Arleta Socjalna

Patolka

Korekta i redakcja Iwona Bugno

Projektant okładki Małgorzata Bączek

© Arleta Socjalna, 2024

© Małgorzata Bączek, projekt okładki, 2024

Paulina powraca myślami do milenijnego roku, co okazuje się słodką, a jednocześnie dramatyczną podróżą. W jej wspomnieniach kojące zapachy sielskiej wsi przenikają się z odorem domu naznaczonego biedą i alkoholem. Prawdę o najbliższym otoczeniu czerpie z ciągłego podsłuchiwania dorosłych. Pokiereszowane serce leczy magią kwiatów, szumem lasu i pierwszymi pocałunkami…

Czy okaleczone dzieciństwo może stać się brzemieniem ciążącym przez całe życie?

Czy prawdziwie kocha się tylko raz?

Lektura +18

ISBN 978-83-8384-884-6

Książka powstała w inteligentnym systemie wydawniczym Ridero

W hołdzie kobietom,

które opowiedziały mi swoje

bolesne historie.

Patolka skrywa się w każdej z Was.

Pora ją odnaleźć i obdarzyć szczerą miłością.

Rozdział 1
Ty zawsze różniłaś się od sióstr

Nie byłam absorbującym dzieckiem, lubiłam swoje towarzystwo, a gdy tylko nadarzyła się okazja, podsłuchiwałam rozmowy dorosłych. W przeciwieństwie do Oli i Hani — młodszych sióstr bliźniaczek — nie narzekałam ciągle, że się nudzę. Już jako mała dziewczynka znajdowałam dla siebie jakieś zajęcie o każdej porze dnia i nocy. Bawiłam się ludzikami z kasztanów, kolorowymi kamieniami, patyczkami po lodach i tym, co akurat znalazło się w zasięgu rąk. W domu się nie przelewało, dlatego zabawki pozostawały w sferze marzeń. Zresztą nie tylko zabawki… Chyba nigdy nie zapomnę zdarzenia, które na długi czas wyleczyło mnie z dziecięcych zachcianek.

Tego dnia słońce przygrzewało, zapraszając do beztroskiej zabawy, a jednocześnie był to jeden z najbardziej szarych dni w moim ówczesnym, niespełna sześcioletnim życiu. Pamiętam, że weszłyśmy z mamą do sklepu obuwniczego, gdzie ujrzałam białe kalosze w czarne kropki.

— Mamo, jakie śliczne! — zapiszczałam z radości.

— Przyszłyśmy po kapcie. Przypominam ci, że za miesiąc idziesz do zerówki.

— Proszę… — walczyłam nieugięcie o wymarzone buty.

— Powiedziałam: nie.

Dostrzegłam dwie bruzdy na jej czole, a ten nerwowy grymas zawsze zwiastował tarapaty.

— Tak bardzo proszę — nie ustawałam w błaganiach.

Rodzicielka niespodziewanie złapała mnie mocno za warkocz i pociągnęła w kierunku drzwi wyjściowych, jakby obchodziła się z agresywnym zwierzęciem zaprzęgowym. Wszystkie osoby obecne w sklepie biernie przyglądały się temu zdarzeniu, ludzie kierowali wścibskie spojrzenia na mnie i matkę, ale nikt nie zareagował. Zrobiło mi się gorąco. Chciałam zniknąć, rozlecieć się na miliony kawałków o wielkości ziarnka piasku, aby pozbyć się balastu upokorzenia, który przygniótł moje wątłe ciałko. Wstyd palił mi wnętrzności i skórę, ale wtedy nie wiedziałam, co się ze mną dzieje. Bałam się i powiedziałam o tym matce, ale jej oschła odpowiedź jeszcze bardziej utwierdziła mnie w przekonaniu, że uczyniłam coś bardzo złego, przez co należało siłą wyprowadzić mnie ze sklepu, w dodatku trzymając za włosy.

— Boisz się, bo nabroiłaś. Nigdy więcej nie zachowuj się w ten sposób, to przestaniesz się bać.

„Nigdy więcej o nic nie proś” — pomyślałam wtedy.

Tamtego dnia matka po raz pierwszy i ostatni zadała mi ból fizyczny, choć jej dalsze poczynania okazały się znacznie gorsze niż ciągnięcie za warkocz w tłumie gapiów. W późniejszych latach pastwiła się nade mną w białych rękawiczkach, bo wymierzanie kar cielesnych powierzyła ojcu. Rodzice wyznawali zasadę, że manto jest najlepszym lekarstwem na wybicie dzieciom głupot z głowy. Nienawidziłam pasa, dlatego robiłam wszystko, by na niego nie zasłużyć, ale choćbym nie wiem jak się starała, czasem popełniałam błędy. Żadne potknięcie nie mogło się obyć bez kary. Scenariusz zwykle był ten sam. Matka z obojętnym wyrazem twarzy przyglądała się, jak ojciec wymierzał razy na moje chude pośladki, przyjmowała rolę jednej z ciekawskich osób w sklepie obuwniczym, niewzruszonej widokiem dziecięcego upodlenia.

Po incydencie z kaloszami pojęłam, że jeśli nie mogę mieć upragnionych butów, to tym bardziej nie wolno mi prosić o zabawki. Gdy rozpoczęłam naukę w pierwszej klasie, zaczęłam robić lalki ze starych skrawków materiału. Nie pokazywałam tych kukiełek koleżankom ze szkoły w obawie, że mnie wyśmieją. Szmaciane laleczki wyglądały bardzo oryginalnie, ale nie przypominały sklepowych piękności w kolorowych ciuszkach. To zadziwiające, że dzieci z taką łatwością godzą się na bylejakość.

Pielęgnowałam w sobie nadzieję, że młodsze siostrzyczki nie podzielą mojego losu i nie poczują na własnej skórze, jak ciężka jest ojcowska ręka i jak palący jest ojcowski pas, ale wrodzona zbuntowana natura dziewczynek sprawiła, że poznały okrutny ból kar cielesnych znacznie wcześniej niż ja. W przeciwieństwie do mnie bliźniaczki uparcie walczyły o swoje potrzeby. Wyglądały jak dwie krople wody, ale na tym nie kończyło się ich podobieństwo. Obie lubiły postawić na swoim. Cena, jaką płaciły za nieposłuszeństwo, pozostawiała piekącą skórę i trudno gojące się rany psychiczne. Nauczyły się jednak walczyć o marzenia, czego im szczerze zazdrościłam, bo ja wciąż odkładałam pragnienia na później.

Pierwszego września tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiątego dziewiątego roku Ola i Hania rozpoczęły naukę w zerówce. Z tej okazji dostały od rodziców okazały worek używanych Barbie. Otrzymały coś, co kiedyś śniło mi się po nocach, a o czym mogłam jedynie pofantazjować. Mimo wszystko nie czułam zazdrości, bo dla mnie lalki przestały istnieć jakiś czas temu. Uczyłam się już w szóstej klasie i wielbiłam piosenki Spice Girls i Backstreet Boys. Wytapetowałam cały pokój plakatami z „Bravo” i wierzyłam, że w przyszłości zostanę piosenkarką.

Kilka tygodni po rozpoczęciu roku szkolnego podsłuchałam wymianę zdań między rodzicami. Ojciec bardzo często znajdował powód do złości, dlatego nie dziwiło mnie jego ciągłe „kurwa mać”, podniesiony ton głosu czy trzask rozbitych talerzy. Tego dnia nie usłyszałam żadnego przekleństwa ani krzyku. Słowa rodziców sprawiły jednak, że mój nastoletni świat legł w gruzach. Matka i ojciec na jakiś czas stali się dla mnie najbardziej obcymi ludźmi na świecie, choć nigdy nie byli mi w pełni bliscy.

— Niepotrzebnie wzięłaś te lalki. Teraz widzisz, że nie ma nic za darmo. Ludzie wypomną ci wszystko — odezwał się ojciec nerwowo.

— To było tak dawno… — tłumaczyła się matka.

— Przez jakieś durne lalki Kryśka nie chce ci teraz oddać kasy.

— Nie protestowałeś, jak przyniosłam te durne lalki do domu.

— Nie protestowałem? Nigdy nie lubiłem brać od innych.

— Przypominam ci, że chciałam sprzedać ten plastikowy kicz. To ty wpadłeś na pomysł, żeby zostawić zabawki. Paulinka wychowała się bez tego badziewia.

— Paulinka nie miała pojęcia, że to badziewie jest na strychu.

— Chyba zapomniałeś, że to ty schowałeś lalki przed Pauliną.

— Wyszło jej to na dobre.

Niedługo po tym, jak rodzice skończyli rozmowę, zapytałam ojca, dlaczego mi to zrobił — dlaczego nie chciał sprawić, abym poczuła się szczęśliwa. W obawie przed karą rzadko zadawałam pytania, wtedy jednak zaryzykowałam, bo ciekawość przezwyciężyła strach.

— Ty zawsze różniłaś się od sióstr — oświadczył. — Bez przerwy cię szukaliśmy, bo lubiłaś chować się w różnych zakątkach domu. Nasza cichutka Paulinka. Nigdy nie lubiłem tych całych Barbie. Przypominają mi tanie dziwki. Wolałem, żebyś się nimi nie bawiła. A bliźniaczki… sama wiesz. Jak mają lalki, to jest chwila normalności.

Moje młodsze siostry dziurawiły rajstopy, gubiły czapki, wybrzydzały, co mają zjeść lub w co się ubrać. Gdziekolwiek się pojawiły, tam fruwały w powietrzu zabawki i trzeszczała podłoga. Bezustannie musiały mieć jakieś zajęcie, w przeciwnym razie torturowały otoczenie hałaśliwym usposobieniem. Żywiołowe temperamenty przyniosły im jednak wielką korzyść. Codziennie po pracy ojciec pozwalał im na zabawę lalkami — tymi samymi, które kiedyś ukrył przede mną. Zyskiwał wtedy przynajmniej godzinę upragnionego spokoju. Nagle kolorowe Barbie przestały być złymi, plastikowymi kościotrupami przypominającymi tanie dziwki.

Każdy wokół mnie czegoś pragnął. Ojciec — ciszy, matka — ciepłego słowa, bliźniaczki — nieustannej atencji. Moje pragnienie zamknięto na strychu.

Wydawać by się mogło, że jeśli dziecięce tęsknoty ciągle napotykają na gruby mur obojętności, z czasem tracą dawny blask — są degradowane do poziomu kapryśnych życzeń i pozbawiane statusu wyjątkowych zachcianek. Nic bardziej mylnego. Większość moich dziecięcych i nastoletnich marzeń się nie materializowała, ale nie zniechęciło to bujnej wyobraźni do wytężonej pracy. Pogrzebane i niespełnione fantazje działały jak paliwo napędowe. Im mniej rzeczy miałam, tym częściej bujałam w obłokach i poszerzałam listę celów do zrealizowania.

Rozdział 2
To wszystko moja wina

W życiu zwykle sprawdza się porzekadło, że nie ma tego złego, co by na dobre nie wyszło. Gdyby prawda o lalkach na strychu nie wyszła na jaw, pewnie długo jeszcze wierzyłabym, że wszelkie zmartwienia ludzkości biorą się z braku pieniędzy. Matka i ojciec na własnym przykładzie udowodnili jednak, że jest inaczej. Uzmysłowili mi, że zło tego świata nie wylęga się z ubóstwa materialnego, tylko duchowego.

W ostatnią sobotę października dziewięćdziesiątego dziewiątego w moim życiu nastąpił przełom. Rodzice z samego rana kazali, bym pojechała z nimi na lokalny targ. Pomyślałam, że będą chcieli sprzedać stare graty z garażu. Zawsze zabierali mnie z sobą, gdy mieli taki zamiar. Mówili, że przynoszę szczęście i dzięki mnie mają lepsze zyski. Z perspektywy czasu uważam, że chodziło o dodatkową parę rąk do taszczenia zakurzonych książek, garnków z odzysku czy dziwacznych obrazów. Bliźniaczki chyba nie przynosiły szczęścia, bo rodzice nie jeździli z nimi na targ. Woleli zostawiać je pod opieką sąsiadek.

Często widziałam, jak matka lub ojciec zabierali różne graty spod cudzych śmietników. Zastanawiałam się, po co to robią, dopóki po raz pierwszy nie pojechaliśmy na targowisko. Tam wszystko stało się jasne. Rodzice poprosili, bym pomogła ułożyć rupiecie na sprzedaż na kilku starych kołdrach. Ten asortyment przypominał totalny miszmasz. Sprzedawaliśmy używane maskotki, narzędzia, talerze, filiżanki, płyty CD, komiksy i wiele innych niepowiązanych ze sobą rzeczy.

Tej soboty nie pojechaliśmy na bazar, aby zarobić parę groszy. Rodzice postanowili zrobić mi niespodziankę. Jeszcze zanim wysiedliśmy z naszego starego fiata, mama założyła mi opaskę na oczy.

— Tylko nie podglądaj. — Ojciec jak zwykle dodał krótką reprymendę.

Rodzice chwycili mnie za obie dłonie, bo zupełnie nic nie widziałam. Droga w tych ciemnościach wydawała się całą wiecznością. W pewnym momencie przystanęliśmy. Poczułam w nozdrzach zapach grillowanych kiełbasek, który kojarzył mi się z targowiskiem.

— Będziemy jeść coś z grilla? — zapytałam nieśmiało.

Nie odpowiedzieli na pytanie. Po chwili poczułam pod opuszkami palców coś włochatego. To coś się ruszało. Moje serce kołatało, a nogi trzęsły się tak, że nie mogłam ich uspokoić. Obawiałam się, że jak tylko otworzę oczy, czar pryśnie i włochata niespodzianka okaże się maskotką na baterie.

Gdy matka ściągnęła mi opaskę, ujrzałam jedną z najpiękniejszych istot na ziemi. Ojciec trzymał w swoich masywnych dłoniach żwawego szczeniaka.

— Jest twój — oznajmił z uśmiechem.

— Naprawdę? — zapytałam z niedowierzaniem.

— Tak. Zawiedliśmy cię. Zasługiwałaś na te Barbie. Musimy ci to jakoś wynagrodzić — odrzekł ojciec.

— Urwis. Tak będzie się wabił — oświadczyłam z dumą.

— Obawiam się, że będziesz musiała wymyślić jakieś inne imię. To dziewczynka — wtrąciła matka.

— Jeśli to dziewczynka, to będzie Gwiazda. Jest prześliczna i powinna nazywać się wyjątkowo — odparłam.

Kobieta, od której rodzice kupili Gwiazdę, szczegółowo opisała, w jaki sposób należy dbać o owczarka szwajcarskiego. Wiedziałam, że czekają mnie długie spacery, bo psy tej rasy potrzebują się wybiegać. Nie interesowało mnie, skąd rodzice zdobyli pięćset złotych na najdroższy prezent, jaki kiedykolwiek dostałam. W domu na okrągło powtarzano mi, że na nic nas nie stać, dlatego postanowiłam milczeć, gdy się nagle okazało, że możemy sobie jednak pozwolić na zakup horrendalnie drogiego psiaka. Bałam się, że jak poruszę temat pieniędzy, wybuchnie dzika afera, która zakończy się oddaniem Gwiazdy do handlarki i żądaniem zwrotu pięciuset złotych. Wybrałam zatem ciche radowanie się swoim szczęściem.

Gdy wróciliśmy do domu, modliłam się w duchu, żeby rodzice nie dostrzegli mokrej plamy na dywaniku samochodowym. Nie mogłam przewidzieć, jak zachowa się ojciec, kiedy wyleję mleko, dostanę gorszą ocenę ze sprawdzianu lub na prośbę „wynieś śmieci” odpowiem „zaraz”. Czasem rozmawiał ze mną spokojnie, innym razem za to samo przewinienie kazał mi wynosić się do swojego pokoju. Nieumyte naczynia, w zależności od doświadczanego nastroju, stanowiły zarówno dobry powód do żartów, jak i wściekłości uruchamiającej najmroczniejsze aspekty ludzkiej osobowości. Poziom cierpliwości ojca rósł wprost proporcjonalnie do ilości wypitego alkoholu. Najbardziej kochałam go pijanego, choć miłość ta podyktowana była pragnieniem spokoju, a nie szczerymi uczuciami. Odurzony ojciec nie wpadłby w szał na widok zabrudzonego dywanika. Trzeźwy mógł stracić panowanie nad sobą i zamienić te piękne chwile w koszmar. Wolałam oszczędzić Gwieździe krzyku, tym bardziej że telepała się ze strachu. W końcu przebywała pośród obcych ludzi w nieznanym miejscu.

Gdyby to matka spostrzegła mokrą plamę w samochodzie, pewnie przeprowadziłaby ze mną moralizatorską rozmowę w stylu „Chciałaś psa, to teraz o niego dbaj”. Znając jej usposobienie, nie zabrakłoby gróźb w rodzaju „Jeśli nie będziesz zajmowała się Gwiazdą, oddamy ją do schroniska”. We wszystkim stale radziła się ojca, jakby ktoś odebrał jej rozum i zdolność samodzielnego podejmowania decyzji. Sprawę mokrego dywanika i dalszych losów Gwiazdy też na pewno skonsultowałaby z nieomylną i wszystkowiedzącą głową rodziny. Brakowało mi silnej matki, która tupnie nogą w obronie ogniska domowego, będzie niczym czuła kwoka dbająca o nieporadne pisklęta albo ofiarna samica pelikana, która w obliczu głodu gotowa jest karmić młode własną krwią. Brakowało mi rodzicielki chroniącej mnie przed pasem i wrzaskiem.

W latach dziewięćdziesiątych zjawisko przemocy domowej należało do tematów tabu. Dominował patriarchat pozbawiający kobiety i dzieci prawa do składania reklamacji na pana męża i ojca. Należało się cieszyć, że w domu jest ktoś, kto nosi spodnie. Sprzyjało to zatajaniu rodzinnych dramatów, a ofiary raczej nie szukały pomocnej dłoni. Uwierzyłam w mit świętości ogniska domowego. Rodzice nieustannie powtarzali, że nie wolno rozmawiać z innymi o tym, co dzieje się w czterech ścianach. Przekonywali mnie, że ludzie są podli, nie warto mieć przyjaciół, a rodzina jest jedyną pewną i bezpieczną przystanią. Dochowywałam lojalności wobec matki i ojca; milczałam, gdy ktoś się interesował, co u nas słychać; odpowiadałam ciszą nawet wtedy, gdy o sprawy rodzinne wypytywały koleżanki. Nigdy jednak, jak radzili rodzice, nie wyłączyłam innych ludzi ze swojego życia, bo potrzebowałam ich jak powietrza. Tylko przyjaciele sprawiali, że jakoś znosiłam rozchwiane dzieciństwo. A bliźniaczki? Czasem napomknęły komuś, że dostały lanie, ale opowiadały o tym w taki sposób, jakby chodziło o lekkie klepnięcie w pośladki, które w tamtych latach uchodziło za skuteczną metodę wychowawczą. Nie umiały ubrać w słowa tego, z czym się mierzyły prawie każdego dnia. Klapsem zwały mocne uderzenia pasem, krzykiem określały ataki furii z wyzwiskami w tle, a o ciągłej krytyce nawet nie wspominały, bo nie wiedziały, że to rodzaj poważnego nadużycia.

Choć rodzice ranili moje dziecięce serce, nigdy nie odważyłam się wykrzyczeć im tego bólu w twarz. Wiele razy pragnęłam wyrzucić z siebie wszystko, wzbudzić w nich wyrzuty sumienia za każdą wylaną łzę i nieprzespaną noc, ale powstrzymywała mnie jakaś niewidzialna siła. Dziś wiem, że pokonywał mnie wstyd. Dopiero dorosłość uzmysłowiła mi, jak wiele przeszłam i jak bardzo brakowało mi miłości.

Kiedy Gwiazda uzyskała status nowego członka rodziny, ofiarowała mi poddaństwo i mianowała swoją panią. Gdyby nie szkoła, spędzałybyśmy ze sobą chyba całą dobę, bo sunia spała ze mną, leżała obok biurka, gdy kułam do sprawdzianów i czytałam tasiemcowe lektury szkolne, a nawet chodziła ze mną do toalety. Przez pierwsze tygodnie Gwiazda nie potrafiła opanować zasad czystości i załatwiała potrzeby, gdzie popadło. Pilnowałam, żeby rodzice nie natknęli się na jakąś niemiłą śmierdzącą niespodziankę. Nadawałam się do roli sprzątaczki psich odchodów, bo nie pozostawało po nich śladu, gdy wracali z pracy. Po miesiącu solidnej tresury sunia nauczyła się załatwiać poza domem, a ja się przestałam zamartwiać, że psia kupa lub siuśki przesądzą o dalszych losach mojej pupilki.

Moja czworonożna przyjaciółka uwielbiała zabawy na świeżym powietrzu. Rzucałam stare szmaciane lalki, a ona rozszarpywała je na strzępy. Nauczyłam ją aportować, podawać łapę i jeść tylko z lewej ręki. Nie umiałam jedynie sprawić, aby poskromiła psią ciekawość i nie uciekała za każdym razem, gdy nadarzyła się ku temu sposobność.

Wiosną dwutysięcznego roku Gwiazda czmychnęła z podwórka przez dziurę w ogrodzeniu. Ojciec nie załatał rozerwanej siatki, tylko zasłonił ją kawałkiem starej płyty OSB. Tego dnia Ola i Hania wpadły na pomysł, że użyją jej do zabawy w sklep. Nie pytając nikogo o zgodę, zabrały spróchniałą wiórówkę i zrobiły z niej ladę. Gwiazda nie byłaby sobą, gdyby nie wykorzystała takiej okazji. Pech chciał, że uciekła akurat wtedy, gdy oglądałam ulubiony serial i nie myślałam, jak kreatywne są moje młodsze siostry i jak wiele szkód ich pomysłowość już wyrządziła. Na podwórku leżał stos starych płyt wiórowych, ale bliźniaczki wybrały akurat tę, która nieudolnie zasłaniała dziurę w ogrodzeniu. Kilka razy wrzasnęłam z całych sił: „Gwiazda, do domu!”, ale uciekinierka wróciła dopiero po dłuższej chwili. Od pewnego czasu bardzo żywo reagowała na psie serenady wyśpiewywane przez Borysa — rasowego owczarka niemieckiego państwa Zielińskich, dlatego gdy uciekła, podejrzewałam, że pobiegła wprost do ich luksusowej posesji. Niestety, bramka do niej często pozostawała niedomknięta.

Wieczorem przyszedł do nas Waldemar Zieliński. Rzadko wpadał w odwiedziny, dlatego domyśliłam się, że powodem tej wizyty musiała być Gwiazda. Nie pomyliłam się.

Mężczyzna plasował się na pierwszym miejscu mojej listy najmniej lubianych mieszkańców okolicy. Stale zaganiał swoich synów do roboty przy domu, ale chłopcy ciągle znajdowali jakieś wymówki. Solidaryzowałam się z Kamilem i Grześkiem, bo mi się wydawało, że wszyscy ojcowie na świecie są tacy sami jak mój — bezduszni i agresywni. Dopiero po latach zrozumiałam, że podniesiony ton głosu może być przejawem rodzicielskiej troski, a nie tylko zapowiedzią karczemnej awantury.

Pan Zieliński nie przybył z dobrymi wieściami. Od samego początku ukradkiem przysłuchiwałam się rozmowie między nim a moim ojcem.

— Cześć, Romek. Kaśka chyba udusi cię gołymi rękami — oznajmił pan Zieliński.

— Co się stało? — zapytał poruszony ojciec.

— Gwiazda zdemolowała nasz ogród. Kaśka widziała wszystko przez okno, ale nic nie zrobiła. Mówiłem ci kiedyś, że panicznie się boi obcych psów.

— Ach, ta głupia suka… — wycedził przez zęby ojciec.

— Taka psia natura. Kiedyś mieliśmy podobne incydenty z naszym Borysem, ale zrobiliśmy dla niego kojec.

— Z psem sobie poradzę. Martwi mnie wasz ogród.

— Dla mnie bez różnicy, czy przed domem rosną badyle, czy nie, ale Kaśka ma obsesję na punkcie tych swoich tulipanów.

W tamtej chwili zamarłam. Rodzice od pewnego czasu kłócili się, kto ma zapłacić za chleb i masło, a teraz doszło im kolejne zmartwienie.

— Posadzę nowe.

Odważyłam się wyjść z cienia, choć liczyłam się z tym, że mogę zostać skarcona za podsłuchiwanie.

— Lepiej powiedz, jakim cudem ta głupia suka zwiała!

— To wszystko moja wina — skłamałam, bo chciałam oszczędzić bliźniaczkom ojcowskiej frustracji. Tego wieczoru był trzeźwy, a więc z szerokiego repertuaru kar mógł wybrać kazanie, szlaban, klapsy, a w najgorszym wypadku pas. Poza tym uważałam siebie za jedyną pełnoprawną właścicielkę Gwiazdy i chciałam wziąć na swoje barki konsekwencje jej wybryku. — Potrzebowałam tej płyty, bo…

Już chciałam wymyślić na poczekaniu jakieś kłamstwo, ale niespodziewanie do naszej rozmowy wtrąciła się matka.

— Już lepiej nic nie mów — powiedziała. — Hania z Olą do wszystkiego się przyznały.

— Posadzę te tulipany. Mama może potwierdzić, że się na tym znam. — Postanowiłam, że uczynię wszystko, aby zły występek psiny szybko poszedł w niepamięć. — Mam pełną skarbonkę pięciozłotówek. Odkupię kwiaty.

— Mądra ta twoja córa — oznajmił pan Zieliński. — Mój Kamil pewnie nie dałby ani grosza, gdyby to Borys stratował cudzy ogród.

— Zawsze uważałem, że pas to najlepszy nauczyciel, ale ten pomysł z sadzeniem kwiatów nie jest wcale głupi — stwierdził ojciec.

— Pogadam z Kaśką, co myśli na ten temat. Za tydzień ma termin operacji kręgosłupa. Będzie musiała na jakiś czas zapomnieć o zabawach w ogrodzie — zwierzył się pan Zieliński. — A jeśli chodzi o pas, to ty tak na poważnie?

— Mnie pas pomógł, moim córom też pomoże.

— Nic tak nie działa na dzieciaki, jak stanowcze rozmowy i konsekwencja. Powinieneś spróbować.

— Ty wiesz swoje, a ja wiem swoje. Gówniarze muszą czuć nad sobą bata, bo inaczej na głowę nasrają.

Pan Zieliński nie wszedł w dalszą polemikę na temat kar cielesnych. W porę dostrzegł, że każdy argument kierowany do ojca trafiał na gruby mur zbudowany z uporu i głęboko zakorzenionych stereotypów.

W tym momencie znów wtrąciła się matka.

— Czy aby na pewno tutaj zawiniła Paulina? — zapytała. — Ola z Hanką się przyznały, że zabrały wiórówkę do zabawy w sklep. Gdyby tego nie zrobiły, Gwiazda nie uciekłaby z podwórka.

— Nie zapominaj, że za sukę odpowiada Paulina — odparł stanowczo ojciec.

Matka jak zwykle nie powiedziała nic więcej. Prawo do ostatniego słowa oddała głowie rodziny.

***

Po moich długich namowach pani Kasia zgodziła się na nowe kwiaty w ogrodzie. Nie pozwoliła tylko, bym wydała choćby złotówkę ze skarbonki. Uzgodniłyśmy, że zajmę się tym w przyszłym tygodniu, kiedy będę miała nieco mniej nauki.

Nie przypuszczałam, że pomysł odkupienia win niesfornej Gwiazdy przyniesie mi tyle radości i tyle kłopotów.

Rozdział 3
Nie przeszkadzaj mi

Pani Kasia zawsze odpowiadała na moje „dzień dobry” i często pytała przy tym o samopoczucie. Spędzała długie godziny w otoczeniu drzewek ozdobnych, tulipanów, lilii, piwonii, margaretek, mieczyków, słoneczników, róż i dziesiątków innych gatunków roślin. W przeciwieństwie do pozostałych mieszkańców nie zadawała wścibskich pytań. Kilka razy chciała podarować mi ciuchy, które na pewno pasowałyby na mnie jak ulał, bo obie należałyśmy do grona filigranowych kruszynek. Oczyma wyobraźni widziałam siebie w jej supermodnych sukienkach i cieniowanych jeansach. W pamięci szczególnie utkwił mi kapelusz z czerwoną kokardą i aksamitne ogrodniczki w róże — strój idealnie pasujący do luksusowego życia.

Niestety nigdy się nie przekonałam, czy ubrania pani Kasi skrojone zostały także na moją miarę, bo ojciec wciąż nie mógł wybaczyć matce, że koleżanka od Barbie nie oddała pożyczonych pieniędzy, i zabronił wszystkim domownikom przyjmować prezenty od obcych. Dyspensa od tej reguły obowiązywała tylko w dniu urodzin.

Rodzice lubili zaglądać do cudzych lodówek, portfeli, a nawet łóżek. W trakcie rodzinnych niedzielnych obiadów wymieniali spostrzeżenia o sytuacji w kraju i na świecie. Nie znosiłam, gdy dyskutowali, bo najczęściej kończyło się wylewaniem jadu na różnych ludzi, rzekomo odpowiedzialnych za pasma ich kłopotów. Dokopywali słownie politykom i wpływowym biznesmenom. Nie szczędzili też osób z najbliższego otoczenia. Często pastwili się nad Zielińskimi, nazywając „nowobogackimi świniami”. Ojciec nieustannie rzucał oskarżeniem, że pan Waldemar dorobił się na samochodowych przekrętach. Matka mówiła o pani Kasi, że jest utrzymanką bez ambicji, bo nigdzie nie pracuje, tylko wciąż się kręci po tym swoim ogrodzie, gdzie albo czyta książki, albo sadzi kwiaty.

Mój ówczesny dziecięcy świat kłócił się z logiką dorosłych. Zupełnie nie rozumiałam, dlaczego matka prawiła kobiecie komplementy, a kilka godzin później wyrażała się o niej jak o najgorszym wrogu. Poza tym lubiłam panią Kasię, a czasem nawet fantazjowałam, że jestem jej córką. W Dzień Dziecka tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiątego dziewiątego roku pokłóciłam się z matką, bo zabroniła mi chodzić w swoich szpilkach. Wykrzyczałam wtedy, że pani Kasia na pewno nie miałaby nic przeciwko temu, na co rodzicielka odpowiedziała, że zamiast butów na obcasie przydałby mi się surowy ojciec pokroju pana Waldemara. Jej słowa zabrzmiały tak, jakbym nigdy nie zaznała srogiego wychowania, podczas gdy moje dzieciństwo upłynęło pod znakiem mocnego stresu związanego z karami. Należał mi się tytuł najbardziej pokrzywdzonej nastolatki w okolicy, bo rodzice potrafili zgotować mi piekło na ziemi, ale wiedzieli też, jak sprawić, bym się poczuła najważniejszą osobą na świecie… Dlatego mimo wszystko nie zamieniłabym ich na żadnych innych.

Odkąd sięgałam pamięcią, z całych sił starałam się zaimponować ojcu. Gdy się to udawało, chodził dumny jak paw i wychwalał przed innymi moje osiągnięcia. Przyzwyczaiłam wszystkich wokoło do wzorowego zachowania i świadectw z czerwonym paskiem, przez co coraz wyżej stawiano mi poprzeczkę i z większym trudem zdobywałam ojcowskie uznanie. Kiedy wpadłam na pomysł posadzenia kwiatów w ogrodzie państwa Zielińskich, obiecałam sobie, że stworzę najpiękniejszą rabatę w okolicy. Chciałam, by ojciec usłyszał od sąsiadów choćby najdrobniejszą pochwałę na mój temat. Pragnęłam też utwierdzić go w przekonaniu, że się nie pomylił, kiedy powierzył mi opiekę nad psem. Od kiedy zostałam właścicielką Gwiazdy, jej przewinienia stały się moimi przewinieniami.

Odwiedziłam panią Kasię w dzień poprzedzający jej przyjęcie do szpitala. Niemal na własnej skórze czułam przerażenie kobiety. Z niepokojem obserwowałam jej drżące dłonie i krople potu u nasady włosów.

— Naprawdę nie musisz tego robić. Na początku byłam wściekła, ale już mi przeszło. Wiem, jak bardzo psy potrafią napsocić — oznajmiła, po czym usiadła na eleganckiej skórzanej sofie.

Państwo Zielińscy wprowadzili się do luksusowej willi nieopodal jesienią tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiątego ósmego i od razu uruchomili machinę spekulacji na temat pochodzenia ich okazałego majątku. Moja wiedza dotycząca dostatniego życia sąsiadów opierała się głównie na spostrzeżeniach matki i ojca. Rodzice ironicznie twierdzili, że tylko złodzieje mogą się uczciwie dorobić w tym kraju. Nie potrafiłam jednak myśleć o pani Zielińskiej w tych kategoriach. Postrzegałam ją jako miłą osobę o bardzo wrażliwej duszy.

Zapewniłam panią Kasię, że znam się na uprawie tulipanów, na co zareagowała uśmiechem. Nic dziwnego, jeśli usłyszała od samozwańczej mistrzyni ogrodnictwa, że cebulki sadzi się wiosną. Prędko dotarło do mnie, że palnęłam gafę, bo przypomniałam sobie, że ta pora przypada na jesień.

Gdy nie umiałam jeszcze czytać, matka czasami opowiadała mi przed snem różne bajki własnego autorstwa. Uwielbiałam historię o pewnej pięknej królowej, która dostała w prezencie od holenderskiego hrabiego kilka cebulek czarnych tulipanów. Mężczyzna nie złożył tego daru osobiście, ale za pośrednictwem gońca. Za kilka dni ów młody arystokrata miał przyjechać na wielki bal organizowany przez władczynię i się jej oświadczyć. Niestety zakochany hrabia nie dotarł na miejsce. W drodze do zamku zginął z rąk wrogich wojsk, które zamierzały przejąć terytorium królowej. Młodzieniec odszedł, a wraz z nim tajemnicza receptura uprawy tulipanów. Gdy strażnicy zamkowi powiadomili jej wysokość o okolicznościach śmierci lubego, zrozpaczona kobieta postanowiła prędko ukryć najcenniejsze skarby królestwa. Nie zapomniała również o cebulkach. W popłochu zakopała je w ziemi nieopodal zamku, a działo się to właśnie jesienią. Ocaliła zamek przed najeźdźcami, przez co zyskała ogromne poszanowanie u poddanych, ale w obliczu ogromnej rozpaczy za ukochanym zupełnie zapomniała o jego podarunku…

Wczesną wiosną ujrzała, że w miejscu, gdzie zakopała cebulki, wyrosły przepiękne czarne tulipany. Słynęła z wielkiej mądrości i prędko zrozumiała, że w smutnych okolicznościach i przez zupełny przypadek odkryła tajemnicę sadzenia holenderskich piękności. Pewnie sama nigdy nie wpadłaby na to, że cebulki wsadza się do ziemi tuż przed pierwszymi mrozami. Od czasu tego wielkiego odkrycia mocarstwo już zawsze otaczały kolorowe dywany czerwonych, żółtych i czarnych tulipanów.

Taka piękna historia, a ja zupełnie zapomniałam, jaka była puenta. Pani Kasia chyba dostrzegła moje zakłopotanie, bo wstała z sofy i zarządziła wspólne wyjście do ogrodu.

— Kupiłam wczoraj na targu nasiona nagietka lekarskiego. Znasz tę roślinę?

— Nie — odparłam nieco zawstydzona.

— Ma takie dość drobne kwiatuszki, żółte lub pomarańczowe, zależy dla kogo. Moim zdaniem z nagietka można stworzyć najlepszy krem pod słońcem. Uwielbiam domowe nagietkowe mazidełko. Może dam ci trochę tego specyfiku dla twojej mamy?

— Jutro posadzę kwiaty — zmieniłam temat.

Zignorowałam propozycję pani Kasi z oczywistych powodów. Ojciec z pewnością zorientowałby się, że złamałam żelazną domową zasadę i przyjęłam drobny podarunek. Nigdy nie mogłam pojąć, dlaczego niemal zawsze się dowiadywał, gdy ktoś z domowników wyłamał się ze sztywnego kanonu zakazów. Musiał być po prostu bardzo czujny.

Uwielbiałam poznawać nowe rośliny, choć wymagało to niewyczerpanych pokładów cierpliwości. W końcu ziarenko potrzebuje co najmniej kilku tygodni, by wyłonić się na powierzchnię ziemi i zachwycić otoczenie świeżym, nieskalanym pięknem. Nauczyłam się stoickiego spokoju, bo efekt zawsze wynagradzał mi dłużący się czas oczekiwania.

Pożegnałam się z panią Kasią i zapewniłam, że zmówię paciorek za pomyślny przebieg operacji, na co kobieta tylko uśmiechnęła się pobłażliwie. Uzgodniłyśmy, że gdy jutro przyjdę, pan Waldemar przygotuje dla mnie gumowe rękawice i małą motykę. Odpowiadało mi, że moja mentorka podeszła do sprawy poważnie i od razu wyobraziłam sobie, że gdybym wpadła na pomysł posadzenia kwiatów w naszym ogrodzie, dla rodziców pewnie nie miałoby większego znaczenia, czy grzebałabym w ziemi rękoma czy motyką. W dodatku, jeśli zadawałabym jakieś pytania, zrugaliby mnie, że zajmuję się nie tym, co trzeba, i sieję niepotrzebny zamęt. Dlatego nigdy się nie zabierałam do pielęgnowania ogrodu w pojedynkę, tylko czekałam, aż matka poprosi o pomoc — a prosiła zawsze. Kiedy jednoczyłyśmy siły do walki o dobry wizerunek przydomowego zielonego imperium, wszystkie rośliny posłusznie poddawały się naszym rozkazom. Ogród był jedynym miejscem, które czyniło matkę naprawdę szczęśliwą. Tylko tam nie narzekała na utrudnienia w pracy, brak pieniędzy i zmarszczki. Jeśli ojca najbardziej kochałam pijanego, to uczucia do matki osiągały apogeum wczesną wiosną, gdy ziemia budziła się do życia.

Niechętnie przekroczyłam próg domu. Gdybym tylko mogła, odwiedzałabym panią Kasię codziennie, a najchętniej zamieszkałabym u niej, bo w przeciwieństwie do moich wiecznie zabieganych rodziców potrafiła słuchać. Matka ciągle powtarzała, że jest zajęta, a chciałam jej tak wiele powiedzieć. Ojciec też poświęcał mi niewiele czasu, ale przynajmniej potrafił niekiedy miło zaskoczyć, ofiarowując niewymuszoną uwagę. Miewał dni, kiedy był łagodny jak baranek. Wtedy interesował się moimi bolączkami. Milczał do momentu, aż wyrzekłam ostatnie słowo — cierpliwie słuchał bez zbędnych ocen, bez moralizatorskich wtrąceń, bez agresji, w dodatku bez grama alkoholu. Zdarzało się to na tyle rzadko, że nie zdążyłam się przyzwyczaić do tej lepszej wersji ojca. Całe szczęście, bo nie ma nic gorszego od tęsknoty za dobrymi chwilami i małymi gestami miłości. Człowiek jest wtedy na ciągłym głodzie i odczuwa w środku pustkę, której nie umie niczym zapełnić.

Przez wiele dziecięcych lat z niepokojem analizowałam zachowanie ojca, aby nie przegapić minuty, godziny, dnia, kiedy mogłam liczyć na trochę trzeźwej miłości. Wykańczało mnie to. Czasem się bardzo myliłam i błędnie odczytywałam jego nastroje. Te pomyłki słono kosztowały, ale przynajmniej wyleczyły mnie z przekonania, że ojcowska miłość jest czymś oczywistym, co mi się należy w największej dawce i w każdych okolicznościach. Zaczęłam traktować ją jak dodatkowy dar od losu, rodzaj niespodziewanego bonusika, który pojawia się w życiu znienacka. Kiedy przestałam nerwowo łaknąć tego uczucia, życie stało się łatwiejsze. Poza tym zawsze pozostawała pijacka miłość, która w porównaniu z tą trzeźwą była bardziej przewidywalna.

Gdy wracałam do domu ze szkoły, w pierwszej kolejności zajmowałam się obowiązkami, okradającymi mój codzienny grafik z beztroski. Nie ma jednak tego złego, bo chociaż mycie naczyń, odkurzanie, prasowanie i wyprowadzanie Gwiazdy każdego dnia zajmowało sporo czasu, to przynajmniej nauczyło mnie, czym są pracowitość i odpowiedzialność. Zawsze jako ostatnia dołączałam do grupki zbuntowanych nastolatków władającej lokalnym boiskiem. Uskarżaliśmy się na niesprawiedliwy los i surowych rodziców. Potem wracaliśmy do naszych czterech ścian, niby takich podobnych do siebie, a tak bardzo różnych. Koleżanki narzekały, że znów będą robiły kanapki dla młodszego rodzeństwa, podczas gdy ja się bałam, że powiem coś nie tak i rozpętam domowe piekło. Wieczorami zamykałam się w swoim pokoju i zatapiałam w otchłani książek, notatek i grubaśnych lektur, bo należałam do grupy nielicznych uczniów traktujących zdobywanie wiedzy jako hobby. Nauka koiła moje strapienia i nieodpłatnie leczyła poranioną duszę.

***

Zgodnie z obietnicą nazajutrz około piętnastej zapukałam do drzwi pana Zielińskiego. Gdy otworzył, wyglądał na zdezorientowanego, jakby zupełnie zapomniał, po co przyszłam.

— Dzień dobry, ja w sprawie tych nagietków — przywitałam się uprzejmie.

— Ach, zupełnie wyleciało mi to z głowy — odparł rozkojarzony.

Miał na sobie tylko obcisłe bokserki. Speszył mnie ten widok, dlatego spuściłam wzrok i w myślach zaczęłam liczyć płytki podłogowe. Pan Zieliński chyba dostrzegł moje zakłopotanie, bo przymknął drzwi i pozostawił mnie samą przed domem. Wrócił po chwili w sportowym dresie.

— Wiesz, co robić? — zapytał.

— Pani Kasia wczoraj wszystko mi wytłumaczyła. Mam tylko wziąć od pana rękawice i motykę.

— Zaraz ci wszystko dam. Jestem dziś bardzo zajęty. Nie przeszkadzaj mi, proszę.

— Dobrze. Jak skończę, to dam panu znać.

— Jak skończysz, idź do domu. Nie lubię odrywać się od roboty.

— Czy jest Kamil?

— Gdyby moi chłopcy byli w domu, mógłbym pomarzyć o pracy. Wiecznie się o coś kłócą. Będą po piątej.

— Chciałabym pożyczyć od niego „Bravo”.

— Powiem, że pytałaś o gazetę, ale nie daję gwarancji, że znajdzie dzisiaj chwilę dla ciebie, bo wieczorem jedziemy odwiedzić Kasię — odparł niecierpliwie.

— To ja się zabieram do sadzenia.

Po chwili pan Zieliński przyniósł mi motykę i rękawice.

— Miłej pracy — powiedział. — I jeszcze raz proszę, uszanuj, że mam dziś sporo na głowie — dodał stanowczo.

Rzadko powtarzano mi polecenia po kilka razy. Pochodziłam z domu, gdzie charaktery kształtowano za pomocą surowej dyscypliny, i jeśli usłyszałam, żeby nie wchodzić dorosłym w drogę, to można się było spodziewać, że będę grzeczna jak trusia. Pan Waldemar dał mi jasno do zrozumienia, że lubi pracować w skupieniu, zastanawiało mnie więc, dlaczego zaraz po tym, gdy zostawił mnie samą w ogrodzie, usłyszałam głośną muzykę płynącą z domu. Pomyślałam wtedy, że rozpraszali go ludzie, a nie hałas.

Gdy ujrzałam nasiona nagietka lekarskiego, które pani Kasia zostawiła dla mnie w czerwonym wiaderku w zielone liście, poczułam się jak właściwa osoba na właściwym miejscu. Grzebanie w ziemi, podobnie jak ślęczenie nad książkami, działało na mnie terapeutycznie. Gdyby koleżanki zobaczyły, jak szaleńczo okładam ziemię motyką, a później brudzę paznokcie czarną mazią, spojrzałyby z politowaniem. A ja naprawdę to kochałam.

Tego dnia rozpierał mnie zapał do pracy. Pogrążona w ogrodniczym transie, prędko zabrałam się za wyrywanie pierwszych wiosennych chwastów. Po chwili usłyszałam donośny, męski głos.

— Jest Waldek?

Obejrzałam się i przed wejściem na posesję ujrzałam muskularnego mężczyznę o bardzo ciemnej karnacji. Wyglądał jak obcokrajowiec. Raczej nie należał do grona częstych gości państwa Zielińskich, bo Borys zareagował nerwowo na jego widok.

— Pan Waldemar jest w domu, ale bardzo zajęty — odpowiedziałam.

— Zawołaj go — rozkazał mężczyzna.

— Nie mogę. Pan Waldemar powiedział, żeby mu nie przeszkadzać.

— Posłuchaj, mała. Jak dorośli o coś proszą, to trzeba się słuchać.

Znalazłam się między młotem a kowadłem i nie wiedziałam, co robić. W podjęciu decyzji dopomógł mi muskularny typ. Spojrzał wzrokiem surowego nauczyciela, nie pozostawiając żadnego wyboru.

Weszłam do domu państwa Zielińskich i zaczęłam się rozglądać za panem Waldemarem. Wołałam go, ale mój głos nie zdołał się przebić przez głośne rockowe brzmienia. Zajrzałam do wszystkich pomieszczeń na parterze, lecz nikogo tam nie znalazłam. Udałam się na piętro, gdzie muzyka wybrzmiewała jeszcze głośniej. Nie znałam wszystkich zakamarków tego domu, mimo że Kamil często zapraszał mnie do siebie. Państwo Zielińscy nie wystawiali życia prywatnego na widok publiczny. Nikomu nie pozwalali wchodzić do swojej sypialni, co wydawało się trochę dziwne, bo w naszym domu rodzice spali na kanapie w dużym pokoju, który w ciągu dnia pełnił funkcję jadalni, salonu i pokoju zabaw dla bliźniaczek. Mieszkając w takich warunkach z trójką dzieci, mieli bardzo mało przestrzeni dla siebie. Byłam największą szczęściarą spośród wszystkich domowników, bo to mnie przypadła w udziale maleńka sypialnia po babci i dziadku. Biurko i łóżko zajmowały połowę tej niewielkiej izdebki, ale przynajmniej miałam do dyspozycji małe królestwo, gdzie mogłam pobyć w samotności i schronić się przed całym światem. Gnieździliśmy się w pięcioro na niewielkiej przestrzeni, podczas gdy trzy pokoje na piętrze świeciły pustkami i pachniały stęchlizną. Rodzice nigdy nie zaczęli ich remontować, bo wciąż brakowało pieniędzy. Moja mała kanciapa na piętrze tętniła życiem pośród martwych i zapomnianych pokoi. Tylko dzięki niej domownicy nie zdążyli odzwyczaić się na dobre, że dom składał się z dwóch kondygnacji.

