Jacek Pełka

Pick-upy

© Jacek Pełka, 2025

O pickupach widzianych oczami motocyklisty, który wie, że wolność czasem zaczyna się na pace trucka. Poradnik pokazuje, jak podróżować z motocyklem na pace — bez romantyzowania, za to z praktyką. Autor prowadzi przez decyzje zakupowe: ładowność, napęd, spalanie, realne koszty i sens użytkowy. Książka o tym, czym się naprawdę kierować, gdy droga zaczyna się tam, gdzie kończy się asfalt.

ISBN 978-83-8440-166-8

Książka powstała w inteligentnym systemie wydawniczym Ridero

Spis treści

Pick-upy

Wstęp

Definicja pickupa

Dlaczego długa paka jest kluczowa

Stabilność ładunku

Użyteczność w realnym transporcie

Konstrukcja a trwałość

Krótka paka jako kompromis marketingowy

Wnioski praktyczne

Pickup trucks — symbol amerykańskiego stylu życia

Historia ewolucji pickupów — od prostego narzędzia do ikony motoryzacji

Skąd ta fascynacja

Czym jest pickup — definicja bez marketingu

Dlaczego długa paka (i tu nie ma dyskusji)

Dlaczego lata 80–2014

Jakie pickupy mnie interesują (i jakie będziemy tu omawiać)

Ta książka — czym jest, a czym nie jest

Historia powstania pickupa

Rozdział 1

Ford F-150 SuperCab 1992 — pickup Rambo w „Ostatniej krwi”

Rozdział 2

Marzenie harleyowca — Ford F-350 Harley-Davidson 105th Anniversary i wyścigowy sidecar na Ironheadzie 1000

Rozdział 3

City trucki — zapomniane narzędzia miasta i moda na obniżone pickupy „z gleby”

Rozdział 4

Historia sceny mini truckin’ — od ulicznych cruiserów do ekstremalnych customów

Rozdział 5

Dodge Ram 1500 — Ikona teksańskiego rangera i amerykańskiej mocy

Rozdział 6

Hot Rod Pickupy w świecie gwiazd — Billy Gibbons i jego customowe maszyny

Pasja Billy’ego Gibbonsa do hot rodów

1936 Ford Pickup Rat Rod — esencja stylu Gibbonsa

Inne pickupowe inspiracje w świecie Gibbonsa

Hot rod jako styl życia

Rozdział 7

Kultowy pickup Marty’ego McFly z „Powrotu do przyszłości” — czarna Toyota jako symbol spełnionego marzenia

Toyota jako bohater drugiego planu

Ikona popkultury

Pickup, który zmienia przyszłość

Rozdział 8

Drag race pickupy — najszybsze trucki świata i inżynieria prostej

Rozdział 9

Ewolucja monster trucków — od błota do stadionów

Zakończenie

Pakiet, Droga i Wolność — Manifest Stylu, Ruchu i Obecności

Wstęp

Tytuł tej książki brzmi Pick-upy. Nie chodzi jednak o przystawki gitarowe, choć gram na gitarze i dobrze wiem, czym są. To podobieństwo jest przypadkowe tylko z pozoru.

Pick-upy, o których tu piszę, nie zbierają dźwięku, ale drogę. Są narzędziami gotowości, ruchu i obecności. Służą do tego, żeby ruszyć wtedy, kiedy trzeba, zatrzymać się wtedy, kiedy warto, i mieć ze sobą wszystko, co niezbędne — bez nadmiaru.

Ta książka nie jest o samochodach. Jest o stanie, w którym można wsiąść, pojechać i nie tłumaczyć się nikomu, dokąd ani po co.

Reszta jest drogą.

Definicja pickupa

Pickup to samochód użytkowy o konstrukcji ramowej, wyposażony w oddzielną, otwartą przestrzeń ładunkową (pakę), przeznaczony do transportu ładunków o znacznej masie i gabarytach, przy jednoczesnym zachowaniu zdolności do codziennego użytkowania drogowego.

