wyprawia ucztę — jego powrót oczyszcza go z winy („nie ma winy” w oczach ojca).

Przykłady z pozostałych grup:

2. Księgi Historyczne: Prorocy Baala na górze Karmel (1 Księga Królewska 18:26—29, 38—40): Prorocy Baala są w stanie ekstatycznego, „oszołomionego entuzjazmu”: „tańczyli przygotowanym ołtarzem”, „przekłuwali się nożami i lancami, aż krew z nich spływała”, „wpadali w ekstazę”. Ich entuzjazm jest głośny, fanatyczny i całkowicie bezowocny („nie było głosu, ani odpowiedzi”). „Przemiana” następuje radykalnie: ogień Pański pochłania ofiarę Eliasza, demaskując bezsilność Baala. Lud, widząc to, opamiętuje się i uznaje Pana. Prorocy Baala zostają ukarani śmierć. Dla ludu, który porzucił bałwochwalstwo, „nie ma winy” — zostaje pojednany z Bogiem.

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Upojenie winem i kac moralny jako nauka (Księga Przysłów 23:29—35): Opisuje stan pijanego: „Kto ma zgryzotę? Kto biadanie? Kto się czubi? Kto wzywa pomocy? Kto ma podbite oczy? Ci, co spóźniają się przy winie (…) W końcu kąsa jak wąż (…) Rano budzisz się i mówisz: «Kto mnie uderzył?»” To doskonały literacki opis „oszołomionego entuzjazmu” i „przemiany”, która nastąpiła (kac moralny i fizyczny). Mądrość polega na unikaniu takiego stanu, ale jeśli do niego dojdzie, jest to lekcja („nie ma winy” jeśli się na niej uczymy).

4. Prorocy Główni (Więksi): Pijaństwo przywódców i nieuchronny sąd oczyszczenia (Izajasz 28:1, 7—8): Prorok mówi o pijanych przywódcach Efraima: „Biada pysznej koronie pijaków z Efraima! (…) Nawet kapłan i prorok chwieją się od mocnego trunku, opili się winem (…) bo wszystkie stoły są pełne wymiocin, nie ma miejsca czystego.” To obraz przywódców „oszołomionych entuzjazmem” dla alkoholu i własnej pychy. Zapowiadany sąd jest nieuniknioną „przemianą”, która ma ich oczyścić, choć będzie bolesna.

5. Prorocy Mniejsi: Bunt i ucieczka przed powołaniem prowadzące do przemiany (Księga Jonasza 1:1—16): Jonasz, „oszołomiony entuzjazmem” dla własnego zdania i sprzeciwu wobec Boga, ucieka do Tarszisz. „Przemiana” przychodzi gwałtownie przez burzę i pobyt we wnętrznościach ryby. To doświadczenie prowadzi do opamiętania i modlitwy. Bóg daje mu drugą szansę — „nie ma winy” w sensie, że jego misja nie została anulowana z powodu jego buntu.

7. Listy Apostolskie: Kara oczyszczająca za niegodne przyjmowanie Eucharystii (1 List do Koryntian 11:27—32): Paweł pisze o niegodnym spożywaniu Wieczerzy Pańskiej: „Dlatego też wielu pośród was jest słabych i chorych, a niemało umarło.” Ci, którzy podchodzili do Eucharystii w sposób lekki, „oszołomieni” może własną obojętnością lub podziałami, doświadczali sądu („przemiana” w postaci choroby). Lecz Paweł dodaje: „Gdy bowiem sądzimy przez Pana, poddani jesteśmy karności, abyśmy nie byli potępieni ze świata.” Kara ta ma charakter oczyszczający i edukacyjny — prowadzi do opamiętania, więc ostatecznie „nie ma [trwałej] winy” dla tych, którzy się poprawią.

8. Księgi Apokaliptyczne: Do kościoła w Laodycei (Objawienie 3:19): „Wszystkich, których kocham, karcę i ćwiczę. Bądź więc gorliwy i nawróć się!” Laodycejczycy są „oszołomieni” swoim bogactwem i samozadowoleniem. Bóg zapowiada „przemianę” poprzez karcenie i ćwiczenie. Celem tego procesu nie jest potępienie, ale doprowadzenie do gorliwości i nawrócenia. Dla tych, którzy przyjmą to karcenie, „nie ma winy” — są oczyszczeni.