Pamiętam lato dziewięćdziesiątego dziewiątego, kiedy Kamil Zieliński zaprosił mnie do siebie po raz pierwszy. Nigdy wcześniej nie widziałam takiego przepychu. Ciekawił mnie każdy zakamarek luksusowej willi. Pokój Kamila, tak jak mój, znajdował się na piętrze i na tym należałoby zakończyć dalsze porównania, bo dzieliła nas ogromna przepaść pod względem statusu materialnego. Zapytałam wtedy Kamila, czy mogłabym otworzyć białe dwuskrzydłowe drzwi — najpiękniejsze, jakie dotąd widziałam. Odpowiedział, że nie, i napomknął, że nawet on nie może wchodzić do pokoju rodziców, kiedy nie ma ich w domu.

Błądziłam po ekskluzywnej rezydencji w poszukiwaniu pana Waldemara, ale on jakby zapadł się pod ziemię. Gdy weszłam na piętro, mój wzrok od razu podążył w kierunku tamtych dwuskrzydłowych drzwi. Zapukałam, choć podejrzewałam, że w takim hałasie raczej nikt mnie nie usłyszy. Nie pomyliłam się. Nikt nie otworzył. Weszłam więc do środka i ujrzałam sypialnię przypominającą alkowę tureckich władców. Nigdy wcześniej nie widziałam równie wielkiego łóżka z baldachimem zdobionym złotymi frędzlami. Poczułam się jak mała księżniczka z baśni tysiąca i jednej nocy. Przepych tego wnętrza przytłoczył nastoletnią wyobraźnię. Spodziewałam się, że będzie pięknie, ale nie przypuszczałam, że tak bajkowo i intrygująco. Zaspokoiłam jedną ciekawość, aby wzbudzić kolejną, bo okazało się, że wewnątrz sypialni znajdowały się jeszcze jedne dwuskrzydłowe białe drzwi. Musiałam się dowiedzieć, co kryją.

Stało się. Pociągnęłam za klamkę, a moim oczom ukazał się widok, który przez kolejne kilka miesięcy przyprawiał mnie o mdłości. Pan Zieliński siedział na skraju wanny, a jakaś blondwłosa kobieta klęczała przed nim i poruszała gwałtownie głową na wysokości jego krocza.

Seks, który znałam z komedii romantycznych i seriali telewizyjnych, wyglądał trochę inaczej — subtelnie. Zbliżenia intymne kojarzyłam z pocałunkami, spoconymi ciałami i przyspieszonym oddechem. W jednej chwili wizja intymności zbudowana na kanwie młodzieńczych wyobrażeń runęła niczym domek z kart. Mój prawie trzynastoletni świat musiał przetrawić myśl, że ludzie mogą robić „to” w dziwnych pozycjach, a ponadto niekoniecznie z osobą, której ślubowali wierność przed ołtarzem. Wtedy coś we mnie pękło. Zrobiło mi się żal pani Kasi, a niechęć wobec jej męża wezbrała jak nigdy dotąd.

Pan Zieliński, kiedy tylko mnie ujrzał, jedną dłonią odsunął blondynkę, a drugą zasłonił penisa.

— Wyjdź stąd! — krzyknął.

Wystraszyłam się. Wybiegłam stamtąd jak szalona, a gdy znalazłam się na zewnątrz, zauważyłam, że muskularny koleś nadal stoi przed posesją.

— Co tak długo? — zapytał opryskliwie. — Gdzie Waldemar?

Nie odpowiedziałam, tylko otworzyłam bramkę i szybko minęłam niesympatycznego mężczyznę. Pobiegłam prosto do domu. Marzyłam tylko o tym, by jak najprędzej wymazać z pamięci to, co ujrzałam. Nikt nie lubi nosić w sobie takich tajemnic, a tym bardziej nastolatkowie. Szkoda tylko, że złe wspomnienia rozpychają się łokciami w ludzkiej pamięci i nie pozwalają o sobie zapomnieć.

Rozdział 4
Dlaczego łżesz?

Gdy wbiegłam do domu, matka krzątała się już w kuchni, bo wcześniej wróciła z pracy, a bliźniaczki oglądały kreskówkę w tv. Brakowało tylko najmocniejszego ogniwa w składzie rodziny. Ojciec miał wrócić za około dwie godziny, które musiały mi wystarczyć na otrząśnięcie się po tym, co zobaczyłam. Z jednej strony dziecięce serce rwało się do ujawnienia prawdy, ale z drugiej strony dotychczasowe życie nauczyło mnie, że szczerość nie w każdym przypadku popłaca. Postanowiłam milczeć.

Jako dziewczynka z patologicznego domu wzorowo opanowałam sztukę ukrywania rodzicielskich win. Bez mrugnięcia okiem karmiłam otoczenie bajeczkami wyssanymi z palca. Dbałam, by dla osób trzecich mój ojciec nigdy nie był pijany, tylko chory lub zmęczony. Jeśli nietrzeźwy spał na kanapie, obcy mieli myśleć, że odpoczywa po pracy. Gdy zawalił obiecaną fuchę, niezadowolony klient miał uwierzyć, że mocny ból kręgosłupa przykuł go do łóżka na kilka dni. Jako listonosz ojciec zarabiał marne grosze, dlatego dorabiał w niektóre weekendy, sprzedając stare graty na targowisku lub wykonując drobne naprawy jako pan „złota rączka”. Wiedział jak pić, żeby zarząd poczty nie wręczył mu dyscyplinarki. Od poniedziałku do piątku pozwalał sobie na kilka piw po pracy, wlewał więc w siebie „bezpieczną” dawkę alkoholu, po której rano nie pozostawało już śladu. W weekendy odreagowywał ciężki tydzień przy butelce wódki. Na targowisku nikt nie dbał, czy mówił składnie i stał prosto na nogach. Trzeźwość nie miała też większego znaczenia dla klientów zlecających fuchy, bo gdy chodziło o naprawę kranu czy pomalowanie płotu, był najtańszym „złotą rączką” w okolicy. Poza tym nie partaczył roboty, bo znał się na majsterkowaniu jak nikt inny. Solidna robota nie przekładała się jednak na finanse. Zdarzało się, że pracował za butelkę wódki.

Nauczyłam się kłamać, aby tuszować pijaństwo i inne brudy. Ojciec był z tego dumny, bo tę umiejętność postrzegał w kategoriach obrony miru domowego. Niestety we wszystkich innych obszarach życia wymagał ode mnie bezwzględnej szczerości. Nazywał mnie idealnym dzieckiem, a jednocześnie karał za prawie każde przewinienie. Oczekiwał szczerości, a przy tym uczył kłamstwa. Wciąż chciałam sprostać jego oczekiwaniom, ale czułam się niewystarczająco dobra, a ojciec nie próbował wyprowadzić mnie z tego błędnego myślenia.

Tego dnia koło siedemnastej usłyszałam charakterystyczne skrzypienie starej podłogi na parterze. Znałam ten dźwięk na pamięć. Przyprawiał mnie o szybsze bicie serca. Ojciec ważył ponad sto kilogramów i miał ponad dwa metry wzrostu, dlatego jego ciężkiego, głośnego chodu nie dało się pomylić z żadnym innym. Gdy wracał z pracy, prędko zjadał obiad, oglądał serwis informacyjny, a potem się zabierał do majsterkowania. Lubiłam, kiedy tuż po przyjściu sięgał po mocne piwo. Na rauszu wyznawał ojcowską miłość, głaskał mnie po głowie i zapewniał, że zawsze mogę na niego liczyć. Kiedy wybierał trzeźwość, schodziłam mu z drogi, bo wszystko mogło się stać powodem jego irytacji, a żona i dzieci w szczególności.

Miałam szczerą nadzieję, że tego dnia nie będzie chciał ze mną rozmawiać, ale przewrotny los zrobił mi na przekór. Koło dziewiętnastej ojciec zapukał do drzwi, a ja powiedziałam, by wszedł. Od razu zauważyłam jego rozcięty łuk brwiowy. Wyglądał, jakby dopiero co stoczył walkę bokserską. Nie zapytałam, co się stało, bo pytania o sprawy dorosłych uchodziły w naszym domu za przejaw braku wychowania. Najpierw ojciec złożył mi na czole powitalny pocałunek, a potem zapytał, co słychać. Odparłam, że jestem zmęczona i mam sporo nauki. Wierzyłam, że w ten sposób pozbędę się jego towarzystwa przynajmniej na jeden wieczór. Ta taktyka okazała się jednak nieskuteczna. Spojrzałam na ojca wnikliwie i zauważyłam coś nietypowego. Jego oczy nie mieniły się szklistym blaskiem, a na twarzy nie płonęły różowe rumieńce. Był trzeźwy, a mimo to chciał ze mną rozmawiać, co rzadko szło ze sobą w parze.

— Jak kwiaty? Posadziłaś wszystko? — zapytał surowo.

Sądziłam, że zdążył już zapomnieć o umowie z panią Kasią, bo nie zaprzątał sobie głowy — jak sam mówił — „takimi bzdurami”. Tymczasem okazało się, że sprawa zniszczonego ogrodu wciąż go interesowała. Nie mogłam pozwolić, by się dowiedział, co zaszło w domu państwa Zielińskich. Gdybym przyznała uczciwie, że nie dokończyłam naprawiania szkód wyrządzonych przez Gwiazdę, bo przyłapałam pana Waldemara na miłosnych igraszkach, ojciec na pewno zaciągnąłby mnie do tamtego domu, żeby się upewnić, czy powiedziałam prawdę. Często kwestionował moje wersje wydarzeń, gdy różniły się od wersji dorosłych, dlatego nie wierzyłam, by tym razem zachował się inaczej. Choć z prawdą zawsze było mi po drodze, od pewnego czasu coraz bardziej sympatyzowałam z kłamstwem, które kilka razy ochroniło mnie przed surową karą. W moim świecie nieszczerość popłacała. Ojciec musiał mi uwierzyć.

— Posadziłam — odpowiedziałam, patrząc mu prosto w oczy.

Podobno jeśli ktoś kłamie, to ma niespokojne spojrzenie, ale ja dzięki wytrwałym treningom przyswoiłam umiejętność łgania i jednoczesnego utrzymywania kontaktu wzrokowego. Sztukę blefowania opanowałam do perfekcji.

— Tulipany?

— Nie, nasiona nagietka lekarskiego. Za wcześnie na tulipany.

Ojca nigdy nie interesowały tego rodzaju informacje, dlatego niepokoiła mnie jego dociekliwość.

— Pewnie trochę ci to zajęło — drążył temat, a mój niepokój narastał.

— Około godziny.

— Dlaczego łżesz? — wycedził przez zęby niespodziewanie.

— Mówię prawdę.

Brnęłam w kłamstwo, bo nie wyobrażałam sobie, aby sekret pana Zielińskiego ujrzał światło dzienne. A jeśli ta tajemnica miałaby zostać ujawniona, to na pewno nie przeze mnie.

— Byłem dziś u tego złodzieja. Zieliński twierdzi, że nic nie robiłaś w jego ogrodzie, bo kazał ci iść do domu. Matka też twierdzi, że szybko wróciłaś.

Nie wiedziałam, co odpowiedzieć. Czułam, jak grunt pali mi się pod nogami. Walczyłam ze sobą, bo nie umiałam wybrać jednego z dwóch przeciwstawnych biegunów. Powiedzieć prawdę czy nie? Postanowiłam, że będę konsekwentna. Za żadne skarby się nie przyznam, co robi pan Zieliński, kiedy jego żony nie ma w domu.

— W sumie to wykopałam tylko dołki. Nasiona posieję jutro.

— W sumie to mnie okłamałaś. Wiesz, że kłamstwa słono kosztują. Waldek powiedział, że zleci pracę ogrodnikowi — oznajmił surowo.

Pan Zieliński nie uczynił nic, aby przekonać mnie do trzymania języka za zębami, a przecież mógł się posłużyć jedną z dwóch dość skutecznych, choć przeciwstawnych metod sprawiających, że ludzie nabierają wody w usta. Nie zastraszył mnie ani nie przekupił, musiał się zatem liczyć, że jego romans w każdej chwili może wyjść na jaw. Szczęście mu sprzyjało, bo na schadzce z kochanką przyłapałam go ja, a nie żadna z moich młodszych sióstr. Gdyby do łazienki weszła któraś z bliźniaczek, zła sława pana Waldemara rozniosłaby się po całej okolicy. Tymczasem trafił na mnie — nastolatkę ślepo obdarowującą dorosłych lojalnością i wierzącą, że starsi zawsze kierują się dobrymi intencjami.

Poległam na polu bitwy. Ojciec patrzył na mnie i milczał. Następnie odwrócił się plecami, zrobił dwa kroki naprzód i już myślałam, że wyjdzie z pokoju, kiedy nagle się zatrzymał. Przez kilka sekund stał nieruchomo. Zastanawiałam się, czy nad jego brwiami wyostrzyły się dwie nieregularne zmarszczki zwiastujące szaleńczy gniew. Intuicja podpowiadała, że powinnam się spodziewać najgorszego. Przeczuwałam, co się może za chwilę wydarzyć. Wydawać by się mogło, że długie lata doznawanych upokorzeń powinny przystosować mnie do funkcjonowania w rodzinie wierzącej w argumenty siły. Nic bardziej mylnego. Strach przed ojcowską złością odczuwałam wciąż od nowa, jak gdybym za każdym razem doświadczała jej po raz pierwszy. Żadne obelgi, groźby i kary cielesne nie były jednak wystarczająco mocne, bym nazwała siebie „ofiarą”. Nienawidziłam tego słowa.

Intuicja mnie nie zawiodła. Spełnił się czarny scenariusz. Ojciec nie wyszedł z pokoju, tylko znów do mnie podszedł. Niejednokrotnie widziałam obłęd na jego twarzy, ale tym razem ujrzałam oblicze człowieka, który sprzedał duszę diabłu. Zaczerwienił się i zacisnął mocno szczękę, tak że żuchwa wysunęła się do przodu. Zmarszczył czoło, przez co jego oczy przyjęły nienaturalny, lekko skośny kształt.

Po raz pierwszy w życiu mnie spoliczkował. Zdziwiłam się, bo strefa wymierzanych przez niego kar nigdy nie objęła tej części mojego ciała. Bardzo się starał, by trafiać pasem w okolice pośladków. Czasem uderzał w stopy. Ciało się zawsze broniło przed bólem i poniżeniem. Kiedy ojciec bił, mimowolnie przyjmowałam pozycję embrionalną, jakby atakowało mnie jakieś dzikie zwierzę. Gdy się zwijałam w kulkę, czułam się bezpieczniej. Zawsze to jakaś obrona na wypadek, gdyby pewnego dnia nieokiełznana furia doprowadziła ojca do przekroczenia świętej granicy pośladków. Bałam się, że kiedyś to może nastąpić. I nastąpiło. Nie spodziewałam się tylko, że to będzie twarz. Moja głowa odbiła się od ojcowskiej ręki tak mocno, że straciłam równowagę i się przewróciłam. Gdy leżałam na ziemi, nagle poczułam ciepło między nogami. Posikałam się ze strachu. Na chwilę straciłam panowanie nad ciałem. Dostrzegłam żółto-brunatną kałużę tworzącą coraz większą plamę na zniszczonej podłodze.

— Boże, co ci się stało? — zapytał ojciec, jakby zapomniał, że to, co mnie spotkało, to wyłącznie jego wina.

— To ze strachu — wyznałam, łkając.

— A ta krew? Zraniłaś się?

— Nic mi nie jest. Po prostu mam okres.

— Okres?

Zabrakło mi słów. Spoglądałam na siebie z obrzydzeniem. Chciałam jak najprędzej zrzucić mokre spodnie i zmyć z podłogi ślady przerażenia, ale ojciec wciąż stał obok. Od ponad dwóch lat ukrywałam przed rodzicami, że zaczęłam miesiączkować. Krępowałam się o tym powiedzieć. Opornie radziłam sobie ze zmianami zachodzącymi w moim ciele, bo psychicznie nie byłam na nie przygotowana. Zaczęłam dojrzewać znacznie wcześniej, niż opisywały to podręczniki do biologii. Nie otrzymywałam kieszonkowego, dlatego podpaski podkradałam mamie. Bywało, że ratowałam się papierem toaletowym, ale zawsze jakoś sobie radziłam.

Nie wiem, co bardziej wstrząsnęło ojcem pamiętnego wieczoru — widok córki leżącej w mieszaninie moczu i krwi czy konfrontacja z faktem, że nie była już małą dziewczynką, tylko młodą kobietą. Nie dbałam, co tak naprawdę poruszyło jego stalowe serce. Liczyło się tylko, że więcej mnie nie bił. Ola i Hania też uwolniły się od jego ciężkiej ręki. Nie oznaczało to, że nasza gehenna się skończyła. Słowa często bolały bardziej niż piekące pośladki. Łatwiej jednak znosiło się słowne ciosy bez surowego akompaniamentu kar cielesnych. Skomlała wtedy dusza, ale przynajmniej ciało zachowywało godność.

Rok dwutysięczny zrewolucjonizował moje dotychczasowe życie. Historia z udziałem Waldemara Zielińskiego stanowiła jedynie wierzchołek góry lodowej nastoletnich komplikacji. Wszystko, co najgorsze, dopiero miało się wydarzyć.

Rozdział 5
Wiem, co jest dobre dla Pauliny

Kwiecień i maj dwutysięcznego roku upłynęły mi pod znakiem solidnej nauki i znajomej ławeczki na boisku, niezmiennie pełniącej funkcję terapeutycznej kozetki. Tematy ławkowiczów nadal sprowadzały się do skarg na „starych” i na brak zrozumienia z ich strony. Tylko ja wciąż nie pisnęłam złego słowa o matce i ojcu. Pałałam do nich mocnym i bezwarunkowym uczuciem, które bardziej przypominało akt ślepego, fanatycznego zawierzenia niż miłość. Prawie zawsze się zgadzałam z ich zdaniem i nie protestowałam, gdy się kłóciło z moimi potrzebami. Usprawiedliwiałam każdy ich błąd, poszukując coraz to nowych okoliczności łagodzących podłe występki. Milczałam, gdy z ust powinien się wydobyć krzyk złości; wymazywałam z pamięci obrazy, które mogły naruszyć dobre imię rodziny; negowałam każde słowo, myśl i uczucie przeciwko czwartemu przykazaniu. Rodzice ciągle dawali mi do zrozumienia, jak bardzo jestem niezbędna, a mnie się wydawało, że tak właśnie wygląda miłość. Im bardziej ojciec z matką mnie potrzebowali, tym bardziej się czułam przez nich kochana.

Majowe troski leczyłam widokiem i zapachem pulchnych bzów. Zatapiałam dłonie w delikatnych kwiatostanach i poszukiwałam pięciopłatkowych okazów, a gdy takowe odnajdowałam, co zdarzało się dość często, prędko wymyślałam jakieś życzenie. Na końcu zrywałam kwiat i kładłam na sam czubek języka, aby jak najszybciej poczuć niebiańską słodycz lilaka. Setki razy raczyłam podniebienie tym rozkosznym smakiem. Byłam niepoprawną romantyczką — zamkniętą w hermetycznej wiejskiej enklawie rządzącej się swoimi prawami. Mieszkaniec wioski obok wydawał się obcym przybyszem, a co dopiero człowiek o odmiennym kolorze skóry. Moja codzienność ograniczała się do małej społeczności liczącej kilkaset osób, podczas gdy liczba ludności Indii w milenijnym roku przekroczyła miliard. Z wiadomości telewizyjnych dowiedziałam się, że Bill Gates ciągle był najbogatszym człowiekiem na świecie, choć dla mnie jego fortuna jawiła się tylko jako abstrakcyjne cyfry — dziesięć zer poprzedzonych szóstką. Te fakty w żaden sposób nie wpływały na mój los. Jedynie dwudziestego siódmego maja serce zabiło mi szybciej na wieść, że pewien francuski nurek wydobył z morza wrak samolotu, w którym zginął mój ukochany pisarz. Dzięki cytatom z Małego Księcia pielęgnowałam wiarę w ludzi.

Dwa dni po odkryciu szczątków maszyny, skończyłam trzynaście lat i niepewnie kontynuowałam żmudny proces dojrzewania. Denerwowały mnie pryszcze na nosie i tłuste włosy. Nie nadążałam za zmianami nastroju. Dzika radość w sercu ciągle się mieszała z egzystencjalnym smutkiem, co sprawiało, że każdy dzień przypominał jazdę kolejką górską. Ludzie z najbliższego otoczenia utwierdzali mnie w przekonaniu, że jestem dojrzała emocjonalnie, co w ich słowniku oznaczało bycie posłuszną. Ojciec i matka uczynili wszystko, bym uwierzyła, że sztywne podporządkowanie autorytetom to nie tylko recepta na uwolnienie się od życiowych zawirowań, lecz także — i przede wszystkim — obowiązek uczciwego człowieka. Wymagali, bym zawsze słuchała dorosłych, ale nigdy nie powiedzieli, że za ślepe posłuszeństwo płaci się czasem wysoką cenę. Przyswoiłam sobie, że nie warto odzywać się w niewłaściwym momencie, jeśli nigdy nie wiedziałam, który okaże się dla moich rodziców tym niewłaściwym.

Myślałam, że grzeszny występek pana Zielińskiego bardzo szybko ujrzy światło dzienne, bo wierzyłam dorosłym, którzy ciągle powtarzali, że każde kłamstwo ma krótkie nogi. Życie jeszcze nie zdążyło mnie nauczyć, że niektóre sekrety przez lata pozostają w uśpieniu i oczekują na moment, kiedy zostaną wybudzone. Wspomnienia się nie przedawniają, ukryte i przyczajone, żeby od czasu do czasu powracać jak pozornie zapomniany bumerang.

Marzyłam, by ta tajemnica pozostawała w letargu już na zawsze. Przez całą wiosnę dwutysięcznego roku czyniłam wszystko, by schodzić z drogi panu Zielińskiemu, ale ani ja, ani on nie byliśmy niewidzialni i kilka razy się minęliśmy na ulicy. Mówiłam mu „dzień dobry” i zachowywałam się, jakby nic się nie stało. Mężczyzna nie próbował rozmawiać o wydarzeniu z nagietkiem lekarskim w tle. Miałam nieodparte wrażenie, że wierzył w moje milczenie i lojalność. A jeśli nawet mi nie ufał, to przecież znał stosunek moich rodziców do córek. Wystarczyło zamienić kilka słów z matką i ojcem, by się przekonać, że między zdaniem swoich dzieci a kłamstwem często stawiali znak równości.

Czas to sprzymierzeniec zatajania niewygodnych sekretów, bo z upływem dni, miesięcy i lat sekrety się starzeją w ludzkich umysłach, wydają się odleglejsze, bardziej mgliste i zapomniane. Tajemnica z każdym kolejnym dniem stawała się coraz bardziej powszednia i mniej frapująca. Myślałam o niej coraz rzadziej.

Na początku czerwca pan Zieliński niezapowiedzianie nas odwiedził. Po tym, jak nakryłam go na igraszkach z kochanką, nie gościł w naszym domu ani razu. Gdy ujrzałam mężczyznę, zrobiło mi się ciemno przed oczami i musiałam się oprzeć o najbliższą ścianę, żeby zachować równowagę. Rzadko odwiedzali nas jacyś goście, dlatego każde pukanie do drzwi przyprawiało mnie o szybsze bicie serca i dreszcz ekscytacji, bo nie wiedziałam, kogo się mogę spodziewać. Pan Waldemar uśmiechnął się na mój widok, co wprawiło mnie w zakłopotanie. W myślach próbowałam odkryć powód wizyty, ale wszystkie pomysły, które podsuwała wyobraźnia, sprowadzały się do naszego wspólnego sekretu.

— Dzień dobry, Paulinka — powiedział, jak gdyby nigdy nic.

Poczułam intensywny zapach męskich perfum. Ojciec nigdy tak nie pachniał. W naszym domu unosiła się przykra woń ubóstwa. Zapach wilgoci przesiąkał włosy, ubrania i skórę. Nie dawał o sobie zapomnieć.

— Zawołać tatę? — zapytałam nieśmiało.

— Zawołaj. Jest ładna pogoda, poczekam na zewnątrz.

Po chwili ojciec dołączył do pana Zielińskiego. Udali się w kierunku starej drewnianej ławki za domem. Los mi sprzyjał, bo stała tuż za maleńkim piwnicznym okienkiem. Nie znosiłam cuchnącej nory, gdzie matka przechowywała weki, ale gdy proszono mnie o słoik dżemu, ogórków kiszonych czy grzybków marynowanych, oczywiście zaciskałam zęby i wchodziłam do najciemniejszego zakamarka domu. Już na samą myśl, że znajdę się w piwnicy, wszystko mnie swędziało, bo wyobrażałam sobie włochate pająki z grubymi odwłokami.

Istnieją jednak głębokie morza prawdy i niespokojne oceany pragnień, wobec których suma wszystkich naszych lęków jest maleńką, nic nieznaczącą kroplą wody. Są cele, do których czołgamy się przez lata, a gdy dopniemy swego, satysfakcja ulatuje z nas z prędkością powietrza z przebitego balonika. Są rozmowy, które łamią serca i gruchoczą kości, po których usłyszeniu nie da się jeść, śmiać ani spać spokojnie. Tamtego dnia osiągnęłam cel. Rzuciłam się w otchłań prawdy i usłyszałam rozmowę, podczas której każde słowo, każda pauza, każda kropka nad „i” nadawały nowy bieg historii. Mojej historii. Niczego w swoim nastoletnim życiu nie byłam tak pewna, jak tego, że nasza rodzina jest nietykalnym świętym bytem, odpornym na zepsucie i rozpad, ale ta prawda runęła jak domek z kart.

Na paluszkach weszłam do piwnicy, subtelnie jak baletnica. Wewnątrz panował mrok, przełamywany cienką strugą światła. W ciepłe dni rodzice nigdy nie zamykali małego okienka, a do piwnicy docierał każdy najmniejszy szmer z podwórka. Na szczęście nie działało to w dwie strony, bo stara piwnica z masywnymi kamiennymi ścianami tłumiła dźwięki w zarodku, jakby chciała je zachować tylko dla siebie. Ludzkie ucho jest jednak bardzo wrażliwe na odgłos tłuczonego szkła, dlatego wolałam zachować ostrożność i nie zrzucić z półki jakiegoś słoika.

Stanęłam na palcach, ale się nie uniosłam na tyle, by ujrzeć, co się dzieje na zewnątrz. Zawdzięczałam to moim stu pięćdziesięciu centymetrom wzrostu, dzięki którym przez wiele lat nazywano mnie „małą”. Wyglądałam groteskowo na tle wysokich rodziców. Matka nieudolnie wspierała mnie ciągłymi zapewnieniami, że skok wzrostowy jest dopiero przede mną, a ja naiwnie wierzyłam w jej słowa. Kiedy w wieku szesnastu lat osiągnęłam sto pięćdziesiąt pięć centymetrów, przestałam rosnąć na dobre.

Przywarłam plecami do wilgotnej ściany i zamieniłam się w słuch. Przez około minutę uszy chłonęły mieszankę wiejskich szmerów pochodzących od kur, maszyn rolniczych i kosiarek ogrodowych. Niepokoiło mnie, że pośród tego zgiełku nie przewijała się basowa barwa głosu ojca. Coraz bardziej się niecierpliwiłam, bo weszłam do znienawidzonej piwnicy z nadzieją, że się dowiem, czy pan Zieliński przyszedł mnie pogrążyć, a tymczasem wszystko wskazywało, że nie poznam jego prawdziwych intencji. Uznałam, że ojciec wybrał jednak inne miejsce do rozmowy. Już chciałam wyjść stamtąd, żeby uciec od unoszącej się w powietrzu woni stęchlizny, kiedy nagle usłyszałam charakterystyczny ciężki chód, a zaraz po nim wybuch złości.

— Po co tu, kurwa, przyszedłeś? — zapytał ojciec dosadnie.

Po chwili skrzypnęła stara ławka, dźwięk tępy jak fałsz skrzypiec albo pisk opon przy nagłym hamowaniu. „Usiedli” — pomyślałam z przejęciem, bo przeczuwałam, że zaraz poznam powód wizyty pana Waldemara.

W naszym domu stale gościła pogarda wobec Zielińskich, ojciec jednak trzymał poglądy w ryzach i skrywał przed innymi zabójczy jad zawiści płynący w jego żyłach. Trzymał obcych na dystans i traktował z chłodną rezerwą, ale zachowywał granice pozornego szacunku. Tamtego dnia zdziwiłam się zatem, gdy usłyszałam wściekłego ojca. Tak mógł się zwrócić do matki, do mnie, do bliźniaczek… Ale do pana Waldemara? „Po co tu, kurwa, przyszedłeś” dźwięczało mi w uszach jak natręctwo. Nie byłam odbiorcą tych słów, a czułam się, jakby zostały skierowane wprost do mnie.

— Spokojnie, Romuś, bo ci ciśnienie skoczy — odparł mężczyzna łagodnie.

— Przestań pierdolić, tylko powiedz, o co ci chodzi — wysyczał ojciec.

— Wyluzuj trochę, sąsiad. Mam dla ciebie fuchę.

— Spierdalaj z tą swoją fuchą.

— Ochłoń, Romuś, trochę. Żadna cizia nie jest warta tylu nerwów. Gdybyś się postarał, mógłbyś bzykać kilka młodych dup naraz, ale do tego trzeba mieć jaja. Poza tym minęły prawie trzy miesiące, jak cizi nie ma. Czas ochłonąć.

— Skończ już pierdolić. Jolka nie była zwykłą cizią… — Ojciec głęboko westchnął. Z jego głosu wybrzmiała tęsknota za czymś, co było, a co już nie powróci.

Tamtego dnia odkryłam, że piwko i spokój po pracy nie należały do jedynych pragnień ojca. Zawartość jego portfela też się przedstawiała optymistyczniej, niż myślałam.

— Żadna kobieta nie rodzi się szmatą. Gdyby nie kasa, kobiety byłyby wierne jak psy — zawyrokował pan Zieliński.

— Gdyby nie taki skurwiel jak ty, Jolka nadal byłaby moja — wycedził ojciec.

— Odeszła w porę. Tacy jak ty dają się owinąć wokół palca młodym lalkom, a potem płaczą, że żonka się wyprowadziła.

— Planowaliśmy przyszłość. Jolka chciała dzieci. A ja chciałem się rozwieść z Lidką.

Pan Waldemar niespodziewanie parsknął teatralnym śmiechem.

— Dzieci? Chciałeś dla kochanki rozwalić rodzinę? Zostawić żonę, na której widok facetom cieknie ślina? Jolka szuka faceta z kasą, a nie miłości. Wiesz, dam ci dobrą radę. Jeśli z taką łatwością tracisz głowę dla młodych cipek, to lepiej uważaj na swój portfel.

— Mam w dupie twoje rady. Bylibyśmy szczęśliwi — westchnął ojciec.

— Co ty pierdolisz? Dałaby mi dupy już pierwszego dnia, kiedy nas sobie przedstawiłeś. Dostała cieczki na mój widok. Takie suki wyczuwają kasę na kilometr. Chciałeś kupić dla cizi prawie nowego malucha, a ona w podzięce zostawiła mi na biurku kartkę ze swoim adresem. Mogłem ci sprzedać wtedy tego fiacika. Cena była okazyjna, ale wiedziałem, co jest grane…

— Auta mi nie sprzedałeś, ale za moją kobietę zabrałeś się bardzo szybko. Mam ci teraz dziękować?

— Było, minęło. Daliśmy sobie po mordzie jak faceci i jesteśmy kwita. Ciesz się, stary, że twoja Lidka się o niczym nie dowiedziała.

— To ty się ciesz, że twoja Kaśka nie wie, z jakim skurwielem ma dzieci.

— Nie sądziłem, że Jolka była dla ciebie tak ważna. Myślałem, że to chwilowa odskocznia.

— Trzeba być ostatnim skurwielem, żeby się zabierać za cudzą kobietę.

— Faceci dbają o rodziny, Romuś. Prawdziwi faceci. Ciesz się, że Paulina przyłapała Jolkę ze mną, a nie z tobą.

— Paulina?

— Chcesz mi powiedzieć, że młoda nie puściła pary z gęby?

— A co miała mi powiedzieć?

— Nakryła mnie i Jolkę w łazience. Powinniśmy być ostrożniejsi. Najpierw Paulina, potem ty. Skończyłem romans jeszcze tego samego dnia, bo młoda cipka zaczęła odbierać mi rozum. Trzeba być idiotą, żeby wpuścić kochankę do własnego domu.

— Paulina nie pisnęła nawet słówka…

— Bała się.

— Nastraszyłeś ją, ty skurwielu — wysyczał ojciec.

— Opanuj się, Romek, bo ktoś nas usłyszy. Nigdy nie skrzywdziłbym dziecka. Powiedziałem młodej, że jestem zajęty i ma nie przeszkadzać. Jak na złość, przyjechał wtedy klient z forsą. Kazał mnie zawołać. Paulina się posłuchała, a potem to już sam wiesz, jak było… Powinieneś z nią pogadać. Dla mojego i twojego dobra Paulina musi siedzieć cicho, ale nie może się obwiniać za to, co się stało. Dzieciaki często biorą na siebie winy dorosłych. Sam wiesz, stary, jak to jest. Jak ostro nawalisz, to próbujesz potem zwalać winę na wszystkich wokoło, bo nie chcesz unieść wagi odpowiedzialności. A dziecku najłatwiej przypiąć łatkę winnego.

— Podebrałeś mi kobietę, a teraz próbujesz mnie uczyć, jak mam wychowywać własną córkę?

— Szkoda mi Pauliny. Nie zrobiła nic złego. Nawet gdyby weszła do łazienki z czystej ciekawości, byłaby to tylko ludzka ciekawość. To ja powinienem czuć się winny.

— Wiem, co jest dobre dla Pauliny. A teraz czas na ciebie.

— Gdybyś jednak potrzebował roboty, to daj znać. Nie będę się już dłużej naprzykrzał.

Stałam bez ruchu i czułam, jak łzy torują sobie ścieżkę na mojej twarzy i rysują na policzkach precyzyjną mapę bólu. Nie mogłam się ruszyć, jakby zmieniono mnie w sztywny odlew gipsowy albo figurę woskową o martwym spojrzeniu. Nie takiej prawdy się spodziewałam. Przez ułamek sekundy pomyślałam, że może to sen. Uszczypnęłam się mocno w ramię, ale upragnione przebudzenie nie nadeszło. Pewnie długo jeszcze pozostawałabym w tym bezruchu, gdyby nie nagły blask lampy jarzeniowej, który poraził mi oczy niczym promienie słoneczne. Po chwili poruszyła się klamka. Marzyłam, by była to któraś z bliźniaczek.

— Chrystusie Jezusie, co ty tu robisz?! — krzyknęła matka i odskoczyła do tyłu jak oparzona. — Tobie chyba już do reszty odbiło. Chcesz, żebym dostała zawału?

— Ja…

Nie przychodziła mi na myśl żadna sensowna odpowiedź. Matka wiedziała, że nie znoszę piwnicy i traktuję przynoszenie przetworów nie tylko jako rodzaj obowiązku, lecz także poniekąd kary.

— Zamiast zajmować się głupotami, lepiej chodź i zabierz się ze mną za obiad. Usmażymy kotlety na szybko, bo ojciec głodny po pracy. Miał kosić trawę, ale przyszedł ten Zieliński i dupę mu zawrócił.

Matka nie obeszła się bez przykrego komentarza na temat nielubianego mężczyzny. Tak jak i ojciec przesiąknięta była nienawiścią do świata i ludzi, a jej nadąsanie przejawiało się opadającymi kącikami ust i obrażonym tonem głosu. Ucieszyłam się, że nie drążyła tematu piwnicy. Bez żadnego marudzenia zgodziłam się pomóc przy obiedzie. Gdy weszłyśmy do kuchni, ujrzałyśmy ojca. Siedział przy stole i palił papierosa. Zapach dymu tytoniowego szkodził mi, odkąd pamiętam, ale w tamtych czasach palenie stanowiło normę, potrzebę pierwszorzędową niczym sen, jedzenie i picie, a więc nikt się zbytnio nie przejmował moim kaszlem i załzawionymi oczami. To ja byłam winna, bo podchodziłam do palaczy.

— Co chciał Zieliński? — zapytała matka.

— A, nic takiego. Chciał dać mi jakąś fuchę.

— No proszę, a co on taki dobrotliwy?

Przysłuchiwałam się tej krótkiej wymianie zdań i szorowałam dłonie pastą BHP. Poznałam nieznane mi dotąd, fałszywe i zdradzieckie oblicze ojca, o którym nie miałam pojęcia. Próbowałam sobie to wszystko jakoś poukładać w umyśle.

— Paulina, coś ty taka brudna? — przerwał moje dywagacje.

— Pewnie tak się ufajdała w piwnicy. Nie wiem, co ona znowu wymyśla. Poszłam przed chwilą po ogórki i omal zawału nie dostałam, jak zapaliłam światło. Stała tam jak jakaś zjawa — wtrąciła matka.

Podeszłam do dużego lustra w kącie kuchni, ale nie zauważyłam na sobie śladów brudu. Odwróciłam się, aby zobaczyć plecy. Wyglądałam, jakby ktoś obsypał mnie czarnym proszkiem, a potem wtarł go w ciuchy i ciało. To był miał węglowy, który niczym niechciany pasożyt osadzał się na wilgotnych ścianach piwnicy.

Ojcu brakowało empatii, towarzyskiej ogłady i dobrego wykształcenia, ale przejawiał troskę o własny tyłek. Mocno docisnął papierosa do nakrętki od słoika, a potem zrobił długi wydech. Doskonale wiedział, co porabiałam w piwnicy.

— Pomożesz mi w ogrodzie, Paulina? — zapytał.

Popatrzyłam na matkę, ale się nie odezwała, jakby nagle pomoc przy smażeniu kotletów przestała mieć jakiekolwiek znaczenie.

— Dobrze — odparłam potulnie. — Może najpierw się przebiorę.

— Nie ma sensu — zawyrokował ojciec. — W ogrodzie i tak się znów pobrudzisz.

W tamtym momencie przypomniałam sobie wieczór, gdy zostałam upokorzona w najgorszy możliwy sposób. Znów leżałam na starej podłodze spoliczkowana i brudna. Nade mną stał wystraszony ojciec — ten sam, który chwilę wcześniej wyglądał, jakby chciał mnie zabić. Poczułam ulgę, bo odnalazłam — może marne — ale zawsze jakieś usprawiedliwienie ojcowskiej agresji. Przekonałam samą siebie, że jestem tylko obiektem zastępczym, a nie prawdziwym powodem jego szaleńczej złości. Wierzyłam, że marzył, by dać w pysk panu Waldemarowi, a nie mnie…

Rozdział 6
Nie wiem, czy mogę ci zaufać

Nagle wszystko stało się jasne. Wyszedł na jaw prawdziwy powód coraz rzadszych weekendowych wyjazdów na targowisko od lutego tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiątego dziewiątego. Pewnie wtedy narodził się przeklęty romans z niejaką Jolką. Ojciec nie należał do grona rasowych flirciarzy. Powiedziałabym nawet, że bił od niego chłód, który nie zachęcał do bliższej znajomości. W dorosłym życiu zrozumiałam, że to właśnie ten dystans emocjonalny przyciągał do niego jak magnes. Idealnie się wpisywał w potrzeby kobiet z domów, gdzie nie brakowało alkoholu, krzyku, bicia, gwałtów i innych morderców miłości. Jeśli jakaś zdecydowała się na bliższą znajomość z kimś tak niedostępnym uczuciowo, to zapewne dlatego, że ten ktoś bardzo przypominał jej własnego ojca — nieczułego, wybuchowego i zupełnie nieprzewidywalnego mężczyznę.

Miałam pewność, że Jolka podjęła jedną z najlepszych decyzji w życiu, kiedy postanowiła zakończyć romans z ojcem. Zgotowałby jej takie samo piekło jak nam. To zadziwiające, że zamiast znienawidzić jego kochankę, współczułam jej. Dlaczego nie przeszło mi wtedy przez myśl, że odejście ojca wywróciłoby mój świat do góry nogami, ale okazałoby się też błogosławieństwem? Zawsze w pierwszej kolejności myślałam o innych, a gdy lista tych innych się kończyła, po omacku błądziłam w plątaninie zawiłych refleksji i zaniedbanych własnych potrzeb. Nie lubiłam skupiać się na sprawach wywołujących smutek.

Czerwiec rozpoczął się tropikalnymi upałami. Wiosenna aura jak dotąd nie rozpieszczała i wszyscy wokół z niecierpliwością czekali na ciepłe promienie słońca, ale chyba nikt nie tęsknił za ponad trzydziestoma stopniami w cieniu i suszą spędzającą sen z powiek lokalnym rolnikom.

Tamtego dnia poszłam za ojcem do ogrodu ze spuszczoną głową, jakbym się szykowała na sąd ostateczny. Kiedyś podsłuchiwałam dorosłych z czystej ciekawości, ale z czasem zaczęły kierować mną zupełnie inne pobudki. Podsłuchiwałam, bo tylko tak mogłam wyłuskać prawdę o mojej rodzinie i pozbyć się resztek złudzeń, które podtrzymywały wiarę w świętość ogniska domowego.

Ojciec chwycił wąż ogrodowy i kazał odkręcić kurek z wodą. Wykorzystał okazję, bo słońce chwilę wcześniej okazało gest łaskawości i ukryło się za chmurami, co w obliczu tropikalnej temperatury nie stanowiło żadnej ulgi, ale sprzyjało pracy w ogrodzie. Próbowałam odczytać nastrój z jego twarzy, ale w tamtym momencie przywdział maskę obojętności. Nie mogłam pojąć, jak wytrzymywał w tym straszliwym upale ubrany w farmerską koszulę z długim rękawem i jeansy. Uodpornił się na niedogodną aurę tak samo jak na ludzką krzywdę.

Powoli stąpał wzdłuż grządek i podlewał płody ziemi. Obchodził się delikatnie z każdym wątłym pędem, który dopiero co wynurzył się na powierzchnię. Jego ślamazarne ogrodnicze poczynania były dla mnie prawdziwą torturą, męką oczekiwania na jedną z najtrudniejszych rozmów w życiu. Chciałam mieć ją jak najszybciej za sobą, ale ojciec się nie spieszył. Milczał, jakby zapomniał, że obok stoi córka, która poznała bardzo niewygodną prawdę o nim samym.

— Co mam robić? — zapytałam, bo długotrwała cisza zaczęła mnie przytłaczać.

— Patrz i ucz się — odparł.

Chciałam się odgryźć, bo moja duma właśnie dostała pstryczka w nos. Spędziłam w ogrodzie znacznie więcej czasu niż ojciec. Ugryzłam się jednak w język, bo nawet najbardziej urażona ambicja to tylko urażona ambicja, a tajemnica ojca nie była tylko wstydliwym sekretem, ale przede wszystkim wyrocznią, od której zależały dalsze losy dwóch rodzin.

Przestępowałam z nogi na nogę, bo nie miałam pomysłu, co ze sobą zrobić, podczas gdy ojciec wciąż pozostawał pod wpływem ogrodniczego transu. W uszach dudniło mi wymowne zdanie „Chciałem się rozwieść z Lidką”. Zastanawiałam się, czy na liście niepotrzebnych osób ojciec uwzględnił tylko żonę, czy może poszerzył ten wykaz o imiona trzech córek. W końcu pragnął dzielić życie z inną kobietą, a tę miłość przypieczętować dzieckiem. Czy powiedziałby mi jeszcze kiedyś po pijaku „kocham cię”, gdyby historia z Jolką potoczyła się inaczej? Czy trzymałby mnie w ciasnym sercu, gdyby się tam zrobiło tłoczno od nadmiaru osób do kochania?

Toczyłam nierówną walkę z gonitwą myśli, odpierałam agresywny atak mnożących się pytań, umysł zmienił się w arenę, na której ścierały się dobro ze złem, ale ciało nie radziło sobie z tak monstrualną dawką stresu. Moje ręce pokryły się czerwonymi plamami, a szczęka zaczęła mimowolnie drżeć. Musiałam się prędko otrząsnąć, aby nerwy nie zaczęły odbierać mi rozsądku.

Niespodziewanie ujrzałam pana Czesia zmierzającego w naszą stronę. Szedł zygzakiem i nucił coś pod nosem. Kiedy się zbliżył, usłyszałam bełkotliwą wersję Szła dzieweczka do laseczka. Pan Czesiu też był listonoszem. Miał ponad pięćdziesiąt lat, ale wierności do grobowej deski nigdy nie ślubował żadnej kobiecie. Bezgraniczną wierność ofiarował wódce.

— Wi… aj f hronie besrobohnych — wydusił z siebie niewyraźnie.

— Czesiek, co ty tu za bzdury opowiadasz? Idź stąd. Pogadamy jutro — odpowiedział surowo ojciec.

Nasz dom nie zachęcał do dłuższych odwiedzin. Gdy ktoś przychodził na kawę i pogaduchy, matka napinała mięśnie twarzy, przez co wyglądała na przemęczoną i pozbawioną humoru. Ojciec nie dawał innym dojść do słowa, zawsze bronił tylko jednej prawdy — swojej prawdy. Pana Czesia nie zrażał styl bycia rodziców i wytrzymywał w naszym domu dłużej niż godzinę, co zdarzało się nielicznym. Zawsze roztaczał wokół siebie pozytywną energię. Rzucał żartami jak z rękawa, nie skąpił komplementów, a jego szklanka zawsze była do połowy pełna.