Pickup nie jest pojazdem wielozadaniowym w sensie marketingowym, lecz narzędziem transportowym, zaprojektowanym z myślą o:

przewożeniu ciężkich i nieregularnych ładunków,
pracy w trudnych warunkach drogowych i terenowych,
holowaniu przyczep i maszyn,
długotrwałej eksploatacji przy minimalnych kompromisach konstrukcyjnych.

W przeciwieństwie do współczesnych SUV-ów, pickup nie maskuje swojej użytkowej funkcji elementami stylistycznymi ani wyposażeniem luksusowym. Jego forma wynika bezpośrednio z funkcji: prosta konstrukcja, wysoki prześwit, sztywna rama oraz przestrzeń ładunkowa o realnej użyteczności.

W klasycznym rozumieniu — szczególnie w odniesieniu do pojazdów produkowanych do około 2014 roku — pickup stanowi połączenie samochodu osobowego z lekkim pojazdem ciężarowym, oferując kompromis pomiędzy komfortem jazdy a zdolnościami transportowymi, bez rezygnacji z żadnej z tych cech.

Dlaczego długa paka jest kluczowa

Długość paki nie jest kwestią estetyki ani preferencji stylistycznych. Jest parametrem użytkowym, który w praktyce decyduje o tym, czy pickup pozostaje narzędziem pracy, czy staje się jedynie stylizowanym pojazdem rekreacyjnym.

W klasycznym ujęciu pickup projektowany był z myślą o transporcie długich, ciężkich i nieregularnych ładunków. Aby było to możliwe, przestrzeń ładunkowa musiała zapewniać odpowiednią długość podparcia, stabilność oraz możliwość równomiernego rozłożenia masy. Paka o długości co najmniej 6 stóp (ok. 183 cm) spełnia ten warunek; krótsze konstrukcje wprowadzają istotne ograniczenia funkcjonalne.

Stabilność ładunku

Długa paka pozwala na pełne oparcie przewożonego obiektu, bez konieczności wysuwania go poza obrys pojazdu lub opierania na opuszczonej klapie. W praktyce oznacza to:

mniejsze ryzyko przesuwania się ładunku,
lepszy rozkład masy na osi tylnej,
większą stabilność pojazdu podczas hamowania i manewrów.

Przy ciężkich przedmiotach — takich jak motocykl typu touring, palety materiałów budowlanych czy długie elementy konstrukcyjne — krótka paka wymusza kompromisy, które obniżają bezpieczeństwo i użyteczność pojazdu.

Użyteczność w realnym transporcie

Paka o długości 6,5–8 stóp umożliwia transport:

motocykli bez konieczności ich ustawiania pod kątem,
materiałów budowlanych bez nadmiernych wystawień,
narzędzi i maszyn bez ingerencji w kabinę pasażerską.

W tym sensie długość paki bezpośrednio przekłada się na liczbę sytuacji, w których pickup spełnia swoją funkcję bez dodatkowych akcesoriów, pasów prowizorycznych czy kompromisowych rozwiązań.

Konstrukcja a trwałość

Dłuższa paka zwykle idzie w parze z:

dłuższym rozstawem osi,
stabilniejszym prowadzeniem pod obciążeniem,
mniejszymi przeciążeniami punktowymi ramy.

W pojazdach opartych na klasycznej ramie nośnej oznacza to większą trwałość konstrukcji w długim okresie użytkowania. Krótkie paki, szczególnie w nowoczesnych pickupach projektowanych pod stylistykę, częściej generują koncentrację obciążeń na tylnej części ramy.

Krótka paka jako kompromis marketingowy

Współczesny rynek pickupów coraz częściej promuje krótkie paki jako rozwiązanie „bardziej miejskie” lub „bardziej lifestyle’owe”. W praktyce jest to kompromis podyktowany marketingiem, nie funkcjonalnością:

krótsza paka poprawia manewrowość w mieście,
pozwala na większą kabinę,
lepiej wygląda w katalogu.

