Elisabeth Coleger

Świat Zwierząt: Wprowadzenie do Zoologii

Książka stworzona przy pomocy AI.

Projektant okładki Pixabay https://pixabay.com/pl/vectors/słoniątka-kreskówka-słoń-rysunek-3526681/

Projektant okładki pixabay https://pixabay.com/pl/illustrations/kreskówka-żyrafa-żyrafa-ładny-żyrafa-7178753/

Projektant okładki Pixabay https://pixabay.com/pl/vectors/rekin-zwierzę-postać-uroczy-ocean-1454245/

© Elisabeth Coleger, 2024

© Pixabay https://pixabay.com/pl/vectors/słoniątka-kreskówka-słoń-rysunek-3526681/, projekt okładki, 2024

© pixabay https://pixabay.com/pl/illustrations/kreskówka-żyrafa-żyrafa-ładny-żyrafa-7178753/, projekt okładki, 2024

© Pixabay https://pixabay.com/pl/vectors/rekin-zwierzę-postać-uroczy-ocean-1454245/, projekt okładki, 2024

Autor przedstawia podstawowe pojęcia z zakresu zoologii. Opisuje skomplikowane mechanizmy funkcjonowania organizmów i adaptacje do różnych środowisk. Czytelnik dowie się, jakie strategie przetrwania stosują zwierzęta, jakie relacje zachodzą między nimi a ich środowiskiem, pozna niezwykłe przykłady ewolucyjnych rozwiązań, które sprawiają, że świat zwierząt jest tak interesujący. Idealna lektura dla każdego kto pragnie zgłębić tajemnice zwierzęcego świata.

Książka stworzona przy pomocy AI.

ISBN 978-83-8351-800-8

Książka powstała w inteligentnym systemie wydawniczym Ridero

Zoologia

Wstęp do Zoologii

Zoologia jest dziedziną biologii, która zajmuje się badaniem zwierząt. To obszerne i zróżnicowane pole nauki, które skupia się na poznawaniu różnorodności, ewolucji, zachowań, anatomii, fizjologii i ekologii zwierząt. Zoologowie badają organizmy żywe, starając się zrozumieć ich życie, funkcje i rolę w ekosystemach. Poniżej przedstawiam obszary związane z zoologią:

Klasyfikacja i taksonomia

Zoologowie odgrywają kluczową rolę w badaniu i klasyfikacji zwierząt, a klasyfikacja ta jest niezwykle istotna w dziedzinie biologii. W ramach swojej pracy zajmują się nadawaniem naukowych nazw organizmom oraz badaniem ich pokrewieństwa i ewolucji. Systematyka, czyli nauka o określaniu pokrewieństwa między organizmami i grupowaniu ich w hierarchiczne jednostki taksonomiczne, stanowi fundament tego procesu.

Klasyfikacja zwierząt polega na grupowaniu ich w jednostki taksonomiczne na podstawie wspólnych cech i podobieństw genetycznych. Jednostki takie obejmują m.in. gatunki, rodziny, rzędy, klasy i typy. Dzięki klasyfikacji naukowej zoologowie tworzą system, który pozwala organizować i porządkować różnorodność form życia na Ziemi. Przykładowo, wszystkie organizmy należące do jednego gatunku mają wspólne cechy i mogą się ze sobą krzyżować, co jest kluczowe w zrozumieniu procesów ewolucyjnych.

Naukowe nazwy nadawane zwierzętom, roślinom i innym organizmom nazywane są nazwami naukowymi lub nazwami binominalnymi. Te nazwy są oparte na systemie nazewnictwa binominalnego zaproponowanym przez Karola Linneusza i składają się z dwóch części: pierwsza oznacza rodzaj, a druga — gatunek. Dzięki temu systemowi unika się nieporozumień wynikających z różnych języków i nazw zwierząt w różnych regionach świata.