Tego dnia przyszedł jednak w roli posłańca niosącego złe wieści.

— Sfo… nili nas. Mje to sa kchlanie w robosie. Soś pierholili, sze ty u dupsi sieciaeś, zajast s torbom bjeać i lishy rohnojić. Kerofniszha wsiea mje na dyfa… jik. Juhro tfoa ko… ej — wybełkotał.

Bałam się, gdy ktoś obok mnie nie mógł ustać na nogach, bo przesadził z procentami. Chwiejny pijacki krok przyrównywałam do spaceru śmierci, utożsamiałam ze stąpaniem po cienkim lodzie w okresie odwilży lub jazdą na rolkach bez kasku. Pijacki krok prowadził do niefortunnych upadków, które raniły ciała, dziurawiły ciuchy, zabierały dzieciom ojców, a kobietom mężów. Pan Czesiu się chwiał, a ja w duchu zanosiłam modlitwę, by trzymał pion jak najdłużej, najlepiej aż do samego domu, do samego łóżka.

— Stary, tu jest moja córka — powiedział zdenerwowany ojciec. — A ty rzucasz mięsem na prawo i lewo — dodał.

Przyzwyczaiłam się do jego podwójnych standardów w komunikacji. Przy mnie bluzgał do woli, podczas gdy od innych wymagał trzymania języka na wodzy. Na własną modłę tworzył zasady, które nie podlegały stałemu porządkowi, tylko ulegały jego labilnym nastrojom. W tej sytuacji jednak przekleństwa stanowiły najmniej problematyczny aspekt pijackiego bełkotu. Pan Czesiu za pomocą kilku niewyraźnie wypowiedzianych słów poniekąd ujawnił romans ojca.

— Pa… linha, nie shucha… wujha Szesia.

— Idź już. Porozmawiamy jutro.

— Jah soś znahdziesz noeho, to pajentaj o mje.

Pan Czesio posłusznie nas opuścił, a ojciec uznał, że nadeszła wreszcie pora na rozmowę.

— Podsłuchiwałaś w piwnicy — stwierdził dosadnie.

— Tak — wyznałam i spuściłam głowę.

— Nie wiem, czy zdajesz sobie sprawę, jak bardzo źle postąpiłaś… Dorośli mają swoje sprawy i dzieciom nic do tego — oznajmił spokojniej.

Znów założył maskę cierpliwego ogrodnika. Rzadko obierał taką taktykę konwersacji. Czułabym się pewniej, gdyby zaczął na mnie wrzeszczeć.

— Wiem, przepraszam.

— Historia z Jolką to przeszłość. Chyba rozumiesz, że matka i pani Kasia nie mogą się o niczym dowiedzieć. Musisz też skończyć z podsłuchiwaniem.

— Tak, wiem.

— Na pewno? Nie jestem przekonany, czy mogę ci zaufać. Tylko same problemy z tobą i bliźniaczkami. Matka też ciągle ma muchy w nosie.

— Obiecuję, że nic nikomu nie powiem i się poprawię — zapewniłam ojca, choć w głębi serca przeczuwałam, że dostosuję się tylko do pierwszego punktu obietnicy i nie ujawnię romansu ojca. Nie zamierzałam jednak przestać się interesować światem dorosłych, bo podsłuchiwanie, choć niosło ze sobą spore ryzyko, przynosiło też wiele korzyści.

— Gdyby matka poznała prawdę, nabawiłaby się histerii. Kocham całą waszą czwórkę i nie chcę was stracić. Pomyśl też o chłopakach Waldka. Chyba nie chcesz, żeby się wychowywali bez ojca. Lidka pewnie jeszcze jakoś by to zniosła, ale pani Kasia jest nadwrażliwa. Od razu pobiegłaby złożyć pozew rozwodowy.

W słowach ojca nie odnalazłam ani krzty poczucia winy. Zastanawiałam się, czy choć przez chwilę żałował, że zdradził żonę. Ciekawiło mnie, czy gdyby Jolka przyszła do niego z podkulonym ogonem i prośbą o kolejną szansę, zostałaby przyjęta z otwartymi ramionami. Pragnęłam wierzyć, że ojciec kochał nas szczerze, ale nie opuszczało mnie przeczucie, że nadal był zauroczony kochanką.

Rozmowa się nie kleiła głównie z mojego powodu. Prawie wcale się nie odzywałam, tylko przytakiwałam i z pokorą przyjmowałam argumenty przemawiające za tym, że powinnam dochować tajemnicy.

— Nie mów nic matce o moim zwolnieniu, bo jeszcze, nie daj Bóg, zacznie węszyć na poczcie. Powiem jej, że wysłano mnie na przymusowy urlop. Znajdę coś nowego, lepiej płatnego. Nam wszystkim wyjdzie to na dobre.

— Obiecałam, że nie powiem i tak będzie.

Po raz kolejny dałam ojcu słowo. Połowiczne słowo. Powoli robiło mi się niedobrze od ciągłego zapewniania o lojalności. Na tamtym etapie dorastania nie znałam mechanizmów szantażu psychicznego, dlatego ulegałam słownej manipulacji. Mój wewnętrzny świat przypominał chorągiewkę na wietrze. Po rozmowie z ojcem poczułam się winna całego zła, które spotkało naszą rodzinę. Uwierzyłam, że niesforne dzieci i marudna żona mogły popchnąć go w ramiona kochanki. Nienawidziłam ojca za to, że nas zdradził, ale kochałam go bezgranicznie, bo dał mi poczucie, że jeszcze będzie dobrze…

Rozdział 7
Menel i jego córka patolka

Tamtego czerwcowego wieczoru długo szorowałam brudne i lepkie ciało, aby się pozbyć czarnych śladów węgla. Najchętniej zmyłabym też z siebie poczucie winy, którym przesiąkła chyba każda komórka ciała. To zaskakujące, że ani przez chwilę nie pomyślałam, że zatajając romans ojca, krzywdziłam matkę. Zupełnie zapomniałam o jej uczuciach, jakbym odebrała im wolę istnienia. W obliczu zdrady miała prawo porozbijać talerze z domowej zastawy, zwyzywać ojca wszystkimi wulgaryzmami tego świata, wypłakać morze łez, a nawet złożyć pozew rozwodowy, ale ja odebrałam jej te prawa, bo uwierzyłam ślepo człowiekowi, którego wtedy zwałam tatą.

Spodziewałam się, że ojciec stanie na głowie, żeby odpokutować za swój grzech, ale nie miał takiego zamiaru i pierwsze, co zrobił, kiedy wrócił zmęczony z ogrodu, to napił się wódki. Matce się to nie spodobało i swoim zwyczajem zaproponowała mu zimne piwo. Nie skorzystał. Widziałam, co się święci, dlatego szybko czmychnęłam z areny rodzinnych starć. Ciemna kuchnia przez kilka lat pełniła funkcję miejsca egzekucji, gdzie ojciec kat wymierzał kary cielesne dzieciom. Jak się później dowiedziałam, karał również matkę.

W ciemnej jadalni latały szklanki, talerze i kubki, a także unosiły się ciężkie brzmienia inwektyw. Nauczono mnie, że dzieciom nie wolno wchodzić tam, skąd dobiegają podniesione głosy rodziców, ale zasadzie tej brakowało logiki. Gdy w domu rozpętywało się piekło, zamykałam się w swoim miniaturowym lokum, gdzie dochodziły wszystkie krzyki ojca. Cienkie ściany maleńkiego pokoju na piętrze dawały poczucie prywatności, ale nie chroniły przed nadmiarem decybeli. Docierały do mnie wyraźne słowa i obelgi, jakbym znajdowała się w samym epicentrum piekła. Tego wieczoru jednak rodzice kłócili się tylko chwilę, a to za sprawą ojca — głównego dowodzącego na polu bitwy. W końcu jego umysł rządził się „nietrzeźwymi prawami”, które zakrzywiały rzeczywistość i czyniły świat znośniejszym. Uratowała mnie żołądkowa gorzka. Jakkolwiek absurdalnie to brzmi, alkohol wybawił mnie od złego i pozwolił na chwilową ulgę.

Potrzebowałam trochę ciszy, bo chociaż zbliżały się wakacje, poprzeczka nauczycielskich wymagań nawet nie drgnęła. Nadal kładłam się spać późno, bo ślęczałam nad książkami do chwili, aż powieki zaczynały odmawiać posłuszeństwa. Warto było jednak zarywać noce dla czerwonego paska na świadectwie, bo dobre oceny owocowały licznymi pochwałami. Nauczyciele doceniali moje ambicje i nie kryli dumy, gdy zdobywałam nagrody za udział w konkursach z języków obcych.

Koleżanki i koledzy z klasy prędko się nauczyli, że warto żyć ze mną w zgodzie i nie przyklejać łatki kujonki, bo cóż zrobiliby bez wybawicielki zgłaszającej się do odpowiedzi zawsze wtedy, gdy w klasie zapadało grobowe milczenie, a uczniowie zastygali w ławkach ze spuszczonymi głowami — licząc, że nie zostaną wywołani do tablicy. Szkoła dawała mi coś, czego skąpiono w domu i co zwało się szczerym docenieniem.

***

Ojciec bardzo źle zniósł utratę pracy. Pił nieprzerwanie cały tydzień i piłby pewnie jeszcze dłużej, ale siódmego dnia jego alkoholowego ciągu, gdy całą rodziną wracaliśmy ze sklepu spożywczego z lodami i flaszką czystej żołądkowej, dostrzegł na tablicy ogłoszeń klepsydrę. Napisano na niej:

Z głębokim smutkiem żegnamy zmarłego w dniu 7 czerwca 2000 roku Czesława Kowalczyka. Msza żałobna w intencji zmarłego zostanie odprawiona w Kościele Parafialnym pod wezwaniem św. Marcina w dniu 9 czerwca 2000 roku. Pochówek odbędzie się na cmentarzu parafialnym w Małej Wsi.

Pogrążona w smutku rodzina

— Jaka, kurwa, rodzina? Chyba stary kundel Azor — wymamrotał ojciec pod nosem.– Dlaczego nikt mnie nie powiadomił? — pytał samego siebie.

Wiadomość o śmierci przyjaciela zadziałała jak zimny prysznic. Wyjął z torby butelkę wódkę i cisnął o asfalt. Na przystanku autobusowym stali ludzie, ale nikt nie zrugał go za ten akt chuligaństwa. Odeszliśmy stamtąd, pozostawiając za sobą odłamki szkła. Odetchnęłam z ulgą, bo ojciec na bezrobociu dosięgnął nizin ludzkiej przyzwoitości, na co nie byłam przygotowana. Kilka dni wcześniej narobił w spodnie, kiedy leżał bezwładnie na łóżku. Gdy po kilku godzinach wstał, część odchodów wyleciała przez zbyt szeroką nogawkę spodni. Zemdliło mnie na ten widok, ale nie zwymiotowałam. Po raz kolejny rozgrzeszyłam cudzą winę. Nie potrafiłam tylko odpowiedzieć na pytanie, czy za tą winą stał człowiek czy wódka.

Ale teraz w sercu znów zakiełkowała nadzieja. Wierzyłam skrycie, że odejście pana Czesia przypomni ojcu, że bliskich kocha się nie tylko na rauszu. Liczyłam, że trzeźwy ojciec będzie choć w połowie tak cierpliwy, czuły i empatyczny jak ten pijany. Dziwnie się czułam w gronie koleżanek żalących się, jak bardzo nieznośni są ich rodzice po alkoholu, podczas gdy dla mnie ojciec mógł nie trzeźwieć wcale. Odpierałam jednak tego rodzaju myśli, bo alkohol — oprócz tego, że zmiękczał jego twarde serce — rujnował też zdrowie. Broniłam się przed tęsknotą za „pijaną miłością”, bo wiedziałam, że procentowe uczucia bywają pełne fałszu, a ja pragnęłam tych prawdziwych.

Ostatnie pożegnanie pana Czesia odbyło się w małym gronie. W trakcie ceremonii pogrzebowej moją uwagę przykuła pewna kobieta w czarnej chuście na głowie. Pomyślałam, że noszenie takiego okrycia w tym upale musiało być prawdziwą katorgą. Kobieta szła na samym przodzie konduktu żałobnego, dlatego przypuszczałam, że była krewną zmarłego. Najwyraźniej pan Czesiu miał jakąś rodzinę, o której istnieniu ojciec nie wiedział.

Gdy obrzęd pochówku dobiegł końca, ludzie zaczęli się rozchodzić w swoje strony. Ojciec stał nieruchomo i wpatrywał się w bukiety tworzące kolorowy dywanik na szarej, smutnej ziemi. Wreszcie przy grobie zmarłego pozostały już tylko cztery osoby: ja, rodzice i kobieta w czerni.

— Pani jest kimś z rodziny Czesia? — niespodziewanie zapytał ojciec, przerywając nostalgiczną zadumę.

— Tak jakby, a co? — odpowiedziała zadziornie.

— Proszę przyjąć wyrazy współczucia — powiedział ojciec. — Czesiek był moim najlepszym przyjacielem, a ja nawet nie wiedziałem, że miał jakąś rodzinę.

— To pan jest tym pijusem, który rozpił mojego Cześka… Który zabił mojego Cześka — stwierdziła kobieta z ironią w głosie.

— Co pani wygaduje?

— Czesiek się zapił.

— A co ja mam z tym wspólnego?

— Piliście razem.

— Czesiek pił, bo lubił pić. Taka jest prawda. Kim pani jest? Jego córką? — zapytał ojciec niepewnie.

— Jaką córką!? Panu wóda zniszczyła już chyba wszystkie szare komórki. — Kobieta się zdenerwowała. — Jestem niedoszłą żoną — dodała po chwili. — Przez długie lata czekałam na jego powrót, ale przez takich żuli jak pan… Czesiu się stoczył.

Kobieta w czerni obraziła ojca, a ja zaczęłam się gotować ze złości i planować szybki odwet. Nigdy dotąd nie znalazłam się w sytuacji, w której ktoś tak bardzo obraził członka mojej rodziny. Zapałałam nieokiełznaną chęcią zemsty. Wyobraziłam sobie, jak zdzieram z głowy kobiety czarną chustę, a potem chwytam mocno kępki włosów i targam we wszystkie strony. Przecież na własnej skórze się przekonałam, jak bardzo boli ten typ kary.

Tamtego dnia czarna chusta pozostała jednak na swoim miejscu i żaden włos nie spadł z głowy kobiety. Złość rozładowałam w inny sposób.

— Suka — wycedziłam przez zęby.

— Paulina! — krzyknęła matka.

— Zuch dziewczynka — pochwalił mnie ojciec.

— Menel i jego córka patolka — skwitowała kobieta, uśmiechając się szyderczo.

Ojciec mnie pochwalił, ale nie rozpierała mnie duma. Nazwano mnie „patolką”, czyli kimś, kto kojarzył się z chlaniem, brudem i wulgaryzmami, a ja się brzydziłam tymi trzema skojarzeniami, z których każde pasowało do ojca. Tamtego dnia dotarło do mnie, że nie chcę stać się taka jak on. Obawiałam się tylko, że wszystko jest już przesądzone, że naturę patolki otrzymałam w genach. Modliłam się w duchu, aby strach miał tylko wielkie oczy.

Rozdział 8
Czego chcesz w zamian?

Ojciec zapisał się na kartach mojej pamięci jako swojski mężczyzna w poplamionych jeansach i wymiętym T-shircie. Kiedyś spotkałam go niedaleko gminnego boiska, jak roznosił listy w koszuli sygnowanej logo poczty. Zmieszałam się, widząc go w tak eleganckim wydaniu. On sam też wyglądał na spiętego, jakby sztywna koszula odbierała mu swobodę. Wiele razy wykrzykiwał do matki, że ma serdecznie dość posadki listonosza, a jedynym powodem, dla którego chodzi do pracy, są pewne pieniądze. Często się skarżył, że ludzie bywają upierdliwi i proszą o dziwne rzeczy; żeby wyniósł śmieci, przesunął mebel czy wkręcił żarówkę. Cierpiał prawdziwe katusze, bo każdego dnia stykał się ze zmorą w postaci drugiego człowieka. Podejrzewałam jednak, że ciągły kontakt z ludźmi nie był główną przyczyną frustracji. Nie znosił swojej pracy, bo miała nad nim władzę i decydowała o trzeźwości. Listonosz, który ryzykował piciem alkoholu w robocie, kończył jak pan Czesiu, z dyscyplinarką w ręku, a ojciec — pomimo całej swojej nienawiści do taszczenia skórzanej torby — potrzebował pieniędzy.

Gdy popołudniami wracał do domu, bez końca coś naprawiał, odnawiał i ulepszał. Prawie nigdy nie leżał na kanapie z pilotem w dłoni. Zastanawiałam się, jak to możliwe, że niektórzy ludzie bełkotali po wypiciu jednego piwa, a ojciec po opróżnieniu ćwiartki wkręcał śrubki prosto jak od linijki. Prędko zrozumiałam, że zasługiwał nie na podziw, ale potępienie. Na szczęście ojciec imponował wszystkim wokoło czymś więcej aniżeli mocną głową do picia. Robił coś z niczego, dzięki temu — pomimo wiecznego braku pieniędzy — mieliśmy grilla z bębna od pralki, huśtawkę ze starej opony czy kwietniki ze szklanych butelek. Nie usiedział dłużej w jednym miejscu. Jeśli nie wszczynał czasochłonnych chryj lub nie robił dla kogoś jakiejś fuchy, zamykał się w garażu z młotkami, piłami, wiertarkami i śrubami. Nie znosił siedzenia w domu i odhaczania kolejnych dni pod kreską, dlatego już tydzień po śmierci przyjaciela miał nową robotę, choć bezrobocie w kraju zmierzało w kierunku historycznych wyżyn. Zwołał naradę rodzinną, na której uroczyście poinformował wszystkich, że otrzymał lepiej płatną posadę. Powiedział też, że nie chce na razie zdradzać szczegółów, aby nie zapeszyć.

Od kiedy przyjął tajemniczy etat, często znikał popołudniami i wracał dopiero nad ranem. Umierałam z ciekawości, czym się zajmował, ale on sam nie rozmawiał ze mną na ten temat, a ja nie pytałam. Czasem tylko się zastanawiałam, czy przyjął propozycję pracy od pana Waldemara.

***

Pod koniec czerwca usłyszałam od ojca protekcjonalne „Paulina, sprawa jest”.

Zdanie to zwykle oznaczało kłopoty.

— Coś się stało? — zapytałam zaniepokojona.

— Idziemy na chwilę do Zielińskiego — nakazał.

„Czyli jednak coś się stało” — pomyślałam, bo od kilku miesięcy pan Waldemar snuł się za mną niczym cień zwiastujący kłopoty. Najbardziej dręczyło mnie, że przez nasz wspólny sekret osłabła moja przyjaźń z jego młodszym synem. Po marcowym incydencie ze zdradą w tle na kumpelskiej nici porozumienia zaczęły się pojawiać supełki. Postanowiłam, że będę unikała przyjaciela, bo zasługiwał na szczerość, której nie mogłam ofiarować. Początkowo dociekał, dlaczego wciąż zbywałam go słowami „nie mam czasu”. Z upływem dni nieco odpuścił i tylko z rzadka — kiedy przypadkiem wpadaliśmy na siebie — pytał, co słychać.

Nie byłam w domu państwa Zielińskich od dnia, który zapoczątkował moje tarapaty. Bałam się po raz kolejny odwiedzić to miejsce, ale słowom ojca nie należało się sprzeciwiać.

— Przepraszam, że kazałem ci przyjść tak późno, ale wy młodzi to takie nocne marki jesteście. Siedzicie przy telewizorze do późnej nocy — powiedział pan Zieliński na przywitanie.

Odpowiedziałam wymuszonym uśmiechem. Mężczyzna nigdy nie dał mi żadnego powodu, bym go nie lubiła, a mimo to pałałam do niego niesłabnącą niechęcią.

— Nawijaj, Waldek, bo późno jest — wtrącił ojciec.

— Wiesz, Paulinka, tak się zastanawiałem, czy nie chciałabyś dorobić sobie parę groszy w wakacje — rzekł niepewnie pan Zieliński, jakby obawiał się niechętnej reakcji z mojej strony.

— Jasne, że bym chciała — odparłam bez zastanowienia.

— Kasia ma komplikacje po operacji. Drętwieje jej prawa noga. Od kiedy lekarz zakazał jej dotykać czegokolwiek w ogrodzie, wciąż marudzi, że kwiaty zaniedbane, drzewka nieprzystrzyżone…

— Miałabym się zająć państwa ogrodem?

— Zająć, to za dużo powiedziane. Gdybyś wpadła dwa, trzy razy w tygodniu na dwie godzinki, to bylibyśmy bardzo wdzięczni. Na początku chciałem zagonić do roboty moich chłopaków, ale Kasia się nie zgodziła. Kiedyś poprosiła Grześka o pomoc, to razem z chwastami wyrwał jakieś sadzonki.

Parsknęłam gromkim śmiechem, kiedy wyobraziłam sobie napakowanego Grześka z motyką w rękach. Po chwili moje rozbawienie podzielił pan Zieliński, bo się uśmiechnął od ucha do ucha jak cyrkowy klaun. Tylko ojciec zachował kamienną twarz.

— Z chęcią państwu pomogę — zapewniłam pana Waldemara.

— To świetnie. Kasia bardzo się ucieszy — powiedział podekscytowany. — Wiem, że są wakacje i chciałoby się trochę odpocząć od obowiązków, ale naprawdę się nie bój. To tylko parę godzin w tygodniu.

— Oby starczyło mi czasu na pomoc mamie. Nasz ogród też jest całkiem spory.

— Tym się nie martw — wtrącił ojciec. — Rozmawiałem już z mamą. Wszystko ustalone.

Pan Zieliński potraktował tę zgodę jako nie lada przysługę, a ja jego prośbę jako nie lada szansę. Chodziłam w staroświeckich ciuchach, odmawiałam sobie lodów po szkole i kina w weekendy, a rozrywki ograniczały się do siedzenia na znajomej ławeczce i dłubania słonecznika. Na samą myśl, że za pomoc w ogrodzie dostanę pieniądze, byłam gotowa rzucić wszystko i zacząć pracę jeszcze tego samego dnia, choćby przy latarce. Dotarło do mnie, że znajdowałam się o krok od realizacji jednego z największych ówczesnych marzeń. Nie chciałam zmarnować takiej okazji, tym bardziej że już zdążyłam wyobrazić sobie wieżę stereo stojącą w moim pokoju. Przez ostatnie dwa lata odłożyłam całkiem sporo pieniędzy, ale potrzebowałam jeszcze paru stówek, by uzbierać całą kwotę. Przekonywałam samą siebie, że dopnę swego. Wieża będzie moja.

Ojciec niespodziewanie przerwał mi bujanie w obłokach, tak jakby władał darem czytania w myślach i przeszkadzało mu, że los jest dla mnie zbyt przychylny.

— Dobrze, wszystko ustalone — wymamrotał surowo. — Późno już, więc zmykaj do domu — nakazał po chwili.

— Dobrze. Dobranoc — pożegnałam się.

Nie byłabym sobą, gdybym tak po prostu odeszła stamtąd, nie dowiedziawszy się, po co ojciec został u pana Waldemara. Nie minęły dwa tygodnie, odkąd złożyłam solenną obietnicę, że raz na zawsze skończę z podsłuchiwaniem, a dopadła mnie pokusa, by kolejny raz zamienić się w gumowe ucho. Zanim opuściłam salon państwa Zielińskich, szybko rzuciłam okiem na duże okno nad masywnym dębowym stołem, przy którym siedzieli ojciec z panem Waldemarem. Sprawdziłam, czy jest cień szansy, że usłyszę ich rozmowę. Na moje szczęście i nieszczęście okno otwarto na oścież. W tamtej chwili nie myślałam o konsekwencjach złamania obietnicy. Podsłuchiwanie wiązało się z pewnego rodzaju ryzykiem, a jak wiadomo, gdzie ryzyko, tam adrenalina i skrajne emocje. Uwielbiałam niepewność, która nie opuszczała mnie nawet na chwilę, gdy przywłaszczałam cudze słowa wymykające się z otwartych okien, cienkich ścian czy uchylonych drzwi. Bez skrupułów kradłam czyjąś prywatność, aby zaspokoić ssący głód ciekawości. Rodzice często straszyli, że los mnie kiedyś za to ukaże, ale wbrew ich zapewnieniom, nie śniły mi się koszmary, nie straciłam przyjaciół i nie nabawiłam się głuchoty.

Zamknęłam za sobą drzwi i przystąpiłam do dzieła. Po cichutku przemknęłam wzdłuż luksusowej willi, aż dotarłam do odpowiedniego okna. Zewsząd rozlegało się miarowe cykanie świerszczy. Wieczory i noce nie sprzyjają podsłuchiwaniu, bo zmysł słuchu o późnych porach osiąga najwyższy poziom czujności i wyłapuje najcichsze szmery, które za dnia giną pośród wszechobecnego zgiełku. Musiałam zachować podwójną ostrożność, bo w ciszy późnego wieczoru nawet przyspieszony oddech mógł mnie zdemaskować.

„Jest idealnie” — pomyślałam, gdy usłyszałam pana Zielińskiego. Jego głos pokonywał po drodze szereg różnych barier, unosił się we wszystkie strony w rytmie wyznaczanym przez drgające cząsteczki powietrza, odbijał się od ścian, mebli i sufitu, zanim wypłynął przez otwarte okno, a mimo to słyszałam wszystko wyraźnie. Słowa po przebytej podróży nie traciły pierwotnego znaczenia i ładunku emocjonalnego. Były twardsze niż skały, a jeśli się je odpowiednio pielęgnowało, nie umierały nigdy.

Nie dawało mi spokoju, dlaczego ojciec został u mężczyzny, którym szczerze gardził. Stałam w ciemnym ogrodzie i znów podsłuchiwałam w poszukiwaniu prawdy.

— Nadajesz się do tej pracy — stwierdził pan Waldemar. — Są takie zawody, w których bycie mrukiem popłaca.

— No proszę! — odparł ojciec sarkastycznie. — Specjalista się znalazł.

— Chyba do śmierci mi nie zapomnisz tej Jolki.

— Wiesz, co u niej słychać?

— Stary, a ty dalej swoje. Myślałem, że to dawno zapomniany temat.

— Tak tylko zapytałem…

— Jolka ma nowego popychacza. To najszybsza cizia, jaką znam. Jak nie zwolni tempa, to lada chwila znajdzie się na językach całej okolicy. Głupie dziewczę… Pewnie myśli, że będzie mogła kiedyś wyzerować swój licznik. Zapomniała chyba, że blizny na ciele i malinki na szyi nadają szyku, ale tylko mężczyznom.

— Zwykła kurwa.

— Zmieńmy temat, Romuś, okej? Porozmawiajmy o pozytywach. W ciągu tygodnia zarobiłeś więcej niż przez cały miesiąc orki na poczcie. Lidka chyba nie narzeka?

— Lidka nie wie, ile zarabiam. Jak ma za dużo pieniędzy, to woda sodowa uderza jej do głowy.

— Oj, Romuś, Romuś, dałbyś żonce jakiś ładny bukiet, na kolacyjkę zaprosił…

— Nie wkurwiaj mnie. Moja żona i moja kasa.

— Na miejscu Lidki już dawno kopnąłbym cię w dupę. Dobrze, że nie jestem twoją żoną, tylko twoim szefem. Nadajesz się do tego syfiastego półświatka. Co byś powiedział na awans?

— Jaki znów awans?

— Lepsza fura, lepsza płaca. Grube ryby chcą wozić swoje tłuste tyłki na skórzanych kanapach. Twój fiacik to nie ich liga. Mój merolek trochę mi się znudził. Wierzę, że w twoich rękach będzie cały i zdrowy.

— Co ty pieprzysz?

— To, co słyszałeś. Ja dam ci merola, ty zarobisz lepszą kasę. Tylko pamiętaj o dyskrecji. Wszystko, co usłyszysz i zobaczysz, zostawiasz dla siebie. W tej branży lepiej się nie wdawać w zbędne dyskusje z klientami. Musisz być dyspozycyjny, ale dla ciebie to chyba żaden problem.

— Coś jeszcze?

— Tak. Musisz się pilnować.

— O co ci, kurwa, chodzi?

— W pracy masz być trzeźwy. Jestem twoim szefem, więc mogę wymagać.

— Nie rób ze mnie jakiegoś pijaka. Wiem, co w pracy wolno, a czego nie.

— Mam nadzieję, że wiesz. A tak na marginesie, Lidka się nie złości, że często pracujesz w nocy?

— Nie jest idiotką. Wie, że pracuję dla ciebie i wożę ludzi. Powiedz mi lepiej, czego chcesz w zamian za auto. Nie mam tyle kasy, żeby je kupić.

— Czeka mnie pół roku odsiadki. Nie mogę zostawić Kaśki bez pomocy. Są dni, że nie daje rady podnieść się z łóżka, a przecież ma na głowie dom i chłopaków.

— Co, kurwa? Pół roku odsiadki? Za co?

— Romuś, nie zadawaj zbędnych pytań. Chciałbym, żebyś przez te parę miesięcy miał oko na moje podwórko. Zatrudniłem już gosposię, ale to starsza pani na emeryturze, a w chacie czasem trzeba coś naprawić, czasem się nadźwigać, sam wiesz, jak to jest. A jak będzie jakaś ciężka fucha, to Remka weźmiesz w obroty. To chłopina od zadań specjalnych.

— Nie wydaje mi się, żeby coś się mogło popsuć w twoim cholernie drogim domu.

— Dziś wszystko działa, ale nie wiadomo, czy będzie hulało za dwa dni. Jak to mówią, strzeżonego pan Bóg strzeże.

— Moja Lidka dałaby sobie radę, gdybym zniknął na pół roku. Jak trzeba, to i węgiel przyniesie.

— Nie rozpieszczasz jej, dlatego masz jędzę zamiast królowej.

— Taki dżentelmen, innych poucza, a sam ma dupy na boku.

— Chyba już ci to tłumaczyłem. Kochanka to tylko kochanka, a żona to dom, dzieci, intymność, zrozumienie. Żona to wszystko.

— Ty i te twoje pierdolone mądrości…

— Coś o kobietach wiem. Tak na marginesie, to moja Kaśka ma słabość do twojej Paulinki. Pewnie dlatego, że zawsze chciała córkę.

— To teraz będzie szczęśliwa. Paulinka będzie do was często wpadała.

W tamtym momencie poczułam się jak ktoś, kto stąpa po ziemi z ważnego powodu. Pani Kasia zajmowała pierwsze miejsce na podium moich nastoletnich ideałów. Uwielbiałam zapach jej perfum, sposób poruszania się, mimikę twarzy oraz to, jak często rozpoczynała wypowiedzi od „moim zdaniem”.

Słowa pana Waldemara zadziałały jak miód na serce, bo świadomość, że byłam kimś ważnym dla jego żony, wzbudziła we mnie niespożyte pokłady energii do życia. Nadal jednak się nie dowiedziałam, czym dokładnie zajmował się ojciec, by zarobić na chleb. Wiele wskazywało, że był taksówkarzem. Oczekiwałam, że dalsza część rozmowy potwierdzi moje przypuszczenie.

— Powiedz, kiedy ci pasuje, to załatwimy wszystkie formalności związane z bryką. Tylko się pospiesz, bo wakacje w pierdlu zaczynam za tydzień — oznajmił pan Waldemar i głośno westchnął. — Dbaj o to cacko i nie waż się go sprzedawać — dodał po chwili.

— Spokojna twoja głowa — odparł ojciec beznamiętnie.

Otrzymał prawie nowego mercedesa klasy S, jakim jeździli tylko politycy i bogaci biznesmeni, a w jego głosie nie odnalazłam krzty ekscytacji.

— Jest coś jeszcze… — wyznał pan Waldemar.

— Co, kurwa?

— Nie chcę narażać Kaśki na nieprzyjemności… Zresztą ona za żadne skarby nie poszłaby na to.

— Gadaj, o co chodzi, a nie owijasz w bawełnę.

— Siedziałeś kiedyś w pierdlu?

— Nie i nie mam zamiaru.

— To nie wiesz, stary, jaka tam posucha.

— Z braku wódki jeszcze nikt nie umarł.

— Stary, źle mnie zrozumiałeś. Przemyt w więzieniach kwitnie i alkohol sobie załatwię, ale o dupeczkę do bzykania już nie tak łatwo.

— Mam ci załatwiać dziwki?

— Romuś, tyś wulgarny, jakby cię od pługa oderwali.

— Nazywam rzeczy po imieniu.

— Dwa, trzy razy w miesiącu są w więzieniach tak zwane „mokre widzenia”. Załatwisz mi panienkę na szybkie bara-bara. To chyba nie problem?

— Załatwi się.

„Oblech” — pomyślałam i dołożyłam kolejną cegiełkę do grubego muru niechęci wobec mężczyzny.

Ojciec w każdej chwili mógł wyjść na zewnątrz, a ja nie powinnam pozwolić, by opuścił posesję państwa Zielińskich przede mną. Obiecywałam sobie, że każda kolejna minuta podsłuchiwania będzie tą ostatnią, a tymczasem tych ostatnich minut wciąż przybywało. To się musiało źle skończyć. Bernard z Clairvaux słusznie zaznaczył w rozprawie O stopniach pokory i pychy, że „ciekawość to pierwszy stopień do piekła”.

Na chwilę się zamyśliłam i przegapiłam moment, kiedy zrobiło się cicho i zupełnie ciemno. Z okna przestały dobiegać jakiekolwiek słowa, a jedynym dźwiękiem, który raz na jakiś czas zakłócał niemą noc, było cykanie świerszczy. Po chwili zgasła elegancka lampa nad dębowym stołem, a ja widziałam przed sobą jedynie czarną, pustą przestrzeń. Chciałam jak najszybciej wybiec stamtąd, żeby nikt mnie nie widział i nie słyszał, ale otrząsnęłam się zbyt późno. Zbliżała się do mnie ruchoma smuga światła, chaotycznie przecinająca ciemną przestrzeń. Usłyszałam dyskretny szelest trawy, który sprawił, że włos zjeżył mi się na głowie. Smuga światła zatrzymała się na mojej twarzy i oślepiła. W obronnym geście zasłoniłam oczy obiema dłońmi, ale uchroniło mnie to tylko przed intensywnym światłem, a nie przed zdemaskowaniem. Przede mną stał ktoś z latarką, kto zobaczył moją twarz i pozbawił statusu anonimowego podsłuchiwacza. Znów dałam się złapać jak jakaś amatorka, choć do perfekcji opanowałam sztukę bezszelestnego poruszania się i wtapiania w otoczenie niczym kameleon. A wystarczyło posłuchać intuicji podpowiadającej kilka minut wcześniej, że pora wracać do domu. Wolałam jednak zaryzykować.

Modliłam się w duchu, by tajemniczą postacią z ogrodu okazał się Kamil, ale modły nie zostały wysłuchane.

— Co ty tu robisz? — usłyszałam znajomy głos, który niestety nie należał do mojego przyjaciela.

Z jednej strony rugałam siebie w myślach od najgorszych, bo po raz kolejny nie spisałam się w roli szpiega, z drugiej strony poczułam ulgę, że postacią z latarką nie okazał się ojciec.

Rozdział 9
Mnie też obetniesz włosy?

Gdy zdyszana przybiegłam do domu, zdziwiłam się, bo nie ujrzałam skórzanych klapków obok starej zniszczonej wycieraczki. Ojciec zawsze ściągał buty, zanim przekroczył próg domu. Odetchnęłam z ulgą, choć nie miałam żadnej gwarancji, że uniknę kłopotów. Przyłapano mnie późną porą w ogrodzie, a na swoje usprawiedliwienie wymyśliłam na poczekaniu dziecinną, mało wiarygodną bajeczkę. Łudziłam się, że wypadłam przekonująco, kiedy z przejęciem opowiadałam, jak to podziwiałam w ciemności magiczne widowisko migotających świetlików. Jedynym pocieszającym aspektem tej zmyślonej historyjki było to, że upalne lato obfitowało w robaczki świętojańskie, a więc przynajmniej część mojej opowiastki znajdowała odzwierciedlenie w rzeczywistości. Mało prawdopodobne wydawało się jednak, by te efektowne owady wzbudziły zachwyt wart samotnego błąkania się po ciemnym ogrodzie.

Gdy coś przeskrobałam i groziła mi kara, wolałam schodzić rodzicom z drogi. Byłam niewidocznym dzieckiem tak długo, jak długo pozostawałam w swoim ciasnym pokoju. Wychodziłam z cienia dopiero wtedy, gdy musiałam pójść do toalety albo kuchni. Niestety, pomieszczenia w naszym domu rozplanowano w bardzo dziwaczny sposób. Droga do łazienki równała się z przeprawą nie tylko przez wielofunkcyjny salon rodziców, lecz także przez kuchnię. Wolałam znosić burczenie w żołądku i pełny pęcherz, niż wchodzić rodzicom w drogę w nieodpowiednim momencie.

Zawsze wiedziałam, kiedy ojciec przekraczał próg domu, i to nie tylko dlatego, że poruszał się topornie, jakby ktoś przymocował do jego stóp ciężkie kule. Z pomocą przychodziła mi Gwiazda, która stawiała uszy na baczność i nie mogła znaleźć sobie miejsca, kiedy się zbliżał do drzwi. Tamtego wieczoru nerwowo wyczekiwałam alarmu ze strony niezawodnej suni. Ciekawiło mnie, czy ojciec usłyszał historyjkę o świetlikach, a jeśli tak, to czy jakimś cudem w nią uwierzył.

Kilka minut po moim powrocie Gwiazda poderwała się na cztery łapy i zbiegła po schodach na parter. Ścisnęło mnie w żołądku. Siedziałam na łóżku jak sparaliżowana i odwlekałam w czasie konfrontację z surowym sędzią. Zaschło mi w gardle, ale bałam się pójść do kuchni po szklankę wody. Spodziewałam się bolesnej kary. Nie posiadłam nadprzyrodzonego daru przewidywania przyszłości, dlatego nie wiedziałam, że ojcowska ręka już nigdy mnie nie ukarze. Lęk przed pasem nie pozwalał mi na błogie chwile odprężenia.

Siedziałam skulona w pokoju, a myśli kłębiły się wokół ogrodu państwa Zielińskich, tajemniczej pracy ojca i historii o świetlikach. Niespodziewanie usłyszałam głośny huk tłuczonego szkła, a w następstwie dobrze znany scenariusz. Przykre słuchowiska, które regularnie fundował ojciec, kiedyś robiły na mnie wrażenie. Godzinami płakałam w poduszkę i budziłam się rano ze spuchniętymi powiekami. Około jedenastego roku życia doszłam do wniosku, że domowe awantury są jednym z głównych budulców naszej rodziny. Zaczęłam wierzyć, że nie ma miłości bez krzyków, upokorzeń i wszechobecnego gniewu. Lubiłam ciszę, ale gdy gościła w moim życiu zbyt długo, tęskniłam za przyspieszonym biciem serca, brakowało mi lęku, bólu i wstydu. Byłam jedną wielką sprzecznością, bo jak bardzo nie znosiłam krzyku, tak bardzo go jednak potrzebowałam. Robiłam wszystko, co w mojej mocy, by unikać rodzicielskich awantur, a zarazem przysłuchiwałam im się z zapartym tchem, jakby tuż obok rozgrywała się akcja wciągającego serialu. Z upływem czasu przekonałam się, że pranie domowych brudów przypominało spektakularne widowiska, ale rzadko niosło ze sobą istotne treści. Interesowały mnie mroczne sekrety, a te nieczęsto wypływały na światło dzienne, jeśli wymiana zdań polegała na wymierzaniu słownych kopniaków. Prawda nie lubowała się w hałasie, tłumie gapiów i jasnym świetle dnia. Prawdę poznawałam tam, gdzie ludzie starali się mówić cicho.

Tamtego wieczoru burza trwała tyle, ile zajęło mi przeczytanie trzydziestu stron książki Zapałka na zakręcie. Po ustaniu obelg ojca i marnej obrony ze strony matki odczekałam w pokoju jeszcze chwilę, aby się upewnić, że to definitywny koniec ataku, a nie tylko krótka pauza na zregenerowanie sił do walki. Gdy zeszłam na parter, usłyszałam łkanie matki. Zdziwiłam się, bo łzy zupełnie do niej nie pasowały. Często przekazywała mi i bliźniaczkom mądrości życiowe piętnujące słabość. Za przejaw szczególnej ludzkiej niemocy uważała płacz, który utożsamiała z niepotrzebnym użalaniem się nad sobą. Mówiła do mnie: „Nie maż się, a jeśli już musisz sobie pobeczeć, to tak, by nie oglądało cię stado baranów”. Za radą matki nauczyłam się płakać w samotności.

Wachlarz moich ówczesnych doświadczeń życiowych cechował się nadwyżką negatywnych doznań. W domu rodzinnym nauczono mnie, czym jest zło w czystej postaci. Z całego serca pragnęłam, by ta nauka nie weszła mi w krew, a jednocześnie w okrucieństwie odnajdowałam coś fascynującego, co powodowało, że szara rzeczywistość nabierała świeżych barw, a ciało uaktywniało niespożyte pokłady siły do działania. Będąc nastolatką, nie zdawałam sobie sprawy, że można się uzależnić od patologii. Straty fizyczne i psychiczne, których doświadczałam, wyzwalały we mnie ból, ale wolałam przeżywać najgorsze katusze, niż nie czuć nic. Pustka pozbawiała mnie poczucia kontroli nad sobą, zatapiała w otchłani wypartych uczuć i ukrytych pragnień, przed którymi się broniłam. Pustka odzierała życie ze złudzeń i ukazywała moją egzystencję w marnej kondycji.

Tamtej nocy płacz matki wypełnił mi jałowe wnętrze nerwowym napięciem. Poczułam mrowienie w klatce piersiowej. Ciało znów wskoczyło w tryb obronny.

Zajrzałam do pokoju dziewczynek i dostrzegłam dwie głowy, ledwie wystające spod dużego koca w gwiazdki. Ola i Hania spały jak zabite, jakby ich słuch był obojętny na krzyk. Potem weszłam do salonu, który wyglądał inaczej niż zwykle. Matka lubiła porządek i posiadała cudowną umiejętność organizowania przestrzeni. Na mikroskopijnym metrażu urządziła wszystko tak, że się nie potykaliśmy o jakieś niepotrzebne graty i nie przeciskaliśmy przez labirynt z krzeseł, segmentów, stołów i innych mebli. Niepotrzebne rupiecie przechowywała w starej szopie za domem. Tam też składowała śmietnikowe znaleziska, którymi później handlowała na targu.

Nie przywykłam do obrazu porozrzucanych poduszek, pootwieranych szaf i zmiętolonego obrusu zalegającego na podłodze. Bałagan zawsze oznaczał kolejną ojcowską napaść. Po każdej takiej akcji matka sprzątała odłamki szkła.

„Coś musiało się wydarzyć” — pomyślałam z niepokojem, a jednocześnie poczułam ciepło w mostku. Niepewność miała w sobie coś pociągającego.

Bezszelestnie uchyliłam drzwi do kuchni. To, co ujrzałam przez wąską szparę, sprawiło, że w pierwszej chwili mnie zamurowało. Przez kilka sekund czułam się jak widz, przed którym rozgrywa się kulminacyjna scena filmu. Widok, jaki ukazał się moim oczom, nie był jednak filmowym kadrem, ale rzeczywistością. Matka siedziała na krześle i trzymała w dłoniach kosmyk swoich pięknych długich włosów. Tępo spoglądała na podłogę, gdzie reszta kasztanowych pukli tworzyła gęsty, miękki dywanik. Chuda z natury, z krótkimi włosami wyglądała jak więźniarka obozu koncentracyjnego albo kobieta walcząca z nowotworem.

Od jakiegoś czasu prześladowało mnie fatum, bo raz za razem ktoś przyłapywał mnie na gorącym uczynku. Skrywałam się w trudno dostępnych zakamarkach, wiedziałam, jak się poruszać, by nie nadwyrężać starych podłóg, z którymi należało obchodzić się jak z jajkiem, bo w przeciwnym razie odpłacały nieznośnym skrzypieniem, ale nie potrafiłam przezwyciężyć wszystkich przeszkód na drodze do podsłuchania prawd determinujących mój dalszy los. Tym razem przegrałam z dymem papierosowym — przeciwnikiem nokautującym mnie w każdej rozgrywce. Z całej siły ścisnęłam nos, ale kichnięcie i tak dało się usłyszeć w nocnej ciszy.

— Paulina? — zapytał ojciec. — Chodź i zobacz, jak ładnie mamusi w nowej fryzurce — dodał po chwili, a ja w tych słowach odnalazłam sarkazm w czystej postaci.

Matka zaliczała się do grona najpiękniejszych kobiet, jakie znałam, a do głównych atutów jej urody należały długie włosy. Chłopięca fryzura ją oszpeciła i nie miałam co do tego żadnych wątpliwości.

Niepewnie otworzyłam drzwi i weszłam do kuchni.

— Co się stało? — zapytałam drżącym głosem.

W ułamku sekundy zrobiłam bilans zysków i strat związanych z zadawaniem niewygodnych pytań i uznałam, że wyjaśnienie tej irracjonalnej sytuacji jest warte każdej ceny.

— Obciąłem mamie włosy — oznajmił ojciec twardo. — Teraz będziemy mieć więcej pieniążków na wypady do miasta. Sama wiesz… Kino, jakieś lody, hamburgery.

Matka nie zareagowała na moje pytanie w żaden sposób, co tylko dolało oliwy do ognia niepokoju. Siedziała nieruchomo i gdyby nie łzy spływające po jej policzkach, pomyślałabym, że jest martwa.

— A co mają do tego włosy mamy? — ciągnęłam ojca za język.

— Jak to co, Paulina? Wiesz, ile kosztuje fryzjer? Szampony, odżywki?

— Mamo, chciałaś je ściąć? — zapytałam, choć z góry znałam odpowiedź.

— Paulinka, idź, proszę, do siebie — wymamrotała niewyraźnie.