Heksagram 17 — ䷐ Suí (Podążanie)

Ogólna idea: Heksagram Podążania symbolizuje gotowość do pójścia za tym, co właściwe i inspirujące, harmonijne dostosowanie się, entuzjazm i naturalną skłonność do naśladowania. Chodzi o podążanie za prawdą, silnym przywódcą lub słuszną sprawą z wewnętrznego przekonania, a nie z przymusu. Akcentuje się tu również umiejętność bycia dobrym przewodnikiem, za którym warto podążać.

Linia 1: „Urzędnik zmienia się. Wytrwałość przynosi pomyślność. Wychodząc poza bramę, nawiążesz kontakty.”

Komentarz: Linia znajduje się na samym dole i symbolizuje początek zmiany. „Urzędnik zmienia się” — oznacza to gotowość do porzucenia starych, sztywnych stanowisk i otwarcie się na nowe wpływy. To decyzja o podążaniu za czymś wartościowszym. „Wytrwałość przynosi pomyślność” wskazuje, że ta zmiana nie jest kaprysem, ale świadomą, trwałą decyzją. „Wychodząc poza bramę, nawiążesz kontakty” — błogosławieństwo płynie z wyjścia ze swojej strefy komfortu, z otwarcia się na świat i nawiązania owocnych relacji z innymi.

Dwie najlepsze analogie:

1. Pięcioksiąg (Tora): Powołanie Abrama (Księga Rodzaju 12:1—5): Bóg mówi do Abrama: „Wyjdź z twojej ziemi rodzinnej i z domu twego ojca do kraju, który ci ukażę”. Abram, jak „urzędnik zmieniający się”, porzuca swoją dotychczasową pozycję, rodzinne miasto i wyrusza w nieznane, podążając za Bożym wezwaniem. Jego „wytrwałość” w tej wierze czyni go błogosławieństwem dla narodów. „Wychodząc poza bramę” swego znanego świata, nawiązuje przymierze z Bogiem.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Powołanie Mateusza (Ewangelia Mateusza 9:9): Jezus mówi do Mateusza, celnika (dosłownie „urzędnika” zajmującego się pobieraniem podatków): „Pójdź za Mną!”. Mateusz „zmienia się” — natychmiast porzuca swoje stanowisko i podąża za Jezusem. Jego decyzja jest trwała („wytrwałość”). Następnie, „wychodząc poza bramę” swojej komory celnej, nawiązuje nowe „kontakty” — wydaje przyjęcie, na które zaprasza innych celników i grzeszników, by spotkali Jezusa.

Przykłady z pozostałych grup:

2. Księgi Historyczne: Rut Moabitka (Księga Rut 1:16—17): Rut decyduje się podążać za swoją teściową Noemi, porzucając swoją ojczyznę (Moab) i bogów. Mówi: „Twój naród będzie moim narodem, a twój Bóg będzie moim Bogiem”. To radykalna „zmiana urzędnika” — jej tożsamości i lojalności. Jej wytrwała decyzja („wytrwałość”) prowadzi ją „poza bramę” do Betlejem, gdzie nawiązuje kontakt z Boazem, co zmienia jej los.

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Zaufanie Bożej mądrości zamiast do własnego rozumu (Przysłów 3:5—6): „Zaufaj Panu z całego swego serca… We wszystkich twych drogach myśl o Nim, a On prostować będzie twoje ścieżki”. To zachęta do „podążania” za Bożą mądrością z całego serca, a nie polegania na własnym, ograniczonym rozumie („zmiana urzędnika”). Obietnica prostowania ścieżek to obietnica „pomyślności” z wytrwałości w tym podążaniu.

4. Prorocy Główni (Więksi): Odpowiedź proroka na powołanie i gotowość do misji (Księga Izajasza 6:8): Gdy Bóg pyta: „Kogo mam posłać? Kto by Nam poszedł?”, Izajasz odpowiada: „Oto ja, poślij mnie!”. To moment jego profetycznej „zmiany”. Porzuca on swoją dotychczasową pozycję i gotowość do podążania za Bożym poleceniem, by „wyjść poza bramę” i nawiązać kontakt z ludem Izraela z trudnym przesłaniem.