Systematyka zwierząt jest ważna nie tylko z powodu porządkowania wiedzy o organizmach, ale także ze względu na jej znaczenie w badaniach biologicznych. Poprzez analizę pokrewieństwa między gatunkami i ich ewolucyjnych relacji, zoologowie mogą lepiej zrozumieć procesy ewolucji i przystosowania, a także przewidywać zachowania i cechy przyszłych organizmów.

Warto zaznaczyć, że klasyfikacja i systematyka są dziedzinami dynamicznymi, które ewoluują wraz z postępem wiedzy biologicznej i technologii badawczych. Zoologowie korzystają z coraz bardziej zaawansowanych narzędzi molekularnych, takich jak sekwencjonowanie DNA, aby dokładniej określić pokrewieństwo między organizmami i zrewidować klasyfikacje, gdy zajdzie taka potrzeba. Dzięki temu biologia i zoologia stale się rozwijają, dostarczając nowych spostrzeżeń i wiedzy na temat różnorodności życia na naszej planecie.

Anatomia i morfologia

Badania nad budową wewnętrzną i zewnętrzną zwierząt stanowią fundament dziedziny biologii znanej jako anatomia i morfologia. Te nauki pozwalają na zgłębienie wiedzy na temat struktury anatomicznej organizmów zwierzęcych, układów narządów wewnętrznych oraz układu kostnego i mięśniowego. Wartością tych badań jest zrozumienie, jak organizmy funkcjonują na poziomie mikroskopowym i makroskopowym, co ma istotne znaczenie w wielu dziedzinach, takich jak medycyna, biologia ewolucyjna, zoologia, czy nauki weterynaryjne[1].

Anatomia koncentruje się na badaniach struktury wewnętrznej organizmów, a to obejmuje zarówno ogólną budowę ciała, jak i szczegółowe analizy narządów i tkanek. Dzięki anatomii jesteśmy w stanie zrozumieć, jak różne narządy współpracują, aby utrzymać homeostazę organizmu, jakie są funkcje poszczególnych narządów i jak zachodzi komunikacja między nimi. To kluczowe dla medycyny, ponieważ pozwala lekarzom na diagnozowanie chorób i zaburzeń oraz przeprowadzanie operacji i leczenie.

Morfologia skupia się na badaniu kształtu, struktury zewnętrznej i różnorodności organizmów zwierzęcych. To nauka pomaga zrozumieć, jak zwierzęta dostosowują się do swojego środowiska, jakie mechanizmy ewolucyjne kształtują ich wygląd i strukturę oraz jakie są różnice między gatunkami. Morfologia jest kluczowym narzędziem w badaniach nad ewolucją i systematyką, pozwalając na klasyfikację organizmów na podstawie ich cech zewnętrznych.

Badania nad układem kostnym i mięśniowym zwierząt są istotne nie tylko w kontekście anatomii, ale także w zrozumieniu ich ruchu, zachowań i adaptacji do różnych środowisk. Pozwalają one na wyjaśnienie, jak zwierzęta poruszają się, jakie są ograniczenia ich ruchu oraz jak ewolucja wpływa na rozwój ich układu kostnego i mięśniowego[2].

Wnioski płynące z badań nad anatomią i morfologią zwierząt nie tylko poszerzają naszą wiedzę na temat różnorodności życia na Ziemi, ale także mają praktyczne zastosowanie w dziedzinach takich jak medycyna, ochrona środowiska, hodowla zwierząt, a nawet projektowanie technologii i urządzeń inspirowanych naturą. Dlatego te dziedziny są niezwykle ważne w badaniach biologicznych i naukach przyrodniczych.

Fizjologia

Fizjologia zwierząt jest dziedziną biologii, która zajmuje się badaniem procesów życiowych u różnych gatunków zwierząt. To obszerne pole nauki, które obejmuje wiele aspektów funkcjonowania organizmów, w tym oddychanie, krążenie, trawienie, rozmnażanie i adaptacje do różnych warunków środowiskowych. Zoologowie, czyli naukowcy specjalizujący się w dziedzinie zoologii, prowadzą badania nad różnymi aspektami fizjologii zwierząt, aby zrozumieć, jak organizmy te przystosowują się do swojego środowiska i jakie mechanizmy leżą u podstaw ich procesów życiowych.