Nie zamierzałam jednak ruszyć się z miejsca, dopóki nie usłyszę sensownych wyjaśnień.

— Okropnie wyglądasz w tych włosach — postawiłam na szczerość.

Zdawałam sobie sprawę, że tylko dobiję tym matkę, ale choć miałam dopiero trzynaście lat, znałam pewne psychologiczne sztuczki, które rozwiązują ludziom języki. Wiedziałam, że wyprowadzenie z równowagi bywa częstym zapalnikiem, żeby puścić parę z ust.

— Odrosną, Paulinko. Poza tym już dawno chciałam je skrócić. Proszę, idź już do siebie, bo jest późno. — Matka na siłę próbowała uciąć rozmowę.

— Dlaczego nie poszłaś do fryzjera? Tato przecież nie umie strzyc — nie dawałam za wygraną i nadal dociekałam prawdy.

— Paulina, cicho już! — krzyknęła.

— Gdybym miała wybierać pomiędzy kinem a twoimi długimi włosami, wybrałabym to drugie — wyznałam szczerze.

Coraz bardziej nadwyrężałam ojcowską cierpliwość, jakbym zupełnie zapomniała, że nie igra się z ludźmi, którzy się nikogo nie boją.

— Ty też powinnaś trochę zacisnąć pasa — wtrącił ironicznie ojciec.

— Mnie też obetniesz włosy? — palnęłam bez namysłu i pomimo zagrożenia spojrzałam mu prosto w oczy.

— Chyba za bardzo się zagalopowałaś. Przypominam tylko, że karma dla tej twojej suki sporo kosztuje.

Natychmiast się poddałam, bo ojciec wytoczył przeciwko mnie ciężkie działo. Uderzył tak, bym pozostała bez szans na obronę. Trafił w najczulszy punkt, posługując się prymitywnym szantażem.

Opuściłam rodziców bez słów pożegnania, bogatsza o kolejną życiową lekcję, która zmieniła mój stosunek do matki. Wcześniej rodzicielka irytowała mnie ciągłym przytakiwaniem ojcu i tym, że prawie nigdy nie stawała w obronie swoich córek, a jeśli już decydowała się na ten krok, prędko odpuszczała i ulegała ojcowskiej presji. Oceniałam ją bardzo surowo i nie dostrzegłam nawet, kiedy w sercu zagościła pogarda dla niej. Przez wiele lat żyłam w przekonaniu, że doskonale się odnajdywała w patriarchalnym modelu rodzinnym. Nigdy przez myśl mi nie przeszło, że mogła cierpieć podobnie jak ja. Dopiero tamtego wieczoru przejrzałam na oczy i spojrzałam na nią z większą dozą zrozumienia. Z upływem lat współczucie względem matki wyparł żal i pretensje. Dlaczego nie odeszłaś, mamo?

Tamtego wieczoru dotarło do mnie, że matka straciła coś cenniejszego niż włosy. Ten, który ślubował miłość do grobowej deski, odebrał jej godność i potraktował jak przedmiot, który w każdej chwili można zniszczyć bez żadnych skrupułów i konsekwencji. Jaką miałam pewność, że alabastrowej skóry matki nie szpeciły fioletowo różowe stemple sygnujące akty przemocy? Przecież w upalne dni zakładała długie sukienki do kostek, a ramiona okrywała luźną, ażurową chustą, przez co wygląd jej ciała pozostawał w sferze domysłów. Nie rezygnowała z tego ubioru nawet wtedy, gdy pracowała w ogródku, dlatego dolne krawędzie sukienek często odstraszały niedopraną szarością i postrzępionym materiałem. Czyżby chciała ukryć ślady tyranii? A przecież miała figurę bogini, którą misternie skrywała przed całym światem. Szkoda, że ojciec nie potrafił docenić tego piękna. Zdradził ją, a zarazem przekazał mi pewną cenną prawdę życiową, której sens zrozumiałam wiele lat później. Udowodnił na własnym przykładzie, że jeśli mężczyzna nie kocha, to nie pomogą stringi, schłodzone piwo w lodówce i dwudaniowe obiadki. Im wcześniej kobieta to zrozumie, tym szybciej się stanie panią własnego losu.

Powróciłam wspomnieniami do kilku domowych burz, które najbardziej utkwiły mi w pamięci. Przypomniałam sobie mnóstwo głośnych dźwięków, ale nie ujrzałam żadnych migawek. Nie potrafiłam przywołać obrazów ukazujących akty agresji. Zrozumiałam, że namalowałam portret awanturującego się ojca jedynie na podstawie krzyków, wyzwisk, trzasków i innych głośnych brzmień. Zastanawiałam się, jak rzetelna mogła być prawda zbudowana na bazie dźwięków — oparta tylko na zmyśle słuchu. Zawsze mi się wydawało, że bił tylko mnie i bliźniaczki. Matkę wykluczyłam z grona poszkodowanych. Uważałam, że rozpościerał się nad nią parasol ochronny, który w cudowny sposób strzegł przed karcącą ręką. Gdyby nie scena w kuchni, pewnie długo jeszcze nosiłabym w sercu fałszywe przekonania na temat rozkładu sił w rodzicielskiej relacji.

Dopiero ścięte włosy uświadomiły mi, że przemoc fizyczna w naszym domu obejmowała szerszy krąg osób, niż myślałam.

Rozdział 10
Byłaś kiedyś zakochana?

Mijały dni, a ojciec nie dawał żadnych znaków, które wskazywałyby, że dowiedział się o złamaniu danej przeze mnie obietnicy. Nie napomknął nic na temat czerwcowej nocy i „świetlikowego” alibi. Bałam się, że prędzej czy później wszystko wyjdzie na jaw. Gdy człowiek wkracza na ścieżkę kłamstw i tajemnic, musi zaakceptować fakt, że wciąż będzie towarzyszył mu lęk przed zdemaskowaniem. Nie da się w pełni zagłuszyć wyrzutów sumienia, które dopadają nas, gdy nieszczerości nadajemy status mile widzianego gościa. Człowiek żyjący wygodnymi dla siebie prawdami jest niezwykle przewrażliwiony na cudze słowa i gesty. Nie ma znaczenia, czy kłamstwa służą osiągnięciu egoistycznych zysków, czy są próbą ucieczki przed okrucieństwem. Gdy zaczynasz wymyślać historie, przyglądasz się ludziom baczniej, niż kiedy ścieżka łgarstwa jest dla ciebie obca. W zupełnie niewinnych gestach i słowach dopatrujesz się dowodów potwierdzających, że twoje oszustwo przestało być słodką tajemnicą, bo inni przejrzeli cię na wylot i poznali prawdziwe wersje zmyślonych przez ciebie wydarzeń. Boisz się konsekwencji łgarstwa, gardzisz nieprawdą, ale nie widzisz innej — bezpiecznej — drogi pozwalającej bez szwanku pokonać wszystkie kłody, którymi los obdarowuje cię w nadmiarze. Obrywasz podwójnie, bo nie dość, że dostajesz ciosy od najbliższych, jakbyś był kukłą bez uczuć, to jeszcze dźwigasz ciężki krzyż kłamstw, który pcha cię ku dołowi. Walczysz każdego dnia.

Dzieciom wydaje się, że to, co widzą, jest nieskazitelną prawdą, która nie podlega żadnej dyskusji. Wszystko ma swoje przyporządkowane miejsce w przestrzeni i jest albo dobre, albo złe. Dopiero nastoletni umysł stopniowo uczy się rozpoznawać inne barwy niż czerń i biel, a ludzie przestają być tylko okrutnymi wilkami lub tylko prawymi Czerwonymi Kapturkami. Moi rodzice bywali czasem czarni, a czasem biali, stąd jako mała dziewczynka nigdy nie potrafiłam nadać im jednego koloru. Kiedy chodziło o osoby spoza najbliższej rodziny, niemal natychmiast, czasem nawet po kilku sekundach znajomości, przypisywałam im jedną z dwóch barw. Latem dwutysięcznego roku zorientowałam się, że nie ma nieskazitelnej czerni i bieli, co wspominam jako jedno z najważniejszych odkryć w życiu. Miałam trzynaście lat i przyjaźniłam się z białym Kamilem, ale nie przepadałam za czarnym Grześkiem. Gdyby ktoś mi wtedy powiedział, że bracia w bliskiej przyszłości wymienią się między sobą kolorami, uznałabym to za żart. Rzeczywistość napisała jednak niespodziewany scenariusz.

Wakacje zrewolucjonizowały mój mały świat i uczyniły dojrzalszym. Przekonałam się, że czerń zmieszana z bielą tworzy najnudniejszy kolor we wszechświecie, bo spośród wszystkich barw szarość wyzwalała we mnie najmniej emocji. Zrozumiałam też, jak bardzo boli strata kogoś bliskiego, kto bez względu na wszystko miał być na zawsze. Zanim przyszło mi zmierzyć się z traumatycznymi życiowymi lekcjami, jeszcze lepiej poznałam bajkowy świat roślin i — co najważniejsze — po raz pierwszy w życiu się zakochałam.

Lipiec — podobno najbardziej deszczowy miesiąc w roku — zaczął się z przytupem, ale nie z powodu szalejących burz, tylko upałów, które ostro dawały się we znaki nawet największym zwolennikom kąpieli słonecznych. Dla mnie wysokie temperatury równały się z rozpoczęciem wytężonej pracy w ogrodzie państwa Zielińskich. Marzyłam, by spędzać wolne chwile z moim ówczesnym autorytetem w osobie pani Kasi, która traktowała mnie z wyrozumiałością troskliwej matki i szczerością wiernej przyjaciółki. Czytała mi w myślach, na wskroś prześwietlała potrzeby i budowała we mnie poczucie własnej wartości. Gdybym stanęła przed wyborem wyjazdu na kolonie a częstymi odwiedzinami u pani Zielińskiej, to bez namysłu zdecydowałabym się na drugą opcję, tym bardziej że na drodze nie stał już pan Waldemar. Mężczyzna rozpoczął odsiadkę terminowo, a ja na jakiś czas przestałam myśleć o jego grzeszkach.

Piątego lipca pani Kasia przywitała mnie serdecznie jak zwykle. Nie musiała się uśmiechać lub czynić specjalnych gestów, aby dać mi do zrozumienia, że jestem mile widzianym gościem.

— Witaj, moja zdolna ogrodniczko. To twój pierwszy dzień pracy. Nie mogłabym wymarzyć sobie lepszej osoby do pomocy — powiedziała, gdy tylko przekroczyłam próg jej domu.

— Uwielbiam pracę w ogrodzie — odpowiedziałam nieśmiało.

— Waldka nie będzie przez jakiś czas, bo musi pozałatwiać swoje sprawy zawodowe — oznajmiła pani Kasia bez zająknięcia. Wypadła całkiem przekonująco jak na kobietę, która kłamała odnośnie do rzeczywistych powodów nieobecności męża. — Zadbał o mnie. Zorganizował cały sztab ludzi do pomocy, a ja przecież nie jestem przykuta do łóżka — poskarżyła się tonem uczennicy szukającej usprawiedliwienia. — Ale dość już marudzenia. Nawet nie wiesz, jak bardzo się cieszę, że tu jesteś.

Nie odpowiedziałam, tylko się uśmiechnęłam. Zresztą żadne słowa w tamtym momencie nie odzwierciedliłyby ogromu szczęścia, które spadło na mnie jak grom z jasnego nieba.

Pani Kasia roztaczała wokół siebie specyficzny rodzaj aury, której nie potrafiłam się oprzeć. Znała moje potrzeby lepiej niż rodzona matka, przez co wciąż podsycała i tak już wybujałą fascynację jej osobą. Pamiętnego piątego lipca pokazała mi skrawek swojego świata, a ja zapragnęłam stać się jego częścią.

— Tyle razy u nas byłaś, a ja nigdy nie oprowadziłam cię po palmiarni. Jakbym chciała zachować naturalne piękno tylko dla siebie — powiedziała, czym mnie zaintrygowała.

— W palmiarni rosną palmy? — zapytałam niepewnie.

— Mogą, ale nie muszą. Ja ich nie hoduję. Moje serce skradły drzewka bonsai.

— A co to takiego? — zaciekawiłam się egzotyczną nazwą.

— Chodź ze mną, to sama się przekonasz.

Po chwili znalazłyśmy się w wielkim pomieszczeniu ze szklanym dachem. Dałam się ponieść złudzeniu, że stoję pod gołym niebem. Nic dziwnego, że nie wiedziałam o istnieniu palmiarni, bo nie dość, że znajdowała się na najwyższej kondygnacji domu, to w dodatku prowadziły tam schody strychowe, które po złożeniu tworzyły spójną całość z sufitem. Sama nigdy nie wpadłabym na to, że dom skrywał prawdziwą botaniczną perełkę.

Palmiarnia przeniosła mnie do świata baśni, gdzie chciałoby się zostać na zawsze. Gdyby to cudowne miejsce i ukryte tam skarby należały do mnie, strzegłabym ich pilnie i chwaliła się nimi tylko wybranym osobom. Florystyczną monarchią władała jednak inna królowa, która idealnie nadawała się do pełnienia tej dostojnej funkcji. Pani Kasia zasługiwała na poddaństwo ze strony roślin, bo sama oddawała im to, co człowiek ma najcenniejszego. Ofiarowywała im swój czas.

Stałam jak słup soli i nie mogłam wydusić z siebie słowa. Otaczało mnie kilkanaście miniaturowych drzewek przypominających zmniejszone wersje liściastych okazów rosnących nieopodal naszego domu. Poczułam się jak Alicja w krainie czarów, kiedy po zjedzeniu magicznego ciasteczka urosła do monstrualnych rozmiarów i spoglądała na wszystko z góry. Lubiłam maleńkie rzeczy, bo przy nich aż tak bardzo nie doskwierał mi niski wzrost. Miniaturowe drzewka pokochałam od pierwszego wejrzenia.

— Boże, jakie piękne! — krzyknęłam i podskoczyłam z radości.

— To jest Queen, za nią Genesis, Nazareth i Alphaville. Po lewej od nich Europe i Eurythmics.

— To nazwy drzewek? — zapytałam.

— Tak. Każde z moich bonsai ochrzciłam nazwą topowej kapeli z lat osiemdziesiątych. Muzyka i drzewka tworzą idealne połączenie. Często, kiedy jestem tutaj, włączam jakiś dobry numer. Zresztą przekonaj się sama.

Po wypowiedzeniu tych słów podeszła do miniwieży stojącej na antycznym biurku, wcisnęła PLAY, a po chwili zaczęła kołysać się w rytm ponadczasowej piosenki Nazareth. Palmiarnię wypełniły wymowne słowa:

Love hurts, love scars

Love wounds and marks[1]

— Piękny, a zarazem przygnębiający tekst — skwitowała krótko, gdy utwór dobiegł końca. — Ciekawa jestem, czy zgadniesz, które drzewko to Nazareth. Zrozumiałaś tekst?

Odpowiedziałam krótko: „Tak”. Nie pisnęłam słówka, że władam językiem angielskim na poziomie zaawansowanym, bo zawsze umniejszałam osobiste osiągnięcia i żyłam w przekonaniu, że stać mnie na więcej. Zagadka pani Kasi wydawała się banalna. Bez chwili namysłu wskazałam karłowatą wierzbę płaczącą, która epatowała otoczenie smutkiem pod postacią gałązek skierowanych ku dołowi, ku przeszłości, ku śmierci. Opadające gałązki symbolizowały rangę udręczenia, z jakim się zmaga na pewnym etapie każde żywe istnienie. Znałam ból od podszewki, niezliczoną ilość razy doznawałam jego słodko-gorzkiego smaku i kontemplowałam go w ciszy, a teraz poznałam jeszcze jego wizualne oblicze. Karłowata wierzba wyglądała jak kwintesencja niedoli, a zarazem skrywała w sobie ufność o barwie zdrowych i jędrnych liści. Zrozumiałam, że za każdą drogą krzyżową kryje się wiara w lepsze.

— Brawo! — Pani Kasia klasnęła w dłonie. — W punkt! Ta miniaturowa wierzba to Nazareth. Najmłodszy okaz w mojej kolekcji. Nareszcie ktoś zrozumiał tę piosenkę tak samo jak ja. Kiedy ludzie słyszą teksty o miłości, to czują zapach bzu i mają przed oczami czerwone róże. Prawie nikt nie dostrzega, że za słowami „kocham cię” kryje się drugie dno.

— Jakie dno? — zapytałam z zaciekawieniem.

Nie znałam jeszcze wielu metafor i filozoficznych interpretacji, którymi się posługiwali dorośli. Ojciec używał prostego, chwilami chamskiego języka i nie zagłębiał się w egzystencjalne rozterki, a matka często skąpiła mi słów, choć — w przeciwieństwie do ojca — jej horyzonty myślowe były szerokie. Pragnęłam poznać świat takim, jakim widziały go osoby pokroju pani Zielińskiej. Chciałam doświadczać życia wszystkimi zmysłami, aby się uwolnić od lęku, że po drodze ominę jakiś nietypowy krajobraz, nietuzinkowy zapach, tajemniczą melodię czy przyjemną dla skóry teksturę. Wciąż poszukiwałam w otoczeniu odpowiedzi na nurtujące mnie kwestie. Życie bardzo mnie ciekawiło.

Na moje pytanie pani Kasia zareagowała głośnym westchnieniem, jakby chciała zebrać wszystkie myśli i przekazać mi je w jednym krótkim zdaniu. Niestety, po chwili okazało się, że istnieją tematy, których nie można tak zwyczajnie skrócić i potraktować powierzchownie.

— Nie wiem, czy powinnam poruszać z tobą tego rodzaju kwestie. Jesteś jeszcze taka młoda, taka wolna od zepsucia. A temat miłości to studnia bez dna…

— Ciekawi mnie, o czym pani mówi — powiedziałam spokojnie, choć w gruncie rzeczy, gdybym tylko mogła, przemocą wymusiłabym na pani Kasi, by zdradziła mi co nieco o życiu dorosłych.

Nie musiałam długo jej namawiać, żeby kontynuowała temat. Od pewnego czasu traktowała mnie jak przyjaciółkę do zwierzeń.

— Byłaś kiedyś zakochana? — zapytała znienacka.

— Nie — odparłam szybko.

— Kiedy się zakochujemy, to zawsze, ale to zawsze, wydaje się nam, że z tym kimś zostaniemy do końca życia.

— A tak nie jest? — zapytałam naiwnie.

— Może gdzieś na świecie są szczęściarze, którym się udaje dożyć starości z pierwszą miłością. Ja nie znam takiej pary.

— To trochę smutne…

— Uprzedzałam, że temat nie jest lekki. Może jednak pogadamy o czymś przyjemniejszym?

— Tylko że ja naprawdę bardzo lubię pani słuchać — zadeklarowałam zgodnie z prawdą. — Chciałabym być kiedyś taka jak pani — dodałam.

— Oj, kochanie, uważaj, o co prosisz — zażartowała. — Moim zdaniem nie powinnaś porównywać się do innych. Nikt nie powinien. Bądź sobą.

— Ale pani używa takich ładnych słów, ma pani piękne ciuchy, ładne perfumy, ładny dom… — Mogłabym tak wymieniać w nieskończoność, ale kobieta mi przerwała.

— Kochanie, a ty masz całe życie przed sobą i możesz wszystko. Nie będziesz szczęśliwa, porównując się do innych. Zawsze się znajdą tacy, którzy będą mieli więcej niż ty i tacy, którzy będą mieli mniej. Ci pierwsi wzbudzą u ciebie złość, ci drudzy poczucie wyższości. Najlepiej stać się najlepszą wersją siebie.

Nieudolnie układałam w głowie słowa pani Zielińskiej, bo w tamtym momencie życia brzmiały co prawda bardzo mądrze, ale jednocześnie miały moralizatorski wydźwięk, kłócący się z buntowniczą naturą nastolatki. W przyszłości chciałam stać się taką osobą jak pani Kasia. Nie widziałam żadnego sensu w rezygnacji z tego pragnienia.

— Z Kamilem i Grześkiem też pani rozmawia na takie poważne tematy? — zmieniłam nieco przedmiot konwersacji, bo nie chciałam dłużej słuchać o braku sensu w upodabnianiu się do kogoś.

— Wiesz, to chłopcy. Dojrzewają nieco później. Poza tym mają mądrego tatę, który po męsku wyjaśnił im, w jaki sposób należy traktować dziewczyny.

„No tak” — pomyślałam. „Nie ma chyba gorszego nauczyciela od spraw damsko-męskich niż zdradzający facet”.

Niestety, przemyślenia musiałam zachować dla siebie.

— Kamil i Grzesiek są zupełnie różni — oznajmiłam, żeby szybko uwolnić się od wspomnienia związanego z panem Waldemarem.

— Oj, masz rację. Z jednej strony są jak ogień i woda, z drugiej strony mają ze sobą wiele wspólnego. Moim zdaniem wszystkich mężczyzn łączą pewne podobieństwa. Oni są jak koty. Lubią dominować i chodzą własnymi ścieżkami. A gdy bywają naburmuszeni, to najlepiej schodzić im z drogi.

— Jakbym słyszała opis Kamila — zaśmiałam się.

— Do Grześka też pasuje ta charakterystyka, uwierz mi. Tylko że mój Grzesiu jest nieśmiały i raczej introwertyczny, a Kamil wręcz przeciwnie. Zresztą znasz Kamila, bo przyjaźnicie się już od dłuższego czasu. Ostatnio może nie tak często przebywaliście ze sobą, ale to normalne w tym wieku.

„W niektórych sytuacjach spostrzegawczość jest zaletą, ale raczej nie w tym przypadku” — pomyślałam.

Chciałam uniknąć niewygodnych pytań o przyczyny nagłego rozluźnienia zażyłości z Kamilem. Kilka miesięcy wstecz śmialiśmy się do rozpuku, gdy oglądaliśmy wszystkie części Nagiej Broni i rzucaliśmy w siebie popcornem. Dotarło do mnie, że bardzo tęsknię za tymi chwilami, a jednocześnie nie miałam pomysłu, jak wskrzesić tę przyjaźń, zachowując lojalność wobec najlepszego przyjaciela. Byłam w kropce. Wiedziałam jednak, że konfrontacja z Kamilem jest kwestią dni. W końcu miałam przychodzić do jego mamy kilka razy w tygodniu, prędzej czy później więc musieliśmy się na siebie natknąć.

W wakacje dwutysięcznego roku na ławce zwierzeń zwolniło się jedno miejsce. Moje miejsce. Wybrałam dorosłe rozmowy z panią Kasią i długie spacery z Gwiazdą. I z kimś jeszcze. Ojciec się nie dowiedział, że podsłuchałam jego rozmowę z panem Waldemarem w wieczorną noc pełną świetlików. Los mi sprzyjał.

[1] *Fragment utworu Love Hurts zespołu Nazareth.

Rozdział 11
Nie!

Mniej więcej w połowie lipca potwierdziły się moje najczarniejsze obawy. Ujrzałam scenę z życia małżeńskiego rodziców, którą skrupulatnie opisałam na kartach pamiętnika — grubego zeszytu z różowymi stronami pachnącymi poziomką. Skrupulatnie zapisywałam w nim istotne wydarzenia, a w szczególności podsłuchane rozmowy. Wiernie kopiowałam usłyszane słowa, cytowałam zdania ze zgodnością niemal jeden do jednego nawet wtedy, gdy co druga wypowiedź rozpoczynała się od „kurwa”. Poprzez słowa ożywiałam dźwięki, obrazowałam mimikę twarzy, postawę ciała i wreszcie ubiór ludzi, którzy towarzyszyli mi w codziennym życiu i którzy najpewniej nie mieli świadomości, że śledzę ich wszystkie potknięcia i wciąż patrzę im na ręce. Gdy gdzieś obok mnie działo się coś złego, wena pisarska nie opuszczała mnie nawet na chwilę, a gdy ją ignorowałam, natarczywie nie dawała o sobie zapomnieć, aż wreszcie dla świętego wewnętrznego spokoju musiałam usiąść przy biurku i zrelacjonować całe nieszczęsne zajście. Czasem żałowałam, że ta wena tak niesprawiedliwie się obchodziła z pozytywnymi epizodami mojej historii. Gdy pisałam o ważnych sukcesach, usłyszanych komplementach, pięknej pogodzie, odwzajemnionej dobroci, to opisom brakowało „tego czegoś”, co sprawia, że słowa przestają być tylko słowami, a stają się obrazem, melodią i zapachem. Relacje z pozytywnych chwil wypadały blado i sztucznie, czego nie można było powiedzieć o rekonstrukcjach zdarzeń złych, smutnych i brudnych. Te drugie opisywałam aż nazbyt realistycznie.

Pewnego lipcowego dnia zapisałam drobnym maczkiem pięć stron w pamiętniku. Dziś te kartki są lekko pofalowane, bo wiele razy zmoczyłam je gorzkimi łzami. Aż dziwne, że papier się nie podarł od nadmiaru wilgoci. Minęło wiele lat od daty wpisu, a każda litera jest wciąż czytelna, choć samo wspomnienie wydaje się dziś bardzo odległe. Gdyby nie zapis w pamiętniku, pewnie szybciej wymazałabym traumę z pamięci. Może lepiej byłoby zapomnieć?

Dzień zapowiadał się wspaniale, bo nie dość, że świeciło słońce, to w dodatku od samego rana rozpierała mnie energia do pracy w ogrodzie. Okoliczne posesje zamieniły się w scenerię z filmu Czarnoksiężnik z krainy Oz i porywały nawet najbardziej zatwardziałe serca nieczułe na piękno przyrody. Nie znałam osoby, która przechodziła obojętnie obok pachnących lilii, wyprostowanych na baczność mieczyków, melancholijnych dzwoneczków czy szlachetnych, królewskich hortensji. Za każdym z tych kwiatów kryły się hektolitry wody, ciężka praca rąk i walka ze szkodnikami. Nawet najmniejsza i najbardziej chorowita roślina zasługiwała jednak na uwagę, bo natura z nawiązką odwdzięczała się za dbałość o najsłabsze ogniwa w botanicznym łańcuchu. Niektóre rośliny odradzały się na nowo.

Uwielbiałam wyzwania, dlatego zawsze największą przyjemność czerpałam z pielęgnacji wymagających roślin. Nic więc dziwnego, że w słoneczny, lipcowy dzień, inny niż wszystkie, w niespełna dziesięć minut ubrałam się, uczesałam, umyłam twarz i zamknęłam Gwiazdę w nowym kojcu. Trochę ubolewałam, że zostawiam sunię samą w metalowej klatce, ale po pierwsze znajdowała się w zacienionym miejscu, a po drugie trafiała do niewoli tylko w trakcie mojej dłuższej nieobecności. Gdyby to ode mnie zależało, nie spędziłaby ani sekundy w tym paskudnym więzieniu, ale rodzice nie podzielali tego zdania. Uważali, że tylko zamknięcie powstrzyma psa przed robieniem szkód.

Pragnęłam jak najprędzej znaleźć się w roślinnej świątyni pani Kasi. Dzień wcześniej kobieta wydała krocie w hurtowni ogrodniczej, gdyż zapragnęła wzbogacić kolekcję roślin o azalię japońską. Stanęłam przed swego rodzaju sprawdzianem, bo azalie należą do krzewów delikatnych i upartych. Wiedziałam, że rośliny bywają kapryśne, jeśli się ich nie traktuje z należytym szacunkiem.

— O! Zjawiłaś się tak szybko! — wykrzyknęła pani Kasia na mój widok. — Od kiedy zaczęły się wakacje, moi chłopcy nie wynurzają się spod kołder przed dziesiątą. Grzesiek to przynajmniej wstaje rano i czyta książki, ale Kamil jest strasznym śpiochem. Nie wiem, w kogo się wdał, bo ja i Waldek to ranne ptaszki. Chłopcy korzystają, że taty nie ma w domu. U Waldka nie przeszłoby wylegiwanie się do takiej godziny.

„Grzesiek czyta?”

Słowa pani Zielińskiej zupełnie nie pasowały do mojej wizji starszego z braci Zielińskich. Uznałam jednak, że nie będę zaprzątała sobie głowy chłopakiem. Miałam coś ciekawszego do roboty.

— Pewnie też spałabym dłużej, ale nie mogłam się doczekać sadzenia — oznajmiłam z przejęciem. — To będą pewnie jedyne azalie w całej wsi. Oby się przyjęły — dodałam.

— Jeśli ty je posadzisz, to na pewno tak będzie. Moim zdaniem rośliny służą tym, którzy szczerze je kochają. Do tego trzeba mieć serce, a ty je masz.

Pani Kasia znów połechtała moje ego subtelnym komplementem. Gdy matka zdobywała się wobec mnie na jakieś miłe słówka, miałam pewność, że po pasmie „ochów” i „achów” usłyszę „ale”. „Masz dobre oceny, ale tego minusa z matematyki mogłabyś poprawić”. Przywykłam do tego.

— Pani jest taka miła — powiedziałam to, co do czego nie miałam żadnych wątpliwości.

Lubiłam być doceniona, choć częste komplementy kobiety onieśmielały mnie i nie wiedziałam, jak na nie reagować.

— Stwierdziłam fakt — rzekła i westchnęła. — Twoi rodzice są wielkimi szczęściarzami, że cię mają. A ja mam dwóch synów, kocham ich, ale z chłopcami nie nawiążę takiej więzi, jaką zbudowałabym z córką. Sama wiesz… A tak na marginesie, zgadnij, jakie jest ulubione zdanie Grześka i Kamila.

Nie odpowiedziałam, tylko poczekałam na dalszą wypowiedź pani Kasi.

— To zdanie pytające. „Kiedy obiad?”

— Moje siostry mają tak samo — odpowiedziałam.

— Kiedyś z tego wyrosną, a chłopcom raczej to nie grozi. Cieszę się, że Waldek jest konsekwentnym tatą. Wyprowadzi na ludzi Grześka i Kamila. Pewnego dnia zrozumieją, że ci, którzy najwięcej wymagali, chcieli dla nich najlepiej. Mądre oczekiwania są największym przejawem miłości. Dość już jednak marudzenia. Gotowa do pracy?

— Tak!

— W takim razie wkładaj rękawice. Wczoraj byłam na kontroli w przychodni. Jeszcze się nie mogę schylać, ale ci oczywiście potowarzyszę. Obiecaj, że jak będzie ciężko, to mi powiesz — nakazała pani Kasia.

— Obiecuję — odparłam, choć wiedziałam, że jeśli nawet zaczną mnie boleć plecy, a na dłoniach pojawią się bolesne odciski, to i tak za żadne skarby się do tego nie przyznam. Zawdzięczałam to swojej bezkompromisowo upartej naturze.

— Najpierw musimy przygotować podłoże — zarządziła pani Kasia, używając liczby mnogiej „my”. Podejrzewałam, że bardzo tęskniła za ogrodowymi robótkami. — Trzeba nieco zakwasić glebę, a potem dodać kompost. Pan Remek, który pomaga mi w ogrodzie, przywiózł go wczoraj — kontynuowała.

— Już się robi — oznajmiłam pełna zapału.

Pan Remek wcześniej przekopał teren pod sadzenie azalii. Wykonał najcięższą pracę wymagającą użycia szpadla. Moje zadanie polegało na uszlachetnieniu ziemi, co oznaczało znacznie więcej skrupulatności niż mechaniczne ruchy łopatą. Rozdrabniałam palcami czarne grudy, usuwałam kamienie i stare kawałki korzeni, by uzyskać jednorodną konsystencję gleby. Byłam mistrzynią w tym fachu.

— Trochę spóźnione to sadzenie. Wiosna to najlepsza pora, bo krzewy mają więcej czasu, żeby się ukorzenić — wtrąciła pani Kasia, kiedy wydrążyłam w ziemi otwory na sadzonki. — Jestem jednak przekonana, że wyrosną piękne okazy. Będziemy tylko musiały często nawadniać nasze azalie. Lato ani na chwilę nie stopuje z wysokimi temperaturami. Zimą ochronimy krzewy specjalną włókniną.

— Pani wie o roślinach prawie wszystko. — Tym razem ja schlebiłam kobiecie.

— Chyba nie da się wiedzieć o nich wszystkiego. Rośliny ciągle mnie zaskakują, dlatego są tak fascynujące. Często zaprzeczają temu, co można wyczytać w poradnikach botanicznych. Człowiek chce rządzić przyrodą, okiełznać jej prawa, ale ciągle przegrywa rywalizację z siłami natury. A wystarczyłoby nieco pokory. Słyszałaś o tym wypadku w Małej Konopce?

— Nie… — odpowiedziałam niepewnie.

— To straszna historia, ale też lekcja na przyszłość. Tydzień temu jakiś młody mężczyzna z Małej Konopki zabrał swoją czteroletnią córeczkę na spacer do lasu. Natrafił na krzew przypominający jagodę. Zerwał z niego mały owoc i skosztował. Poczuł w ustach słodycz. Uzbierał całą garść dojrzałych kulek i nakarmił nimi córkę. Krótko po zjedzeniu owoców dziewczynka zaczęła mieć problemy z oddychaniem, drżała, mówiła niewyraźnie. Zmarła jeszcze tego samego dnia w szpitalu.

— O Boże… — szepnęłam bardzo poruszona tym strasznym nieszczęściem.

— O tej tragedii mówili nawet w wiadomościach. Lekarze przeprowadzili u dziecka badania toksykologiczne i wykryli dużą dawkę atropiny i hioscyjaminy we krwi. Doszło do zatrucia wilczą jagodą. Stężenie trucizny u dziewczynki kilkukrotnie przekroczyło śmiertelną dawkę. Wystarczy kilka jagódek i tragedia gotowa.

— Bardzo mi szkoda tej dziewczynki…

— Szkoda dziewczynki i szkoda taty. Podobno jest w bardzo złej kondycji psychicznej. Wiesz, w czym tkwi paradoks?

Milczałam jak zaklęta.

— Wilcza jagoda w odpowiedniej dawce ma właściwości lecznicze. Wniosek z tego taki, że to natura stawia warunki, a nie człowiek, choć ludzie ślepo wierzą, że kontrolują faunę i florę. Totalna bzdura…

Pewnie jeszcze przez dłuższą chwilę pani Kasia opowiadałaby mi o wyższości świata przyrody nad światem ludzi, gdyby nagle do ogrodu nie wpadł Kamil. Starałam się unikać swojego najlepszego kumpla, ale on sam mi na to nie pozwalał. Od kiedy zaczęłam pomagać jego mamie, ciągle się kręcił gdzieś w pobliżu.

— Wiesz, Paula, nagrałem na kasetę ostatnie dwa odcinki Jeziora marzeń — oznajmił bez wcześniejszego przywitania.

— Fajnie… — odpowiedziałam.

Uwielbiałam ten serial, ale o seansie mogłam sobie tylko pomarzyć. Nie mieliśmy tej stacji.

— Kamilku, film nie ucieknie — wtrąciła pani Kasia. — Lepiej ugotuj ryż i zmiksuj truskawki. Nasza zdolna ogrodniczka pracowała solidnie przez dwie godziny. Nagroda się należy.

— A gosposia nie może tego zrobić?

— Kamil, ty żartujesz czy poważnie pytasz?

— Oj, mamo! — marudził chłopak. — Nie znoszę gotowania…

— Spokojnie — zabrałam głos. — Jeszcze nie jestem głodna.

Nagle do naszego grona dołączył Grzesiek.

— A tu co? Jakieś zebranie? — zapytał cicho.

— Żadne zebranie — odpowiedziała pani Kasia. — Zobacz, Grzesiu, jakie piękne azalie posadziła Paulinka.

— Piękne kwiaty to ja tobie mogę pokazać. Gwarantuję, że takich nie widziałaś na oczy — oznajmił.

Starszy Zieliński zaciekawił mnie swoim odkryciem, choć podzielił się nim z matką, a nie ze mną. Potraktował mnie jak powietrze albo kolejny — obok trawy, kamieni i drzew — element krajobrazu.

— Tak? A jakie to kwiaty? — zapytała pani Kasia.

— Wiesz, że się na tym nie znam — odparł niepewnie.

— To daj mi znać, jak poznasz nazwę tych pięknych okazów. Albo najlepiej zerwij jednego i nam pokaż — zaproponowała. — A teraz chodźmy do domu i napijmy się kompotu ze śliwek.

Nie dałam się skusić na napój ze świeżych owoców. Uznałam, że najlepiej zrobię, jeśli szybko wrócę do domu. Gwiazda zasługiwała na długi spacer. Zamierzałam się z nią wybrać do pobliskiego lasu, bo o tej porze roku było to jedyne miejsce gwarantujące cień i delikatny chłód. Kochałam las, lubiłam zapach mchu i trzask suchych gałązek. Uspokajałam się przy szumie drzew i śpiewie ptaków. Stawałam się wtedy częścią natury i czułam zupełnie wolna. Gdy chodziłam na samotne spacery, musiałam pilnować czasu. Rodzice długo mieli mi za złe, że się od samego początku nie zaprzyjaźniłam z komunijnym zegarkiem. Moją niechęć uważali za dziecinną fanaberię. Odpuścili dopiero wtedy, gdy się z upływem lat przekonali, że nie akceptowałam żadnej biżuterii. Nie znosiłam kolczyków, bransoletek, pierścionków i jakichkolwiek ozdób tego typu, bo skóra nie tolerowała ciał obcych, nawet tych ze srebra i złota. Nie radziła sobie z błyskotkami, ale z pasem już tak. Było to czystym szaleństwem. Cały mój ówczesny świat roił się od rzeczy przeczących zdrowemu rozsądkowi. Egzystowałam w toksycznym świecie absurdów…

Nie miałam zegarka, co nie oznaczało, że nie obowiązywała mnie punktualność. Pewnego dnia razem z rodzicami zmierzyliśmy stoperem czas potrzebny na pokonanie trasy z domu rodzinnego do ulubionej polany, którą w sezonie porastały konwalie. Maszerowaliśmy około godziny. Biorąc pod uwagę drogę powrotną, potrzebowałam dwóch godzin na przejście ulubionej ścieżki w obie strony. Nie mogłam spacerować dłużej, bo matka ustaliła ten dwugodzinny limit na samotne wędrówki. Zapewniała mnie, że nawet lasy kryją różne zagrożenia, dlatego tak ważne są powroty do domu o ustalonej porze. Posłuszeństwo miałam we krwi, a więc wiernie się stosowałam do jej nakazów. Gdy wychodziłam z Gwiazdunią do pobliskiego gaju, zawsze zostawiałam na stole kartkę z godziną wyjścia. Zdarzało się, że wracałam do pustego domu, bo rodzice nie przyszli jeszcze z pracy. Nie kusiło mnie jednak naginanie ustalonych reguł. Gdy zachowywałam dyscyplinę, czułam się bezpieczniej.

W milenijne wakacje miałam więcej czasu niż w poprzednich latach, a wszystko za sprawą pani Dominiki z naszej szkoły — załatwiła dla bliźniaczek darmowe półkolonie. Młodej nauczycielce musiało bardzo zależeć na dziewczynkach, bo zapisała je wbrew regulaminowi. Ola i Hania nie ukończyły wymaganych siedmiu lat, a mimo to znalazły się na liście. Jeśli chodzi o mnie, nikt nie zapytał, czy mam ochotę na tego rodzaju atrakcje. Wewnętrzny głos podpowiadał, że rodzice maczali w tym palce i się postarali, żeby tego rodzaju oferty ominęły moją osobę. Z praktycznego punktu widzenia nie opłacało się stracić niezawodnych rąk do prac domowych. Dzięki pani Dominice zyskały nie tylko dziewczynki. Skorzystałam też ja, bo nie musiałam niańczyć młodszych sióstr, gdy rodzice byli w pracy. Nie żebym miała coś do bliźniaczek, ale czekały na mnie setki lepszych zajęć niż ciągłe zapobieganie kłótniom i słuchanie kilka razy dziennie marudzenia w rodzaju „Głodna jestem!”. Pomimo licznych obowiązków po raz pierwszy w życiu poznałam beztroski wymiar lata.

W lipcowe popołudnie — tuż po tym, jak posadziłam azalie w ogrodzie państwa Zielińskich — uzmysłowiłam sobie, czym jest prawdziwe zmęczenie. Praca w upale dała mi się we znaki, ale nie odwiodła od spaceru z Gwiazdą. Tęskniłam za orzeźwiającym powiewem leśnego wiatru.

Tego dnia razem z sunią jak zwykle dotarłyśmy do polany, a potem wróciłyśmy tą samą trasą do domu. Psina znajdowała się w nie najlepszej kondycji z powodu tropikalnej aury. Po wyczerpującym spacerze padłam na łóżko jak zabita. Gwiazda legła tuż obok mnie. Nie miałam siły zrobić tego, o co prosiła matka, a nie zdarzało się to często. Cóż, pranie w pralce i brudne naczynia w zlewie musiały poczekać na swój czas. Znaczenie miało tylko to, abym wyrobiła się przed powrotem rodziców.

Pewnie przespałabym cały dzień, gdyby nie obudziły mnie krzyki dobiegające z parteru. Słyszałam wyraźne i pełne bólu „Zostaw mnie!”, „Daj mi spokój!”, „Boli…”. Matka prosiła oprawcę o litość. Nigdy wcześniej nie reagowała w ten sposób podczas awantur. Podskórnie czułam, że działo się coś złego. Tylko co? Czy bliźniaczki były bezpieczne? Co się stało z Gwiazdą? Dlaczego nie grzała miejsca obok mnie??? Pytania mnożyły się w zawrotnym tempie. Musiałam działać natychmiast. Szybko zbiegłam po schodach i wpadłam do kuchni, nie bacząc, że być może będę tego żałowała. Podjęłam kosztowną decyzję, bo nie dość, że ryzykowałam solidną karę, to w dodatku musiałam się zmierzyć z przykrym widokiem za drzwiami.

Znalazłam się w najmniej, a zarazem najbardziej odpowiednim momencie rodzinnego dramatu. Moje wtargnięcie do kuchni idealnie zgrało się z mocnym ojcowskim wymachem ręki — wycelowanym w tył głowy matki. Działo się to tak szybko, że nie zdążyłam temu zapobiec. Zanotowałam tylko, że w czasie aktu agresji dłoń ojca była wyprostowana, co wyglądało nienaturalnie. Wydawało mi się, że ktoś, kto chce uderzyć, mimowolnie zaciska pięść. Ojciec tego nie uczynił. Kilka lat później przeczytałam w babskiej gazecie, że sprawcy przemocy biją tak, by nie zostawiać śladów. Celują w stopy, brzuch albo głowę — obszary ciała, na których rzadko powstają zasinienia. Ciosy wymierzają otwartą dłonią, czym również minimalizują ryzyko uszkodzenia skóry. Wiedzą, jak bić.

Naukowcy twierdzą, że optymalny czas na podjęcie decyzji wynosi pięć sekund. Po ich upływie ludzki mózg zaczyna zniekształcać dylematy, z którymi się musi zmierzyć. Z każdą kolejną sekundą pojawia się coraz więcej argumentów za i przeciw, co zamiast pomóc, tylko odwleka w czasie niełatwy moment wyboru. W sytuacjach zagrożenia zasada pięciu sekund ma kluczowe znaczenie, bo determinuje dalszy bieg wydarzeń. Jako trzynastolatka nie znałam zasady pięciu sekund, ale gdy ujrzałam wściekłego ojca i bezbronną matkę, zareagowałam natychmiast. Z całych sił wrzasnęłam:

— Nie!!!

Poskutkowało. Głośnym sprzeciwem zaoszczędziłam matce kolejnych dawek bólu. Zadziałałam na ojca jak zimny prysznic, choć przez chwilę widziałam w jego oczach ten sam obłęd co wtedy, gdy uderzył mnie w twarz. Otrząsnął się na chwilę, bo najwyraźniej nie przywykł do tak nagłych i wymownych reakcji z mojej strony. Przez lata biernie znosiłam wszystkie kary, bezczynnie przyglądałam się niesprawiedliwości wymierzanej ciałom młodszych sióstr, aż nagle się postawiłam, czego rodzice raczej się nie spodziewali.

— Paulinka, wyjdź — wybełkotała matka drżącym głosem.

— Co ty tu robisz! — wrzasnął ojciec. — Nie miałaś być u Kaśki?

— Byłam u pani Zielińskiej rano. Gdzie są dziewczynki? — zapytałam niepewnie.

— Poszły z Gwiazdunią do sklepu, bo pani Ela obiecała dla suni świeże kości — oznajmił ojciec.

„Cóż za komiczna wymiana zdań” — pomyślałam. Przed chwilą uderzył matkę, a teraz nazywał psinę czułym zdrobnieniem. Jego słowa trąciły fałszem, a mimo to doszukiwałam się w nich szczerych intencji. Żyło mi się łatwiej, gdy przypisywałam ojcu więcej ludzkich cech, niż miał w rzeczywistości. Gdy mówiłam o nim źle, czułam się, jakbym urągała samej sobie. W końcu przekazał mi swoje geny, ofiarował w darze biologiczny kapitał, który ukształtował mnie jako człowieka. Czy mi się to podobało, czy nie, wierzyłam, że nosiłam w sobie jego cząstkę.

Nie wyszłam z kuchni, tak jak mi kazano. Chciałam rozwiać wszystkie dręczące mnie wątpliwości. Pod wpływem impulsu podbiegłam do matki, uchwyciłam dolny fragment jej sukienki i zadarłam energicznie w górę. Na chwilę czas się dla mnie zatrzymał. Jej blade prawe udo okalała gruba warstwa kremowego bandaża. Opatrunek pokrywały nieregularne, brunatnoczerwone plamki krwi. Nie zdążyłam nic powiedzieć. Pamiętam tylko, że padłam na podłogę, a gdy się ocknęłam, matka stała nade mną i się uśmiechała. Znów grała.

Postanowiłam, że nie zapytam, skąd się wzięła rana na jej ciele, bo przecież z góry znałam odpowiedź. Tylko ojciec mógł się zdobyć na tak nietuzinkowe formy okrucieństwa…

Nie okazałam rodzicielce współczucia adekwatnego do okoliczności. Zrezygnowałam z dalszego udziału w spektaklu obłudy. Zostawiłam ją samą, z okaleczonym ciałem. Nie drążyłam, co się stało, jakbym była zupełnie obojętna albo uznała, że zasłużyła sobie na ten los.