5. Prorocy Mniejsi: Posłuszeństwo powołaniu mimo niechęci (Księga Jonasza 3:1—3): Po nieudanej ucieczce Jonasz w końcu „zmienia się”. Słyszy ponowne wezwanie Pana i tym razem „podąża” — idzie do Niniwy. Jego „wytrwałość” w wykonaniu tego zadania (choć niechętna) przynosi „pomyślność” w postaci nawrócenia całego miasta. „Wyszedł poza bramę” swojej niechęci i nawiązał kontakt z Niniwitami.

7. Listy Apostolskie: Nawrócenie i nowe życie w Chrystusie (List do Filipian 3:7—8): Sam Apostoł Paweł opisuje w swoim liście radykalną „zmianę urzędnika”: „Lecz to wszystko, co mi było zyskiem, ze względu na Chrystusa uznałem za stratę. […] i uważam to za śmieci, by zyskać Chrystusa”. Paweł porzuca swoją dawną tożsamość i osiągnięcia (hebrajczyk z Hebrajczyków, faryzeusz) — to jest „zmiana”. Jego „wytrwałość” polega na trwaniu w tym nowym, podążającym za Chrystusem życiu. „Wyjście poza bramę” to wejście na nową drogę wiary, a „nawiązane kontakty” to wspólnota z braćmi w Kościele, do którego pisze.

8. Księgi Apokaliptyczne: Wezwanie do wyjścia z Babilonu (Objawienie 18:4): „Lud mój, wyjdźcie z niej [Babilonu — symbolu zła], byście nie mieli udziału w jej grzechach”. To wezwanie do radykalnej „zmiany” — porzucenia systemu świata i podążania za Bogiem w czystości. „Wytrwałość” w oddzieleniu się zapewnia ocalenie („pomyślność”). „Wyjście poza bramę” Babilonu jest warunkiem nawiązania nowej, czystej komunii z Bogiem.

Linia 2: „Przywiązuje się do małego chłopca, traci dorosłego mężczyznę.”

Komentarz: Linia jest słaba (yin) na silnym (yang), centralnym miejscu, co wskazuje na dobrą intencję, ale błędny wybór. Symbolizuje sytuację, w której ktoś, mając do wyboru podążanie za kimś dojrzałym, silnym i wartościowym („dorosły mężczyzna”), zamiast tego wybiera łatwiejszą, lecz błahą i niedojrzałą alternatywę („mały chłopiec”). To błąd w ocenie wartości, krótkowzroczność i przywiązanie do tego, co bliskie, przyjemne lub wygodne, ale nie prowadzące do rozwoju. ostrzega przed trwonieniem energii na niewłaściwe obiekty podążania.

Dwie najlepsze analogie:

1. Pięcioksiąg (Tora): Ezaw sprzedaje pierworództwo (Księga Rodzaju 25:29—34): Ezaw, wracając z pola zmęczony i głodny, ceni natychmiastową gratyfikację („mały chłopiec” — miska soczewicy) nad wieczną, duchową wartością („dorosły mężczyzna” — pierworództwo i związane z nim błogosławieństwo). Jego decyzja to klasyczny przykład straty czegoś wielkiego dla czegoś małego.

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Głupiec z Księgi Przysłów (Przysłów 7:6—27): Młody, naiwny mężczyzna zostaje zwabiony przez cudzołożną kobietę, która oferuje mu chwilową, zmysłową przyjemność („mały chłopiec”). Podąża za nią, odrzucając mądrość i prawość („dorosłego mężczyznę”). Kończy to się dla niego duchową i często fizyczną ruiną: „Wielu bowiem położyła trupem, a wielu najlepszych zabiła”.