Oddychanie: Oddychanie to fundamentalny proces życiowy, który pozwala zwierzętom pozyskiwać tlen niezbędny do przemiany materii. Zoologowie badają różnice w systemach oddechowych różnych gatunków, zarówno tych żyjących na lądzie, w wodzie, jak i w powietrzu.

Krążenie: Krążenie krwi to proces, który dostarcza składniki odżywcze i tlen do komórek organizmu, a jednocześnie usuwa produkty przemiany materii. Badania nad układem krążenia pozwalają lepiej zrozumieć, jak organizmy utrzymują homeostazę i przystosowują się do różnych warunków.

Trawienie: Proces trawienia jest kluczowy dla przyswajania składników odżywczych z pożywienia. Zoologowie badają różnice w budowie układu trawiennego u różnych zwierząt, w tym roślinożerców, mięsożerców i wszystkożerców.

Rozmnażanie: Rozmnażanie to proces, który umożliwia przekazywanie genów kolejnym pokoleniom. Badania nad fizjologią rozmnażania pomagają zrozumieć strategie rozrodcze różnych gatunków, jak również mechanizmy związane z rozwojem zarodka i procesem narodzin.

Adaptacje do różnych warunków środowiskowych: Zwierzęta muszą przystosować się do różnych warunków środowiskowych, takich jak zmiany temperatury, dostępność pożywienia i obecność drapieżników. Zoologowie analizują te adaptacje, aby zrozumieć, jak organizmy przetrwają i rozwijają się w różnych ekosystemach.

Wszystkie te aspekty fizjologii zwierząt są istotne dla zrozumienia, jak organizmy funkcjonują i przystosowują się do zmieniających się warunków środowiskowych. Badania w dziedzinie fizjologii zwierząt pozwalają na lepsze poznanie różnorodności życia na Ziemi i przyczyniają się do ochrony zagrożonych gatunków oraz zachowania równowagi ekosystemów.

Ewolucja

Zoologia, jako nauka zajmująca się badaniem organizmów zwierzęcych, stanowi interesujący obszar badań, który ujawnia historię i rozwijającą się różnorodność życia na Ziemi. Jednym z kluczowych elementów zoologii jest głębsze zrozumienie procesów ewolucyjnych, które leżą u podstaw form, funkcji i relacji między różnymi gatunkami zwierząt.

Ewolucja to fundamentalny mechanizm, który przekształcał i nadal kształtuje życie na naszej planecie. Działający przez miliardy lat, proces ewolucji polega na dziedziczeniu cech genetycznych i stopniowym gromadzeniu zmian w populacjach organizmów. Zoologia bada ten proces na wielu poziomach, począwszy od mikroskali, takiej jak zmiany w genach i genomach, aż po makroskale, obejmującą ewolucję i zróżnicowanie różnych grup zwierząt[3].

Dzięki badaniom nad ewolucją, zoolodzy odkrywają, skąd pochodzą różne gatunki zwierząt, jakie są ich wspólne korzenie i jakie czynniki przyczyniały się do kształtowania ich cech i zachowań. Przykładem może być badanie ewolucji ssaków, które wywodzą się od prymitywnych gadów i rozwijają się przez miliardy lat różnicując się w liczne gatunki i formy.

Poznanie procesów ewolucyjnych pozwala zoologom zrozumieć adaptacje i przystosowania zwierząt do ich środowisk, a także relacje między różnymi gatunkami. Przykładowo, analizując ewolucyjne relacje między różnymi gatunkami ptaków, zoologowie mogą odkryć, jakie mechanizmy prowadziły do różnorodności kształtów i zachowań ptaków, a także jakie strategie przetrwania przyjmują różne grupy ptaków.