Uśmiech matki był moim przekleństwem, bo zachęcał do poszukiwania nadziei i radości tam, gdzie czyhały wyłącznie niebezpieczeństwa. Bezgranicznie wierzyłam, że sztuczny grymas na jej twarzy pewnego dnia wyleczy ojca z agresji. Musiałam się zmierzyć z traumatycznym widokiem poranionej nogi, by wreszcie przejrzeć na oczy i zrozumieć, że wyszczerzone zęby nie naprawią zatrutych relacji w naszej rodzinie i nie uwolnią ojca od sił zła, które trzymały go na łańcuchu.

Rozdział 12
Na pewno ci się wydawało

Po cichu wróciłam do swojego pokoju z dyskomfortem ciała i duszy oraz uwierającym kacem moralnym. Znałam ten stan. Pojawiał się, gdy postępowałam wbrew temu, co podpowiadało serce. Po raz kolejny schowałam głowę w piasek. Znów nie wyciągnęłam ręki po pomoc, choć na pamięć nauczyłam się słów, które zamierzałam wypowiedzieć, kiedy wreszcie przerwę milczenie i opowiem, co się dzieje w domu. Co prawda w moim życiu nastąpił pewien przełom, bo się odważyłam krzyknąć w obecności ojca, ale to było za mało, by mogło wpłynąć na rodzinny układ sił. Tyran wciąż stawiał warunki, a ja z przerażeniem odkrywałam, że z upływem lat pozwalał sobie na coraz więcej i rósł w siłę jak autorytarny mocarz.

Wystarczyła noc, kilka godzin z pozoru mało znaczącego snu, abym zdewaluowała agresję ojca. Następnego dnia obudził mnie grad niewygodnych pytań, którymi bombardowałam samą siebie jak na przesłuchaniu. Może miał stresujący dzień w pracy? Może matka go nie wspierała? Może tęsknił za Jolką? Z każdym kolejnym „może” coraz bardziej oddalałam się od prawdy i zniekształcałam skalę dramatu z poprzedniego dnia. Czas działał na moją niekorzyść, ale jako nastolatka nie miałam tej świadomości. Po latach zrozumiałam, że traumatyczne życiowe zdarzenia należy analizować na gorąco, kiedy się nie zdąży dopuścić do głosu wszystkich „może”. Dotarło do mnie, że każdy okrutny czyn z upływem czasu traci na podłości, a źli ludzie grzebią w swojej rzekomo niefortunnej przeszłości, żeby znaleźć jakieś okoliczności łagodzące — i zwykle je znajdują.

Jako nastolatka nie potrafiłam przypisać ojcu bezdyskusyjnej roli winnego. W moich oczach uchodził zarówno za ofiarę, jak i sprawcę domowego terroru. Z jednej strony mu współczułam, bo wiódł życie, jakiego nie chciał, a z drugiej pragnęłam, by zapłacił za wszystkie wyrządzone krzywdy, których miał na koncie całkiem sporo.

Ludzkie umysły nie znoszą dysonansów poznawczych, dlatego preferują wygodne, a nie obiektywne prawdy. Ja też musiałam wybrać pomiędzy dwiema skrajnymi możliwościami. Ojciec, który bije: kocha czy nie kocha? Dopuściłam do głosu pierwszą opcję. Pielęgnowałam wiarę w miłość.

Musiałam znaleźć jakiś sposób na przetrwanie w rzeczywistości, która często była nie do zniesienia. Już jako kilkuletnia dziewczynka nauczyłam się, że świat wyobraźni czyni cuda i na tle pięknych marzeń nawet druzgocące doświadczenia życiowe są tylko mało znaczącymi epizodami, które przeminą. Taktyka ta pozwalała na przetrwanie ciężkich chwil i dawała mi siłę, by każdy kolejny dzień traktować jak szansę na coś lepszego. Opracowałam plan na dalszą, świetlaną przyszłość. Szczerze wierzyłam, że prędko opuszczę dom rodzinny i spotkam mężczyznę, który uwolni mnie od wszystkich złych wspomnień. Marzenia pozwalały budzić się z głową pełną pomysłów, nawet jeśli dzień wcześniej nie miałam siły, by żyć. Wiele razy fantazjowałam, jak karzę rodziców w najgorszy możliwy sposób. Oczyma wyobraźni widziałam siebie połykającą garść tabletek nasennych. Triumfowałam z zaświatów, widząc ich płaczących nad trumną. Wiedziałam jednak, że nigdy nie posunęłabym się do tego kroku, bo za bardzo kochałam życie, a ojciec z matką nie zasługiwali na tak okrutny cios. Na swój sposób kochali mnie swoją kaleką miłością. Nigdy nie przestałam w to wierzyć.

W wieku trzynastu lat człowiek się nie skupia na traumach, tylko spycha je do podświadomości, aby mogły się odezwać po latach ze zwielokrotnioną siłą. Postanowiłam jak najszybciej wymazać z pamięci wczorajszy koszmar. Wstałam koło ósmej, żeby wypuścić Gwiazdę na podwórko. Nikogo nie było w domu. Od kiedy ojciec zatrudnił się u pana Waldemara, wychodził do pracy o różnych porach dnia i nocy. Nadal nie miałam pewności, czy jeździł taksówką. Zastanawiało mnie też, co zrobił z pierwszymi zarobionymi pieniędzmi, bo standard życia naszej rodziny wciąż się plasował na mizernym poziomie.

Przyglądałam się, jak Gwiazda obwąchuje drzewka na podwórku. Relaksował mnie ten widok i od razu skierowałam myśli na przyjemniejszy tor. Nie wiedziałam jeszcze, czy zdołam unieść ładunek nieszczerości wobec Kamila, ale byłam pewna, że nie chcę dłużej go unikać.

Koło dziesiątej wyszłam z domu i udałam się do państwa Zielińskich. Zdążyłam zapomnieć, że w wakacje mój przyjaciel spał dłużej niż ja, ale jak się okazało, tego dnia wstał nieco wcześniej. Pani Kasia jak zwykle przywitała mnie szerokim uśmiechem. Na wstępie zaproponowała naleśniki z musem truskawkowym. Nie wahałam się ani przez chwilę. To miał być mój pierwszy posiłek tego dnia. Rano nie mogłam przełknąć nawet kęsa chleba, bo czułam bolesny ucisk w żołądku. W końcu miałam odnowić przyjaźń, którą sabotowałam od kilku miesięcy. Obawiałam się, że nie wskrzeszę tego, co było, bo Kamil miał całkiem sporo czasu, żeby znaleźć sobie nowego kompana i zapomnieć o moim istnieniu.

Większość ludzkich obaw nigdy się nie ziszcza w rzeczywistości i tak się stało także w tym przypadku. Przyjaciel potraktował sprawę po męsku i odpuścił zbędne pretensje. Zrobił popcorn, nalał coli do dwóch dużych kubków, a potem jak za starych dobrych czasów poszliśmy do jego pokoju na film. Dokładnie tego się spodziewałam. Ujrzałam książki poukładane w równych rzędach, dwa duże stojaki niemal w całości wypełnione płytami CD, kilka lśniących pucharów będących uwieńczeniem sukcesów sportowych. Wszystko znajdowało się dokładnie w tym samym miejscu, co dawniej. Tak jak kiedyś pokój przyjaciela raził czystością. Kamil uwielbiał porządek. Czasem nawet zawstydzał mnie swoją pedantycznością. W kwestii sprzątania nie byłam tak drobiazgowa jak on i miałam na sumieniu wiele niedociągnięć.

— Wiesz, Paula… — zaczął Kamil. — Twarda zawodniczka z ciebie.

— Nie wiem, o co ci chodzi — odpowiedziałam szczerze.

— Przychodzisz do mojej mamy już od jakiegoś czasu i jeszcze nie masz dość.

— Lubię ją — odparłam zdezorientowana.

— Jest całkiem spoko, ale strasznie dużo mówi i ciągle chce pouczać innych. To trochę męczące.

— Uwielbiam słuchać pani Kasi. Moi rodzice rozmawiają ze mną, jakbym była bezrozumną amebą. Według nich jestem za młoda na rozmowy z dorosłymi. Czuję się przez to jak kretynka.

„Niemożliwe!” — pomyślałam w duchu. Poskarżyłam się na rodziców, w dodatku przyszło mi to z taką lekkością. Nie znałam siebie od tej strony.

— Ciesz się, że nie masz tak jak ja. Mój ojciec kocha rozmawiać. W dzień nie ma na to czasu. Zawsze prawi mi długaśne kazania wieczorami. Teraz mam trochę spokoju.

— To może czas na Jezioro marzeń? — postanowiłam jak najszybciej zmienić temat. Każdy był dobry, jeśli nie dotyczył pana Zielińskiego.

— Za chwilę, okej?

— Jesteś taki mądry, bo już widziałeś nowe odcinki. Ja umieram z ciekawości, żeby je obejrzeć.

— Fajowe są. Mówię ci.

— To nie gadaj tyle, tylko włącz wreszcie serial.

— Muszę ci jeszcze o czymś powiedzieć.

— Coś się stało? — zapytałam wystraszona.

Nie cierpiałam niepewności, kryjącej się za słowami „muszę ci o czymś powiedzieć”. To nie jest preludium do pozytywnych wieści.

— Wiesz… — kontynuował Kamil. — Wczoraj wieczorem pojechałem do kumpla. Bolo mieszka w tej dzianej dzielnicy niedaleko wypasionego hotelu na Transportowej. Kojarzysz?

— Nie bardzo — odpowiedziałam zmieszana.

Do miasta jeździłam tylko od święta. Rodzice nie dawali mi swobody, jaką mieli bracia Zielińscy. Nie mogłam, tak jak oni, wsiąść w autobus i przekroczyć magicznej granicy oddzielającej konserwatywny porządek wsi od urbanistycznego ładu aglomeracji. Po raz kolejny Kamil miał na wyciągnięcie ręki coś, o czym ja mogłam jedynie pomarzyć. W tamtym momencie prędko ugasiłam palące poczucie krzywdy, bo liczyło się tylko to, co kumpel chciał mi powiedzieć.

— Koło dziewiątej Bolo odprowadził mnie na postój taksówek przy hotelu.

— No i? — zapytałam z irytacją w głosie, bo w mojej ocenie mówił zbyt wymijająco. Wolałabym, żeby od razu wyłożył kawę na ławę, a nie rozkładał historię na czynniki pierwsze.

— No i zobaczyłem, jak pod ten hotel podjechała fura. Od razu rozpoznałem auto starego.

— Chodzi o mercedesa?

— Tak.

— Należy już do mojego taty.

— Wiem. Na początku nie poznałem pana Romka, bo miał na sobie taki elegancki garnitur.

W ciągu ostatnich tygodni ojciec ubierał się do pracy w jeansy i koszulę flanelową. Nie zdarzyło się, abym choć raz zobaczyła go opuszczającego dom w marynarce lub spodniach w kant. Musiał się gdzieś przebierać.

— Nie wiem, czy powinienem ci o tym mówić… — kontynuował niepewnie.

— Kamil, nie wkurzaj mnie!

— Twój tato wyszedł z auta i otworzył tylne drzwi. Najpierw wysiadł jakiś gruby facet, a za nim taka baba w szpilkach.

— Tato wozi ludzi — oznajmiłam stanowczo.

Mercedes służył tylko jemu, a domownicy mieli obchodzić się z nim jak z eksponatem muzealnym. O przejażdżce mogłam jedynie pomarzyć. Ojciec nigdy nie złożył mi takiej propozycji, a gdy sama poprosiłam o rundkę nowym autem po wsi, spotkałam się z odmową. Limuzyna była dla klientów. Dla mnie, matki i bliźniaczek — stary fiat.

Przez chwilę się zastanawiałam, co Kamil wiedział na temat pracy mojego ojca. A może powiedziałam za dużo? Może pan Waldemar nie chciał zaprzątać synom głowy takimi sprawami?

— Wiem, że twój tato pracuje dla mojego — wyznał chłopak. — Opowiedziałem ci o tym, bo zdziwili mnie ludzie, którzy wysiedli z auta. Ten gruby facet wyglądał identycznie jak polityk, którego często pokazuje telewizja. Kobieta przypominała prostytutkę.

Słowa Kamila mnie zawstydziły. Milczałam. Jak się okazało, przyjaciel trzymał jeszcze jednego asa w rękawie.

— Albo mi się wydawało, albo twój tato wyciągnął z kieszeni małą butelkę wódki, a potem się napił — powiedział niepewnie.

— Sugerujesz, że pije w pracy?

— Paula, nie obrażaj się. Może mi się tylko wydawało…

— Na pewno ci się przywidziało — rzuciłam złowrogo.

— No, nie złość się. Film? — spróbował zmienić temat.

— Powiesz o tym swojemu tacie? — zapytałam i oczekiwałam, że zaprzeczy.

— Nie martw się. Nie powiem.

— Ostatnim razem, jak stracił pracę, zaczął chodzić pod sklep pani Eli, do tych swoich kumpli. Potem mama kazała mi przyprowadzać go do domu, bo jej nie chciał słuchać. Ci pijacy spod sklepu zawsze mnie zaczepiali i rzucali jakieś durne teksty. Najgorszy był pan Kazik od Kowalskich. Raz powiedział, że jestem ładniutka, ale głupia i niewychowana. Nie spodobało mu się, że przyszłam po tatę.

— Pijus — skwitował dosadnie Kamil. — Tak jak obiecałem, nic nie powiem. Nawet nie wiem, kiedy się zobaczę z moim starym. Pewnie wyjdzie z paki szybciej. W końcu nikogo nie zabił.

— Z paki? — udałam zmieszaną.

— Przypadkiem się dowiedziałem. Mój stary, jak sobie wypije, to bardzo głośno gada przez telefon. Jakiś czas temu usłyszałem, jak powiedział kumplowi, że czeka go więzienie. Na drugi dzień, jak wytrzeźwiał, zapytałem, czy to prawda. Powiedział, że tak i żebym o nic się nie martwił. Kazał tylko pomagać matce.

— Odważny jesteś.

— A co w tym odważnego?

— Nie bałeś się porozmawiać z ojcem. Ja na twoim miejscu pewnie bym stchórzyła — odparłam, mając w pamięci okropny widok zranionej nogi matki.

Na chwilę powróciłam wspomnieniami do ciemnej kuchni, agresji ojca i mojego „Nie!”, za którym kryły się dziesiątki pytań. Dlaczego skrzywdził matkę? Czy istnieje wina, która zasługiwałaby na tak dotkliwą karę? Kamil nieświadomie przywołał niemile widzianego gościa. Znów poczucie winy zapukało do mojego serca, a ja wpuściłam je, zamiast wyrzucić na bruk. Zwierzałam się najlepszemu przyjacielowi z różnych sekretów, ale nigdy z tych, które dotyczyły spraw rodzinnych. Młodszy Zieliński lubił obserwować ludzi wokół siebie, dlatego na pewno wyrobił sobie niezbyt przychylne zdanie na temat mojego ojca. Pewnie się domyślał, że jestem surowo karcona, ale istniały niewielkie szanse, że znał rzeczywistą skalę agresji w mojej rodzinie, co akurat bardzo mi odpowiadało.

Nie dysponował kluczem do zrozumienia mojego świata. Bez żadnych oporów mógł podejść do swojego ojca i zadać mu niewygodne pytania, podczas gdy ja dla własnego dobra czyniłam wszystko, aby utwierdzać rodziców w przekonaniu, że jestem ślepa i głucha na sprawy domowe. Znów uwypukliły się granice między nami. Przypomniałam sobie, że pochodzimy z dwóch różnych światów, oddzielonych od siebie grubym murem. Musiałam jakoś wybrnąć z tego marazmu, żeby przedwcześnie nie skreślić dnia, który zapowiadał się przecież tak obiecująco.

Kamil podszedł do telewizora i wsadził kasetę do magnetowidu.

— Grzesiek wie? — zapytałam.

— O naszym tacie?

— Tak.

— Wie. On przeżywa wszystko jak baba. Trochę żałuję, że mu powiedziałem.

„Przeżywa jak baba” — powtórzyłam w myślach, ale nie znalazłam żadnej logiki w tym porównaniu. Jakiś czas temu zaszufladkowałam starszego Zielińskiego do kategorii mięśniaków bez głębszych uczuć i refleksji. Nauczono mnie łatwego przypisywania łatek innym ludziom, dlatego tak często błędnie ich oceniałam.

— A pani Kasia jak to zniosła? — drążyłam temat sytuacji rodzinnej przyjaciela, choć sama nie znosiłam, gdy ktoś wchodził z butami w moje gniazdo.

— Mama nie wie, że znamy prawdę. Tato kazał nam milczeć i udawać przed matką, że uwierzyliśmy w wersję o delegacji. Tak jest lepiej. Starsza jest na naszym punkcie przewrażliwiona. Traktuje nas jak małe dzieci. Zawsze jak jest jakiś problem, mówi, że nie będzie z nami o tym rozmawiała, bo nie chce nam psuć dzieciństwa. Strasznie mnie to irytuje…

Po tych słowach przyjaciela trochę mi ulżyło. Nareszcie znalazłam jakieś podobieństwo pomiędzy naszymi rodzinami. Kamil, podobnie jak ja, odsuwany był od spraw dorosłych i tak jak ja karmiony wyrafinowanymi kłamstwami, które powstawały na potrzeby dobrego wizerunku naszych domów. Nie wiedziałam, w jak wiele zmyślonych historii uwierzyliśmy. Liczyło się to, że gdzie raz zagości kłamstwo, nie ma już miejsca na bezwzględne zaufanie. A jeśli z blefami idą w parze uzależnienia, to zaufanie należy pogrzebać doszczętnie. Trzeba jednak wielu lat, milionów sekund, tysiąca łez i nieprzespanych nocy, aby człowiek przestał naiwnie wierzyć w miłe słówka i puste obietnice. Niektórzy są tak przesiąknięci wiarą w ludzkie dobro, że nie przestają ufać nigdy…

Niewiele zapamiętałam z nowych odcinków Jeziora marzeń, bo myślami wciąż wędrowałam do ciemnej kuchni, najbardziej znienawidzonej części domu, która zamiast szarlotką pachniała dymem papierosowym. Kamil nie dostrzegł mojej mentalnej nieobecności. Zawsze gdy coś razem oglądaliśmy, niewiele się do siebie odzywaliśmy. Czasem tylko komentowaliśmy na głos bardziej intrygujące sceny.

Gdy na ekranie telewizora pojawiła się zapowiedź kolejnego odcinka serialu, a tuż po niej napisy końcowe, zaproponowałam wyjście na ogród. Chciałam zaczerpnąć świeżego powietrza.

— Paulinka! — usłyszałam głos pani Kasi, kiedy razem z Kamilem wynurzyliśmy się z domu. — Chodź! Musisz coś zobaczyć!

Termometr wskazywał ponad trzydzieści pięć stopni w cieniu, co wyraźnie stopowało ogrodniczy entuzjazm. Ślamazarnie ruszyłam przed siebie, jakby upał ograbił mnie ze wszystkich sił witalnych.

— Masz już chyba dość tego słońca — skwitowała krótko.

— Trochę tak — odparłam.

— Jutro temperatura ma się obniżyć o kilka stopni. Całe szczęście. Tropikalne upały nie służą roślinom. Wiesz, co chcę ci pokazać?

— Nie… — odparłam niepewnie.

— Spójrz, Paulinka, na swoje nagietki! Kwitną cudnie!

Tego zupełnie się nie spodziewałam. W innych okolicznościach skakałabym z radości na widok soczystopomarańczowych małych słoneczek otoczonych delikatnymi płatkami. Spojrzałam nieśmiało na ten cud natury, jeden z wielu w baśniowym ogrodzie pani Zielińskiej.

— Piękne — rzuciłam przez zaciśnięte zęby.

Zabrzmiałam tak, jakbym miała wadę wymowy.

— Jeszcze dziś zbiorę pierwsze kwiaty. Na takim słońcu wyschną bardzo szybko. Chciałabym w tym roku zrobić syrop miodowo-nagietkowy. To naturalny antybiotyk i… — niespodziewanie przerwała i pokręciła głową. — Boże, widzisz i nie grzmisz — wyrzekła ostentacyjnie.

Obróciłam się i ujrzałam Grześka zmierzającego w naszą stronę. Po chwili chłopak znalazł się obok mnie. Wyglądaliśmy groteskowo. Filigranowa dziewczyna i dobrze zbudowany dryblas.

Grzesiek nawet na mnie nie spojrzał, tylko od razu odezwał się do matki.

— Lubię dotrzymywać słowa — powiedział na dzień dobry i pokazał swoją zdobycz.

— Gdzie to znalazłeś?

— W naszym lasku.

— To ciekawe… Te kwiaty nie rosną w tych stronach. Najbardziej lubią górskie tereny — myślała na głos pani Zielińska. — Było ich więcej? — zapytała.

— Tak — odpowiedział.

— To chyba lilia — wtrąciłam.

— Tak, to lilia — odpowiedziała pani Kasia. — Lilia, której nie wolno zrywać, bo jest pod ochroną.

— Nie wiedziałem… — bąknął zmieszany Grzesiek.

— To lilia złotogłów. Prawdziwa perełka w świecie kwiatów. Zasługuje na tytuł królowej. A ty, synu, od kiedy tak się interesujesz kwiatami? — zapytała pani Kasia.

— A tam, od razu interesuję… — Chłopak uśmiechnął się delikatnie. — Razem z Paulą ciągle dłubiecie przy roślinach, więc chciałem dać wam takiego pstryczka w nos. Przy tej lilii nikt nie kiwnął palcem, a wygląda ciekawiej niż wszystkie kwiaty z tego ogrodu do kupy wzięte.

— I jaki z tego wniosek?

— Taki, że robota w ogrodzie to strata czasu — wtrącił niespodziewanie Kamil, który od samego początku przysłuchiwał się tej rozmowie.

— Oj, dzieci… — westchnęła pani Kasia.

— No co? Po co robić coś przy roślinach, skoro mogą poradzić sobie same, tak jak ta lilia? — kontynuował Kamil.

— Po co dorosłe dzieci przychodzą do matek pytać o zdanie, skoro mogą poradzić sobie same? — odpowiedziała pani Zielińska pytaniem na pytanie. — Bo mogą — dodała po chwili, ale na tym wyjaśnieniu nie poprzestała. Jej zwyczajem były długie, kwiecisto-filozoficzne wypowiedzi, których Kamil i Grzesiek nie znosili, a ja za nimi przepadałam. — Rośliny leśne są zdane na siebie i przystosowują się do najcięższych warunków, byle tylko przetrwać — kontynuowała. — Matka natura decyduje, czy otrzymają wystarczającą ilość wody, słońca i substancji mineralnych z gleby. Z biologicznego punktu widzenia wykonują cięższą pracę niż rośliny ogrodowe, które prawie wszystko mają podane na tacy. To, co rośnie w ogrodzie, szybko się uzależnia od wsparcia człowieka. Dlaczego?

— Bo może — odparłam półszeptem.

— Brawo, Paulinko! — Klasnęła w dłonie.

Kobieta upomniała syna, by w przyszłości ostrożniej się obchodził ze skarbami lasu, gdyż większość z nich pozostaje pod ścisłą ochroną i pod żadnym pozorem nie można ich sobie przywłaszczać.

W moich oczach Grzesiek urósł do rangi wielkiego odkrywcy, dlatego puściłam jego mały grzeszek w niepamięć. Spoglądałam natrętnie na jego lewą dłoń, w której wciąż trzymał różową lilię o delikatnie wywiniętych ku górze płatkach, pokrytych maleńkimi nieregularnymi plamkami, jakby ktoś skropił je farbą. Po raz drugi tego lata serce mi drgnęło na widok nieznanej wcześniej rośliny. Najpierw drzewko bonsai, a teraz ta lilia. Zrozumiałam, że nie spocznę, póki nie ujrzę jej w naturalnym środowisku. Na dodatek pani Kasia podkręciła atmosferę tajemnicy, gdy zwróciła uwagę, że okaz znaleziony przez Grześka preferuje obszary górskie. Anomalie botaniczne tylko potęgowały fascynację światem flory. Udowadniały, że w przyrodzie nie ma rzeczy niemożliwych. Zachwycałam się nieprzewidywalnością roślin, ich kapryśną naturą, subtelną kokieterią, a zarazem kruchością i delikatnością. Pani Zielińska mawiała, że natura nakazała roślinom, by wiernie służyły kobietom. Miała to być rekompensata za trudy związane z rodzeniem dzieci.

***

Zimą tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiątego dziewiątego na jakiś czas zamknięto bibliotekę szkolną i niefortunnie stało się to w okresie ferii zimowych. Wieczór bez lektury był dla mnie wieczorem straconym, dlatego złamałam obowiązującą zasadę i zajrzałam do księgozbioru matki. Zamknęłam oczy, uniosłam palec wskazujący i zaczęłam przesuwać po zakurzonych grzbietach opasłych książek. Policzyłam do trzynastu i otworzyłam oczy. Padło na Traktat świętego Tomasza z Akwinu. Nie mogłam trafić na bardziej wymagającą pozycję, ale wtedy nie zaprzątałam sobie tym głowy. Spędziłam wiele długich wieczorów na rozważaniu filozoficzno-teologicznego manifestu. Z plątaniny egzystencjalnych dylematów zapamiętałam to, co najgłośniej kołatało mi w głowie i najdonośniej wybrzmiewało w sercu — wszystko, co żyje, ma duszę.

Rośliny zachwycały mnie, odkąd pamiętam, ale dopiero zimą dziewięćdziesiątego dziewiątego spojrzałam na otaczające mnie kwiaty, drzewa, a nawet trawę pod stopami jak na istnienia, którym oprócz podziwu należał się jeszcze szacunek. Zrozumiałam, że największym dowodem wdzięczności, jaki człowiek może ofiarować roślinom, jest troska o środowisko naturalne. Zaczęłam gardzić kolorowymi bukietami, bo kojarzyły mi się z przemijaniem. Ścięte róże, lilie, margaretki wabiły czarującym urokiem, ale już tym martwym. Za kilka godzin, dni, tygodni miały zwiędnąć i wylądować w koszu. Coś, co ma duszę, zasługuje na godniejszą egzystencję.

Na chwilę dałam się zwieść martwemu pięknu zerwanej lilii złotogłów. Czar jednak prędko prysł i pojawiła się we mnie tęsknota za prawdą. Chciałam ujrzeć kwiat w pełnej krasie, swobodny i niewinny jak nigdy dotąd. Tylko Grzesiek mógł mnie do niego zaprowadzić…

Rozdział 13
Za co miałabyś mi dziękować?

Nawet w piekle można odnaleźć namiastkę nieba, wystarczy tylko dobrze się rozejrzeć. W milenijne wakacje odnalazłam więcej niż namiastkę. Ktoś niespodziewanie osłodził mi życie i uwolnił je od kwasoty.

Kilka dni po tym, jak Grzesiek zaliczył botaniczną wpadkę, zaaranżowałam niby przypadkowe spotkanie na łące za boiskiem. Starszy Zieliński często chodził tam z Borysem. W wakacje wyprowadzał go nieco później, ale przynajmniej interesował się jego losem, czego nie można było powiedzieć o Kamilu, zawsze znajdującym milion wymówek, byle tylko nie iść z psem na spacer. W praktyce Borys był skazany na Grześka, a Grzesiek na Borysa.

Około dziesiątej znalazłam się na miejscu. Nerwowo wyczekiwałam, aż starszy Zieliński wyłoni się zza starej remizy strażackiej niedaleko boiska. Gdy ujrzałam dwa zbliżające się cele, postanowiłam wcielić w życie swój plan.

— Borysek! — zawołałam z oddali, udając zaskoczenie.

Na sekundę owczarek zastygł w bezruchu jak posąg, a po chwili zerwał się do sprinterskiego biegu. Grzesiek omal się nie przewrócił, a główna winowajczyni całego zajścia — Gwiazda — przyglądała się wszystkiemu z opanowaniem pokerzysty. Borys wciąż darzył sunię niesłabnącą sympatią, w dodatku odwzajemnioną. Kiedy tylko pojawiał się blisko, nie odstępował jej na krok i lizał po pysku. Ten psi duet niestety nie spędzał ze sobą zbyt wiele czasu, a to wszystko z mojego powodu. Wydawało mi się, że ja i Grzesiek nie byliśmy z tej samej bajki. Unikałam go.

— Zakochany na amen — zażartował zdyszany chłopak, gdy do mnie dobiegł.

— Oj, tak. Dobrana z nich para — uśmiechnęłam się.

Wielu rzeczy spodziewałabym się po starszym Zielińskim, ale nie tego, że będzie w stanie mnie rozbawić. Zawsze wydawał się naburmuszonym mrukiem bez krzty poczucia humoru. Powinnam była pamiętać, że wielu ludzi skrywa przed światem swoje atuty, bo się nie lubi wyróżniać w tłumie. Sama też rozkładałam wachlarz własnych dobrodziejstw tylko przed wybrańcami. W szkole kojarzono mnie głównie z dobrych ocen. Mało kto wiedział, że za wzorowym zachowaniem i czerwonym paskiem kryła się wrażliwa dusza zaprawionej ogrodniczki i miłośniczki psów.

Nasze owczarki merdały ogonami i odbywały taniec godowy polegający na wzajemnym obwąchiwaniu. Postanowiłam nie tracić czasu i od razu przejść do rzeczy.

— Szczęściarz z ciebie — zaczęłam enigmatycznie.

— Tak? A to niby dlaczego? — Grzesiek sprawiał wrażenie zaskoczonego.

— Bo to ty znalazłeś lilię złotogłów, a nie ja.

— Przez tę lilię mama cały dzień suszyła mi głowę. A wystarczyłoby, gdyby powiedziała raz. Nie znoszę takiego ględzenia.

— Trochę rozumiem twoją mamę. Wiem, jak to jest, kiedy ma się bzika na jakimś punkcie — zaśmiałam się.

— Jak mogłem zapomnieć, że nadajecie na tych samych falach — odparł Grzesiek żartobliwie.

— Założę się, że nie powiesz mi, gdzie rosną te lilie.

— Skąd ta pewność?

— To twoje odkrycie. Na pewno chcesz zachować je dla siebie.

— Ty naprawdę masz fioła na punkcie kwiatów. To zwykłe lilie, a nie złoto ukryte w skarbcu. Chcesz, to pokażę ci, gdzie je znalazłem.

— Serio?

— Jasne, dlaczego nie.

W jednej chwili zalała mnie fala ekscytacji, co jest stanem równie przyjemnym, co problematycznym. Przyspieszone bicie serca, drżenie rąk, gonitwa myśli — na dłuższą metę bywają męczące. Nic jednak nie daje człowiekowi takiego kopa do działania jak chwilowy haj emocjonalny. Trzeba tylko podążać w dobrym kierunku i myśleć racjonalnie, bo ludzie popełniają najwięcej błędów, gdy życiowe stery przekazują wyłącznie sercu.

Umówiłam się z Grześkiem na szesnastą. Uzgodniliśmy, że weźmiemy psy, aby raz jeszcze tego dnia mogły się nacieszyć wspólną obecnością. Oddałabym wiele, żeby od razu zaspokoić ciekawość — jedno z najbardziej roszczeniowych uczuć. Niestety, mój grafik jak zwykle pękał w szwach i nie mogłam pozwolić sobie nawet na małe odstępstwa od normy. Musiałam się przygotować, że czas będzie okrutnie igrał z cierpliwością. Czego się jednak nie robi dla marzeń…

Wyszłam z domu nieco wcześniej. Nie czekałam długo na Zielińskiego. Pierwsze, co przyszło mi na myśl, gdy go ujrzałam, to że będzie chciał szybko zaprowadzić mnie w obiecane miejsce, a potem niezwłocznie uwolnić się od mojego towarzystwa. Już sam początek rozmowy nie rokował dobrze.

— Jesteś pewna, że chcesz iść w taki upał? — zapytał, choć dopiero co wynurzył się z domu.

— Nawet gdybym miała przejść przez pustynię, to nie odpuściłabym — odpowiedziałam zuchwale. — Jasne, że chcę iść! — dodałam głośniej. — Ale ty chyba nie…

— Spokojnie. Zawsze dotrzymuję słowa. Tylko poczekaj chwilę. Pójdę po wodę.

Nagle dotarło do mnie, w co się wpakowałam. Nie znałam Grześka zbyt dobrze. Był starszy ode mnie o dwa lata i wyższy o co najmniej dwadzieścia centymetrów. Miał kasztanowe włosy i cerę wolną od niedoskonałości. Borykał się z przypadłością charakterologiczną, którą znałam aż za dobrze. Nie akceptowałam nieśmiałości podróżującej na gapę przez kolejne stacje mojego życia. Z autopsji znałam delikatne i z pozoru urocze symptomy wycofania społecznego, dlatego rozpoznawałam osoby tego pokroju. Grzesiek bez wątpienia do nich należał.

Bałam się, że wędrówka do liliowego królestwa okaże się katorgą dla nas obojga, bo zaczniemy walczyć z ciszą — najgorszą zmorą wstydliwych osób. Dla nieśmiałych ludzi nawet zwykły spacer może się okazać prawdziwym wyzwaniem.

— Kamil wie, że idziemy do lasu? — zapytałam, kiedy byliśmy jeszcze blisko willi państwa Zielińskich i istniała szansa, że mój przyjaciel do nas dołączy.

— Nie wie. Nawet nie zapytałem, czy też chce pójść. Nie lubi takich rozrywek. Zresztą sama wiesz, że ciągle jeździ na tym swoim góralu albo wozi się taksówkami. Jeśli chcesz, to mogę do niego zadzwonić — zadeklarował i wyciągnął z tylnej kieszeni nokię 8810.

Bracia Zielińscy jako jedyni w całej wsi mieli telefony komórkowe. Dostali je od pana Waldemara tuż przed tym, jak trafił do więzienia, dzięki czemu pozostawali z nim w regularnym kontakcie.

— Nie dzwoń — oznajmiłam zdecydowanie. — Daleko te lilie?

— Zależy dla kogo. — Grzesiek się roześmiał. — Dla mojego brata to szmat drogi, dla mnie króciutka trasa. Sama się przekonasz. Wejdziemy do lasu od strony parkingu z drewnianą altaną.

— Naprawdę?

— Tak. A co w tym dziwnego?

Uśmiech nie schodził z twarzy chłopaka. Mówił cicho i chwilami niepewnie, ale roztaczał wokół siebie pozytywną aurę.

— Często spaceruję z Gwiazdą w tamtym rejonie — odparłam. — Zawsze wybieram ścieżkę od strony parkingu. Znam tę trasę na pamięć, a nigdy nie znalazłam żadnej lilii.

— Nie wierzysz mi?

— Wierzę. Muszę być straszną gapą, skoro gdzieś po drodze ominęłam tak piękny kwiat.

— Wygrana w konkursie na gapę roku należy się mnie — wtrącił Grzesiek. — Trzeba się naprawdę bardzo postarać, żeby znaleźć w lesie unikatową roślinę i zerwać ją bez powodu.

— Chciałeś popisać się przed mamą. To ma sens.

— Tu mnie masz! Mamie zawsze bliższy był Kamil i często wpadałem na dziwne pomysły, żeby zwrócić na siebie jej uwagę. Według niej mój brat wszystko robi lepiej.

Zieliński zaskoczył mnie tym wyznaniem. Po raz pierwszy w życiu zamieniliśmy z sobą więcej niż kilka zdań, a on z taką łatwością się przede mną otworzył i podzielił żalem do matki. Zawsze gdy z czyichś ust padały zarzuty wobec rodzica, czułam się niezręcznie. Nie dopuszczałam do siebie myśli, że dzieci mają prawo poczuć gniew do tych, którzy dali im życie. Tłamsiłam w zarodku niepożądane uczucia. Nieświadomie pielęgnowałam bolesne traumy. Wysłuchałam Grześka, ale nie znalazłam słów pocieszenia. W typowym dla siebie stylu zareagowałam milczeniem. Na szczęście nasze psy celebrowały wzajemne towarzystwo i dusiły w zarodku smutek wiszący w powietrzu.

Z każdą kolejną minutą spędzoną u boku Grześka okazywało się, że miałam do czynienia z chłopakiem, który się różnił od moich wyobrażeń na jego temat i od tego, w jak złym świetle przedstawiał go brat. Doskonale wiedziałam, że nieśmiali ludzie otwierają się przed innymi tylko wtedy, kiedy się czują w pełni akceptowani. A jeśli już kogoś wpuszczą do swojego świata, to nie po to, by podać palec, ale od razu ofiarować całą dłoń. Grzegorz znał mnie tyle co nic, a mimo to odkrył się przede mną. Mówił pierwszy, zanim o cokolwiek zapytałam.

Ze mną było nieco inaczej. Bardzo rzadko wychodziłam z inicjatywą opowiadania nawet o błahych sprawach z własnego życia, ale to się radykalnie zmieniało, gdy ktoś wywoływał mnie do tablicy i obrzucał gradem pytań. Wtedy czułam święty obowiązek, żeby odpowiedzieć. Najczęściej mówiłam prawdę. Wyjątki czyniłam dla pytań z serii DOM.

Szliśmy powoli. Gwiazda się dostosowała do ślamazarnego tempa, choć na co dzień preferowała szybki marsz. Grzesiek przyznał, że gdyby wybór należał do Borysa, musielibyśmy biec sprintem. Uznałam, że miła atmosfera sprzyjała temu, bym poruszyła pewną sprawę niedającą mi spokoju.

— Nie podziękowałam ci — oznajmiłam tajemniczo.

— Za co miałabyś mi dziękować? — zapytał zdziwiony i wlepił we mnie olbrzymie, brązowe oczy.

— Nie wygadałeś się.

— O to ci chodzi! Nie kumam, dlaczego tak bardzo się wtedy wystraszyłaś.

— Obiecałam tacie, że wrócę do domu, a zostałam w waszym ogrodzie.

— Wcale mnie to nie dziwi. A myślisz, że co ja tam robiłem?

Nie przyszła mi do głowy żadna sensowna odpowiedź, ale Grzesiek prędko wyjawił powody nocnego obchodu wokół domu.

— No jak to co? Świetliki chciałem zobaczyć — powiedział żartobliwie.

Nie było mi do śmiechu i chłopak chyba to zauważył, bo szybko sprostował:

— Tak na serio to chciałem wypróbować teleskop.

— Wow! To ty masz teleskop?

— Dopiero będę miał. Dokładnie za dwa dni. Tamten był pożyczony. Niektórzy myślą, że ja i Kamil, jak tylko kiwniemy palcem, dostajemy to, co chcemy. Może u mamy by to przeszło, ale tato szanuje pieniądze. Zanim kupi nam coś drogiego, zawsze się upewnia, czy nie jest to chwilowa fanaberia.

— Zazdroszczę ci. Też chciałabym pooglądać niebo — rozmarzyłam się. — Widziałeś księżyc?

— Widziałem. Razem z tatą oglądaliśmy kratery. Musiałem się trochę wykazać, żeby namówić go na taki prezent. Mam w domu mapę nieba i tato trochę mnie z niej przemaglował. On uwielbia astronomię. Szkoda, że wróci do domu dopiero za kilka miesięcy…

— Też bym chciała kiedyś zobaczyć kratery — powiedziałam zaintrygowana.

Uwagę dotyczącą pana Waldemara zbyłam milczeniem. Konsekwentnie unikałam tematów dotyczących mężczyzny.

— To zapraszam do siebie. Tylko będziesz musiała wytrzymać jeszcze dwa dni.

— Naprawdę będę mogła pooglądać gwiazdy?

— Będziesz mogła obejrzeć księżyc, planety, gwiazdy podwójne. Wybrałem refraktor. Idealnie nadaje się do takich obserwacji.

— Nie mam pojęcia, co to jest refraktor…

— Teleskop soczewkowy. Jest łatwiejszy w obsłudze niż zwierciadlany. Dopiero się uczę.

— Na początku będziesz chciał się nacieszyć tym ref… — zdążyłam zapomnieć fachową nazwę teleskopu.

— Refraktorem — pomógł mi dokończyć trudne słowo.

— Będziesz chciał się nacieszyć refraktorem i nikogo do niego nie dopuścisz. Poza tym Kamil jest pewnie pierwszy na liście chętnych.

— Kamil? On woli muzykę i filmy. To mój brat, ale rzadko robimy coś razem. Torpeduje moje pomysły. Znasz go…

— Jego strata — orzekłam stanowczo. — Jeśli nie chce oglądać nieba, chętnie zajmę jego miejsce.

Grzesiek nie dociekał, co naprawdę robiłam w ogrodzie, bo w bajkę o świetlikach nie uwierzył. Nie zadawał żadnych pytań, które wprawiłyby mnie w zakłopotanie.

W miłej atmosferze dotarliśmy do znajomej konwaliowej polany.

— Lilie chyba gdzieś się schowały — powiedziałam.

— Są zaraz za tą amboną. — Grzesiek wskazał drewnianą konstrukcję oddaloną o jakieś sto metrów.

— Naprawdę?

— Tak, tym razem się nie droczę.

— To zabawne.

— Dlaczego?

— Setki razy przychodziłam z Gwiazdą do tego lasu. Nigdy nie dotarłyśmy do ambony, bo rodzice zabronili mi się do niej zbliżać.

— Nie ma tam nic złego, ale jeśli nie chcesz, nie musimy iść dalej.

— Gdybym choć raz złamała zakaz rodziców, pewnie sama odnalazłabym lilie.

— Możliwe. A dlaczego możesz spacerować tylko do tego miejsca?

— Zasada dwóch godzin.

— Co to jest?

— Mam dla siebie tylko dwie godziny. Mniej więcej tyle zajmuje spacer na polanę i z powrotem.

— Jeśli pójdziemy zobaczyć lilie, to przekroczysz ten limit.

— Kiedyś musi być ten pierwszy raz — odparłam, choć nagłe przypływy odwagi były zupełnie nie w moim stylu.

— Nie chciałbym, żebyś miała przeze mnie problemy.

— To ja namówiłam cię na ten wypad. Poza tym nie jestem sama, a więc zasada dwóch godzin raczej nie obowiązuje. Mama nie lubi, kiedy się zapuszczam do lasu w pojedynkę, dlatego wprowadziła te ustalenia.

— Jeśli jesteś pewna, że chcesz iść dalej, to ruszamy. Zawsze możemy biec w drodze powrotnej, to nadrobimy trochę czasu.

Dwie minuty. Tylko tyle, a może aż tyle dzieliło mnie od rajskich bylin. Gdy razem z Grześkiem zbliżaliśmy się do ambony, targało mną mocne poczucie niesprawiedliwości. Uważałam, że to mnie należało się tego rodzaju znalezisko, bo kochałam rośliny prostą i szczerą miłością. Nie wiedziałam, ilu leśnych gapiów widziało lilie przede mną, ale każdy z nich winien był ustąpić mi pierwszeństwa.

Na szczęście tam, gdzie pojawia się czyste piękno, żal i smutek prędko odchodzą w niepamięć.

— Są piękniejsze, niż myślałam — wyznałam. — I pomyśleć, że kiedyś było ich więcej… Ludzie nawet jedli cebulki lilii, bo mają dużo skrobi.

— Skąd ty to wszystko wiesz? — zapytał Grzesiek z podziwem.

— Mama ma atlas roślin. Co nieco się z niego dowiedziałam.

Gdybym posiadała cudowne moce, rozłożyłabym nad liliami magiczny parasol chroniący przed grabieżcami płodów ziemi. Ubolewałam, że leśne rośliny zapewniają ulotną rozrywkę dla pseudomiłośników natury. Zawsze się dziwiłam, dlaczego ludzie nie potrafią nasycić zmysłów pięknem przyrody w dzikiej, nienaruszonej odsłonie, tylko czerpią przyjemność z martwych istnień. Nie pojmowałam, jak to możliwe, by cięte kwiaty w wazonie sprawiały komuś większą radość niż te, które rosną w szczerym polu. Zerwana róża nigdy nie pachniała równie intensywnie, jak ta zakorzeniona w glebie.

— Chcę tu zostać na zawsze — oznajmiłam i kilka razy zakręciłam się wokół własnej osi jak baletnica.

W przypływach szczęścia lubiłam robić piruety, bo dawały chwilową utratę kontroli. Uwielbiałam krótkie kręcenie w głowie, które na kilka sekund wprowadzało mnie w stan dezorientacji. Ciało od czasu do czasu potrzebowało tego rodzaju rozluźnienia. Grzesiek prędko ostudził mój rozanielony nastrój. Miałam nieodparte wrażenie, że wziął sobie do serca zasady panujące w moim domu i nie chciał maczać palców w złamaniu reguły dwóch godzin.

— Chyba musimy wracać — powiedział nieco protekcjonalnym tonem.

— Zazdroszczę tobie i Kamilowi — wyznałam i poczułam, jak wnętrze zalewa mi fala niesprawiedliwości. — Przynajmniej możecie spokojnie wyjść z domu i nie musicie robić wszystkiego na czas, tak jak ja — dodałam.

— Też musimy wracać do domu o ustalonej porze — przyznał się Grzesiek.

— Kamil powiedział, że wychodzicie, kiedy chcecie i na jak długo chcecie.

— To wersja Kamila. Nie ma naszego taty, to młody poczuł wolność. Musi mieć bat nad sobą, bo inaczej wchodzi matce na głowę.

— Kurde! — krzyknęłam niespodziewanie.

— Co się stało?

— Zapomniałam, że muszę jeszcze wpaść do sklepiku pani Eli.

— Po takim spacerze należy się oranżada. Ja stawiam. Napijemy się w drodze do domu, żeby nie tracić czasu.

Biegliśmy przez las, w czym dopomagały nasze psy o niespożytych pokładach energii. Marzyłam skrycie, by coś stanęło na drodze Grześka — coś, co sprawi, że zmieni zdanie w sprawie oranżady. Przystałam na jego propozycję, choć chciałam głośno się sprzeciwić, tupnąć nogą jak mała sfochowana dziewczynka i obrócić się na pięcie. Miałam ku temu swoje powody. Wybrałam jednak zgodę, bo słowo „nie” — w kontekście odmowy — wymazałam ze słownika. Sporadycznie stawiałam się innym, a jeśli już to następowało, to przez kolejne kilka dni walczyłam z poczuciem winy trzymającym mnie w miejscu jak kula u nogi. Prędzej godziłam się na zbyt wiele, niż odmawiałam nawet w małych sprawach.