Przykłady z pozostałych grup:

2. Księgi Historyczne: Lud Izraela prosi o króla (1 Księga Samuela 8:4—22): Izrael odrzuca Boga jako swojego niewidzialnego Króla („dorosłego mężczyznę”) i domaga się ziemskiego monarchy „jak u wszystkich innych narodów” („małego chłopca” — ludzką, niedoskonałą instytucję na wyciągnięcie ręki). Samuel ostrzega ich przed konsekwencjami tej decyzji (podatki, pobór do wojska), ale oni trwają przy swoim wyborze, tracąc wyjątkową relację z Bogiem.

4. Prorocy Główni (Więksi): Izrael zawiera sojusze z Egiptem (Księga Izajasza 30:1—3, 31:1): Bóg przez Izajasza gani przywódców Judy, którzy „zawierają przymierze, ale nie za moim Duchem”, szukając pomocy u faraona („mały chłopiec” — ludzka potęga militarna) zamiast ufności w Panu („dorosły mężczyzna” — Boska opieka). „Biada tym, którzy idą do Egiptu po pomoc (…) ale nie patrzą na Świętego Izraela i nie szukają Pana”.

5. Prorocy Mniejsi: Kapłani izraelscy porzucają Boga (Księga Ozeasza 4:6): „Odrzuciłeś poznanie, więc i Ja ciebie odrzucę od kapłaństwa mego; zapomniałeś o Prawie twojego Boga, więc i Ja zapomnę o twoich synach”. Kapłani, zamiast podążać za Bogiem („dorosły mężczyzna”), przywiązali się do bałwochwalstwa i własnych pożądliwości („mały chłopiec”), tracąc tym samym swoją godność i powołanie.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Młody bogaty władca (Ewangelia Mateusza 19:16—22): Młody człowiek pyta Jezusa o życie wieczne. Okazuje się jednak, że jest przywiązany do swojego bogactwa („mały chłopiec”). Gdy Jezus każe mu je porzucić i podążać za Sobą („dorosły mężczyzna”), „odszedł zasmucony, miał bowiem wiele posiadłości”. Wyraźnie wybrał to, co ziemskie i tymczasowe, tracąc to, co wieczne.

7. Listy Apostolskie: Demas (2 List do Tymoteusza 4:10): „Demas bowiem mnie opuścił, umiłowawszy teraźniejszy świat”. Paweł podaje smutny przykład swojego współpracownika, Demasa, który porzucił podążanie z Apostołem za Ewangelią („dorosły mężczyzna”), by podążyć za pokusami i wartościami „teraźniejszego świata” („mały chłopiec”).

8. Księgi Apokaliptyczne: Fałszywy wybór obiektu czci (Księga Objawienia 13:3—4, 8): Cała ziemia „podąża” (gr. epistrephō) za Bestią, zdumiona jej pozorną władzą i autorytetem, które naśladują prawdziwą moc („mały chłopiec” jako fałszywy, niedojrzały substytut). Poprzez ten wybór, ludzkość „traci” relację z prawdziwym Bogiem i Barankiem („dorosłym mężczyzną”), którego imię jest zapisane w księdze życia od założenia świata. To eschatologiczne wypełnienie błędu polegającego na przywiązaniu się do tego, co spektakularne i potężne w świecie, zamiast do tego, co prawdziwie boskie i wieczne.

Linia 3: „Przywiązuje się do dorosłego mężczyzny, traci małego chłopca. Podążając, coś znajdziesz. Wytrwałość w tym, co właściwe, przynosi pomyślność.”

Komentarz: Linia znajduje się na przejściu od dolnego do górnego trigramu, co wskazuje na konieczność dokonania wyboru. Jest to odwrotność poprzedniej linii. Osoba świadomie i celowo porzuca mniej wartościowe, niedojrzałe opcje lub związki („mały chłopiec”), aby podążać za tym, co prawdziwie wartościowe, dojrzałe i prowadzące do rozwoju („dorosły mężczyzna”). To wymaga wyrzeczenia, ale jest słuszną decyzją. „Podążając, coś znajdziesz” — nagrodą za ten właściwy wybór jest znalezienie prawdziwego celu, wartości lub głębszej relacji. „Wytrwałość w tym, co właściwe” podkreśla, że nie jest to chwilowy kaprys, ale trwałe postanowienie, które owocuje pomyślnością.