Jednocześnie ogranicza podstawową funkcję pojazdu, czyli transport ładunku. Pickup z krótką paką przestaje być narzędziem, a zaczyna pełnić rolę stylizowanego SUV-a z otwartym bagażnikiem.

Wnioski praktyczne

Jeżeli pickup ma pełnić rolę pojazdu użytkowego, a nie wyłącznie wizerunkowego, długość paki nie powinna być traktowana jako detal drugorzędny. W realnych warunkach eksploatacji to właśnie ona decyduje o:

bezpieczeństwie transportu,
wszechstronności pojazdu,
trwałości konstrukcji,
sensowności całego zakupu.

Dlatego w tej książce punktem wyjścia jest zawsze pickup z długą paką. Nie jako manifest estetyczny, lecz jako logiczny wybór wynikający z funkcji, do której ten typ pojazdu został pierwotnie zaprojektowany.

Jeśli chcesz, w kolejnym kroku mogę:

dodać ramkę porównawczą (6 ft vs 6,5 ft vs 8 ft),
albo przygotować schemat + tabelę zastosowań,
albo przejść płynnie do Rozdziału 2: historia 1980–2014.

Pickup trucks — symbol amerykańskiego stylu życia

W sercu Ameryki, gdzie drogi ciągną się przez setki mil pustyń, prerii i górskich przełęczy, pickup truck nie jest po prostu pojazdem. To sposób na życie. Film, który stał się inspiracją dla tego rozdziału – dynamiczny reportaż z YouTube o codziennym użytkowaniu pickupów w USA – pokazuje to doskonale: od ciężkiej pracy na farmach, przez weekendowe przygody off-road, po codzienne dojazdy do pracy. Pickup to nie samochód, to deklaracja niezależności, praktyczności i wolności.

Wyobraź sobie typowego Amerykanina z Midwestu. Wstaje o świcie, zakłada flanelową koszulę, cowboy boots i kapelusz. Jego Ford F-150 lub Chevrolet Silverado czeka na podjeździe, gotowy do akcji. W skrzyni ładunkowej – narzędzia, drewno na opał, czasem kajak czy quady na weekendowy wypad. Film pokazuje sceny, które mogłyby być wycięte prosto z amerykańskiego snu: pickup holujący przyczepę z końmi na rodeo, przewożący materiały budowlane na budowie domu, czy po prostu sunący autostradą z flagą USA powiewającą na antenie.

Ten styl życia narodził się z potrzeb praktycznych. W latach powojennych, kiedy USA budowały swoją potęgę gospodarczą, farmerzy i robotnicy potrzebowali pojazdów, które wytrzymają wszystko. Pickup trucks ewoluowały z prostych narzędzi pracy w ikony kultury. Dziś modele jak Ram 1500 czy Toyota Tundra to nie tylko siła (silniki V8 o mocy ponad 400 koni), ale też luksus – skórzane fotele, systemy multimedialne, nawet podgrzewane skrzynie ładunkowe na zimowe dni w Montanie.

W wielkich miastach jak Los Angeles czy Nowy Jork pickupi są rzadkością, kojarzone z „redneckami” czy konserwatywnymi stanami. Ale w Teksasie, Kolorado czy Alasce — to król dróg. Mężczyźni (bo statystycznie to głównie oni kupują pickupy) widzą w nich przedłużenie swojej męskości: duży, mocny, niezniszczalny. Kobiety coraz częściej też sięgają po nie — dla bezpieczeństwa, przestrzeni na dzieci i psy, czy po prostu na wyprawy campingowe.

Amerykański lifestyle z pickupem to wolność. Weekendowy trip do lasu, grill na tylnej klapie, piwo w chłodnicy – to wszystko bez ograniczeń miejskiego hatchbacka. Ale jest też ciemna strona: wysokie zużycie paliwa, kontrowersje ekologiczne, wypadki na drogach. Mimo to, sprzedaż pickupów bije rekordy rok w rok. Ford F-Series jest najlepiej sprzedającym się pojazdem w USA od dekad.