Ewolucja w zoologii ma również ogromne znaczenie dla ochrony przyrody i zarządzania zagrożonymi gatunkami. Poprzez zrozumienie ewolucyjnych mechanizmów i historii różnych zwierząt, zoologowie mogą opracować bardziej skuteczne strategie ochrony i przywracania ekosystemów. Dlatego nauka ta jest kluczowa w dążeniu do ochrony bioróżnorodności i zachowania naszej przyrodowej dziedziny.

Podsumowując, zoologia jest nieodłącznie związana z badaniem ewolucji, która stanowi centralny element tej dziedziny. Poznanie procesów ewolucyjnych pomaga zoologom odkrywać tajemnice historii życia na Ziemi, zrozumieć skomplikowane relacje między gatunkami i przyczynia się do ochrony różnorodności biologicznej na naszej planecie. To nauka, która kontynuuje inspirujące odkrycia i jest niezmiennie ważna w naszym wysiłku na rzecz poznania i zachowania przyrody.

Ekologia

Zoologia ekologiczna stanowi fundamentalną gałąź biologii, która koncentruje się na badaniach zachowań i interakcji zwierząt w ich naturalnym środowisku. Jest to dziedzina, która ma niebagatelne znaczenie dla zrozumienia ekosystemów i procesów zachodzących w przyrodzie, a także ma ogromne znaczenie dla ochrony środowiska i zachowania zagrożonych gatunków.

Głównym celem zoologii ekologicznej jest zgłębianie tajemnic życia zwierząt w ich naturalnych siedliskach. Badacze w tej dziedzinie starają się odpowiedzieć na wiele pytań, takich jak:

Jakie strategie przetrwania stosują różne gatunki w środowiskach, w których występują? Jakie czynniki wpływają na rozprzestrzenianie się gatunków w danym ekosystemie? Jakie są mechanizmy konkurencji między gatunkami, a także jakie relacje drapieżnictwa, pasożytnictwa i współżycia zachodzą między nimi? W jaki sposób zmiany klimatyczne i działalność człowieka wpływają na te interakcje?

Zoologia ekologiczna jest istotna z kilku powodów. Po pierwsze, pomaga nam zrozumieć, w jaki sposób różne gatunki dostosowują się do swojego środowiska, jak wykorzystują dostępne zasoby i jakie strategie przetrwania przyjmują. Te informacje są niezbędne do zaprojektowania efektywnych strategii ochrony gatunków zagrożonych wyginięciem.

Po drugie, zoologia ekologiczna bada skomplikowane zależności między gatunkami w ekosystemach. To rozumienie jest niezwykle ważne dla utrzymania równowagi ekologicznej i zapobiegania niepożądanym skutkom, takim jak nadmierna populacja pewnych gatunków, co może prowadzić do degradacji siedlisk czy wyginięcia innych gatunków.

Wreszcie, zoologia ekologiczna dostarcza kluczowych danych dla podejmowania decyzji dotyczących zarządzania zasobami naturalnymi oraz planowania działań ochronnych. Dzięki badaniom nad ekologią i zachowaniami zwierząt możemy rozwijać bardziej skuteczne strategie ochrony przyrody i zarządzania populacjami, co ma ogromne znaczenie w obliczu wyzwań związanych z utratą bioróżnorodności i zmianami klimatycznymi.

W skrócie, zoologia ekologiczna to dyscyplina biologiczna, która wprowadza nas w fascynujący świat życia zwierząt w ich naturalnym środowisku, pomagając nam zrozumieć i chronić tę niesamowitą różnorodność przyrodniczą.