Tamtego dnia Grzesiek wzmocnił we mnie i tak mocne poczucie odrębności świata żeńskiego od męskiego. Zaproponował oranżadę, a ja z jakiegoś powodu potraktowałam to jako przejaw sympatii wykraczającej poza granice koleżeństwa. Był bratem mojego najlepszego przyjaciela. Zamienialiśmy ze sobą zdawkowe „cześć” i nie wchodziliśmy w bardziej rozbudowane dialogi. Tłumaczyłam to sobie tym, że nie nadawaliśmy na tych samych falach, ale mijałam się z prawdą. Unikałam większości konfrontacji damsko-męskich, bo gdy do nich dochodziło, nagle czułam się jak bezbronna myszka wystawiona na pożarcie. Z wszystkich znanych mi osobników płci męskiej Kamil był jedynym, przy którym czułam się naprawdę swobodnie. Traktował mnie jak równą sobie i — jak mi się przez dłuższy czas wydawało — nie zwracał uwagi na zbyt duży biust i zbyt pełne usta.

Nie lubiłam swojego kobiecego ciała. Obawiałam się, że pewnego dnia duże piersi staną się powodem mojej zguby. Cokolwiek na siebie włożyłam, wyglądałam wulgarnie. Matka kupowała mi miękkie bawełniane staniki, które nie radziły sobie z obfitym biustem. Co gorsza, często pod wpływem zimna twardniały mi sutki i jeśli akurat miałam na sobie cienką bluzkę, przebijały przez nią dwa nabrzmiałe guzki. W trakcie „liliowej” wyprawy znów stałam się cycatą Pauliną o dużych wargach i pryszczatym nosie. Moja dziewczęcość nagle wybiegła przed szereg i poprosiła o chwilę uwagi. Miała do tego prawo, bo ciągle ją zaniedbywałam. Przy Grześku nie potrafiłam się automatycznie zmienić w podwórkową chłopczycę, tak jak to miało miejsce, gdy obok znajdował się Kamil.

Czasami chciałam zrobić więcej miejsca dla żeńskich aspektów osobowości, ale się przed tym broniłam. W wieku nastu lat wyrobiłam sobie przekonanie, że kobiecość przynosi więcej strat niż korzyści. Przez krągłe kształty wiele razy padałam ofiarą świńskich żartów, a nawet pogardy godnej kogoś, kto uczynił coś bardzo złego. Koledzy z klasy wymyślali rymowanki, rysowali karykatury i puszczali w świat niewybredne komentarze na mój temat, ale zawsze uchodziło im to płazem. Tłumaczono mi, że jestem dziewczynką i powinnam być mądrzejsza od nich, bo mentalnie dojrzewają nieco później. Tego rodzaju argumentacja nie dawała żadnego pocieszenia, a wręcz przeciwnie — tylko umacniała w przeświadczeniu, że świat należy do mężczyzn i im szybciej się z tym pogodzę, tym łatwiej będzie mi znosić kolejne upokorzenia.

Pani Ela, jak tylko mnie ujrzała, wyszła do małego kantorka, gdzie przechowywała alkohole i papierosy. Po chwili wróciła ze szmacianą, w połowie zapełnioną siatką. Z torby rozległ się charakterystyczny dźwięk uderzających o siebie butelek.

— To, co zwykle, czyli cztery mocne. Czy coś jeszcze, Paulinko? — spytała sprzedawczyni.

— To wszystko — odparłam zmieszana.

Wstydziłam się, że regularnie kupowałam piwo. Pani Ela nie stwarzała trudności, kiedy jej znajomi wysyłali dzieci po trunki i papierosy. Szkoda, że nie dostrzegała, iż za tą pseudoszczodrością kryły się dramaty nieletnich ofiar. Ludzie stojący za mną w kolejce krzywili się na taki widok, choć ten proceder odbywał się za cichym przyzwoleniem naszej małej społeczności. Musiałam jakoś znosić spojrzenia pełne dezaprobaty, bo rezygnacja z nabywania alkoholu nie wchodziła w grę. Piwa przynosiłam na polecenie matki.

Chwyciłam reklamówkę, a potem spojrzałam na Grześka. Oszczędziłby mi zakłopotania, gdyby poczekał z psami na zewnątrz. Uznał jednak, że na kilka minut zostawi Gwiazdę i Borysa. Przywiązał smycze do płotu i wszedł do sklepu razem ze mną. Nie pasował do tego miejsca. Jego rodzice po macoszemu traktowali sklep pani Eli. Robili zakupy w miejskim markecie, a właściwie zlecali to panu Remkowi.

Nie chciałam, by pani Kasia dowiedziała się od syna, że oprócz tanich lodów i oranżady kupuję w spożywczaku coś jeszcze. Ukrywałam przed rodziną Zielińskich, że jestem stałym dostawcą mocnego piwa dla ojca. Budowałam swój wizerunek na kanwie kłamstw i niedopowiedzeń. Zielińscy zapewne znali prawdę o naszej rodzinie, ale się pocieszałam, że tę prawdę kreowali na podstawie własnych domysłów, a nie na bazie moich słów. Tylko ja mogłam ostatecznie potwierdzić lub zanegować ich domniemania. Póki milczałam, to ja decydowałam, kto miał rację.

Grzesiek zapłacił za dwie oranżady i dwa lody śmietankowe w wafelku. Nasze psy narzuciły mordercze tempo biegu, dzięki czemu zyskaliśmy naprawdę sporo czasu. Pragnęłam jednak jak najszybciej opuścić chłopaka, bo czułam się co najmniej niezręcznie, trzymając w jednej dłoni smycz, a w drugiej torbę z piwami. Nie chciałam, by Zieliński spełnił gentlemański obowiązek i zaoferował pomoc w niesieniu trunków.

— Imprezka się szykuje — rzucił żartobliwie. — Pomóc? — zapytał, choć tak bardzo chciałam tego uniknąć.

— Nie trzeba — bąknęłam.

— Mój tato też lubi mocne. Kilka razy pozwolił mi nawet wypić szklankę, tak na spróbowanie — wyznał.

— Mój udusiłby mnie gołymi rękami, gdybym się napiła piwa.

— No widzisz. A ja miałbym problemy, gdyby ojciec się dowiedział, że sam kupiłem alkohol. Uważa, że to przywilej dorosłych.

Nie miałam nic na swoją obronę. Nie dość, że nabywałam piwo nielegalnie, to w dodatku stanowiło jeden z najważniejszych punktów na liście zakupów w naszym domu. Matka nie mogła spać spokojnie, gdy w lodówce nie chłodziło się kilka mocnych. Uważała, że jako kochająca żona musi wybrać mniejsze zło, czyli pojenie męża zupą chmielową, a nie wódką. Przez długi czas przyznawałam jej słuszność. Piwo nie doprowadzało ojca do stanu, w którym tracił kontakt z rzeczywistością, ale czysta już tak. Było na tyle mocne, że ożywiało smutne spojrzenie iskrami pozornego szczęścia i na tyle słabe, że nie odbierało chęci do pracy następnego dnia.

Nigdy się nie przekonałam, jak zmieniłoby się życie naszej rodziny, gdyby matka wpadła na to, że oprócz piwa i wódki miała do wyboru jeszcze inne zło. Jak wyglądałaby codzienność, gdyby w lodówce zabrakło choćby jednej butelki mocnego? Co by się stało, gdyby przestała uzupełniać domowe zapasy? Czy ojciec by pił, a jeśli tak, to w jakich ilościach? Czy przegrałby walkę z wódką i wyzionął ducha na polu bitwy, czy wręcz przeciwnie — zacząłby wszystko od nowa, gdzieś na drugim końcu świata? Zupełnie sam? Z Jolą? Z nami?

Picie ojca było mi na rękę. Miałam z tego mnóstwo korzyści, spośród których najbardziej doceniałam wytchnienie od agresji. Dzieliła mnie jednak przepaść od prawdziwej wolności i spokoju. Zrozumie to ten, kto choć raz wstrzymywał oddech na widok chwiejnego kroku śmierci, niestabilnego tańca pełnego nieudolnych wzlotów i upadków, obijania się od ściany do ściany, byle tylko złapać pion. Zamierałam, widząc rozchwiany trupi marsz w wykonaniu ojca. Każdy upadek mógł być tym ostatnim. Poznałam zapach śmierci, jeszcze zanim ta naprawdę zapukała do wrót naszego domu.

Rozdział 14
Zapamiętam

Są takie wspomnienia, do których się powraca na jawie i we śnie setki, a nawet tysiące razy. Milenijne lato dokładało do puli moich przeżyć coraz więcej niespodzianek, nowych odkryć, a przede wszystkim nieoczekiwanych zwrotów akcji.

W wakacje dwutysięcznego dotarło do mnie, że można być człowiekiem wielu pasji, ale przekona się o tym tylko ten, kto używa życia zachłannie, jakby dopiero co poznawał nowe smaki. Wbrew wielu przeciwnościom losu i typowym dla nastolatki zmiennym nastrojom rozpierała mnie ciekawość świata. Uważałam, by nie omijały mnie wyjątkowe chwile, i ciągle rozmyślałam, jak bym się odnalazła w innym miejscu, w innej rodzinie, a nawet innej epoce historycznej. Wiedziałam, że pewne życiowe okazje mogą się nigdy nie powtórzyć, dlatego za każdym razem wychodziłam im naprzeciw. Lada chwila Grzesiek miał zostać właścicielem teleskopu, a ja byłabym głupia, gdybym się nie wprosiła na choćby krótki gwiezdny seans.

Dziesiątki razy oglądałam Króla Lwa, a szczególnym sentymentem darzyłam scenę, w której Mufasa mówi Simbie, że gwiazdy to przodkowie strzegący nas podczas ziemskiej wędrówki. Film po raz pierwszy obejrzałam jako kilkulatka i pomimo upływu czasu widok gwieździstego nieba nie przestawał mnie wzruszać. Nigdy nie przypuszczałabym, że się trafi szansa na podziwianie ciał niebieskich przez teleskop. Po „liliowej” wyprawie zrozumiałam, że nie warto trzymać się kurczowo ścieżki marzeń, jaką podąża większość ludzi. Uzmysłowiłam sobie, że nie chcę tak jak inni uzależniać swojego szczęścia od posiadania czegoś lub kogoś na własność. W jednej chwili pozbyłam się frustracji, która zagościła w sercu po tym, jak Grzesiek pochwalił się obiecanym prezentem. Teleskop znajdował się poza zasięgiem finansowym mojej rodziny. Myśl ta mogła dobić, ale tak się nie stało, bo ustaliłam własną — optymistyczną — koncepcję marzeń. Pałałam chęcią obserwacji nieba, a nie posiadania urządzenia, którego nazwy nie potrafiłam nawet poprawnie wymówić. Pamiętałam tylko, że się rozpoczynała od „re”, a dalej to już dopowiadałam różne wersje. Jakże pokrzepiająca była myśl, że gwiazdy wyglądają pięknie bez względu na to, czy obserwujesz je przez własny czy cudzy teleskop. Nagle otworzyły się przede mną nowe horyzonty. Dotarło do mnie, że mogę wszystko, jeśli tylko się skoncentruję na rzeczywistych pragnieniach, a nie złudnych dążeniach do posiadania.

Od kilku dni ojciec wpadał do domu dosłownie na parę minut. Brakowało mu czasu na domowe obiady, ruganie bliźniaczek czy ciągłą irytację na matkę. Gdzieś z tyłu głowy krążyła mi myśl, czy przypadkiem Jolka nie przygarnęła go z powrotem, ale na rozmyślaniu zakończyłam dociekania. Póki wracał, był nasz, nawet jeśli gdzieś po drodze błądził. Gdy głowa rodziny uzyskuje status gościa we własnym domu, pozostałym członkom familii udziela się atmosfera hotelowa. Od kiedy ojciec zaczął znikać na całe dnie i noce, przekonałam się, czym jest prawdziwa beztroska. Choć niezmiennie towarzyszyła mi sztywna lista obowiązków, nie musiałam siedzieć jak na szpilkach i zastanawiać się, czy dzień upłynie w trzeźwej czy nietrzeźwej atmosferze. Robiłam wszystko we własnym tempie i prędko się przekonałam, że szło mi jak z płatka, gdy w powietrzu nie unosił się zapach awantury.

Dzień po „liliowej” wyprawie przyszłam do pani Kasi, żeby podlać kwiaty w ogrodzie. Było późne, kolejne z rzędu upalne popołudnie, tak gorące, że ludzie pozaszywali się w domach — tęsknili za deszczem i ochłodzeniem. Pani Zielińska jak zwykle postanowiła mi towarzyszyć. Wbrew lekarskim zaleceniom podwinęła rękawy i zabrała się do pracy, jakby zapomniała, że ma za sobą poważną operację. Chyba przeceniła swoje możliwości, bo gdy uniosła wielką konew, na jej twarzy pojawił się grymas, a z ust wydobył cichy jęk.

— Poradzę sobie sama — zadeklarowałam z nadzieją, że kobieta nieco poskromi swoje zapędy do pracy.

Niestety, pani Kasia podjęła kolejną próbę uniesienia ciężaru, co tym razem poskutkowało głośnym „Au!”

— Zwariowałaś, mamo? — zapytał Grzesiek, który się niespodziewanie zjawił w ogrodzie.

— Chciałam się tylko trochę rozruszać. Powoli mam dość tej bezczynności — odparła z rezygnacją w głosie.

— Daj mi konewkę. Pomogę Pauli — oznajmił chłopak.

— Nic mi nie jest. Poradzę sobie.

— Rozumiem, rozumiem. Na twoim miejscu też bałbym się powierzyć kwiaty komuś takiemu jak ja — rzekł Grzesiek wesoło. — Ale chyba nie masz wyjścia — dodał, tym razem stanowczo. — Paulina to specjalistka w tym fachu i dopilnuje, żebym nie stratował ogrodu.

Jeden spacer wystarczył starszemu Zielińskiemu, by zmienił stosunek do mnie o sto osiemdziesiąt stopni. Raptem kilka dni wcześniej wybąkiwał na mój widok krótkie „cześć” i nawet nie zerkał mi w oczy, gdy się mijaliśmy. A teraz potrafił sypać żartami jak z rękawa, a nawet chwytać znienacka moje spojrzenie i przez chwilę się w nim zagłębiać. Nie miałam pojęcia, jakim cudem tak łatwo poskromił nieśmiałą stronę swojej natury, choć mi też się to kiedyś udało. Tylko że to był Kamil — męska wersja najlepszej przyjaciółki; ktoś, przy kim nie krępujesz się beknąć i obgryzać paznokci. Podzieliłam męski świat na Kamila i całą resztę osobników płci przeciwnej — nieznaną i niepokojącą. Nie lubiłam, gdy jakiś chłopak przekraczał granicę mojego komfortu, a Grzesiek małymi krokami zbliżał się do tej niebezpiecznej linii.

Modliłam się w duchu, by pani Kasia nie zauważyła, że jej starszy syn z dnia na dzień zaczął mnie dostrzegać, ta prośba jednak nie miała większych szans się spełnić. Matki pokroju pani Zielińskiej wnikliwie obserwują swoje dzieci i nie umykają im tego typu szczegóły.

— No nareszcie, Grzesiu! — krzyknęła teatralnie, po czym klasnęła w dłonie.

— Co nareszcie? — zapytał zdezorientowany chłopak.

— Wreszcie pochwaliłeś Paulinkę. Nazwałeś ją specjalistką — powiedziała pani Kasia i mrugnęła do mnie. — Chyba faktycznie muszę zapomnieć o ogrodzie jeszcze na jakiś czas — przyznała ze smutkiem. — Podlejcie wszystko, tylko uważaj, synuś, żeby nie zmoczyć liści, bo się spalą od słońca.

— Już dobrze, mamo. Jak coś będzie nie tak, to Paulina na pewno mnie ochrzani.

— Chcecie coś do picia?

— Jeśli będziemy chcieli się napić, to pójdę po wodę.

— Ach, zapomniałabym! — dorzuciła pani Kasia, zanim opuściła mnie i Grześka na dobre. — Znasz, Paulinka, niejaką panią Grażynkę? Rude, krótkie włosy i taki śmieszny piskliwy głosik.

— To pewnie pani Lisowska.

— Kilka dni temu przyszła i zapytała, czy ofiarowałabym jej trochę kwiatów. Spieszyłam się i nie miałam czasu na rozmowę. Teraz trochę mi głupio. Nie chciałabym wyjść na nieuprzejmą.

— To na pewno była pani Grażynka Lisowska — orzekłam. — Co roku pomaga w przygotowaniach do odpustu świętej Anny. Robi różne dekoracje, piecze ciasta, gotuje bigos.

— Teraz już wiem, dlaczego nie znam tej kobiety nawet z widzenia. W końcu nie chodzimy do kościoła — oznajmiła pani Kasia.

Nie skomentowałam jej słów. Przez całe życie mi wpajano, że niedziela bez mszy jest niedzielą straconą. Modliłam się dwa razy dziennie, rano i wieczorem, często chodziłam na różne nabożeństwa i szczerze wierzyłam w istnienie Boga. Wtedy mi się wydawało, że wierzyli wszyscy, bo od urodzenia zamieszkiwałam w maleńkiej wsi, gdzie wiara katolicka była mocno zakorzeniona. Tu wiarę wysysało się z mlekiem matki. Nie rozmyślałam jednak, jaki stosunek do kościoła miała pani Zielińska. Nie skupiałam się na jej wizerunkowych rysach. Uznałam, że uchylę przed panią Kasią rąbka tajemnicy i zdradzę, skąd się wzięła prośba o kwiaty.

— Pani Grażynka co roku układa dywan z żywych roślin pod figurkę świętej Anny — oznajmiłam. — Przez ostatnie lata dostawała je od pani Zdzisi, ale kilka miesięcy temu starsza pani zmarła.

— Jak myślisz, które kwiaty najbardziej pasowałyby na kwiatowy dywan?

— Ja bym wybrała czerwone róże, te, co pną się po pergoli za pani domem — powiedziałam.

— Doskonały wybór, Paulinka. Ty to jednak masz gust! W takim razie tegoroczny dywan ozdobi jedyna w swoim rodzaju Ingrid.

Spojrzałam na panią Kasię ze zdziwieniem. Najwyraźniej zauważyła moje zmieszanie, bo szybko pospieszyła z wyjaśnieniem. Grzesiek przysłuchiwał się naszej rozmowie, ale nie brał w niej czynnego udziału. Podejrzewałam, że nie mógł się doczekać, aż matka skończy wywody.

— Ingrid Bergman to wybitna szwedzka aktorka. Na jej cześć nazwano naszą cudną różę. Kiedyś nie rozumiałam, dlaczego akurat temu kwiatowi nadano status królowej, ale pewnego dnia w moim ogrodzie zagościła Ingrid i zakochałam się w niej bez pamięci. Teraz patrzę na róże nieco przychylniejszym okiem. Poza tym… — Pani Kasia na chwilę się zamyśliła i spojrzała na zadbaną lewą dłoń. — Dzięki Ingrid zrozumiałam fenomen czerwieni. Zawsze się bałam tego koloru. Wydawał się zbyt intensywny i wulgarny. Potem zrozumiałam, że nie stroniłam wcale od koloru, tylko luksusu, jaki się za nim krył. Uważałam, że nie zasługuję na to, co najlepsze i szlachetne. Kiedy kilka lat temu na własne oczy ujrzałam czerwień Ingrid Bergman, krwistość Ferrari i karmin pomadki od Chanel, zrozumiałam, że bogactwo ma tylko jedną barwę…

— Znam Ingrid Bergman — niespodziewanie wtrącił Grzesiek.

— Tak? Masz na myśli różę czy aktorkę? — zapytała pani Kasia ironicznie.

— Kilka razy oglądałem Casablancę — odpowiedział starszy Zieliński.

— Casablancę? Kilka razy? Zaskoczyłeś mnie. Jak widać, ciągle się dowiadujemy czegoś nowego o własnych dzieciach — wyznała pani Kasia sarkastycznym tonem, jakby syn nadepnął jej na odcisk. — Nie doceniłam twojego poczucia estetyki. Moja pomyłka — dopowiedziała kobieta.

Nigdy nie oglądałam Casablanki, nie znałam Ingrid Bergman, nie jeździłam Ferrari i nie malowałam się legendarną pomadką od Chanel. Obawiałam się, że przez niewiedzę i brak obycia stracę w oczach pani Zielińskiej. Wydawało mi się, że świadectwo z czerwonym paskiem i tytuły naukowe są dowodem na kwintesencję wiedzy, jaką może zdobyć człowiek. Rzeczywistość raz za razem wyprowadzała mnie z tego błędu. Chłonęłam ogólnikowe fakty, uczyłam się na pamięć podręcznikowych formułek, nie wchodziłam w polemikę z nauczycielami, bo uważałam, że kto jak kto, ale oni się nie mylą. Żyłam w pozornie własnym świecie. Pozornie — bo zbudowanym na kanwie cudzych wizji, wartości i poglądów. Uczono mnie uniwersalnych prawd, przez co omijały mnie wszelkie odstępstwa od normy i przejawy indywidualizmu, niejednokrotnie zmieniające bieg historii.

W szkole brakowało miejsca na treści spoza programu nauczania. Nie miałam żadnych szans, by o Casablance opowiedzieli mi nauczyciele, a co dopiero wiecznie zabiegani rodzice. Belfrzy tolerowali tylko nudne ekranizacje lektur szkolnych i na tym się kończyły uczniowskie przygody z kinematografią. Na szczęście od czasu do czasu spotykałam na swojej drodze ludzi, którzy się nie zadowalali łatwo dostępnymi treściami i poszukiwali odpowiedzi tam, gdzie świat nie stał przed nimi otworem.

Zaintrygował mnie film Casablanca, tak jak wszystko, co miało jakikolwiek związek z panią Kasią. Zafascynowała mnie niejaka Ingrid Bergman, bo tylko wyjątkowa osobistość zasługiwała, by jej imię nosiła najpiękniejsza róża na świecie. Postanowiłam, że nadrobię zaległości jeszcze w te wakacje i zdobędę film. Po chwili się okazało, że będzie to prostsze, niż się spodziewałam.

— Paula, mam Casablancę na DVD, gdybyś kiedyś chciała zobaczyć — oznajmił Grzesiek, czym wprawił mnie w lekkie osłupienie.

Ledwie pomyślałam o filmie, a starszy Zieliński już przybywał z pomocą. Co prawda nie miałam DVD, ale bracia Zielińscy już tak.

— Może kiedyś — odpowiedziałam nieśmiało, choć serce się rwało, by nie zwlekać ani chwili.

Przy pani Kasi nieco ostudziłam ciekawość, żeby się dopasować do rytmu swojej stonowanej mentorki. Zamierzałam cierpliwie poczekać na to, co dobre, i oszczędnie dawkować wrażenia. Nie chciałam, by mój entuzjazm się zbyt szybko wypalił.

— Wiesz, Paulinka… — zaczęła niepewnie pani Kasia. — Nie wiem, gdzie mieszka ta cała pani Grażynka.

— Ja wiem — wyrwałam się do odpowiedzi.

— Czy mogłabyś pójść do niej i powiedzieć o różach? Muszę tylko wiedzieć, na kiedy mają być ścięte.

— Na pewno na dwudziestego szóstego lipca.

— No tak, imieniny Anny — westchnęła pani Kasia i złapała się za głowę. — Moim zdaniem ten upał spowalnia myślenie. Powiedz pani Grażynce, że może być spokojna o róże na odpust.

— Na pewno się ucieszy — odparłam bez entuzjazmu.

— Coś się stało? Nagle spochmurniałaś.

— Nie lubię ciętych kwiatów — odpowiedziałam bez namysłu.

— Skądś to znam… — wymamrotała pod nosem pani Kasia. — Moja mama zawsze stawiała w pokoju gościnnym wazon, który ledwo mieścił grube bukiety. W maju w naszym domu pachniało bzem, w czerwcu piwoniami, a w lipcu goździkami. Gdy byłam małą dziewczynką, zawsze się złościłam, gdy mama prosiła, żebym wyrzuciła zwiędłe kwiaty i wylała starą wodę z wazonu. Nie znosiłam tego smrodu.

— Dlatego teraz nie ma pani bukietów w domu? — zapytałam.

— Spostrzegawcza jesteś. To prawda. W swoim domu toleruję tylko kwiaty doniczkowe. Nie mam jednak nic przeciwko obdarowywaniu innych kwiatowymi wiązankami. Rośliny poprawiają ludziom nastrój i są doskonałymi rozjemcami. Zmiękczają twarde serca i uparte charaktery.

— Teraz już wiem, dlaczego tato tak często wpada do domu z wielkim pękiem róż — powiedział Grzesiek w swoim wesołkowatym stylu.

Pani Kasia nie przyjęła entuzjastycznie tej żartobliwej uwagi i zrobiła skwaszoną minę. A potem wygłosiła krótki wykład.

— Dam ci radę, synku. Jeśli kiedykolwiek w życiu zabraknie ci słów, a będziesz musiał zabrać głos, to zdaj się na kwiaty. One przemówią w twoim imieniu… Jedna wiązanka kwiatów skrywa w sobie dziesiątki znaczeń. Dziękuję, proszę, przepraszam, żałuję, kocham, tęsknię, życzę. Żegnam. Długo można tak wymieniać…

— Zapamiętam — skwitował krótko Grzesiek. Tym razem się powstrzymał od humorystycznych komentarzy.

Dopiero poznawałam starszego Zielińskiego, a już kilka razy się przekonałam, że czarny humor był jego mocną stroną. Uwielbiałam inteligentne żarty, choć sama nigdy ich nie inicjowałam. Unikałam skupiania uwagi na sobie i wolałam, by światła reflektorów oświetlały twarze innych osób. Żarty Grześka nie trąciły chamstwem i natręctwem. Umiał zachować powagę stosowną do okoliczności. Przyjął te słowa ze spokojem i tym razem nie dowcipkował, choć przedkładał zwięzłe konkrety nad długie, metaforyczne wywody. Nie opuszczało mnie przeczucie, że Kamil na miejscu Grześka stoczyłby z matką zaciekłą bitwę na argumenty. Młodszy Zieliński z każdych potyczek musiał wychodzić jako zwycięzca. Nie lubił żadnych cennych rad, a wręcz nimi gardził. Uważał, że wszystko wie najlepiej, a ja nieświadomie utwierdzałam go w tym przekonaniu. Przytakiwałam mu prawie we wszystkim. Prawie, bo z wyjątkiem niewygodnych spraw na temat mojej rodziny. Idealnie się nadawałam do przyjacielskiego duetu z Kamilem, bo nie walczyłam o swoje racje. Nie przeszkadzało mi, gdy prawda przyjaciela była na wierzchu. Nie wiem, jak wyglądałaby przyjaźń z nim, gdybym się w życiu kierowała asertywnością. A może nie byłoby między nami żadnej relacji?

Pani Kasia ociągała się z pójściem do domu, a mnie wcale nie dziwiło jej granie na zwłokę. Gdybym to ja musiała opuścić ukochane miejsce, pewnie też szukałabym wymówek, żeby przedłużyć czas spędzony w słodkim raju.

— Rozgadałam się jak zwykle — oznajmiła niespodziewanie.

Nie można się było nie zgodzić z jej słowami.

Uśmiechnęła się subtelnie, po czym podeszła do mnie i delikatnie chwyciła moją przydługą grzywkę. Po chwili wsunęła mi za ucho zebrany kosmyk włosów, a wraz z delikatnym ruchem ręki zaczarowała powietrze zapachem, który w jednej chwili doprowadził zmysł węchu do szczytu fascynacji.

— Ma pani śliczne perfumy — wyznałam.

Zawsze używałam prostych słów do opisywania wielkich rzeczy, nawet jeśli emocje buzowały we mnie jak kulki w maszynie losującej. Nauczyłam się oddychać miarowo nawet wtedy, gdy serce pompowało krew w morderczym tempie. Potrafiłam też na zawołanie przybrać twarz pokerzysty. Grałam jak matka, choć piętnowałam udawanie. Mówi się, że trening czyni mistrza, a los ciągle zsyłał mi sytuacje, w których mogłam się wykazać wypracowanym kunsztem aktorskim. Najczęściej wcielałam się w postać dziewczyny z wzorowego domu. W filmowym świecie naszej rodzinie bliżej byłoby do serialu komediowego niż do dramatu.

Gdyby łąka pachniała jak nadgarstek pani Kasi, to przeczołgałabym się po niej wzdłuż i wszerz, aby każdy centymetr ciała choć na chwilę wchłonął tę cudowną woń. Ten zapach nie przywoływał skojarzeń w pamięci. Nie potrafiłam połączyć go z żadnym miejscem ani osobą. Mogło to oznaczać tylko jedno. Poczułam go po raz pierwszy w życiu. Powiedziałam pani Kasi, że ma śliczne perfumy, ale nie uzyskałam tradycyjnego podziękowania za komplement. Usłyszałam za to słowa, które tysiąckroć bardziej wyrażały wdzięczność aniżeli krótkie i banalne „dziękuję”.

— Taka młodziutka, a już wie, co najlepsze — odrzekła radośnie pani Zielińska i oczywiście nie poprzestała na tym krótkim zdaniu. — To olejek do ciała z orchideą — oznajmiła z triumfem w głosie. — Znasz orchidee?

— Wiem tylko, że to jakieś kwiaty… Ale nigdy ich nie widziałam — odparłam niepewnie.

Znów wykazałam się brakiem wiedzy, w dodatku w tak ważnej kwestii jak botanika. Miałam ochotę zapaść się pod ziemię.

— Widziałaś orchidee nie raz i nie dwa. Orchidea to po prostu storczyk.

— Nie miałam o tym pojęcia… Storczyki tak pięknie pachną?

— Nie wszystkie — poprawiła mnie pani Kasia. — Miałam to szczęście, że poznałam trzy obłędne zapachy: Phalaenopsis liodoro, Phalaenopsis bellina i Phalaenopsis violacea. Trzy nieziemsko pachnące orchidee.

— Pani tak dużo wie… — pomyślałam na głos, bo wprost nie mogłam uwierzyć, jak można być chodzącą kwiatową encyklopedią.

— Kochanie, to lata praktyki czynią mistrza. W twoim wieku byłam kwiatowym laikiem. Nie miałam nawet połowy mojej obecnej wiedzy — zapewniła z empatią. — Poza tym informacje o roślinach czerpię z obserwacji. Uwierz mi, że jeśli miałabym się uczyć tylko z atlasów, to nie wiedziałabym nic. Zdjęcia nie oddają realnego wyglądu roślin, a słowa nie są w stanie opisać zapachu, smaku czy tekstury. Nie neguję książek, ale czasem lepiej czerpać naukę z otoczenia niż z papierowych stronic.

Wsłuchiwałam się w wywody pani Kasi jak zahipnotyzowana i nie zauważyłam nawet, że Grzesiek nas opuścił. Zrobił to w angielskim stylu. Miałam go pilnować, by się nie przyczynił do strat w ogrodzie, ale gdy przemawiała moja mentorka, wszystko wokół musiało dać jej pierwszeństwo.

— Wiesz, Paulinka… — Pani Zielińska się poderwała, jakby doznała nagłego olśnienia. — Dam ci taki olejek. Mam jeszcze kilka sztuk.

— Nie mogę przyjmować prezentów — odpowiedziałam zawstydzona.

— Tak, wiem. Mówiłaś o tym nie raz. To pozostanie naszą małą tajemnicą. Nie daj się prosić.

Uległam. Pierwszy raz w życiu złamałam prezentową zasadę, co oprócz niesamowitej nagrody w postaci olejku przysporzyło mi też wiele kłopotów. Kto jednak nigdy nie złamał ojcowskich reguł, niech pierwszy rzuci kamieniem. Wraz z dopuszczeniem do głosu nastoletniej niesubordynacji, zaczęło docierać do mnie, że słowa „nigdy” i „zawsze” to kluczowe elementy fałszywych opowieści. Nigdy nie mów nigdy, bo zawsze się możesz zdziwić.

Pani Kasia wróciła do domu po obiecany olejek, a ja pełna ekscytacji dołączyłam do Grześka. Podlewanie szło mu całkiem dobrze. Wyrywanie chwastów już nieco gorzej.

— Dobrze, że moją pasją jest wszechświat, a nie kwiaty — wyznał, kiedy po raz kolejny go upomniałam, żeby uważał na miętę, która wyglądała niezbyt atrakcyjne pośród roślin nieco hojniej obdarzonych przez matkę naturę. Mięta niemal sama prosiła się o wyrwanie.

— Już jutro będziesz miał teleskop — powiedziałam z nadzieją, że Grzesiek się nie rozmyślił co do wspólnej obserwacji nieba.

— Cóż za pamięć — wtrącił z przekąsem. — To kiedy wpadasz pooglądać kratery na księżycu?

— Pewnie wtedy, kiedy już trochę znudzi ci się ten re… — niepotrzebnie po raz kolejny pokusiłam się o wymówienie trudnej nazwy teleskopu.

— Refraktor — podpowiedział Grzesiek. — Jutro koło jedenastej? — zapytał znienacka.

— Późno trochę…

— Musi być zupełnie ciemno. Pojutrze pełnia, szykuje się więc niezłe widowisko. I jeszcze to czyściutkie, bezchmurne niebo. Takie okazje nie zdarzają się zbyt często. Trzymaj kciuki, żeby wszystko poszło zgodnie z planem i kurier odnalazł naszą wieś na końcu świata.

— Porozmawiam z rodzicami — zapewniłam starszego Zielińskiego, ale intuicja podpowiadała, że zgoda będzie czystą formalnością.

Przez ciągłą nieobecność w domu ojciec zrzucił na matkę cały pakiet obowiązków związanych z wychowywaniem dzieci. Wiedziałam, że dopóki rodzicielka będzie miała dodatkową parę rąk do pomocy, moje prośby spotkają się z akceptacją. Do szczęścia brakowało mi tylko jednego. Kamila. Tylko on mógł zamienić niekomfortowy duet z Grześkiem w bezpieczne trio.

Dowiadywałam się o starszym Zielińskim coraz więcej. Odnajdowałam między nami podobieństwa, a każda nowo odkryta zbieżność powodowała, że obecność chłopaka peszyła mnie jeszcze bardziej. Broniłam się przed chwilami tylko we dwoje i z przerażeniem odkrywałam, że Grzesiek krok po kroku skracał dystans między nami. Jego nieśmiałość topniała w zastraszającym tempie, a ja nie bardzo wiedziałam, jak powstrzymać ten proces. Moje skrępowanie wciąż przypominało wielką górę lodową roztaczającą wokół siebie twardy pancerz. Starszy Zieliński nie bronił się jednak przed tym chłodem, a wręcz przeciwnie, zbliżał się do mnie coraz bardziej. Nie przeszkadzało mu, że w trakcie rozmów sam na sam często miałam rozbiegane oczy, a wypowiedzi przypominały mowę wystraszonego dziecka.

Musiałam wybrać pomiędzy emocjonalnym status quo a przełamaniem nieśmiałości. Wiedziałam, że jeśli chcę poznać skarby wszechświata, o których nie potrafiłam przestać myśleć, od kiedy Grzesiek pochwalił się teleskopem, to pozostawał mi wybór tylko tej drugiej opcji. Poza tym wierzyłam, że Kamil podzieli moją ciekawość i dołączy do grona nocnych podglądaczy nieba. W końcu to zwykle ja się podporządkowywałam jego najbardziej szalonym pomysłom, należał mi się zatem mały rewanż. Liczyłam, że przyjaciel mnie nie zawiedzie.

Po południu — zgodnie z planem — dokonałam transakcji wymiennej z panią Elą. Przyniosłam do sklepu kilka pustych butelek, a otrzymałam w zamian tyle samo pełnych. Oczywiście za pewną dopłatą. Zastanawiałam się tylko, gdzie ojciec wypijał te wszystkie piwa, bo na pewno nie w domu. Tam się pojawiał coraz rzadziej.

W drodze powrotnej odwiedziłam panią Grażynkę i przekazałam dobre wieści. Kobieta uścisnęła mnie z całej siły, choć przytulenie należało się pani Kasi. Nie protestowałam, gdy się znalazłam w obcych ramionach. Dotyk działał na mnie kojąco.

Rozdział 15
Dziś już wiem, że kryzysy psychiczne są wrogami dobrych decyzji

Nierzadko się zdarza, że gdy człowiek nie śpi, nie je i tylko odlicza czas, aż kurier zapuka do drzwi, coś niespodziewanie staje na drodze do szczęścia i trzeba się zmierzyć z głuchą ciszą dalszego oczekiwania. Przesyłka nie dotarła do Grześka w wyznaczonym terminie, ale dopiero trzy dni później, które dla mnie okazały się prawdziwą męczarnią. Podejrzewałam, że Grzesiek poradził sobie z tym opóźnieniem nieco lepiej niż ja, bo pomimo że dopiero odkrywałam cechy jego osobowości, nigdy nie zauważyłam, by się irytował, gdy coś nie szło zgodnie z planem. Zdecydowanie gorzej radził sobie z długimi i wzniosłymi wypowiedziami matki.

Poczułam się wyróżniona, gdy w pewne lipcowe popołudnie wpadł do mnie niespodziewanie i drżącym głosem oznajmił, że teleskop właśnie dotarł. Nogi się pode mną ugięły, a serce zaczęło bić w zawrotnym tempie. Przez krótką chwilę wydawało się, że zupełnie straciłam kontrolę nad ciałem, co zachwiało moim poczuciem bezpieczeństwa. Przekonałam się, że nie tylko negatywne wydarzenia mobilizują organizm do bardzo wytężonej pracy. Radość, szczęście czy podniecenie też nie oszczędzają psychiki i wysysają z niej ogromne pokłady energii.

— Dziś wieczorem? — zapytał niepewnie.

Ucieszyłam się, że nie zmienił zdania i wciąż uwzględniał mnie na liście kompanów do astronomicznych obserwacji.

— Tak. Dzięki za zaproszenie. Kamil jest w domu?

— Jest. Jak zwykle zaszył się w pokoju i coś ogląda. Pewnie chcesz go namówić, żeby dołączył do nas wieczorem.

— Yyy… — nie wiedziałam, co odpowiedzieć, bo Grzesiek zaskoczył mnie tymi słowami. Bezbłędnie odczytał intencje.

— Też jestem nieśmiały — przyznał nagle. — Dziewczyny mają mnie chyba za totalnego idiotę, bo jak z nimi rozmawiam, to czerwienię się jak indor i ledwie sklecam zdania.

— Wiem, że jesteś wstydliwy.

— Aż tak to widać?

— Chyba nikt tak nie zrozumie nieśmiałego jak drugi nieśmiały — zachichotałam.

— Jestem skrępowany tylko na początku znajomości. Z czasem mi przechodzi.

— Nie da się tego nie zauważyć.

— Dobra obserwatorka z ciebie.

Są takie rozmowy, które sprawiają, że sprawy przyjmują zupełnie inny obrót, a wszystko, co wcześniej urastało do rangi wielkiej zagwozdki, nagle staje się błahostką, niewartą zaprzątania sobie głowy. Nie spodziewałam się, że szczerość Grześka wyzwoli we mnie lekkość myśli unoszących się ponad rozległymi meandrami samokrytyki. Po raz pierwszy w życiu spotkałam kogoś, kto tak otwarcie mówił o czymś, co uznawał za swoją słabość. Zawsze mi się wydawało, że obnażanie przed innymi własnych deficytów, to prosta droga, żeby się stać ofiarą, a ja przecież szczerze gardziłam wszystkimi konotacjami tego słowa. Nawet przez chwilę nie pomyślałam o Grześku w kategoriach ofiary, a wręcz przeciwnie — urósł w moich oczach do rangi kogoś, z kim warto trzymać sztamę. Wciąż jednak stawiałam między nami grubą kreskę. Nie mogłam przecież w przeciągu chwili zapomnieć o dużych piersiach i wydatnych ustach, tym bardziej że kilka razy przyłapałam chłopaka, jak wlepiał wzrok w mój dekolt. Udawałam, że tego nie widzę, i prosiłam Opatrzność, by się nade mną zlitowała. Wzdrygałam się na samą myśl, że biust mógłby mi urosnąć jeszcze choćby o milimetr.

Nie pytając rodziców o zgodę, umówiłam się, że wpadnę do Grześka na astronomiczne widowisko po dwudziestej drugiej. Wcześniej jednak zamierzałam rozmówić się z Kamilem.

Fenomen domostwa Zielińskich polegał na tym, że nawet jeśli w willi przebywało kilka osób naraz, nikt nie wchodził sobie w drogę. Każdy z domowników dysponował własnym imperium — prywatną i pilnie strzeżoną przestrzenią, do której mógł zapraszać gości. Co prawda też miałam własny pokój, ale członkowie rodziny niespecjalnie szanowali cudzą prywatność. Bliźniaczki, kiedy tylko nadarzyła się okazja i byłam poza domem, buszowały w moich rzeczach jak dwie sroki poszukujące błyskotek. Mama też z jakiegoś powodu fatygowała się na piętro po ciuchy do prania tylko w trakcie mojej nieobecności. U państwa Zielińskich było inaczej. Pan Waldemar często przesiadywał w swoim legendarnym biurze, którego nigdy nie widziałam na oczy, a które z opisu Kamila jawiło się jako ostoja sztuki wysokich lotów — skupiająca w jednym miejscu zabytkowe obrazy i rzeźby. Młodzi Zielińscy nie mogli wchodzić do gabinetu bez pozwolenia. Ta sama zasada odnosiła się do sypialni rodziców i palmiarni matki. Kamil pilnie przestrzegał tych reguł. Pamiętam sytuację, gdy pewnego dnia wpadłam do niego posłuchać nowej składanki z MP3, ale pech chciał, że dzień wcześniej przyjaciel zostawił odtwarzacz w biurze ojca. Nikogo oprócz nas nie było wtedy w domu, ale nawet tak sprzyjające okoliczności nie skłoniły go do przekroczenia progu gabinetu. Bardzo ceniłam tego rodzaju zasadniczość u Zielińskich. Za każdym razem, gdy się z Kamilem wygłupialiśmy lub plotkowaliśmy na temat naszego rodzeństwa, nie martwiłam się, że ktoś nas podgląda i wyciągnie bardziej lub mniej słuszne wnioski. A nawet jeśli ktoś wścibski postanowiłby podsłuchiwać nasze rozmowy, musiałby pokonać barierę bardzo grubych ścian i masywnych drewnianych drzwi przylegających ściśle do futryny. Bogate doświadczenie nauczyło mnie, że w starciu z takimi przeciwnościami podsłuchiwacze byli bez najmniejszych szans.

Gdy Kamil ujrzał mnie w drzwiach, uśmiechnął się, a na jego policzkach ukazały się dwa dołeczki. Nie wyglądał na zaskoczonego, a wręcz przeciwnie — sprawiał wrażenie, jakby na mnie czekał. Podejrzewałam, że starszy Zieliński uprzedził brata o naszych planach. Nie pomyliłam się. Chciałam dopiąć swego i wkręcić przyjaciela na wieczorne spotkanie z teleskopem. I z Grześkiem.

— No, nareszcie przypomniałaś sobie, że masz kumpla. Już myślałem, że ogród przesłonił ci cały świat. Chciałem nawet pogadać z mamą, żeby dała ci trochę spokoju — powiedział Kamil pośpiesznie. — Chodźmy do mnie, pokażę ci, ile mam nowości na DVD. Prawie same komedie, ale kilka horrorów też się znajdzie.

Podążyłam za nim bez słowa, a gdy tylko się znaleźliśmy w jego pokoju, przeszłam do sedna sprawy.

— Widziałeś już teleskop Grześka? — zapytałam niepewnie.

— Widziałem, ale to nie moja bajka. Naprawdę nie wiem, jak bardzo trzeba się nudzić, żeby gapić się przez pół nocy w jakieś gwiazdy, czy tam księżyc.

W niewielu kwestiach nie zgadzałam się z przyjacielem. W tamtym momencie jednak wezbrała we mnie ochota, by dosadnie wytknąć mu bezczelną obojętność wobec cudów wszechświata. „Jakieś gwiazdy” — wałkowałam w myślach te słowa z niedowierzaniem i jednocześnie żalem, że wypowiedział je ktoś, kogo ceniłam i z czyim zdaniem się bardzo liczyłam. W porę ochłonęłam i nie powiedziałam nic, czego mogłabym później żałować.

— Twoja strata — bąknęłam obojętnie.

— Przypominam ci tylko, że trochę się musiałem nagłówkować, żeby zdobyć nowe filmy. Myślałem, że obejrzymy je razem — powiedział z pretensją.

— Filmy można oglądać codziennie, a na kolejną pełnię trzeba będzie poczekać miesiąc.

— Nic na siłę, Paula. Jeśli wolisz teleskop i nudne jak flaki z olejem opisy nieba w wykonaniu mojego brata, to twój wybór.

— Zawsze musi być tak, jak ty chcesz.

Po raz pierwszy w życiu wyrzuciłam z siebie żal, za którym kryła się złość do przyjaciela, uwierająca nastoletnią suwerenność. Lubiłam mocny i władczy charakter chłopaka, ale coraz częściej do głosu dochodziły moje pragnienia — i nie dawały spokoju.

— Ten mój brachol nieźle namieszał ci w głowie — wysyczał.