Dwie najlepsze analogie:

1. Pięcioksiąg (Tora): Abram oddziela się od Lota (Księga Rodzaju 13:5—12): Gdy spór pasterzy zmusza do decyzji, Abram, jako starszy, mógłby wymusić swój wybór. Zamiast tego, porzuca prawo pierwszeństwa („traci małego chłopca” — łatwiejszą, egoistyczną ścieżkę konfliktu) i pozwala Lotowi wybrać first. Lot wybiera żyzną dolinę Jordanu, kierując się czysto materialnymi pobudkami. Abram, „przywiązując się do dorosłego mężczyzny” (ufności w Bożej obietnicy), wybiera pozornie gorszą ziemię. Jego decyzja jest „właściwa” i natychmiast zostaje nagrodzona („podążając, coś znajdziesz”) — Bóg ponawia i rozszerza swoją obietnicę dotyczącą całej ziemi, którą Abram ogląda.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Powołanie apostołów (Ewangelia Mateusza 4:18—22): Piotr, Andrzej, Jakub i Jan, usłyszawszy wezwanie Jezusa, „natychmiast zostawili sieci i poszli za Nim” (Mt 4:20). Porzucili swoją dotychczasową pracę, źródło utrzymania i znane życie („tracą małego chłopca”), aby podążać za Chrystusem („przywiązują się do dorosłego mężczyzny”). Ich „wytrwałość w tym, co właściwe” uczyniła ich fundamentem Kościoła, a „znaleźli” życie wieczne i apostolską misję.

Przykłady z pozostałych grup:

2. Księgi Historyczne: Rut wybiera Noemi i Boga (Księga Rut 1:14—18): Orpa całuje teściową i wraca do swojego ludu i bogów (wybór „małego chłopca” — bezpieczeństwa znanego świata). Rut natomiast radykalnie „traci” tę opcję. Mocno „przywiązuje się do dorosłego mężczyzny” — decyduje się podążać za Noemi i jej Bogiem, Jahwe. Jej słynna deklaracja wiary jest zapisem tego wyboru. „Znajduje” nową ojczyznę, nową rodzinę i miejsce w linii przodków Dawida i Mesjasza.

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Mądrość vs. głupota (Księga Przysłów 8:10—11, 35): Mędrzec nawołuje do wyboru Mądrości: „Przyjmijcie moją naukę, a nie srebro, i raczej wiedzę niż szlachetny złoto! Bo lepsza jest mądrość niż perły… Kto mnie bowiem znajdzie, ten znajdzie życie”. Odrzucenie głupoty i dóbr materialnych („mały chłopiec”) na rzecz podążania za Mądrością („dorosły mężczyzna”) prowadzi do znalezienia życia i łaski u Pana.

4. Prorocy Główni (Więksi): Powołanie Ezechiela (Księga Ezechiela 2:1—3:11): Bóg powołuje Ezechiela, by był prorokiem dla zbuntowanego domu Izraela. Prorok musi „stracić małego chłopca” — swoje poczucie niemocy („Synu człowieczy, nie bój się ich!”) i prawdopodobnie nadzieję na łatwą misję. Zamiast tego ma „przywiązać się do dorosłego mężczyzny” — przyjąć trudne, niepopularne Słowo Boże („otworzył me usta”) i podążać za Bożym rozkazem, nawet jeśli ludzie nie będą go słuchać. Jego „wytrwałość w tym, co właściwe” ma polegać na wiernym głoszeniu, niezależnie od skuteczności. W zamian „znajduje” sens i cel w byciu strażnikiem dla Izraela.

5. Prorocy Mniejsi: Czystość małżeństwa (Księga Malachiasza 2:14—16): Prorok potępia mężów, którzy zdradzają „żonę swej młodości” (wiążąc się z obcymi kobietami lub odsyłając swe prawowite żony). Wezwanie to to nakaz „przywiązania się do dorosłego mężczyzny” — wierności przymierzu małżeńskiemu, które jest związane z przymierzem z Bogiem — i „utraty małego chłopca” — porzucenia nieprawego związku lub egoistycznej drogi. Bóg mówi: „Nienawidzę rozwodu”.