Etologia

Zoologia to szeroka dziedzina biologii, która skupia się na badaniu różnych aspektów zwierząt. Jednym obszarów zoologii jest etologia, która stanowi istotny element tej nauki. Etologia to konkretna gałąź zoologii, która zajmuje się badaniem zachowań zwierząt, zarówno na poziomie jednostkowym, jak i społecznościowym. Jest to kluczowa dziedzina, która pozwala lepiej zrozumieć, dlaczego zwierzęta zachowują się w określony sposób, jakie mechanizmy kierują ich działaniami i w jaki sposób wpływa to na ich przystosowanie do środowiska[4].

Główne obszary badań etologii zoologicznej obejmują:

Komunikację: Etolodzy analizują różnorodne formy komunikacji między zwierzętami, w tym dźwięki, gesty, zapachy i mowy ciała. Badają, w jaki sposób zwierzęta wykorzystują te sygnały do przekazywania informacji, takie jak ostrzeżenia, zaloty, sygnały terytorialne i wiele innych.

Instynkty: Etologia skupia się na badaniu instynktów, czyli wrodzonych zachowań, które pomagają zwierzętom przetrwać i rozmnażać się. To właśnie dzięki instynktom zwierzęta potrafią wykazywać określone zachowania, które są niezbędne do ich przetrwania.

Strategie rozrodcze: Etolodzy analizują, jakie strategie wybierają różne gatunki zwierząt w kontekście rozmnażania. Badają, jakie zachowania i terytoria są wykorzystywane w celu zdobycia partnera oraz jakie taktyki stosowane są w procesie zalotów i opieki nad potomstwem.

Hierarchie społeczne: W etologii społecznej skupia się na badaniu hierarchii społecznych występujących w grupach zwierząt. To obejmuje zrozumienie relacji między osobnikami dominującymi a podwładnymi, a także mechanizmów utrzymania porządku społecznego.

Badania etologiczne są kluczowe dla zachowania i ochrony zwierząt, ponieważ pozwalają na lepsze zrozumienie ich potrzeb, zachowań i interakcji w środowisku naturalnym. To także istotne narzędzie w nauce, które pozwala lepiej zrozumieć ewolucję i adaptacje różnych gatunków zwierząt. Ponadto, w dziedzinach takich jak ekologia, ochrona przyrody i hodowla zwierząt, wiedza etologów jest niezwykle cenna, ponieważ może przyczynić się do opracowania skuteczniejszych strategii zarządzania populacjami zwierząt oraz zachowaniem ich naturalnych środowisk[5].

Paleozoologia

Paleozoologia jest jednym z istotnych obszarów nauk biologicznych, który skupia się na badaniach skamieniałości, aby odtworzyć historię życia na Ziemi, ze szczególnym uwzględnieniem ewolucji różnych grup zwierząt. To dziedzina, która w ramach zoologii zajmuje się analizą i interpretacją skamieniałości zwierząt, umożliwiając nam lepsze zrozumienie ewolucji i rozwoju różnych form życia na naszej planecie[6].

W porównaniu do ogólnego obszaru zoologii, paleozoologia koncentruje się na zwierzętach wymarłych i historycznych organizmach, wykorzystując zachowane skamieniałości, aby odtworzyć ich morfologię, anatomię, zachowanie i relacje ewolucyjne. Dzięki temu badacze mogą śledzić ewolucyjne zmiany w strukturze ciała, adaptacjach do różnych środowisk oraz rozmieszczeniu gatunków na przestrzeni czasu.

Paleozoologia może pomóc w zrozumieniu, jakie grupy zwierząt były dominujące w różnych okresach geologicznych i jakie czynniki wpływały na ich sukces ewolucyjny. Badacze analizują skamieniałości, aby odkryć nowe gatunki i zrozumieć, jak różne grupy zwierząt były powiązane ze sobą. Dzięki temu możemy uzyskać głębszy wgląd w historię życia na Ziemi, a także lepiej zrozumieć, jakie czynniki, takie jak zmiany klimatu, katastrofy naturalne czy konkurencja między gatunkami, wpłynęły na ewolucję organizmów.