Nie zdawałam sobie sprawy, że właśnie padłam ofiarą psychologicznej gierki. Kamil zachował się jak mały chłopczyk, któremu się wydaje, że gdy tylko tupnie nogą, to cały świat padnie mu do stóp. Niestety, nie dostrzegałam nic złego w postawie przyjaciela, bo nie wiedziałam jeszcze, czym jest słowna manipulacja. Błądziłam po omacku w poszukiwaniu jakiegoś klucza pozwalającego wyznaczyć zdrowe granice w relacjach, wytyczyć obszary, których będę broniła przed intruzami jak lwica. W domu rodzinnym nauczono mnie, jak tuszować większe i mniejsze potknięcia i jak gospodarować czasem, by pogodzić naukę z licznymi obowiązkami. Nie powiedziano mi jednak, jak dbać o siebie i rozpoznawać zagrożenia z zewnątrz. Matka i ojciec karmili mnie ogólnikowymi frazesami sprowadzającymi życie do jednej wielkiej bitewnej areny. Przestrzegali mnie właściwie przed każdą osobą, która się do mnie zbliżała, co było dość wygodną taktyką wychowawczą, bo gdy ktoś mnie zawiódł, mieli czyste sumienie. Z podniesionym czołem twierdzili, że przecież uprzedzali mnie o złych intencjach innych ludzi. A ja nie miałam wtedy nic na swoje usprawiedliwienie. Porażki, których doświadczałam na własnej skórze, nauczyły mnie, że nie warto szukać pocieszenia u rodziców. Wolałam cierpieć w samotności, niż rozczarowywać matkę i ojca konsekwencjami ślepego zaufania do innych.

Rodzicielskie motto wychowawcze pod hasłem „Nie ufaj nikomu” skutkowało czymś jeszcze, a mianowicie nieumiejętnością odróżniania dobra od zła. Nie da się poznać, czym jest zło, póki się nie dozna dobra w czystej postaci. Nazbyt często jak gąbka chłonęłam przykre zapachy ubóstwa, słyszałam bluźnierstwa wydobywające się przez zaciśnięte szczęki, widziałam zniekształcone rysy twarzy w porywie szalonego amoku, przez co ukształtowałam niewłaściwą definicję prawości. Odkąd pamiętam, moje życie lawirowało między dwoma przeciwstawnymi biegunami dobra i zła, bo rodzice raz kochali bezwarunkowo, a raz ofiarowywali miłość w zamian za milczenie, przyzwolenie, kłamstwa i uległość. A ja? Raz kochałam, raz nienawidziłam. Brakowało mi ciepła i miłości, dlatego wystarczyło, by ktoś obdarzył mnie namiastką uwagi, miłym uśmiechem, niewymagającym komplementem, a nawet współczującym spojrzeniem, abym się odpłaciła ślepym zaufaniem. Człowiek skomlący o uczucia innych prędzej czy później zawsze zasila grono pokrzywdzonych, nawet jeśli szczerze gardzi słowem „ofiara”.

Kamil miał mnie w garści. Stałam zgarbiona w jego pokoju i próbowałam odsunąć od siebie myśl, że się zachowałam jak nielojalna przyjaciółka. Wystarczyło kilka rozmów z Grześkiem i wabik w postaci teleskopu, aby zaszły roszady na liście priorytetów. Nie chciałam się zachowywać jak chorągiewka na wietrze. Wolałam być jak stabilny maszt, który się nie poddaje żadnym wiatrom ani burzom.

— Masz rację — bąknęłam do Kamila. — Postarałeś się o te filmy, a ja to olałam.

Młodszy Zieliński przyjął te słowa z entuzjazmem. Rysy jego twarzy wyraźnie się rozluźniły i nabrały łagodności.

— Czyli wieczorem maraton filmowy? — zapytał, choć odpowiedź była przesądzona.

Zamierzałam jak najszybciej zakopać topór wojenny, a wiedziałam, że nic tak nie zmiękczy serca przyjaciela jak postawienie na swoim.

— O której? — odpowiedziałam pytaniem na pytanie.

— Po siódmej?

— Pasuje.

Nie wyszłam z tego pojedynku słownego z poczuciem, że zremisowałam. Co prawda uwolniłam się od piętna niewdzięcznej przyjaciółki, ale przy okazji podeptałam swoje pragnienie jak robaka budzącego niechęć i obrzydzenie. Musiałam jakoś przełknąć fakt, że ominie mnie coś wyjątkowego, na co czekałam z niecierpliwością. Dziecięce lata pełne wyrzeczeń nauczyły mnie, że nie warto zbyt długo opłakiwać strat, bo łzy też się kiedyś kończą i należy je zachować na czarną godzinę.

***

Od kiedy ojciec zaczął pracować u pana Waldemara, matka przyjęła funkcję domowego żandarma, co w praktyce oznaczało zamianę surowej ojcowskiej dyktatury na humanitarną monarchię matki. Rodzicielka wymagała wiele, ale jednocześnie szanowała moje zdanie i rosnącą potrzebę niezależności. Gdy ojciec usunął się w cień, matka krok po kroku zaczęła wdrażać spójne metody wychowawcze oparte na żelaznej konsekwencji. Był to jednak inny rodzaj konsekwencji niż ten stosowany przez ojca. Matczyne wymagania w przeciwieństwie do ojcowskich, nie ulegały nagłym kaprysom, chwiejnym nastrojom czy katordze życia w trzeźwości. Bazowały na fundamencie przewidywalności, która jest częścią składową poczucia bezpieczeństwa. Budziły respekt godny dekalogu.

W lipcu dwutysięcznego roku poznałam nowe oblicze matki. Nie pasowało do kobiety, która kilka lat wcześniej siłą wyprowadziła córkę ze sklepu, ani kobiety lubiącej przekazywać cały monopol władzy rodzicielskiej mężowi. Co prawda nadal nie rzucała częstymi pochwałami, ale przynajmniej nie stosowała nieludzkich kar za przewinienia. Mogłam spać spokojniej.

***

Kilka minut po siódmej oznajmiłam krótko, że idę do Kamila. Matka w tym czasie zaciekle walczyła z długimi, plączącymi się włosami bliźniaczek, aż na czole wystąpiły jej kropelki potu. Współczułam młodszym siostrom tego rodzaju tortury — bo nie potrafiłam inaczej nazwać nerwowego rozczesywania gigantycznych kołtunów. Za każdym razem, gdy matka dopięła swego i doprowadziła do porządku niesforne włosy bliźniaczek, obiecywała sobie, że kolejnego razu nie będzie, bo szybkie cięcia fryzjerskie raz na zawsze rozwiążą problem. Już następnego dnia jednak zmieniała zdanie, bo widok Oli i Hani w dobieranych warkoczach rekompensował wszystkie wcześniejsze trudy.

Energicznie zapukałam do drzwi państwa Zielińskich. Prawdopodobieństwo, że otworzy mi pani Kasia, wynosiło niemal sto procent. Rzadko u progu pięknej willi witał mnie ktoś inny.

Tamtego wieczoru zdarzył się wyjątek potwierdzający regułę. Drzwi nie otworzyła gospodyni, tylko Grzesiek.

— Hej, fajnie, że już jesteś — powiedział nieco zakłopotany. — Trochę przed czasem, ale to nic. Teleskop już gotowy. Poczekamy tylko, aż się ściemni i księżyc pokaże się nam w całej okazałości — dodał z podekscytowaniem. — Wcześniej możemy obejrzeć Casablancę.

— Ja… — bąknęłam nieporadnie, jak ktoś, kto naprędce poszukuje wymówki.

— No tak. Niech zgadnę: zmieniłaś plany?

— Tak jakby…

— W takim razie teleskop jest dziś cały mój — powiedział żartobliwie. — Zawołać mamę? — zapytał, patrząc mi prosto w oczy.

— Ja nie do pani Kasi.

— Kamila nie ma w domu.

— Nie ma?

— Pojechał do miasta odwiedzić kumpla. Matka kazała mu wrócić przed dziesiątą. Słyszałem, że twój tato ma go odwieźć do domu. A co? Umawialiście się?

— Tak. Pewnie zapomniał mi powiedzieć, że jednak zmienił plany — myślałam na głos.

— Kamil już taki jest. Często wystawia ludzi do wiatru, jak coś mu się nie spodoba. Obraża się nawet o bzdury.

Nie chciałam wyciągnąć z tego zdarzenia żadnych wniosków, bo wszystkie sprowadzały Kamila do roli egoistycznego dupka spoglądającego na świat jedynie przez pryzmat własnego ego. Wolałam idealizować przyjaciela i usprawiedliwiać jego toksyczne występki, bo w ten sposób unikałam rozczarowania. Podskórnie się bałam, że z chwilą, gdy zacznę wytykać chłopakowi wady, uruchomię lawinę wzajemnych wyrzutów i pretensji, które zabiją tę przyjaźń, a ja nie byłam na to gotowa.

Przyjaciel zapełniał tę sferę życia, która nie znosiła próżni. Dostarczał mi wielu skrajnych emocji, czego potrzebowałam jak powietrza. Grzesiek miał w sobie radar precyzyjnie wychwytujący spadki mojej kondycji psychicznej. Nie pozwolił na zamartwianie, tylko prędko wziął sprawy w swoje ręce i postanowił nadać biegowi wydarzeń optymistyczny kierunek.

— Moja propozycja aktualna — oznajmił z uśmiechem.

— Okej. To przyjdę koło dziesiątej — odparłam nieśmiało.

— Nie wyganiam cię. Teraz możemy obejrzeć Casablancę. — Grzesiek ani przez chwilę nie ustawał w próbach zatrzymania mnie na dłużej.

Jego wytrwałość popłaciła. Zgodziłam się, bo nie trzymałam w zanadrzu żadnego planu B na ten wieczór. Musiałam się jeszcze upewnić, że matka nie będzie miała nic przeciwko, gdy wrócę nieco później, dlatego pobiegłam na chwilę do siebie i opowiedziałam rodzicielce o rozczarowaniu zafundowanym przez Kamila. Zgodnie ze swoim zwyczajem przeszła obok sprawy bez zbędnych komentarzy, ale przynajmniej pozwoliła na powrót o wpół do dwunastej. Poza tym wręczyła mi pełne pudełko andrutów, które były jej popisowym deserem.

— Naprawdę będziecie oglądać Casablancę? — zapytała, gdy już się znalazłam przy drzwiach i zamierzałam wyjść.

— Tak. Muszę się przekonać, czy Ingrid Bergman jest równie piękna, jak róża o tym samym imieniu — odparłam z ożywieniem.

— Nie zawiedziesz się. Ingrid to klasyczna piękność o ponadczasowej urodzie. A sam film, cóż… — Matka zrobiła krótką pauzę. — To kawałek mojej historii — rzekła po chwili zastanowienia. — Oglądałam go z twoim tatą. W rocznicę naszego poznania poszliśmy na randkę do kina. Chcieliśmy obejrzeć jakąś komedię, ale trafiliśmy na festiwal starych filmów — powiedziała, po czym wlepiła we mnie wzrok.

Odzwyczaiłam się od tak subtelnych gestów bliskości z jej strony, dlatego dłuższe spojrzenie wprawiło mnie w lekkie zakłopotanie. W jej oczach ujrzałam dwie pulsujące iskierki, błyszczące niczym maleńkie opiłki brokatu. Podobne płomienie już widziałam, gdy łapałam kontakt wzrokowy z kimś, kto niedawno płakał lub był nietrzeźwy. Nigdy nie widziałam, by matka piła coś wysokoprocentowego. Stało się dla mnie jasne, że blask oczu spowodowały niedawno wylane łzy. Gardziła płaczem, ale się przekonałam, że często nie umiała powstrzymywać łez.

— Nie znam tej historii — odparłam krótko.

***

Rodzice rzadko powracali wspomnieniami do początków znajomości. Wiedziałam tylko tyle, że się poznali, gdy matka grała na deskach dużej sceny i wszyscy wróżyli jej wielką karierę aktorską. Ojciec też pracował wówczas w teatrze, ale piastował nieco mniej dostojną funkcję. Jako konserwator pozostawał poza blaskiem reflektorów i aplauzem publiczności. Powiedzieli mi kiedyś, że miłość spadła na nich jak grom z jasnego nieba. Zamieszkali w wiejskim domku, który ojciec odziedziczył po rodzicach. Babcia z dziadkiem zginęli w tragicznych okolicznościach. Gdy się dowiedziałam, że padli ofiarą cichego zabójcy, pomyślałam, że życie odebrał im jakiś okrutny morderca, ale ojciec prędko wyprowadził mnie z błędu i wytłumaczył, czym jest zatrucie czadem. Zajmowałam pokój, w którym pewnego poranka znalazł martwych rodziców. W pomieszczeniu niegdyś odwiedzonym przez jejmość śmierć odnalazłam azyl. Nigdzie się nie czułam bezpieczniej.

Matka, jako rodowita mieszczanka, nie mogła wiedzieć, że wieś rządzi się swoimi prawami, którym się nie należy sprzeciwiać. Kiedyś mi się pożaliła, że pipidówa odebrała jej wszystkie marzenia, ale ja nie znosiłam oskarżeń na wyrost. Jeśli już miałabym wskazać powód, który odegrał decydującą rolę w niepowodzeniach rodzicielki, to wymieniłabym czynnik ludzki. Winę ponosił ojciec, bo nadużywał władzy pod przykrywką tradycyjnego patriarchatu. Winę ponosiła matka, bo pozwoliła tyranowi u swego boku rozwinąć skrzydła. Tyle tylko, że szala przewinień zdecydowanie przechylała się na stronę ojca. Nie miał sobie równych pod względem niszczenia ludzkich relacji. Każdy jest w czymś najlepszy.

***

Postanowiłam, że wysłucham do końca opowieści matki. Nie dbałam o to, że Grzesiek będzie musiał na mnie poczekać, chociaż obiecałam, że wrócę za kilka minut. Takich okazji nie należało lekceważyć. Nie wybaczyłabym sobie, gdybym zignorowała moment, kiedy się matce zebrało na szczerość.

— Wiesz, Paulinko… — wymamrotała. — Nie znoszę Casablanki.

— Dlaczego? — zapytałam z zaciekawieniem.

— Z ust zawodowej aktorki nigdy nie powinny paść takie słowa. Zlekceważyłam właśnie jedno z najwybitniejszych dzieł kina — zaczęła się tłumaczyć. — Film sam w sobie jest genialny, ale ja niestety nie mam z nim najlepszych wspomnień.

— Chodzi o tatę?

Z góry założyłam, że jeśli coś mogło pójść nie tak, to ojciec musiał maczać w tym palce. Nie pomyliłam się.

— Minęło tyle lat… Powinnam się z tego śmiać, ale jakiś niesmak pozostał. — Matka westchnęła. — Pamiętam, że oglądałam Casablancę z zapartym tchem i nawet nie zwracałam uwagi na twojego tatę. Film skradł mi serce. Gdy się pojawiły napisy końcowe, w sali zaświeciły lampy. Ludzie się przeciągali i otrzepywali z ciuchów okruchy jedzenia. A wiesz, na jaki pomysł wpadł twój tato?

Nie miałam pojęcia, dlatego nie wyrzekłam słowa, czym sprowokowałam matkę do dalszej opowieści.

— Wbiegł na scenę i zawołał głośno, żebym do niego podeszła… Zrobiło się lekkie zamieszanie. Niektórzy się wystraszyli, że dzieje się coś złego. Wszyscy patrzyli w jego stronę.

— I weszłaś na scenę? — zapytałam.

— Tak.

— I co było dalej?

— Uklęknął przede mną i wystawił dłoń. Trzymał w niej czerwone atłasowe pudełeczko. Czułam na sobie spojrzenia innych ludzi. Nagle ustały wszystkie szmery. Miałam nogi jak z waty. Byłam przyzwyczajona do występów przed dużą widownią. Spektakl i życie to mimo wszystko dwie zupełnie inne bajki. Życia nie da się wyreżyserować — powiedziała matka, po czym skierowała palce do głowy, jakby chciała chwycić kosmyk włosów i założyć za ucho.

„Jeszcze się nie przyzwyczaiła do krótkiej fryzury” — pomyślałam. Nie dałam jednak po sobie poznać, że się martwię. Czekałam na dalszy ciąg historii.

— „Wyjdziesz za mnie?”, zapytał twój tato w tłumie gapiów. Marzyłam, by pewnego dnia usłyszeć te słowa. Nie spodziewałam się tylko, że padną w tak nietypowych okolicznościach — wyznała ze smutkiem. — Moje głośne „tak” spotkało się z gromkimi brawami. Chwyciłam czerwone pudełko, bo chciałam szybko postawić kropkę nad „i”. Pierścionek jak najszybciej miał się znaleźć na właściwym palcu. Kiedy je otworzyłam, nie zobaczyłam pierścionka, tylko kartkę w kratkę. Nigdy nie zapomnę, co przeczytałam.

— Co takiego? — zapytałam z nutą niedowierzania.

— Na papierze widniał koślawy napis: „Wszystkiego najlepszego z okazji pierwszej rocznicy. PS. Dobry ze mnie aktor?”. Zrobiło mi się słabo. Najbardziej przerażał mnie ten tłum ludzi wokół nas. Pociągnęłam ten teatrzyk do końca i zmusiłam się do uśmiechu. Pocałowałam tatę, chwyciłam go za dłoń, a potem pociągnęłam w kierunku wyjścia. Po drodze ludzie nam gratulowali i życzyli dużo miłości.

— To okropne, co zrobił… — oznajmiłam z rezygnacją.

— Zerwałam z nim po tym wszystkim. Wiele razy błagał o kolejną szansę, ale twardo trzymałam się raz podjętej decyzji. Jakieś pół roku po naszym rozstaniu moja mama zachorowała na raka. Zawalił się cały mój świat. Kilka miesięcy wcześniej pochowałam ojca.

Niewiele wiedziałam na temat babć i dziadków, bo rodzice wychodzili z założenia, że jeśli nie poznałam ich za życia, to nie powinno mnie interesować nic poza okolicznościami ich śmierci. Matka i ojciec prędko ucinali pytania, gdy chciałam się dowiedzieć czegoś więcej. Nie miałam pojęcia, czy babcie tak jak ja kochały kwiaty, a dziadkowie pili jak ojciec. Za to znałam szczegóły kresu ich wędrówki po tym świecie. Cała czwórka odeszła przedwcześnie, nie dożywszy sześćdziesiątki.

— Nigdy nie mówiliście o tym rozstaniu — skomentowałam krótko spontaniczną spowiedź matki.

— Nie lubię wracać do tego wspomnienia, dlatego przez tyle lat trzymałam je w tajemnicy.

— Wróciliście jednak do siebie.

— Kiedy lekarz wykrył guza piersi u babci Eleonory, wszystko straciło dla mnie sens. Byłam załamana. Potrzebowałam kogoś, komu się wypłaczę na ramieniu, a tato ofiarował mi swoje. Myślałam wtedy nieracjonalnie, bo czarna rozpacz zżerała mnie od środka. Nawet się nie zorientowałam, kiedy twój ojciec ponownie zajął kluczowe miejsce w moim życiu — przyznała, po czym nerwowo podrapała się po głowie. — Rak nie dał babci zbyt wiele czasu na uporządkowanie ziemskich spraw — dodała po chwili. — Zmarła jakieś pół roku od postawienia diagnozy.

— To bardzo smutne — odparłam, ledwie powstrzymując łzy.

— Smutne jest to, że twój tato z premedytacją wykorzystał chwilę mojej słabości. Po śmierci babci znów uklęknął na jedno kolano i zapytał, czy zostanę jego żoną. Tym razem nie żartował, a ja nie miałam w sobie wystarczająco dużo siły, żeby powiedzieć „nie”… Kilka miesięcy później się pobraliśmy.

— Żałujesz — odezwałam się śmiało, ale już po chwili chciałam cofnąć te słowa.

— To skomplikowane. Kocham tatę, ale dziś inaczej ulokowałabym uczucia — oznajmiła stanowczo. — Zły wybór jednak mnie czegoś nauczył. Kryzysy psychiczne są wrogami dobrych decyzji. Pamiętaj o tym, bo lepiej się uczyć na cudzych błędach niż na własnych.

Historia matki wprowadziła mnie w nastrój skłaniający do zamknięcia się w czterech ścianach i niezliczony już raz poszukiwania przyczyn okrucieństwa ojca.

Tamtego wieczoru nie zaszyłam się w miniaturowym pokoiku, zwinięta w kulkę i otulona grubym kocem. Zrezygnowałam z opłakiwania nieszczęścia rodzicielki i pobiegłam do Grześka. Starszy Zieliński, w przeciwieństwie do młodszego, czekał na mnie z niecierpliwością.

Rozdział 16
Jesteś przecież aktorką

Grzesiek spokojnie dotrwał do napisów końcowych, choć seans Casablanki okazał się dla niego niemałym wyzwaniem, czymś w rodzaju testera badającego granice tolerancji na słowotok. Moje ciągłe wywody na temat scenerii, ubioru bohaterów czy wreszcie akcji nawet świętego wyprowadziłyby z równowagi. Chłopak przyjmował nieustanne dygresje ze stoickim spokojem, a w razie potrzeby przewijał film, aby powtórnie odtworzyć sceny, które zagłuszyłam głośnymi komentarzami. Z ledwością koncentrowałam się na historycznych aspektach kultowego dzieła, bo moralne dylematy głównych bohaterów pochłonęły mnie bez reszty. Może dlatego w trakcie seansu nie pastwiłam się nad skórkami wokół paznokci, które często obgryzałam, gdy czułam się nieswojo. Podczas oglądania zapomniałam o nieśmiałości, a ona się o mnie nie upomniała. Poczułam się wolna jak ptak, który poderwał się do pierwszego lotu. Nie tęskniłam za powrotem na ziemię.

Po seansie Grzesiek zadbał, bym nie została sam na sam z „pocasablancowymi refleksjami”.

— Podobał ci się film? — zapytał.

— Niesamowity — odparłam banalnie na tendencyjne pytanie. — Zmieniłabym tylko zakończenie — dodałam, by nadać opinii odrobinę charakteru.

Nie wyjawiłam Grześkowi prawdy. Nie przyznałam się, że seans wywołał we mnie lawinę przemyśleń. Konsekwentnie unikałam dzielenia się ze światem rodzinnymi dramami. W głębi serca nurtowało mnie, dlaczego film będący tykającą bombą emocjonalną nie powstrzymał ojca przed żartem, jakiego nigdy nie powinna doświadczyć zakochana kobieta. Udowodnił, że wszystko jest możliwe. Zadrwił z oświadczyn i uczuć matki tuż po tym, jak filmowy Rick podał mu na tacy kwintesencję męskości emanującej honorem, szarmancją i niezłomnymi zasadami. Najwyraźniej filmowe puenty nie są dla każdego.

Grzesiek nie należał do ignorantów i wyciągnął z kultowej ekranizacji pewne wnioski, a postać Ricka darzył ogromnym szacunkiem. Przekonałam się o tym, gdy podzielił się ze mną przemyśleniami.

— Nie wyobrażam sobie lepszej końcówki — oznajmił stanowczo.

— A ja lubię szczęśliwe zakończenia — wyznałam.

— A więc o to chodzi. Rick i Ilsa na zawsze razem… — wyrzekł, jakby deklamował wiersz.

— Wolałabym właśnie taki finał.

— To ciekawe, bo ja ani przez chwilę nie miałem wątpliwości, że tych dwoje nie powinno być razem.

— Dlaczego?

— Ilsa oszukała Ricka. Zabawiła się nim. Ktoś, kto igra z cudzymi uczuciami, nie jest wart ani sekundy uwagi.

Zdziwiło mnie, z jaką łatwością starszy Zieliński nadał bohaterce status winnej. Od razu stanęła mi przed oczami scena grzesznej miłości, prześladująca mnie od kilku miesięcy niczym zły sen. Wolałam nie wyobrażać sobie, jak zareagowałby na zdradę ojca, a właściwie jego liczne romanse, bo wszystko wskazywało na to, że pan Waldemar traktował pozamałżeński seks jak łatwo dostępną rozrywkę. Znów poczułam na sobie ciężar tajemnicy i balast poczucia winy, których nie potrafiłam zrzucić raz na zawsze. Nie odstępowała mnie myśl, że inni zasługiwali na prawdę, a ja nieustępliwie dusiłam ją w sobie.

Zamyśliłam się na chwilę. Grzesiek jednak prędko przywołał mnie do porządku.

— Halo, tu Ziemia — powiedział, wymachując delikatnie dłonią przed moją twarzą.

— Idziemy do ogrodu? — zmieniłam nagle temat.

Chciałam jak najszybciej zatrzymać potok myśli, który się sączył przez zawiłe ścieżki umysłu jak trucizna.

— Widzę, że się już nie możesz doczekać — powiedział z przekąsem.

Wyszliśmy z domu i ujrzeliśmy ogromną świecącą kulę, która górowała nad nami, ukazując swoją potęgę, a naszą marność względem wszechświata. Późny wieczór przywitał nas zapachem skoszonej trawy, pohukiwaniem sowy i delikatnym wiatrem, który po upalnym dniu działał zbawiennie na nasze zmęczone ciała.

Grzesiek wziął ze sobą latarkę o bardzo dużym zasięgu, dzięki czemu miałam pewność, że nie powybijamy sobie zębów. Spodziewałam się, że do obserwacji nieba i księżyca wystarczy nam teleskop, ale starszy Zieliński zadbał też o inne detale.

Udaliśmy się za budynek, a tam ujrzałam stolik turystyczny i dwa krzesełka wędkarskie. Na środku blatu stała lampka kempingowa, a obok niej przeróżne słodycze, dwie szklanki i dwie butelki z colą. Ucieszyłam się, że mama dała mi andruty, które zniknęły z pudełka już na samym początku filmu. Gdybym przyszła do Grześka z pustymi rękami, poczułabym się niezręcznie na widok niespodziewanego poczęstunku. Nie znosiłam, gdy coś dostawałam, a nie mogłam dać nic w zamian. Od najmłodszych lat żyłam tak, by nie mieć długu wdzięczności wobec innych, a jeśli takowy się pojawiał, to spłacałam go jak najprędzej, nawet kosztem dotkliwych strat.

Teleskop, czyli gwóźdź wieczornego programu, znajdował się nieopodal stolika. Grzesiek zapewnił mnie, że przeczytał instrukcję montażu od deski do deski i wykonał wszystko z należytą precyzją. Mówił szybko, żywo przy tym gestykulując, a ja się dostosowałam do roli biernej słuchaczki. Milczenie współgrało z nieśmiałą stroną mojej osobowości. Musiałam się jednak liczyć z tym, że chłopak w pewnym momencie wyczerpie wątek i zagrozi nam cisza, która dla mnie będzie się równała z natychmiastową ewakuacją.

— Gotowa na podbój gwiazd i księżyca? — zapytał nagle, czym odwiódł mnie od zamartwiania się na zapas.

— Tak — odpowiedziałam z uśmiechem. — Tylko że ja nie wiem, jak się obsługuje teleskop.

— Spokojna twoja głowa. Wszystko jest ustawione na tip-top. Przekonaj się sama.

Za namową Zielińskiego podeszłam do teleskopu i delikatnie zbliżyłam oko do masywnego okularu. Po chwili ujrzałam obraz rodem z czarno-białego filmu. Powiększony księżyc nie przypominał płaskiej, jasnej tafli widniejącej na niebie pośród tysięcy gwiazd. Wyglądał raczej jak ogromna betonowa kula, pokryta czarnymi nieregularnymi plamami.

— I jak? — zapytał, chrupiąc ciastko.

— Te wgłębienia na księżycu przypominają mi blizny po ospie — odpowiedziałam.

— A jak wyglądają blizny po ospie?

— Mój tato je ma. To takie dziurki na twarzy. Z daleka są mało widoczne, ale z bliska trochę szpecą.

— Całe szczęście, że faceci się nie przejmują takimi sprawami. Jak byłem mały, to ciągle nabijałem sobie jakieś guzy albo zdzierałem kolana. Do dziś zostało mi parę pamiątek na nogach. Pamiętam, jak kiedyś spadłem z roweru i przeszorowałem kolanami po asfalcie. Płakałem, jakby obdzierali mnie ze skóry. A wiesz, co zrobił tato? — zapytał Grzesiek.

Na chwilę oderwałam się od teleskopu i spojrzałam na chłopaka. Lubiłam dawać ludziom poczucie bycia wysłuchiwanymi.

— Wziął mnie na kolana i powiedział, że rany to odznaki, po których się poznaje prawdziwych rycerzy. Marzyłem o byciu wojownikiem, dlatego od tamtej pory każdy siniak był dla mnie powodem do dumy. Kiedy bolało, to zaciskałem zęby, ale nie beczałem.

— Ja też dość szybko przestałam się mazać — odparłam z dumą. — To znaczy, płakałam, ale nie przy ludziach. Mama mnie tego nauczyła. Mówiła, że lepiej wycierać łzy o własną poduszkę niż o pożyczoną chusteczkę. Dopiero niedawno skumałam, co miała na myśli.

— Ach te mamy i ich mądrości — zaśmiał się Grzesiek. — Ja zawsze lepiej dogadywałem się z tatą. Może dlatego, że oczkiem w głowie matki może być tylko jeden syn — wyznał z żalem w głosie. — A tak na marginesie, to tato dzwonił dziś do mnie i pytał o teleskop. Obiecał, że jak tylko wróci z roboty, to poobserwuje niebo razem ze mną. Już się nie mogę doczekać.

Gdy usłyszałam te słowa, niespodziewanie runął gruby mur pomiędzy nami. Zniknęła zapora zbudowana przeze mnie z licznych cegiełek niechęci i uprzedzeń, które pielęgnowałam z misterną uważnością. Blef chłopaka — zamiast mnie urazić — wyzwolił poczucie bliskości, wolności i błogiego spokoju. Pokrzepiała mnie myśl, że nie tylko ja tworzyłam nowe wersje wydarzeń na potrzeby otoczenia. Na miejscu Grześka uczyniłabym dokładnie to samo. Wymyśliłabym jakiś powód nieobecności ojca i podawała go dalej.

Choć Zieliński — podobnie jak ja — topił się w śmierdzącym bagnie kłamstw, w moich trzynastoletnich oczach zasługiwał na miano bohatera. Łatwiej się znosi jarzmo nieprawdy, wiedząc, że tuż obok jest ktoś, kto dźwiga dokładnie ten sam balast. Poza tym złe doświadczenia jednoczą ludzi w zaskakująco szybkim tempie. Czasem nawet zbyt szybkim…

Ku mojej uciesze chłopak nie rozpływał się zbyt długo nad tęsknotą za panem Waldemarem. W końcu miał co świętować, bo nieczęsto marzenia przeradzają się w rzeczywistość.

— Wiesz, jak się nazywają te blizny na księżycu? — zapytał z rozbawieniem, kiedy po raz kolejny dopadłam teleskopu.

— Kratery… — odpowiedziałam pod nosem cicho.

Rośliny zajmowały pierwsze miejsce na podium moich pasji. Wierzyłam, że nic nie może ich zdetronizować. Kiedy ujrzałam „betonowy” księżyc, pojęłam, że nad moim hobby zawisły właśnie czarne chmury. Obserwowanie nieba przypominało podróż w nieznane, a należałam do osób, które uwielbiają przecierać szlaki.

— A wiesz, jak one powstają? — zapytał znienacka.

Nie wiedziałam. Rodzina Zielińskich prawie zawsze kierowała do mnie pytania, na które nie znałam odpowiedzi. Wstydziłam się swojej niewiedzy i ukrywałam ją pod płaszczem milczenia. Tym razem również dłuższa pauza z mojej strony skłoniła Grześka do zabrania głosu.

— Sorry — powiedział niespodziewanie. — Głupie pytanie. To tak, jakbyś ty zapytała mnie, kiedy się przesadza kwiaty.

— No tak — z ulgą przyznałam mu rację.

Nawet na sekundę nie oderwałam się od teleskopu. Chłonęłam wzrokiem dziury po ospie, niedoskonałe, a zarazem fascynujące. Grzesiek się nie upominał o swoją kolej. Wolał raczyć mnie soczystymi opisami skarbów wszechświata.

— Kratery powstają od uderzeń komet i asteroid — powiedział tonem poważnego wykładowcy. — Mogą się zachować przez miliony lat w nienaruszonej formie. A to dlatego, że na Księżycu nie ma wody i powietrza.

— A co mają do tego woda i powietrze? — zapytałam z zaciekawieniem.

— Te żywioły niszczą podłoże. Dzieje się to bardzo powoli. Gdy coś się zmienia w żółwim tempie, to ludzkie oko nawet nie wychwytuje powstałych różnic. To tak jakbyś codziennie wybierała z piaskownicy łyżeczkę piasku. Po tygodniu będzie ci się wydawało, że jest go wciąż tyle samo.

— Kiedy teraz o tym opowiadasz, to coś powoli zaczyna mi świtać. Uczyłam się przecież o tym na geografii.

— Po prostu wyleciało ci z głowy. Nie przejmuj się. Ze mnie jest jeszcze lepszy as — wyznał z uśmiechem Zieliński. — Kilka lat temu rodzice zabrali mnie i Kamila na urodziny do wujka Andrzeja. Nie lubię takich głośnych imprez, gdzie jest dużo ludzi. Co chwilę marudziłem rodzicom, że mi się nudzi i chcę wracać do domu. Wujek Andrzej widział, że rodzice powoli wychodzili z siebie, i wymyślił dla mnie zajęcie. Spryciarz wiedział, że się interesuję kosmosem, i poprosił, żebym narysował księżyc — zaśmiał się. — Zauważyłaś jakiegoś kosmitę? — zapytał, zmieniając temat.

— Mam podzielną uwagę — odpowiedziałam szczerze i odsunęłam się od teleskopu. — Miałeś narysować księżyc…

— I narysowałem. A później pokazałem rysunek wujkowi. Uważałem się wtedy za wybitnego astronoma, choć o satelicie wiedziałem tylko tyle, że są na nim kratery. Dopiero poznawałem wszechświat…

— Ja też nie odróżniałam kiedyś żonkila od zawilca, ale trening czyni mistrza — wtrąciłam na znak solidarności z Grześkiem.

— Wujek Andrzej wiedział, jak mi utrzeć nosa.

— Co zrobił?

— Pochwalił rysunek i poprosił, żebym narysował drugą półkulę. Posłuchałem. Kiedy pokazałem mu efekt, zapytał, skąd wiedziałem, jak wygląda druga połowa. Na to ja odpowiedziałem z wielkim zdziwieniem, że przecież każdy to wie, bo księżyc obraca się wokół własnej osi i widzimy go z różnych stron. Wujek mało nie pękł ze śmiechu, kiedy to usłyszał.

— Faktycznie dałeś plamę. Tę lekcję geografii zapamiętałam.

— Przez następne kilka dni wstydziłem się tej gafy. Nie mogłem pojąć, jakim cudem nigdy się nie zorientowałem, że z ziemi zawsze widać tę samą stronę naszego satelity.

— Każdy ma za sobą takie wpadki — oznajmiłam, po czym spojrzałam na brokatowe niebo, bo albo mi się tylko wydawało, albo kątem oka zauważyłam spadającą gwiazdę.

— Widziałaś to? — nieoczekiwanie zapytał Grzegorz.

— Tak. Z początku myślałam, że oczy mi się zmęczyły od teleskopu i mi się przywidziało. Ale jeśli ty też widziałeś…

— Co za dzień! — krzyknął i aż podskoczył z wrażenia. — I pomyśleć, że to dopiero początek. Pewnie pomyślałaś, że to spadająca gwiazda?

— To była moja pierwsza myśl.

— Minęła połowa lipca, a więc wszystko się zgadza. Paulina — wyrzekł dostojnie — przed chwilą byłaś świadkiem zjawiska, które się nazywa rojem meteorów. Od siedemnastego lipca do prawie końca sierpnia na niebie szaleje rój Perseidów. Do atmosfery dociera mieszanka pyłów i drobinek materii. To wszystko się spala i tworzy świetliste smugi na niebie.

— Fajowy widok — oznajmiłam z przejęciem.

— To dopiero początek. Na najlepsze trzeba poczekać do połowy sierpnia. Wtedy jest największe natężenie Perseidów i można zobaczyć nawet kilkadziesiąt błysków w ciągu godziny.

— Naprawdę?

— Przekonamy się w sierpniu — powiedział Zieliński, czym nieco mnie speszył. Z góry założył, że będę mu towarzyszyła.

Intuicja podszeptywała mi dyskretnie, że jeśli te wakacje mają obfitować w szalone przygody i niezapomniane wrażenia, to muszę uwzględnić Grzegorza w letnim grafiku. Przy starszym bracie Zielińskim poznawałam blaski życia i wciąż miałam ochotę na więcej. Kto by pomyślał, że ta sielanka się kiedyś skończy?

Tamtego wieczoru żyłam chwilą, zupełnie nieświadoma okrutnej przyszłości. Chłonęłam zapach suchych traw i natarczywie wlepiałam wzrok w nocne niebo przypominające atłasową tkaninę pokrytą maleńkimi cekinami.

— Nie masz jeszcze dość? — zapytał Zieliński, gdy znów się przykleiłam do teleskopu.

— No co ty — odparłam stanowczo. — Takimi widokami chyba się nie można znudzić.

— Wiesz, tak sobie pomyślałem, że może coś zjemy i napijemy się coli — zaproponował niepewnie, jakby nagle uleciała z niego wcześniejsza odwaga.

Domyślałam się, że musiał zadać sobie wiele trudu, by wyjść z taką propozycją.

— Która godzina? — zapytałam.

— Wpół do jedenastej.

— To zostanę jeszcze pół godzinki.

Usiedliśmy przy turystycznym stoliku, blisko lampki podkreślającej uczucia malujące się na naszych twarzach. Światło ukazywało prawdę zawartą w spojrzeniach. Zieliński nalał coli do szklanek, a potem włączył małe, przenośne radio. Z odbiornika dobiegała rozmowa spikera z niejakim Tomaszem, śmiałkiem dedykującym ukochanej muzyczny dowód miłości. Po chwili usłyszeliśmy szlagier o bezterminowej ważności. Znałam ten utwór na pamięć, tak jak znali go moi rodzice i będą znały przyszłe pokolenia. Był to melodyjny afrodyzjak o mocnym męskim wokalu i romantycznym gitarowym brzmieniu. Tego rodzaju kompozycje zawsze wywołują małe zamieszanie w relacjach damsko-męskich, także tych pierwszych, niewinnych, które dopiero co zaczynają kiełkować.

— Nie jest ci zimno? — zapytał chłopak w chwili, gdy pośród nocnej głuszy wybrzmiały słowa „Już teraz wiem, że dni są tylko po to…”.

— Troszkę — odparłam, ale już po chwili pożałowałam tej szczerości.

— Marny ze mnie gentleman — zaśmiał się. — Już dawno powinienem był dać ci kurtkę.

— Nie jest aż tak źle — rzuciłam nerwowo. — Wytrzymam.

— No, nie daj się prosić. Wiem, że moja kurtka będzie dla ciebie jak sukienka, ale lepsze to niż katar.

Nie potrafiłam znaleźć żadnego argumentu, żeby odrzucić pomoc Grześka. Niespodziewanie zrobiło mi się gorąco, bo stres zaczął dusić mnie ognistymi mackami. Przyjęłam gest chłopaka. Wybrałam posłuszeństwo, dzięki czemu kolejny raz uniknęłam konfrontacji z drugim człowiekiem. Uchroniłam się też od poczucia winy, które niosła za sobą prawie każda odmowa. Pozostałam w ciasnej strefie komfortu.

Grzesiek podszedł do mnie i nałożył na ramiona bawełnianą bomberkę. Po plecach przeszedł mi dreszcz, a do nozdrzy dotarła woń, którą skądś już znałam. W jednej chwili przypomniałam sobie, że dokładnie tak samo pachniał pan Waldemar, kiedy kilka miesięcy wcześniej przyszedł do mojego ojca. Jeszcze długo po jego wyjściu w naszym zawilgoconym domu unosiła się drzewna nuta zapachowa przypominająca, że niewiele dalej, w innym domu, w innej rodzinie życie wydzielało aromat luksusu. A teraz miałam namiastkę tego blichtru na sobie. Cząsteczki męskich perfum o zapachu żywicy, lasu i ściętych drzew wnikały mi w skórę i wkomponowywały się w naturalną woń ciała.

Kamil nie używał tych samych perfum, co jego ojciec i brat. Najwyraźniej miał inny gust. Był też mało spostrzegawczy i na pewno nie zauważyłby tego, co nie uszło uwadze Grześka.

— Fajny zapach — odezwał się prowokacyjnie Zieliński.

Zauważył, jak przyciągnęłam kurtkę w kierunku twarzy i zanurzyłam w niej nos. Zawstydziłam się, ale uczyniłam wszystko, by ukryć zmieszanie.

— Bardzo ładny — odparłam obojętnie.

— Tato dał mi te perfumy w prezencie. W sumie dostałem aż dwa flakoniki, bo Kamil gustuje w bardziej młodzieżowych zapachach.

— Dopiję colę i będę uciekać — zmieniłam temat.

— Jasne. Odprowadzę cię. A co robisz jutro?

— Muszę trochę posprzątać w domu. A później przyjdę do twojej mamy i zapytam, czy trzeba coś zrobić w ogrodzie.

— Super! Może jeszcze kiedyś wpadniesz wieczorem, to pokażę ci Syriusza.

— Dzięki, jak będę miała czas, to z chęcią. Może Kamil też się skusi.

— Kamil i Kamil — przekomarzał się Grzesiek. — Podoba ci się? — zapytał prosto z mostu.

— Kamil? No co ty!

Wzdrygnęłam się na samą myśl, że z młodszym Zielińskim mogłoby mnie połączyć coś więcej niż przyjaźń.

— Całe szczęście — odparł z ulgą.

Dopiero uczyłam się życia i nie wiedziałam jeszcze, że uczucia za nic mają siłę ludzkiej woli, tylko pojawiają się znienacka, często zupełnie nieproszone i nie można się ich pozbyć ot tak, jak niemile widzianego gościa.

Tego wieczoru Grzesiek odkrył przede mną wszystkie karty, a ja wiedziałam, że zanim się zdecydował na ten krok, stoczył katorżniczą walkę z podszeptami nieśmiałości, które nie są zbyt dobrymi doradcami. Zapukał do drzwi mojego serca bez żadnej zapowiedzi i całym sobą wypełnił nieutuloną pustkę. Przez trzynaście lat życia przewrotny los dał mi wystarczająco wiele powodów, abym znienawidziła płeć męską do końca swoich dni, ale na mojej drodze pojawili się dwaj bracia, dzięki którym poznałam uroki przyjaźni i pierwszej niewinnej miłości.

Niestety, nie cieszyłam się zbyt długo tymi relacjami, bo żadna nie udźwignęła przytłaczającego ładunku ludzkich słabości. Człowiek, podobnie jak księżyc, posiada ciemną stronę skrywaną przed światem, a nawet przed samym sobą. Jest tylko jeden sposób, by dotrzeć do mrocznych zakamarków serca i duszy i poznać, co bliscy kryją w strefie cienia. Musisz obudzić w drugim człowieku potwora. W im czulsze punkty uderzysz, tym groźniejszego bydlaka możesz się spodziewać.

Tamtego lata życie pokazało mi, że wszystko ma swoją cenę, a inwestowanie w miłość i przyjaźń, wbrew temu, co głoszą niepoprawni optymiści, niesie ze sobą spore ryzyko i dużo niepewności. A mimo to ludzie wciąż się topią w głębokich morzach odrzucenia, bo nie potrafią się w porę oprzeć łagodnemu muskaniu fal, nie chcą wrócić na ląd, zanim przypływ zatopi ścieżkę prowadzącą do bezpiecznego brzegu. Niektórzy tak bardzo pragną miłości, że są gotowi zapłacić za nią każdą cenę. Ja też bardzo jej pragnęłam, ale miałam to szczęście, że ulokowałam pierwsze niewinne uczucie we właściwej osobie.

W lipcową milenijną noc Grzesiek odprowadził mnie do domu i podziękował za wspólnie spędzony czas. Pokusił się nawet o stwierdzenie, że byłam jego amuletem, bo przegoniłam z nieba wszystkie, nawet najmniejsze obłoki.

— Może spacer z pieskami? Na przykład jutro? — zapytał, gdy się opieraliśmy o zardzewiałą siatkę otaczającą dom. — Pomogę ci ogarnąć ogród.

Gdy tylko wyszedł z tą propozycją, z podwórka dobiegło do nas euforyczne popiskiwanie. Sunia zaczęła dyszeć jak szalona, a w jej psim repertuarze emocji oznaczało to radość pomieszaną z ekscytacją.

— Teraz już chyba nie mam wyjścia — wyznałam z uśmiechem. — Gwiazda zawsze ma ochotę na spacer, a ja nie umiem jej odmawiać.

— To jesteśmy umówieni — odparł pośpiesznie, po czym delikatnie cmoknął mnie w usta.

Nie poczekał na moją reakcję, tylko pobiegł przed siebie. Ledwie musnął mi wargi, ale to wystarczyło, bym zrozumiała, dlaczego komedie romantyczne tak często kończą się tą soczystą pieszczotą.

Nastolatki często wyobrażają sobie, jak będzie wyglądał ich pierwszy pocałunek. Z misterną precyzją planują każdy szczegół scenerii towarzyszącej temu przeżyciu i umiejscawiają ten wyjątkowy akt w magicznych ramach czasowych. W roli głównej obsadzają przystojnego aktora w stylu macho. A potem życie pisze własny scenariusz, w którym piękne ogrody zamieniają się w lokalne parki, pałace w altanki działkowe, a przystojni aktorzy w pryszczatych chłopaków z sąsiedztwa.

Gdyby ktoś mi wcześniej powiedział, że to dryblas Zieliński będzie pierwszym chłopakiem, który skradnie mi całusa, popukałbym się w czoło i zaleciła, by ten ktoś poszedł po rozum do głowy. A jednak…

Nie tak dawno przestałam się bawić lalkami i czytać komiksy z Kaczorem Donaldem, aż tu nagle zaznałam gestu bliskości ukazującego miniaturowy fragment świata dorosłych. Wszystko działo się szybko, ale to szalone tempo mi nie przeszkadzało. Zakochałam się, a zauroczeni ludzie nie stosują się do limitów prędkości, tylko pędzą przed siebie, żeby nadążyć za zwariowanym rytmem miłości.

Grzesiek zniknął w otchłani nocy, a ja nie mogłam się ruszyć z miejsca. Dopiero Gwiazda przywołała mnie do porządku, kiedy dała upust niecierpliwości i zaczęła drapać o starą deskę zalegającą w kojcu. Uwolniłam sunię z metalowej klatki i obie udałyśmy się do domu. Chciałam czmychnąć niepostrzeżenie do pokoju, ale psina storpedowała ten plan, bo jak zwykle ruszała się niezgrabnie jak słoń w składzie porcelany. Gdy się znalazłam w swojej małej klitce, uzmysłowiłam sobie, jak bardzo jestem zmęczona. Mocne doznania potrafią wypompować ludzką energię do zera.