7. Listy Apostolskie: Paweł i utrata wszystkich zysków (List do Filipian 3:7—8): Paweł dokonuje radykalnego rozliczenia: „Lecz to wszystko, co mi było zyskiem, ze względu na Chrystusa uznałem za stratę. […] i uznaję to za śmieci, by zyskać Chrystusa”. Jego żydowskie pochodzenie, faryzeuszowska prawość — wszystko, co było jego chlubą („mały chłopiec”) — zostało odrzucone jako strata dla podążania za wyższym poznaniem Chrystusa („dorosły mężczyzna”). To pozwoliło mu „znaleźć” sprawiedliwość z wiary.

8. Księgi Apokaliptyczne: Wezwanie do wytrwałości w Smyrnie (Objawienie 2:10): „Bądź wierny aż do śmierci, a dam ci wieniec życia”. To wezwanie do „wytrwałości w tym, co właściwe” pomimo prześladowań, ubóstwa i więzienia. Mają trwać przy Chrystusie („dorosły mężczyzna”), odrzucając pokusę zaparcia się wiary dla uniknięcia cierpienia („mały chłopiec”). Obietnica „wieńca życia” jest tym, co „znajdą” przez swoją wierność.

Linia 4: „Podążanie przynosi łup. Wytrwałość prowadzi do nieszczęścia. Mając prawdę na drodze, jakąż winę można by mieć?”

Komentarz: Linia jest silna (yang) na słabym (yin) miejscu, co wskazuje na nadmierny zapał. Osoba na tej pozycji odnosi sukces w podążaniu („łup”), ale staje przed pokusą, by iść za tym sukcesem ślepo i bezkrytycznie („wytrwałość prowadzi do nieszczęścia”). Ślepe, fanatyczne trwanie w raz obranej drodze, bez otwarcia na zmiany i nowe wskazówki, prowadzi do upadku. Kluczowe jest pytanie retoryczne: jeśli działa się z czystym sercem, w prawdzie i zgodzie z tao Drogi („mając prawdę na drodze”), to nawet jeśli zewnętrzny wynik będzie niepomyślny, nie ponosi się winy. Wewnętrzna prawość jest ważniejsza niż zewnętrzny sukces.

Dwie najlepsze analogie:

2. Księgi Historyczne: Król Saul ofiaruje całopalenie (1 Księga Samuela 13:8—14): Saul odniósł militarne sukcesy („podążanie przynosi łup”), ale gdy czekał na Samuela, by złożyć ofiarę, zniecierpliwił się. Działał z dobrej woli, chcąc zagrzać wojsko do walki, ale przekroczył swoje uprawnienia, podążając ślepo za logiką sukcesu militarnego i nie czekając na Boże polecenie („wytrwałość [w swojej decyzji] prowadzi do nieszczęścia”). Samuel karze go utratą królestwa. Saul działał, wierząc, że ma „prawdę na drodze” (ocalenie Izraela), ale jego czyn wynikał z braku zaufania, a nie z czystej prawdy.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Piotr broni Jezusa (Ewangelia Mateusza 16:21—23): Tuż po tym, jak Piotr wyznał wiarę w Jezusa jako Mesjasza („podążanie przynosi łup” — został nazwany skałą), Jezus zaczyna mówić o swojej męce. Piotr, w gorliwości („wytrwałość” w swojej wizji potężnego Mesjasza), począł Go upominać: „Panie, niech Cię Bóg broni! Nie przyjdzie to na Ciebie”. Działał z głębokiego przywiązania, wierząc, że ma „prawdę na drodze”. Jednak Jezus surowo go skarcił: „Zejdź Mi z oczu, szatanie!”. Ślepe trwanie Piotra w swojej wizji była przeszkodą dla Bożego planu.

Przykłady z pozostałych grup:

1. Pięcioksiąg (Tora): Mojżesz uderza w skałę (Księga Liczb 20:7—12): Mojżesz, zirytowany narzekaniem ludu, odniósł się do sukcesu z przeszłości (wydobycia wody ze skały). Tym razem jednak, zamiast przemówić do skały jak nakazał Bóg, uderzył w nią dwa razy. Działał, by udowodnić swoją władzę i zaspokoić pragnienie ludu („podążanie przynosi łup”), ale uczynił to w gniewie i nieposłuszeństwie („wytrwałość” w swojej frustracji). Skutek był dobry (woda popłynęła), ale droga była zła. Z powodu tej decyzji, motywowanej brakiem zaufania, nie wszedł do Ziemi Obiecanej.