Współczesna paleozoologia wykorzystuje zaawansowane techniki, takie jak analiza DNA z zachowanych skamieniałości, mikroskopia elektronowa czy modelowanie komputerowe, co umożliwia jeszcze dokładniejsze badania historycznych organizmów. Dzięki tej interdyscyplinarnej dziedzinie nauki możemy poszerzyć naszą wiedzę o historii życia na Ziemi i lepiej zrozumieć, jakie czynniki kształtowały różnorodność zwierząt na naszej planecie[7].

Konserwacja i ochrona gatunków

Zoologia odgrywa kluczową rolę w dziedzinie ochrony zagrożonych gatunków i ich środowiska naturalnego. Jest to interdyscyplinarna nauka, która bada różnorodność i biologię zwierząt, co umożliwia zoologom zrozumienie potrzeb i zachowań różnych gatunków oraz opracowanie strategii ochrony. Oto kilka aspektów, które ilustrują znaczenie zoologii w dziedzinie ochrony i konserwacji gatunków:

Badanie i monitorowanie populacji: Zoologowie zajmują się badaniem populacji zagrożonych gatunków, w tym określaniem liczebności, struktury wiekowej i płciowej oraz analizą trendów populacyjnych. Te dane są kluczowe do określenia, czy dany gatunek jest zagrożony i jakie działania ochronne są potrzebne.

Ochrona i przywracanie środowiska: Zoologowie pracują nad ochroną i przywracaniem naturalnych siedlisk, które są istotne dla zachowania różnorodności biologicznej. To może obejmować zarządzanie obszarami chronionymi, rewitalizację siedlisk oraz odtwarzanie terenów, na których gatunki mogą się rozmnażać i żyć.

Hodowla ex-situ: W przypadku gatunków na skraju wyginięcia lub tych, które już istnieją tylko w niewielkich populacjach, zoologowie prowadzą programy hodowli ex-situ. Polegają one na utrzymaniu tych gatunków w niewoli, w specjalnie zaprojektowanych ośrodkach hodowlanych. To pozwala na kontrolowane rozmnażanie i utrzymanie populacji gatunku poza jego naturalnym środowiskiem.

Genetyka i odtwarzanie: Zoologowie stosują wiedzę z zakresu genetyki, aby zapewnić zróżnicowanie genetyczne w populacjach zagrożonych gatunków. Działania te mogą obejmować programy kojarzenia osobników w taki sposób, aby uniknąć odosobnienia, a także wykorzystywanie technik reprodukcyjnych, takich jak sztuczne zapłodnienie.

Edukacja i kampanie świadomości: Zoologowie odgrywają istotną rolę w edukacji społeczeństwa na temat konieczności ochrony gatunków i środowiska. Tworzą programy edukacyjne, prowadzą badania i publikują wyniki swoich prac, co pomaga zwiększyć świadomość społeczeństwa na temat problemów związanych z zachowaniem różnorodności biologicznej.

Praca z organizacjami ochrony środowiska: Zoologowie często współpracują z organizacjami pozarządowymi, agencjami rządowymi i innymi instytucjami, aby wdrażać strategie ochrony i zarządzania populacjami zagrożonych gatunków. Dzięki swojej wiedzy i doświadczeniu przyczyniają się do tworzenia skutecznych polityk i przepisów dotyczących ochrony przyrody.

W rezultacie zoologia odgrywa kluczową rolę w zachowaniu różnorodności biologicznej na Ziemi, pomagając chronić zagrożone gatunki i przywracać równowagę w ekosystemach. Działania zoologów są niezastąpione w walce z wyginięciem gatunków i zachowaniem dzikiej przyrody dla przyszłych pokoleń.