Pickup to nie moda, to tradycja. Od klasycznych Chevroletów z lat 50., przez muscle trucks lat 70., po nowoczesne elektryczne jak Rivian R1T czy Ford F-150 Lightning — ewolucja trwa. Ale rdzeń pozostaje ten sam: praca, przygoda, niezależność. W Ameryce pickup mówi: „Jestem gotowy na wszystko”. I właśnie to czyni go nieodłączną częścią amerykańskiego snu.

Historia ewolucji pickupów — od prostego narzędzia do ikony motoryzacji

Pickup truck, znany też jako pikap, to jeden z najbardziej amerykańskich wynalazków w świecie motoryzacji. Jego historia sięga końca XIX wieku, ale prawdziwy rozkwit zaczął się w latach 20. XX wieku. Od skromnych modyfikacji samochodów osobowych do luksusowych, elektrycznych potworów — ewolucja pickupów odzwierciedla zmiany w gospodarce, technologii i stylu życia, zwłaszcza w USA.

motor1.com

Początki: Lata 1910–1920 Pierwsze pickupy powstawały jako domowe modyfikacje. Farmerzy i rzemieślnicy dodawali skrzynie ładunkowe do samochodów jak Ford Model T. W 1917 roku Ford wprowadził Model TT — podwozie o nośności 1 tony, na które trzeba było samodzielnie montować nadwozie. Prawdziwy przełom przyszedł w 1925 roku, kiedy Henry Ford wypuścił Model T Runabout with Pickup Body — pierwszy fabryczny pickup z otwartą paką, sprzedawany za około 281 dolarów. To właśnie wtedy narodził się termin „pickup”.

classicautomall.com
1926 Ford Model T | Classic Auto Mall

W tym samym okresie Chevrolet i Dodge zaczęły oferować podobne konstrukcje, często bazujące na ramach samochodów osobowych.

Lata 1930–1940: Styl i niezależność W latach 30. pickupy zyskały bardziej zintegrowane nadwozia. Chevrolet wprowadził modele z zamkniętą kabiną, a Dodge — Merchant Express na dedykowanej ramie. Po II wojnie światowej boom gospodarczy w USA napędził popyt. W 1948 roku Ford zaprezentował serię F (F-1 dla półtonowych), która stała się podstawą dzisiejszego F-150 — najlepiej sprzedającego się pojazdu w Ameryce od dekad.

journal.classiccars.com
Pick of the Day: 1930 Chevrolet Pickup | ClassicCars.com Journal

Lata 1950–1960: Komfort i styl Pickupy przestały być tylko narzędziami pracy. Chevrolet w 1955 roku wprowadził Cameo Carrier — pierwszy „luksusowy” pickup z chromami i lepszym wykończeniem. Kabiny stały się wygodniejsze, pojawiły się automatyczne skrzynie i mocniejsze silniki V8.

heacockclassic.com
1956 Chevrolet 3100 Cameo Pickup — Heacock Classic

Lata 1970–1990: Moc, rozmiar i lifestyle Kryzys paliwowy w latach 70. przyniósł mniejsze modele (np. Ford Ranger, japońskie importy jak Toyota Hilux), ale Amerykanie wrócili do dużych V8. Dodge w latach 70. oferował ekstrawaganckie wersje jak Warlock czy Lil” Red Express. W latach 90. pojawiły się extended cab i crew cab — pickupy stały się pojazdami rodzinnymi.

hagerty.com
These 3 Dodge trucks were everything goofy and great about the …

XXI wiek: Luksus, technologia i elektryfikacja Dzisiejsze pickupy to hybrydy SUV-ów i ciężarówek: skórzane wnętrza, multimedia, systemy bezpieczeństwa. Ford F-150 jest liderem, Ram 1500 oferuje luksus na poziomie limuzyn. Od 2020 roku rynek podbiły elektryczne modele: Ford F-150 Lightning, Rivian R1T czy kontrowersyjny Tesla Cybertruck z futurystycznym designem.

carmanford.com 

motortrend.com

Ewolucja pickupów pokazuje, jak z prostego narzędzia pracy stały się symbolem wolności, mocy i amerykańskiego snu. Dziś to nie tylko farmy i budowy — to codzienny transport milionów ludzi, łączący praktyczność z luksusem. Przyszłość? Coraz więcej elektryków i autonomicznych systemów, ale rdzeń pozostaje ten sam: gotowy na wszystko.