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Przestroga przed własną mądrością (Księga Przysłów 3:5—7): „Nie polegaj na własnej mądrości… Nie bądź mądry we własnych oczach”. Ten fragment jest bezpośrednią przestrogą przed ślepym podążaniem za własnym, ograniczonym rozumieniem sukcesu („łupem”), które prowadzi do pychy i upadku („nieszczęście”). Wezwanie jest, by zawsze „w swoich wszystkich drogach myśleć o Nim” — to jest „prawda na drodze”, która oczyszcza motywacje.

4. Prorocy Główni (Więksi): Gorliwość bez wiedzy (Księga Izajasza 58:1—14): Lud pości i praktykuje religijność, oczekując Bożej nagrody („łup”). Lecz Bóg przez Izajasza karci ich: wasze posty prowadzą do waśni i walk. Wasza „wytrwałość” w zewnętrznym rytuale prowadzi do nieszczęścia, bo nie towarzyszy jej „prawda na drodze” — czyli sprawiedliwość, miłosierdzie i uwolnienie uciśnionych. Dopiero gdy podążanie będzie autentyczne, wtedy „zawsze będziesz się napawał wskazówkami Pana”.

5. Prorocy Mniejsi: Ofiary bez posłuszeństwa (Księga Ozeasza 6:6): „Miłości pragnę, nie krwawej ofiary, poznania Boga bardziej niż całopaleń”. Bóg odrzuca rytualną „wytrwałość” Izraela w składaniu ofiar („łup” religijnej zasługi), ponieważ nie szli za istotą przymierza — miłością i poznaniem Boga („prawda na drodze”). Ich ślepe trwanie w praktykach, przy jednoczesnym braku wierności, prowadziło do sądu.

7. Listy Apostolskie: Działanie bez miłości (1 List do Koryntian 13:1—3): Paweł opisuje spektakularne sukcesy: mówienie językami, prorokowanie, heroizm („podążanie przynosi łup”). Lecz stwierdza, że jeśli nie towarzyszy im miłość, są niczym. Ślepe podążanie za darami, charyzmatami czy nawet ofiarnością bez fundamentalnej „prawdy na drodze”, jaką jest miłość, jest bezowocne („jestem niczym”) i ostatecznie prowadzi do straty („nic nie zyskam”).

8. Księgi Apokaliptyczne: Wierne świadectwo pomimo pozornej klęski (Księga Objawienia 13:9—10, 14:12): Święci, którzy „idą za Barankiem” i „strzegą przykazań Bożych”, są pokonani przez Bestię (doznają „nieszczęścia” — uwięzienia i miecza). Jednak ich „podążanie” jest czyste („mają prawdę na drodze”), a ich pozorna przegrana jest w rzeczywistości zwycięstwem wierności. „Tu się okazuje wytrwałość świętych” — nie jest to ślepa wytrwałość prowadząca do upadku, lecz wierność aż do śmierci, która „nie ponosi winy” i zostaje nagrodzona w ostatecznym rozrachunku. Ich „łupem” jest nie ziemski triumf, lecz przynależność do Baranka.

Linia 5: „Prawda wobec tego, co dobre. Przynosi pomyślność.”

Komentarz: Linia jest silna (yang) na centralnym, honorowym i władczym miejscu (piąta pozycja). Reprezentuje ideał podążania: przywódcę lub zasadę, która jest w pełni godna naśladowania. Jej siła nie leży w przymusie, ale w autentyczności, prawości i dobroci („Prawda wobec tego, co dobre”). To przyciąga innych w naturalny, nie wymuszony sposób. Nie ma tu żadnej ambiwalencji — jest to czyste, jednoznacznie pozytywne i pomyślne podążanie za tym, co najwyższe. To pozycja doskonałego przewodnika, który sam podąża za prawdą i dobrem, dzięki czemu inni chcą za nim podążać. Rezultatem jest harmonijny sukces i pomyślność dla wszystkich zaangażowanych.