Zoologia stosowana

Zoologia stosowana to dziedzina nauki, która łączy teoretyczną wiedzę o zwierzętach z jej praktycznymi zastosowaniami. Jest to obszar, który ma znaczący wpływ na nasze codzienne życie i naszą gospodarkę, a jego dziedziny obejmują szeroki zakres zagadnień:

Hodowla zwierząt: Zoologia stosowana odgrywa kluczową rolę w hodowli zwierząt gospodarskich, takich jak bydło, świnie, drób i ryby. Dzięki badaniom nad genetyką, zachowaniem i żywieniem zwierząt, naukowcy oraz hodowcy mogą doskonalić metody hodowli, aby uzyskać bardziej wydajne i zdrowe zwierzęta. To przyczynia się do zwiększenia produkcji żywności zwierzęcej.

Badania medyczne nad zwierzętami: Zoologia stosowana pomaga w badaniach nad zdrowiem zwierząt, zarówno dzikich, jak i domowych. To prowadzi do lepszej opieki weterynaryjnej, opracowywania leków i procedur medycznych, które mogą być stosowane w praktyce klinicznej[8].

Zoologia w zoo i parkach przyrodniczych: Zoologowie stosowani pracują w ogrodach zoologicznych i parkach przyrodniczych, zajmując się zarówno hodowlą i opieką nad zwierzętami, jak i edukacją obywateli. Dzięki temu zoologia stosowana przyczynia się do ochrony zagrożonych gatunków i edukacji społeczeństwa na temat różnorodności przyrodniczej.

Produkcja żywności: W kontekście produkcji żywności zoologia stosowana ma ogromne znaczenie. Naukowcy badają aspekty związane z produkcją mięsa, jaj, mleka i innych produktów zwierzęcych, starając się znaleźć bardziej efektywne i zrównoważone metody wytwarzania żywności.

[1] Jan Pisarek, Anatomia i morfologia zwierząt, 2012r.

[2] Jan Pisarek, Anatomia i morfologia zwierząt, 2012r.

[3] Profesor Wiesława Babik, Ewolucja. Mechanizmy i znaczenie, 2016r.

[4] Cezary Mitrus, Podstawy etologii, 2017r.

[5] Cezary Mitrus, Podstawy etologii, 2017r.

[6] Andrzej Jerzmański, Paleozoologia: Przewodnik Dla Studentów, 1996r.

[7] Andrzej Jerzmański, Paleozoologia: Przewodnik Dla Studentów, 1996r.

[8] Witold Strzała i Zofia Szurma, Zoologia stosowana, 2013r.

[9] Witold Strzała i Zofia Szurma, Zoologia stosowana, 2013r.

[1] Władysław Szczeblewski, Zoologia Ogólna, Wydawnictwo
Naukowe PWN, 1979r.

[2] Władysław Szczeblewski, Zoologia Ogólna, Wydawnictwo
Naukowe PWN, 1979r.

[3] Władysław Szczeblewski, Zoologia Ogólna, Wydawnictwo
Naukowe PWN, 1979r.

[1] Władysław Szczeblewski, Zoologia Ogólna, Wydawnictwo
Naukowe PWN, 1979r.

[2] Jerzy Zduńczyk, Podstawy anatomii i fizjologii zwierząt, 2010r.

[3] Władysław Szczeblewski, Zoologia Ogólna, Wydawnictwo
Naukowe PWN, 1979r.

[4] Władysław Szczeblewski, Zoologia Ogólna, Wydawnictwo
Naukowe PWN, 1979r.

[5] Władysław Szczeblewski, Zoologia Ogólna, Wydawnictwo
Naukowe PWN, 1979r.

[1] Antoni Wiweger, Zachowania zwierząt, 2007r.

[2] Antoni Wiweger, Zachowania zwierząt, 2007r.

[3] Antoni Wiweger, Zachowania zwierząt, 2007r.

[4] Antoni Wiweger, Zachowania zwierząt, 2007r.

[5] Antoni Wiweger, Zachowania zwierząt, 2007r.

Koniec darmowego fragmentu książki.

Zachęcamy do zakupu pełnej wersji.