Na samym początku muszę to jasno powiedzieć, bez udawania i bez legend. Nie mam realnego doświadczenia w użytkowaniu pickupa. Nie budowałem nim domu, nie ciągnąłem nim łodzi przez pół Europy i nie przejechałem prerii z motocyklem w pace. Ja robię zdjęcia. Od lat fotografuję samochody — głównie te, które mają charakter, masę i historię. Pickupy zawsze były w tej grupie.

To nie jest więc książka pisana z pozycji „eksperta zza kierownicy”. To jest książka z perspektywy obserwatora, fotografa i faceta, który przez lata patrzył, analizował i porównywał. Kogoś, kto pickupy widział nie na osiedlu, ale na niemieckich posesjach, przy warsztatach KFZ, na aukcjach, zlotach, custom show i hot-rodowych imprezach, gdzie stały obok maszyn tak odjechanych, że spokojnie mogłyby parkować pod sceną ZZ Top.

Tam się tym zaraziłem.

Custom Wro ’24

Skąd ta fascynacja

Nie z podwórka i nie od sąsiada. Z Niemiec, z wystaw, z targów, z aukcji, z dróg, gdzie nagle obok Golfa pojawia się stary F-150 z długą paką, albo Sierra GMT400 zaparkowana pod warsztatem, ubrudzona, niepozorna, ale prawdziwa.

Te auta wyglądały jak narzędzia, nie jak gadżety. Nie błyszczały ekranami. Nie miały ambientowego oświetlenia. Miały ramę, pakę i sens istnienia.

I zawsze była ta sama myśl:

„To nie jest zabawka. To jest sprzęt do życia.”

Czym jest pickup — definicja bez marketingu

Pickup to samochód użytkowy z otwartą, stalową paką, oparty na ramie, zaprojektowany do wożenia rzeczy, które:

— są ciężkie,

— są brudne,

— są niewygodne,

— albo po prostu nie pasują do zwykłego auta.

Nie SUV. Nie crossover. Nie „lifestyle truck”.

Pickup nie udaje niczego. Albo daje radę — albo nie.

Kluczowe elementy prawdziwego pickupa:

rama (ladder frame), a nie samonośna karoseria,
długa paka — minimum 6 stóp, najlepiej 6,5–8 stóp,
silnik, który znosi obciążenie, a nie tylko dobrze wygląda w katalogu,
prosta mechanika, którą da się zrozumieć i naprawić.

Dlaczego długa paka (i tu nie ma dyskusji)

Krótka paka to kompromis. A ta książka jest o braku kompromisów.

Długa paka:

pozwala bezpiecznie położyć ciężki motocykl touringowy (Harley, bez kombinowania), daje realną powierzchnię ładunkową, a nie dekorację, robi z pickupa narzędzie, a nie gadżet.

Nowe pickupy są ogromne, ciężkie i drogie — a jednocześnie:

paki są krótsze,
przestrzeń zabudowana elektroniką,
masa systemów, które ograniczają użytkowanie,
silniki dławione normami i filtrami.

W efekcie: auto większe, a mniej użyteczne. Rower ledwo wchodzi, a co dopiero motocykl czy materiały budowlane.

Dlaczego lata 80–2014

To jest ostatni okres, w którym pickup:

był projektowany jako narzędzie pracy,
miał sensowną długość paki,
nie był przeładowany elektroniką,
dawał wybór dużych, wolnossących silników.

Po 2014 roku zaczyna się era:

DPF-ów,
nadwagi,
marketingu „premium truck”,
kompromisów pod normy i leasing.

Ta książka świadomie kończy się na 2014 roku.

Koniec darmowego fragmentu książki.

Zachęcamy do zakupu pełnej wersji.