Dwie najlepsze analogie:

1. Pięcioksiąg (Tora): Józef jako zarządca Egiptu (Księga Rodzaju 41:39—44): Faraon, widząc mądrość i Ducha Bożego w Józefie, mówi: „Gdyż Bóg objawił ci to wszystko, nie ma nikogo tak roztropnego i mądrego jak ty”. Wynosi go na stanowisko drugiej najpotężniejszej osoby w Egipcie. Józef rządzi z „prawdą wobec tego, co dobre” — jego decyzje (magazynowanie zboża, późniejsze jego dystrybuowanie) są mądre, sprawiedliwe i służą dobru całego narodu, co przynosi ogromną pomyślność („przynosi pomyślność”) zarówno Egiptowi, jak i okolicznym krajom, w tym jego własnej rodzinie.

6. Ewangelie i Dzieje Apostolskie: Jezus i Jego naśladowcy (Ewangelia Jana 1:35—39, 45—49): Gdy Jezus pyta: „Czego szukacie?”, odpowiadają: „Nauczycielu, gdzie mieszkasz?”. On mówi: „Chodźcie, a zobaczycie”. Poszli i pozostali z Nim. Podobnie Filip mówi Natanaelowi: „Znaleźliśmy Tego, o którym pisał Mojżesz… Chodź i zobacz!”. Autentyczność, prawda i dobroć Jezusa („Prawda wobec tego, co dobre”) były tak oczywiste i przyciągające, że powołanie uczniów było naturalnym, dobrowolnym podążaniem za kimś jednoznacznie godnym zaufania, co dało początek zbawieniu świata („przynosi pomyślność”).

≈

Przykłady z pozostałych grup:

2. Księgi Historyczne: Król Dawid i jego bohaterowie (2 Księga Samuela 23:15—17): Trzej bohaterowie, słysząc pragnienie Dawida, przynoszą mu wodę z cysterny betlejemskiej, ryzykując życiem. Gdy Dawid otrzymuje wodę, nie pije jej, ale wylewa jako ofiarę dla Pana, mówiąc: „Czyż mogę wypić krew mężów, którzy poszli z narażeniem życia?”. Jego akt szacunku i prawdy wobec poświęcenia swoich ludzi („Prawda wobec tego, co dobre”) umacniał ich lojalność i przynosił pomyślność jego królestwu.

3. Poezja i Księgi Mądrościowe: Osoba bojąca się Pana (Księga Przysłów 14:22): „Czyż nie błądzą ci, którzy knują zło? Lecz tych, którzy planują dobro, spotyka łaska i wierność.” Wers ten opisuje zasadę, że podążanie ścieżką dobra i prawdy („Prawda wobec tego, co dobre”) nie jest błędem, ale nieomylnie przyciąga łaskę (pomyślność) i wierność ze strony Boga i ludzi.

4. Prorocy Główni (Więksi): Wzór idealnego króla (Księga Izajasza 11:1—5): Proroctwo o przyszłym odroślu z Jessego opisuje przywódcę, który będzie sądził „nie po pozorach” i „nie według pogłosek”, ale „sprawiedliwie ubogich”. Jego władza opiera się na „duchu mądrości i rozumu, duchu rady i męstwa… bojaźni Pańskiej”. To jest ucieleśnienie „Prawdy wobec tego, co dobre”. Jego panowanie przyniesie doskonałą pomyślność i pokój (Iz 11:6—9).

5. Prorocy Mniejsi: Cnotliwy przywódca (Księga Zachariasza 8:16): „To są rzeczy, które macie czynić: Mówcie prawdę jeden drugiemu, wydawajcie wyroki sprawiedliwe i prawdziwe, które przynoszą pokój w waszych bramach.” Bóg przez Zachariasza wzywa do sprawowania władzy i życia społecznego opartego na prawdzie i dobru, obiecując, że właśnie takie postępowanie („Prawda wobec tego, co dobre”) przyniesie pokój (pomyślność).

7. Listy Apostolskie: Naśladowanie Boga

Koniec darmowego fragmentu książki.

Zachęcamy do zakupu pełnej wersji.