Spojrzałam w małe lusterko wiszące obok obrazu z Matką Boską Częstochowską i zobaczyłam odbicie bladej twarzy, a na niej dwa czerwone rumieńce. Rozsunęłam zasłony, żeby otworzyć okno i wpuścić do środka odrobinę świeżego powietrza. Chciałam nieco ochłonąć i uspokoić przyspieszony oddech.

Nie takiego widoku się spodziewałam. Na dobre przyzwyczaiłam się do ojcowskiej nieobecności, aż tu nagle po wielu dniach dawno niewidziany tyran uraczył nas swoją osobą. Zrozumiałam, jak zbawienny wpływ na ciało i duszę miała ta rozłąka, kiedy ujrzałam za oknem mercedesa połyskującego w świetle księżyca. Od razu ścisnęło mnie w żołądku, a słodki pocałunek wydał mi się tak odległy, jakby nigdy do niego nie doszło. Znów kierował mną strach. Zastanawiałam się, dlaczego nie ujrzałam męskich butów w przedpokoju. Czyżby ojciec zapomniał o dawnych nawykach? A może teraz odwiedzał nas już tylko jako gość?

Przypuszczałam, że rodzice wiedzieli o moim powrocie, a to za sprawą Gwiazduni. Grube pazury pupilki stukały o podłogę i wytwarzały hałas o wystarczającej liczbie decybeli, by zmącić wieczorną ciszę. Postanowiłam przełamać wewnętrzny opór i pomimo niechęci przywitać się z ojcem. Zeszłam po schodach na paluszkach jak złodziej albo mim w ciszy grający na emocjach. Sunię zostawiłam w pokoju, bo wiedziałam, że ojciec raczej za nią nie tęsknił. Poza tym narobiłaby sporo szumu, a zależało mi na dyskrecji. Zawsze istniała szansa, że usłyszę coś, co rodzice chcieli zachować w tajemnicy.

Zajrzałam do pokoju dziewczynek, gdzie jak zwykle paliła się stara lampka nocna. Zobaczyłam siostrzyczki śpiące plecami do siebie. Ola i Hania wyglądały jak syjamskie bliźniaczki. Nawet we śnie łączyła je niewidzialna więź, której szczerze im zazdrościłam. Zawsze czułam się trzecim ogniwem, niepasującym do tego idealnego duetu. Jak się okazało, poczucie odrzucenia miało uzasadnienie.

Gdy opuściłam pokój dziewczynek, udałam się w kierunku kuchni, skąd dobiegały radiowe dźwięki nie najlepszej jakości. Cichuteńko ulokowałam się jak najbliżej drzwi, zza których przedzierała się smuga światła. Na szczęście udało mi się wcześniej uspokoić oddech. Stłumiłam wszystkie naturalne odgłosy organizmu, przez co wtopiłam się w melodię nocy — tylko pozornie cichą. W rzeczywistości dźwięki bombardowały mnie z każdej strony. Stare radio, głośna lodówka, wiatr delikatnie muskający szyby… Długo można by wymieniać. Tylko modliłam się w duchu, żeby zapach dymu papierosowego po raz kolejny nie przyczynił się do mojej zguby.

Stałam jak słup soli nieopodal uchylonych drzwi, ale nie słyszałam nic poza wulgarną piosenką disco polo. Dopiero kiedy tandetna melodia dobiegła końca, dotarł do mnie basowy głos ojca.

— Wyjdziesz wreszcie z tej łazienki? — zapytał.

— Zaraz — bąknęła matka.

— Wiesz, że muszę jechać do roboty.

Po chwili usłyszałam pisk łazienkowych drzwi upominających się o naoliwienie. Od kiedy ojciec podjął nową pracę, skończył z reperowaniem domowych usterek i fuchami na telefon. Drzwi musiały poczekać na lepsze dni, kiedy w grafiku zwolni się czas na nadrobienie zaległości. Ojciec zwykle się irytował, gdy coś zaczynało szwankować, ale tym razem niesprawne drzwi pozostawił bez komentarza. Jak się okazało, nurtował go dylemat znacznie wyższej rangi.

— Powinnaś iść z tym do lekarza — rzucił nerwowo.

— Nic z tego — oznajmiła uparcie matka.

— Zobaczysz, jeszcze, kurwa, narobisz sobie biedy. Rana wygląda chujowo.

— Moja rana — bąknęła z pogardą.

Uderzyła mnie odwaga rodzicielki. Nie znałam jej od tak zadziornej strony. Nie słyszałam, by się kiedykolwiek postawiła ojcu. Zawsze potulnie podkulała ogon i ulegała patriarchalnej dominacji. Tamtego wieczoru jednak uczyniła wyjątek i odsłoniła ostre pazury. Natychmiast rozszyfrowałam, że ojciec mówił trzeźwym językiem. Trzęsłam się ze strachu przed wybuchem jego agresji. Musiałam jednak zacisnąć zęby i uspokoić ciało. Nie miałam wyboru, jeśli zależało mi na dalszym podsłuchiwaniu. W stresie ludzie popełniają błędy, a ja już wykorzystałam limit pomyłek i nie mogłam sobie pozwolić na kolejną.

A matka? Zachowywała się nieswojo, co wzbudziło mój niepokój. Mówiła szybciej niż zwykle i nie ważyła słów.

— Co niby mam powiedzieć lekarzowi? — zapytała z ironią.

— Nie wiem, kurwa. Coś wymyślisz. Przecież jesteś aktorką.

— Nawet lekarzy masz za idiotów. Popatrz na moją nogę i wymyśl chwytliwą bajeczkę. Do dzieła!

Nie mogłam uwierzyć w to, co słyszałam. Bałam się o rodzicielkę, bo igrała z wrogiem, jakby zapomniała, z kim ma do czynienia. Prowokowała go jak torreador rozjuszający byka w trakcie corridy, tylko że zamiast czerwonej płachty używała słów.

Nie potrafiłam też zrozumieć ojca, który zawsze na bieżąco tłumił odruchy oporu ze strony domowników. Tym razem nie wiedział, jak spłoszyć matkę, by się zwinęła w małą, bezbronną kulkę.

— Tobie już całkiem odjebało. Miesza ci się w głowie, bo pewnie masz za mało roboty — orzekł. — Pójdę do Elki i powiem, żeby nie sprzedawała młodej piw.

— Żałujesz mi? Myślisz, że tylko tobie się należy?

— Posłuchaj, Lidka. Mnie nie ma całe dnie, bo muszę zarabiać na chleb. Paulina sobie jakoś poradzi, bo to ogarnięta dziewczyna, ale Olka i Hania dopiero niedawno nauczyły się sznurować buty. One potrzebują mieć bata nad sobą — powiedział.

— To jakiś żart? Chcesz mnie uczyć, jak wychowywać dzieci?

— Otrząśnij się, Lidka! — wrzasnął ojciec. — I nie dotykaj tej rany, bo jeszcze ją zakazisz. Jutro jadę do Kownackiego i załatwiam ci prywatną wizytę. Przynajmniej nie będzie żadnego rozgłosu.

— A kiedy planujesz pomieszkać z nami? Mam wszystko na głowie. Gdyby nie Paulina, tyrałabym dzień i noc. Ona też potrzebuje wakacji! Kiedyś chociaż przy domu coś robiłeś, teraz nawet nie kiwniesz palcem.

— Zbliża się odpust świętej Anny. Obiecuję ci, że ten dzień spędzimy wspólnie. Może jakaś wycieczka, lody z dziewczynkami, zobaczymy…

Nie pojmowałam, dlaczego matka chciała wrócić do dawnego porządku. Jak mogła tak szybko zapomnieć o nieprzewidywalności, którą ojciec dawkował nam w hurtowych ilościach? Nie dość, że puściła w zapomnienie podłość, to w dodatku tęskniła za nią jak za dobrym słowem, szczerym uśmiechem czy czułym uściskiem. Potrzebowała sinusoidalnych wrażeń jak tlenu, a mąż dostarczał ich z nawiązką. Ja też potrzebowałam tych chorych doznań, tyle tylko, że nie zdążyłam jeszcze za nimi zatęsknić. Zawsze jednak nadchodził moment, kiedy zaczynało brakować mi adrenaliny. Wiedziałam, że — tak jak matka — wkrótce zapragnę, by rodzinny despota był w domu, a nie tylko w nim bywał.

W wakacje dwutysięcznego roku poznałam zupełnie nowy rodzaj rodzicielskiej miłości, a mianowicie — miłowanie na odległość. Kochanie nieobecnego ojca przychodziło mi znacznie łatwiej niż darzenie go uczuciami, kiedy był blisko. Nie znosiłam złościć się na niego, bo nauczono mnie, że w miłości nie ma miejsca na kompromisy, a co dopiero sprzeciwy. Liczą się ofiarne poświęcenia ze strony kobiet i dzieci. Gdy ojciec się oddalał, zapominałam o doznanych krzywdach i nie doświadczałam nowych, a to dawało chwilowy błogostan, wolność umysłu i spokój serca.

Tamtego dnia okazało się, że alkohol zmiękczał nie tylko twarde serce ojca, lecz także łagodził dystans emocjonalny, który oddzielał mnie od matki niczym niewidzialna tama. Dotarło do mnie, że od pewnego czasu taszczyłam ciężką reklamówkę z piwem nie dla ojca, tylko dla matki. Mój świat znów się rozsypał na miniaturowe kawałki, które po złożeniu nigdy nie stworzyłyby już idealnej całości. Od kiedy ojciec zaczął znikać na całe dnie i noce, oczy matki nabrały blasku, ciało energii, a dusza spokoju. Krótkie zdania rozkazujące zastąpiła soczystymi, wielokrotnie złożonymi wypowiedziami. Wyglądała inaczej, mówiła inaczej, a nawet opisywała świat z większą dozą entuzjazmu. Tak bardzo podobała mi się ta przemiana, że nie zauważyłam nawet, że kryło się za nią drugie dno.

To przerażające, ale dopiero alkohol w cudowny sposób zmieniał jałowe serca moich rodziców w organy zdolne do aktów miłości. Matka z ojcem musieli się otumaniać procentami, by dopuścić do głosu uczucia, które powinny emanować z człowieka naturalnie jak wydychane powietrze. Najwyraźniej nikt nie nauczył ich skomplikowanej sztuki kochania i bycia kochanymi. Dla mnie i bliźniaczek ich analfabetyzm emocjonalny oznaczał, że będziemy musiały uczyć się miłości na własną rękę.

Niemal każda podsłuchana rozmowa rodziców wprowadzała mnie w stan przygnębienia. Nie inaczej stało się tamtej nocy. Wróciłam do siebie po cichutku w ostatnim momencie. Gdybym się pokusiła o jeszcze chwilę szpiegowania, ojciec przyłapałby mnie na gorącym uczynku. Ledwie się znalazłam w swoim pokoju, usłyszałam trzask ciężkich drzwi frontowych, a kilka minut później warkot luksusowego mercedesa. Ojciec nie znalazł nawet chwili, by zamienić ze mną słowo. Potraktował mnie z obojętnością godną przypadkowego przechodnia na ulicy. Matka w odróżnieniu od niego wykazała się odrobiną zainteresowania. Przed północą po cichutku weszła do mojego pokoju, ale udawałam, że śpię. W rzeczywistości nie mogłam zmrużyć oka.

Gdy tylko położyłam głowę na poduszce, zapomniałam o rodzicach i powędrowałam myślami do Grześka. Raz za razem odtwarzałam w pamięci scenę naszego pierwszego pocałunku, ale nie potrafiłam się nasycić samym wspomnieniem. Potrzebowałam prawdziwych słów, realnych gestów bliskości i autentycznych uczuć. Potrzebowałam Grześka.

Myślałam jak trzynastolatka, wygłupiałam się jak trzynastolatka i jak trzynastolatka dusiłam w sobie różne żale do całego świata, choć w moim przypadku pretensje często nie były na wyrost. W lipcową noc zrobiłam ogromny krok naprzód i pozostawiłam za sobą wiek metrykalny, który nie dorównywał pogoni narzuconej przez wiek biologiczny. Formalnie byłam jeszcze dzieckiem, a nieformalnie nastolatką dojrzewającą wcześniej niż rówieśnicy.

Tamtej nocy fantazjowanie o Zielińskim sprowokowało mnie do grzechu. Uległam pokusie i zaspokoiłam roszczeniową seksualność, co przyniosło wyzwalającą ulgę. Po mistrzowsku opanowałam sztukę masażu łechtaczki, który dawał cielesną ekstazę i uwalniał na jakiś czas od piętrzących się zmartwień.

Włożyłam ciepłą dłoń do zbyt ciasnych majtek i umieściłam palce w najczulszym punkcie. Pod opuszkami wyczułam łagodny puls, a po chwili przystąpiłam do dzieła. Wystarczyło kilka łagodnych kolistych ruchów, bym się wspięła na sam szczyt rozkoszy. Nie poprzestałam na tym jednym razie. Podniecone ciało wciąż się upominało o więcej, a ja się poddałam woli zmysłów. Zaspokajałam się do chwili, aż nasyciłam seksualne żądze. Po intensywnym solowym maratonie padłam ze zmęczenia.

Miałam niespełna siedem lat, kiedy po raz pierwszy w życiu zrobiłam sobie dobrze. Pamiętnego dnia przyszłam do szkoły ledwie żywa, bo w nocy nie mogłam zmrużyć oka. Ojciec pastwił się nad matką prawie do rana, a ja się przysłuchiwałam tej awanturze z bólem serca i cierpiałam w samotności. Tego dnia czekała mnie deklamacja wiersza przed całą klasą, czego się obawiałam, bo oczy mi się kleiły ze zmęczenia. Nie wiem, jakim cudem wypowiedziałam tekst bez najmniejszego zająknięcia, tak starannie i ekspresyjnie, że nauczycielka postanowiła zakwalifikować mnie do konkursu recytatorskiego. Wraz z wyklepaniem ostatniego częstochowskiego rymu zapragnęłam, by lekcja jak najprędzej dobiegła końca. Gdy głośny dzwonek obwieścił długą przerwę, pobiegłam do szkolnej łazienki, żeby wreszcie opróżnić pełny pęcherz. Wytarłam okolice intymne szorstkim papierem, a po chwili poczułam miłe mrowienie w łechtaczce. Wszystko poszło jak z płatka. W ciągu kilku minut posiadłam umiejętność będącą niedoścignionym marzeniem wielu dojrzałych kobiet. Nauczyłam się wnikliwie słuchać potrzeb ciała i zaspokajać je w tajemnicy przed innymi.

Masturbacja stała się dla mnie lekiem na całe zło. Robiłam to w radości i smutku, w domu, w szkole i tam, gdzie akurat znalazłam intymny zakątek tylko dla siebie. Robiłam to często, bo był to najprostszy sposób na rozładowanie stresu. Jako trzynastolatka dostarczałam sobie orgazmów na życzenie, ale nie śpieszyłam się do bliskości z mężczyzną. Miałam bogate doświadczenie seksualne w pojedynkę, lecz nie byłam gotowa na to, by się cieszyć przyjemnością we dwoje. A Grzesiek rozpalił mi zmysły do czerwoności i wzbudził podniecenie, jakiego dotąd nie znałam. Po raz pierwszy w życiu dotyk wywołał u mnie dreszcze, za którymi oprócz dzikich instynktów, kryły się nieskażone uczucia.

Ludzie mają tendencję do trywializowania pierwszych miłości i przyszywania im łatek infantylnych, mało znaczących zauroczeń, ale ja nigdy nie należałam do tego obozu. Grzesiek był jedynym mężczyzną w moim życiu, którego kochałam z potrzeby serca, a nie z lęku przed samotnością. Tylko jemu zaufałam bezgranicznie i tylko on dawał mi poczucie bliskości. Przy nim czułam, że nie muszę robić nic, by zasłużyć na jego miłość. Wystarczyło, że byłam…

***

Ojciec załatwił wizytę domową dla matki w ekspresowym tempie. Musiał mieć jakieś koneksje, skoro rozchwytywany przez wszystkich doktor Kownacki, przybył do naszego domu już następnego dnia po ostrej wymianie zdań między rodzicami. Specjalizował się w leczeniu pacjentów opornych wobec zdrowego trybu życia. Nie prawił moralizatorskich kazań, tylko bez zająknięcia przepisywał leki. Ratował obżartuchów, palaczy, lekomanów, alkoholików, seksoholików i innych „holików” od przedwczesnej śmierci. Znał najmroczniejsze sekrety mieszkańców naszej wsi. Ludzie powiadali, że w sprawach pacjentów milczał jak zaklęty i ucinał wszelkie próby ciągnięcia za język, przez co od lat cieszył się niesłabnącym zaufaniem. Oczywiście wszystkie te usługi miały swoją cenę.

Niestety, milczenie nie zawsze jest złotem, a bezwarunkowa lojalność może czasem narobić więcej szkód, niż przynieść pożytku. Doktor Kownacki niejednokrotnie widział siniaki na ciałach kobiet i dzieci, ale nie notował tych widocznych śladów w karcie pacjenta.

Mówił głośno i wyraźnie, więc raczej z łatwością podsłuchałabym jego rozmowę z matką. Jednakże w dniu, kiedy przybył z wizytą, musiałam się zająć niesfornymi bliźniaczkami. Gdy dom odwiedzali jacyś goście, Ola i Hania zaczynały się popisywać i nie dawały nikomu dojść do słowa. Obiecałam matce, że przypilnuję młodszych sióstr, by nie przeszkadzały i bawiły się na dworze.

Czas, który doktor Kownacki spędził w naszym domu, wydawał mi się całą wiecznością. Kiedy wreszcie wyszedł, zbliżyłam się i spojrzałam wnikliwie na jego twarz, by odczytać jakieś emocje. Niestety, ujrzałam jedynie surowe oblicze należące do znaków rozpoznawczych doktora. Ten szpakowaty mężczyzna prawie nigdy się nie uśmiechał i zachowywał kamienne oblicze. Wyglądał na wciąż zamyślonego. Nie potrafiłam rozszyfrowywać jego nastrojów.

— Proszę pamiętać, żeby brać osłonę przy antybiotyku — odezwał się do matki, kiedy jedną nogą przekroczył już teren naszej posesji.

— Jasne, będę pamiętała — zapewniła rodzicielka tonem posłusznej uczennicy.

— Trzeba sporo wietrzyć krwawiące miejsca. Dobrze, że jest lato. Ale radziłbym uważać, bo otwarte rany często ulegają zakażeniu. A to już oznacza komplikacje.

— Będę uważała — skwitowała krótko matka, jakby chciała jak najszybciej pozbyć się pana Kownackiego z domu.

Przez chwilę wierzyłam, że złożona niegdyś przysięga Hipokratesa poruszy sumienie doktora i starszy pan pochyli się nad losem mojej matki. Doktor mógł przecież sprowadzić do naszego domu policję, która wyjaśniłaby okoliczności powstania obrażeń na ciele pacjentki, ale nie uczynił tego. Być może już wielokrotnie się przekonał, że rodzinne dramaty z przemocą w tle nie mają szczęśliwych zakończeń, bo ofiary są tak uzależnione od sprawców, że się ich czepiają jak rzep psiego ogona. Poszkodowani prawie zawsze bronią kata. Kreują mniej lub bardziej wiarygodne przebiegi wydarzeń poprzedzających lima na oku, szramy na plecach czy siniaki na nogach. Dopóki ofiary kłamią, kat może do woli nadużywać władzy i zadawać ból.

Moja matka była mistrzynią gry aktorskiej i blefu, ale jej nogę znaczyła prawdziwa rana. Nie miałam wątpliwości, że została skrzywdzona.

Rozdział 17
Jest pani kochana!

Kochałam Boga z całych sił i nawet w najmroczniejszych momentach życia nie wątpiłam w Jego istnienie. Modliłam się dwa razy dziennie i często przyjmowałam komunię świętą, choć sumienie prawie zawsze miałam splamione grzechem. Nie postrzegałam Boga jako surowego sędziego, tylko przyjaciela, który jest przy mnie bez względu na wszystko. Ta niewidzialna więź dodawała mi sił w chwilach, kiedy ścieżkę życia zaczynały porastać ostre kolce. Szczera wiara pchała mnie wciąż do przodu w wyścigu o lepsze życie. A gdy coś nie szło zgodnie z planem, a zdarzało się to dość często, przekonywałam samą siebie, że najwidoczniej Stwórca tak chciał. Żyło mi się znośniej, gdy uznawałam, że to, co mnie spotyka, nie jest dziełem przypadku, tylko wolą Opatrzności. Gdy nadawałam przeciwnościom jakiś sens, to nie staczałam się na dno, tak jak czynili to ludzie próbujący znieczulać swój ból. Podczas gdy ja wychodziłam z bolączek pokiereszowana, oni ledwie pozostawali przy życiu lub zbyt wcześnie odchodzili z tego padołu.

Milenijny odpust ku czci świętej Anny — z racji wyjątkowej daty — miał na długo zapaść w pamięci wiernych. W tamtych latach parafianie rwali się do pracy na rzecz kościoła, a najmłodsi nie mogli się doczekać dekorowania domów kolorowymi wstążeczkami. Już na kilka tygodni przed odpustem gospodynie planowały, jakimi specjałami poczęstują przybyłych gości i samego proboszcza uchodzącego w lokalnej społeczności za wybrednego degustatora. Mężczyźni też nie próżnowali i wspólnymi siłami odnawiali kościół. W ruch szły farby, pędzle, młotki, gwoździe, drabiny i cała masa drobnych narzędzi budowlanych.

Dzieci przychodziły na próby, by do perfekcji opanować wyznaczone role w tej niezwykłej uroczystości. Dziewczynki w nieskończoność ćwiczyły pieśni i recytację wierszy na cześć patronki naszego kościoła. Rywalizowały przy tym między sobą i wzajemnie się przekrzykiwały, przez co pani katechetka musiała je wciąż strofować. Chłopcy też brali udział w tych absorbujących próbach. Ci, którzy nie służyli do mszy, uczyli się dostojnego marszu, który odtwarzali później w trakcie procesji na znak hołdu dla świętej Anny.

Przygotowania do odpustu łagodziły spory, jednoczyły rodziny i przyjaciół, a nawet sprzyjały nowym miłościom. Ludzie zawsze znajdowali czas, by pracować na rzecz wspólnoty. Nawet jeśli mieli mnóstwo własnych obowiązków, to rzucali wszystko i pędem biegli do kościoła, bo każde dodatkowe ręce do pracy były na wagę złota.

Wytężone przygotowania ruszyły w połowie lipca, ale jak to zwykle bywa, najwięcej obowiązków pozostało na sam koniec. Wraz z upływem kolejnych dni atmosfera stawała się coraz gęstsza.

Nigdy się nie migałam od przygotowań do tego święta, dlatego lipcowe popołudnia dwutysięcznego roku w pełni zarezerwowałam dla parafii. Tylko nieliczne dzieci z naszej wsi wyjeżdżały gdzieś na wakacje, bo bieda wciąż zaglądała do kieszeni naszych rodziców. Należałam do większości, czyli musiałam się obejść bez letnich wyjazdów, ale dla nas, ubogich nastolatków, spędzanie wakacji w domu nie oznaczało katastrofy. Wystarczyła krótka komenda, a nasze grono jednoczyło się w zwarty szereg gotowy na podbój świata. Wspólnymi siłami wypędzaliśmy z naszej wsi rutynę i zastępowaliśmy ją wizjonerskimi pomysłami. Dzięki nam odpust świętej Anny co roku zyskiwał na jakości, bo nie spoczywaliśmy na laurach, tylko prześcigaliśmy się między sobą w przełamywaniu schematów. Proboszcz był otwarty na propozycje, o ile nie pozostawały w sprzeczności z dekalogiem.

Tamtego roku szykowaliśmy coś naprawdę wyjątkowego. Ksiądz Maciej, ku niezadowoleniu organistki, zgodził się powierzyć nam — lokalnej grupie wyrostków — przygotowanie oprawy muzycznej do mszy odpustowej. Nie chcieliśmy zmarnować takiej okazji, bo w naszym gronie znajdowało się kilka muzycznych talentów. Postanowiliśmy wykonać nowe aranżacje starych patetycznych pieśni i zaśpiewać je przy akompaniamencie gitary i saksofonu. Chcieliśmy zaskoczyć parafian, dlatego próby organizowaliśmy w tajemnicy przed wszystkimi. Sołtys udostępnił nam budynek, w którym przed kilkunastoma laty mieściła się świetlica wiejska, a obecnie znajdowało się składowisko różnych gratów. Śpiewaliśmy i graliśmy na instrumentach pośród zakurzonych piłek, zniszczonych mioteł, sztucznych drzewek czy połamanych krzeseł. Wszyscy jednak mieliśmy wspólny cel rozświetlający nasze twarze na tle brudnych ścian i zakurzonych bibelotów. Pragnęliśmy poczuć się ważni i docenieni. Nie tylko zmieniliśmy miejsce prób, lecz także przywitaliśmy nowego członka podwórkowej ekipy. Grzesiek zupełnie nie pasował do tego środowiska. Wyglądał jak wielobarwny ptak, który trafił do grona wróbli tylko dlatego, że zgubił drogę do ciepłych krajów. Wyróżniało go prawie wszystko, począwszy od modnego ubioru, a skończywszy na sposobie wysławiania się i podawania ręki na przywitanie. Z wsią łączyło go tylko tyle, że mieszkał na jej terenie. W mieście znajdowały się jego szkoła, fast foody, do których miał słabość, sklepy z katalogową odzieżą, basen i kina. Każdego dnia miał na wyciągnięcie ręki to, co ja otrzymywałam jedynie od święta. A wybrał wiejską ciszę i skromną dziewczynę.

Im większa grupa, tym większa kompilacja ludzkich osobowości, a to zawsze prowadzi do pojawienia się sympatii i antypatii. Kilku chłopaków z „kościelnej” paczki od samego początku nie zaakceptowało Zielińskiego, ale się tym nie przejmowałam, bo pozostała część męskiej ekipy uznała go za „swojego”. Dziewczyny przyjęły nowego kolegę z jednogłośnym entuzjazmem. Prawie wszystkie walczyły o jego uwagę, ale z mizernym skutkiem. Mój chłopak, podobnie jak ja, był na bakier z asertywnością i nie wiedział, jak się uwolnić od namolnych umizgów.

Razem z Grześkiem postanowiliśmy, że nikomu nie wyjawimy prawdy ukrytej w naszych sercach. Stwarzaliśmy pozory koleżeństwa, a gdy zostawaliśmy sam na sam, spoglądaliśmy na siebie z czułością, a nasze dłonie zastygały w miękkim uścisku. Zależało nam, żeby utrzymać niewinne uczucie w tajemnicy. Postanowiliśmy zrobić wszystko, by w oczach pani Kasi uchodzić za parę przyjaciół. Nie chwaliliśmy się, gdzie spędzamy lipcowe popołudnia. Mówiliśmy tylko, że idziemy „zrobić obchód po wsi”.

Grzesiek powiedział mi pewnego dnia, że pani Kasia stroni od kościoła, a wiarę przypisuje słabym ludziom. Z jakiegoś powodu zgodziła się jednak na złożenie ofiary z najpiękniejszych kwiatów w swoim ogrodzie. Być może chodziło tylko o zaspokojenie próżności i wzbudzenie cudzego podziwu nad dziełem własnych rąk? A może za tą decyzją kryło się jakieś boskie tchnienie? Nie umiałam odpowiedzieć sobie na te pytania.

Wiedzieliśmy, że ciągłe ukrywanie się przed panią Kasią nie będzie łatwe, bo ciężko o skuteczny kamuflaż, gdy obserwuje nas ktoś, kto rzadko mylnie ocenia cudze motywacje. Musieliśmy zachować czujność. Nie opuszczało mnie przeczucie, że Grzesiek obawiał się matki z jeszcze jednego powodu, ale nie mówił o tym otwarcie, bo nie chciał mnie zranić. Zawsze w pierwszej kolejności dbał o mój komfort, a dopiero później o swoje dobro. Podejrzewałam, że nurtowało go, czy matka pomimo nieukrywanej sympatii do mnie zaakceptowałaby fakt, że zajęłam szczególne miejsce w życiu jej syna. Pani Zielińska nigdy nie kryła wysokich aspiracji względem przyszłości dzieci. Z pewnością planowała dla nich wyjątkowe życie na bardzo wysokim poziomie, a ja się nie wpisywałam w kanony bogactwa. Co prawda miałam bardzo duże ambicje przekładające się na dobre oceny i szansę zdobycia solidnego wykształcenia, ale brakowało mi tego, co jest niezbędne do osiągnięcia sukcesu. Nie miałam normalnego domu.

Marzyłam o studiach i niezłej pracy, aby uchronić swoją przyszłość przed niedostatkiem. Pielęgnowałam te pragnienia i wciąż podążałam ich tropem. Bałam się, że jeśli raz zboczę z wyznaczonej ścieżki, to już nigdy na nią nie powrócę. Niestety napotykałam na wiele przeszkód. Bieda ciągle podcinała mi skrzydła i zmuszała do twardego stąpania po ziemi. Nie wiedziałam jeszcze, że brak pieniędzy to w gruncie rzeczy najmniej niszcząca cząstka ubóstwa. Nikt nie wyjawił mi sekretu, że nędza to stan umysłu, który mocno trzyma człowieka w ryzach i nie pozwala zrobić kroku naprzód. Niewola rozumu to najgroźniejsze sidła, w jakie może wpaść człowiek.

Ciekawiło mnie, czy pani Kasia witałaby mnie wciąż tak samo radośnie, gdyby się dowiedziała, że stałam się kimś więcej niż przyjaciółką domu i pomocnicą w pracach ogrodowych. Czy uśmiechałaby się równie często, wiedząc, że Grzesiek zakochał się we mnie, choć mógł ulokować pierwsze uczucie w lepiej rokującej dziewczynie?

Tego lata uzyskałam odpowiedzi na te pytania. Bardzo mnie zaskoczyły.

***

Dni poprzedzające odpust ku czci świętej Anny upływały bardzo szybko, choć w poprzednich latach dłużyły się niemiłosiernie. Obecność Grześka zrobiła swoje. W dobrym towarzystwie czas zawsze pędzi sprintem, choć chciałoby się, by wskazówki zegara stanęły w miejscu.

Pani Kasia coraz częściej uskarżała się na pooperacyjne bóle i za radą lekarza musiała zrezygnować z ogrodniczej aktywności. Okrutnie z tego powodu ubolewała i zaszywała się na całe dnie w luksusowej willi. Dobrze, że kilka razy w tygodniu przyjeżdżała do niej sympatyczna rehabilitantka, bo dzięki temu zachowywała minimalny kontakt ze światem. Obiecałam, że zadbam o każdą najmniejszą roślinkę i każde, nawet najbardziej wątłe źdźbło trawy w jej zielonym imperium. Grzesiek też ofiarował pomoc i o dziwo uzyskał aprobatę matki. Okazało się, że człowiek znajdujący się w potrzebie, nie gardzi żadnym wsparciem.

Kamil nie potrafił przemóc niechęci wobec ogrodu, dlatego obiecał matce, że zajmie się czymś innym, a mianowicie drobnymi pracami domowymi. Lista jego obowiązków wyglądała bardzo mizernie na tle wykazu moich powinności. Musiał raz dziennie wynieść śmieci i posprzątać kupy Borysa, nie groziło mu więc zhańbienie się robotą. Nic zatem dziwnego, że gosposia, która pojawiała się u państwa Zielińskich średnio cztery razy w tygodniu, miała sporo na głowie. Na szczęście odkąd Grzesiek zauważył, że moje wakacje nie polegają tylko na beztroskim zbijaniu bąków, zmienił podejście do mało przyjemnych codziennych powinności. Gdy tylko gosposia pojawiała się w domu, od razu zakasywał rękawy i jej pomagał. Nie dało się ukryć, że sprzątał bardzo dokładnie i szło mu to jak z płatka.

A Kamil, jak to Kamil, nie wychylał się zbytnio przed szereg i robił tylko to, co musiał. Kiedy udało mu się odhaczyć zadania z listy, jeździł na rowerze do miasta i znikał na wiele godzin. Wracał późnymi popołudniami, a mnie traktował jak powietrze.

Po tym, jak wystawił mnie do wiatru i pojechał do kolegi, kiedy mieliśmy oglądać filmy, na każdym kroku dawał mi do zrozumienia, że w pełni zasłużyłam na takie traktowanie. Nie okazałam jednak cienia skruchy, bo wyleczyłam się z resztek wyrzutów sumienia. Uznałam, że nadejdzie dzień, kiedy w końcu odpuści i zaczniemy rozmawiać jak dawniej. Poza tym po raz pierwszy w życiu fochy najlepszego przyjaciela działały na moją korzyść. Przynajmniej nie musiałam się tłumaczyć, dlaczego zamiast oglądać film, wolę „gapić się w durne niebo”.

Wkrótce wyszło na jaw, że popełniłam błąd, określając zagrywki Kamila „fochami”. Myślałam, że ludzie bez skrupułów istnieją tylko na szklanym ekranie. Przekonałam się jednak, że czarne charaktery stąpające beztrosko po ziemi bywają znacznie podlejsze niż fikcyjni bohaterowie.

***

Proboszcz w ostatniej chwili przeniósł nasze liturgiczne święto na pierwszą niedzielę przypadającą po dwudziestym szóstym lipca. Wszystkich niezmiernie to ucieszyło. W dni robocze dorośli żyli obowiązkami, a chwile wytchnienia odkładali na weekend. Ksiądz Maciej wiedział o tym, dlatego postanowił przełamać dotychczasowy schemat i nie trzymać się sztywno kalendarzowej daty. Uznał, że uroczystość odbędzie się w dniu, w którym Stwórca odpoczywał. Parafianie mieli odpoczywać razem z Nim.

Mieszkańcy naszej wsi celebrowali ceremonie religijne w szczególny sposób. Wszyscy — bez względu na wiek, płeć i status materialny — wyglądali na mszy niewinnie, jak przystało na ukochane owieczki Boże. Ta pokrzepiająca atmosfera czystości towarzyszyła wiernym do zakończenia liturgii. Poza murami świątyni parafianie przestawiali się na doczesny tryb funkcjonowania, co oznaczało, że wpuszczali do swojego życia grzech. Po duchowej uczcie dla duszy zasiadali przy masywnych drewnianych stołach zastawionych tłustymi potrawami i zaczynali dopuszczać do głosu cielesne zachcianki. Biesiady wieńczące parafialne uroczystości corocznie odbywały się tuż obok kościoła, na pokaźnym placu przy świetlicy wiejskiej. Mieszkańcy uwielbiali to miejsce, bo kojarzyli je głównie z dobrą zabawą do białego rana.

Na odpustowych ucztach ludzie mogli jeść do woli, a pomimo to nigdy się nie zdarzyło, by zabrakło specjałów przygotowanych przez Koło Gospodyń Wiejskich. A gdy wszyscy objedli się za wszystkie czasy, mężczyźni luzowali ciasne krawaty, a kobiety sprawdzały, czy nie poplamiły odświętnych garsonek w pastelowych kolorach. Nad salwami śmiechu unosiła się bomba zapachowa złożona z aromatu tanich perfum, grillowanych kiełbasek i świeżo skoszonej trawy. Biesiadnicy przesiąkali tą wonną mieszanką i zabierali ją ze sobą do domu.

Moi rodzice wyróżniali się w tym odświętnym tłumie, bo ignorowali modowe konwenanse. Matka nosiła długie zwiewne sukienki, a ojciec, nawet jeśli zmusił się do włożenia eleganckiej koszuli, za żadne skarby nie chciał przywdziać spodni w kant. Wcale mu się nie dziwiłam, bo też lepiej się czułam w luźnej bluzie i trampkach niż w odświętnej bluzce i ciasnych trzewikach z ekoskóry. W przeciwieństwie do rodziców decydowałam się jednak męczyć w niewygodnym stroju, bo zależało mi na corocznym czynnym udziale w uroczystości. Pani katechetka nie dopuściłaby mnie do ołtarza w koszulce i sportowych butach, dlatego co roku zabierałam ze sobą worek z ciuchami na zmianę i przebierałam się tuż po mszy.

W trakcie corocznych odpustowych przyjęć jedni śmiali się głośno i żartowali, drudzy wręcz przeciwnie — żalili się na kiepską sytuację gospodarczą i nieuczciwość polityków. Nastroje w dużej mierze zależały od ilości wypitego alkoholu. Dopóki ksiądz Maciej znajdował się w pobliżu, nikt się nie odważył postawić butelki na stole. Proboszcz czytał jednak w męskich umysłach jak w otwartej księdze i rok w rok opuszczał niepostrzeżenie grono świętujących, gdy zabawa zaczynała się rozkręcać. W czasie, gdy panowie dbali o regularne napełnianie i opróżnianie kieliszków, kobiety zajmowały się plotkami, dzieci beztrosko biegały po murawie, a młodzież zrywała zakazane owoce. Nastolatkowie poznawali słodycz pocałunków, gorycz piwa i duszący dym papierosowy. Wszystko, co pierwsze, zapamiętywali na długo, a każdy kolejny raz był już tylko mniej doskonałą kopią pierwowzoru.

My, mieszkańcy maleńkiej wsi gdzieś w Polsce, zakotwiczaliśmy się w „tu i teraz” i płynęliśmy z nurtem beztroskiego czasu. Potrafiliśmy się cieszyć z małych rzeczy i szeroko otwierać drzwi do naszych serc, by wpuścić tam jak najwięcej szczęścia. W smutku i bólu odnajdywaliśmy pokrzepienie. Nie użalaliśmy się nad sobą, tylko braliśmy z życia to, co najlepsze.

***

Milenijny rok, wbrew temu, co zapowiadali pseudowróżbici, nie wywrócił światowego porządku do góry nogami. Nie wdarł się żaden chaos, nie wybuchła kolejna wojna światowa, nikt nie wynalazł lekarstwa na raka. Najwięksi radykałowie spośród samozwańczych proroków głosili, że w dwutysięcznym nadejdzie koniec świata. Nigdy się nie zagłębiałam w tego rodzaju przepowiednie i szczerze wierzyłam w biblijne przesłanie, zgodnie z którym „nikt nie zna dnia ani godziny”.

Był dopiero koniec lipca, a ja już podsumowałam ten rok jako udany. Z góry założyłam, że przyszłe miesiące okażą się dla mnie równie łaskawe, co poprzednie. Stan zakochania powodował, że automatycznie wymazywałam z umysłu czarne myśli i niekorzystne scenariusze. Poza tym Grzesiek zarażał optymizmem, który z każdym dniem udzielał mi się coraz mocniej. Zupełnie zapomniałam, że to, co dobre zwykle szybko się kończy. Nie spodziewałam się, że wkrótce zawisną nade mną czarne chmury, których nie będę umiała przegonić.

***

W sobotni wieczór nic nie wskazywało, że niedzielny poranek wstanie lewą nogą i przywita wszystkich deszczem. W późnym wydaniu wiadomości pogodynka zapowiedziała jedynie spadek temperatury o kilka stopni, ale nie napomknęła o obfitych deszczach. Gdy ujrzałam liczne kropelki spływające po szybie, pomyślałam, że Bóg spłatał parafianom niezłego figla i postanowił sprawdzić, czy Jego owieczki potrafią się radować także w niesprzyjających warunkach. Powinnam była skakać z radości, że ciągłe modlitwy o deszcz wreszcie zostały wysłuchane, ale tylko nerwowo zacisnęłam zęby. Gdy spojrzałam na granatowe niebo, przestałam się łudzić, że słońce tego dnia wynurzy się jeszcze zza chmur. Zapowiadało się na pogodową katastrofę.

Dzień wcześniej naszykowałam sobie białą sukienkę, którą dostałam od mamy na urodziny. Rzadko otrzymywałam prezenty, bo rodzice nie mieli na nie funduszy i wciąż twardo stali przy zasadzie nieprzyjmowania podarunków od obcych. Kiecka pasowała na mnie jak ulał, co już stanowiło powód do radości. Niski wzrost i bujne piersi nie wpisywały się w kanony typowej figury nastolatki, dlatego razem z mamą spędzałyśmy w lumpeksach naprawdę sporo czasu, żeby znaleźć coś, co będzie dobrze na mnie leżało. Najczęściej wybierałyśmy ciuchy, które nadawały się do krawieckiej przeróbki. Rodzicielka szyła mi ubrania na miarę. Biała sukienka nie pochodziła z wtórnego rynku odzieżowego, bo miała doczepioną metkę z ceną. Zastanawiałam się, skąd matka wzięła tyle pieniędzy, żeby kupić mi to cudeńko. Czasami potrafiła mnie naprawdę miło zaskoczyć. Traktowałam nowy nabytek jak trofeum wymagające szczególnej pielęgnacji. Sukienka cierpliwie czekała na specjalną okazję, a kiedy ta się wreszcie nadarzyła, deszcz zniweczył wszystkie plany i pogrzebał marzenie o pokazaniu się w wytwornym stroju.

Myślałam, że brzydka pogoda okaże się jedynym utrapieniem tego dnia. Czekały na mnie jednak znacznie gorsze i dotkliwsze w skutkach niespodzianki.

Około ósmej rano usłyszałam donośne pukanie do drzwi. Gwiazdunia poderwała się na równe nogi jak żołnierz wybudzony w środku nocy ze smacznego snu. Nie popędziłam na dół, żeby sprawdzić, kto przyszedł, tylko cierpliwie nasłuchiwałam odgłosów dobiegających z parteru. Raz po raz docierały do mnie śmiechy bliźniaczek pomieszane z surowym przywoływaniem ich do porządku.

Ojciec dotrzymał obietnicy i postanowił spędzić z nami święto parafialne. Przyjechał do domu w sobotę, późnym wieczorem, i już od progu zaczął nas ustawiać do pionu. Nie znosiłam, kiedy mówił protekcjonalnym tonem szefa. Kochałam ojca, a zarazem lubiłam, gdy nie znajdował dla mnie czasu. Podejrzewałam, że on sam też lepiej funkcjonował bez rodziny. Nasza żeńska czwórka doprowadzała go do szewskiej pasji, bo wciąż miała babskie pretensje i wpadała w jakieś tarapaty. Czułam się trochę jak kula u nogi. Gdy spoglądałam w lustro, zastanawiałam się, czy tylko ja przysparzałam tyle zmartwień, czy jest to domena wszystkich nastolatków. Nigdy nie przeżyłam buntu stosownego do wieku, co było luką rozwojową, której nie potrafiłam zapełnić niczym przez wiele lat. Nie wyznaczyłam własnych granic, każdy więc mógł wejść z butami w moje życie. Ludzie robili ze mną, co tylko chcieli, jeśli choć trochę znali sztukę manipulacji. Ulegałam jej z łatwością.

Ojciec zawsze dokładał wielu starań, bym uwierzyła, że na miłość trzeba zasłużyć, dlatego kiedy już pojawiał się w domu, zamieniałam się w „niewidzialne” dziecko, bo tylko takie nikomu nie wadzi. W niedzielny, lipcowy poranek, też wolałam nie wychodzić przed szereg i zostać w swoim pokoju do chwili, aż surowy sędzia upomni się o rozmowę. Czekałam cierpliwie na komendę.

— Paulina, chodź na dół! — krzyknął chwilę po tym, jak ktoś wszedł do naszego domu.

— Już idę!

Ojcowskie polecenia wykonywałam natychmiastowo. Narzuciłam na siebie rozciągnięty szlafrok i pognałam po schodach z nadzieją, że zaraz będę mogła wrócić do siebie.

— Dzień dobry, Paulinko — powitała mnie pani Grażynka, łkając. — Spójrz… — Otworzyła przede mną ściśniętą dłoń, w której trzymała zwiędniętą różę.

— Co się stało? — zapytałam poruszona.

— Myślisz, że ta kobieta zrobiła to specjalnie?

— Ale ja nie wiem, o co chodzi… — wydukałam nerwowo, choć powoli zaczął docierać do mnie powód rozpaczy pani Grażynki

— Znam się na różach. Nigdy nie spotkałam się z tym, żeby zwiędły w ciągu jednej nocy. Wsadziłam je do wody i schowałam na noc w chłodnej piwnicy — powiedziała, z ledwością łapiąc oddech.

— Może w wodzie był jakiś syf? — wtrącił grubiańsko ojciec.

— Mam dobrą wodę w studni. Nie ma mowy, żeby zawierała jakieś szkodliwe bakterie czy metale. Czym teraz przyozdobię feretron?

— Pójdziemy do pani Kasi po nowe róże — zaproponowałam.

— Ja nie wiem, czy to dobry pomysł… — powiedziała niepewnie pani Grażynka.

— Dlaczego? Pani Zielińska na pewno się zgodzi.

— Wlałam do kwiatów tę odżywkę do róż, którą mi dałaś.

— To chyba dobrze?

— Sama nie wiem. Coś mi mówi, że kwiaty zwiędły właśnie z jej powodu.

— Myśli pani, że…? — zastanawiałam się na głos.

— Ta cała pani Kasia nie chodzi do kościoła. Może zrobiła to celowo?

— Nieee. To niemożliwe.

— Nie złapałam nikogo za rękę, ale jestem pewna, że ktoś maczał w tym palce.

— Paulinka, przepraszam, że się wtrącę — usłyszałam głos matki. — Do trzynastej jest jeszcze trochę czasu. Możesz pomóc w udekorowaniu feretronu.

— Ale skąd weźmiemy kwiaty? — lamentowała pani Grażynka.

— Może Paulinka ma rację? — kontynuowała matka. — Idźcie po kwiaty do Kaśki. Ma ich pod dostatkiem. Niech pani się już nie przejmuje tymi różami. Szkoda nerwów.

Pani Grażynka po dłuższej namowie zgodziła się pójść ze mną. Zapewniłam zdenerwowaną kobietę, że pani Zielińska nigdy nie posunęłaby się do czegoś takiego, chociażby z powodu ogromnej sympatii do roślin. Nawet przez chwilę nie wątpiłam w niewinność swojej mentorki.

Pani Kasia przywitała nas w przepięknym satynowym szlafroku, tak długim, że wlókł się po podłodze niczym tren sukni ślubnej.

— Dzień dobry. Przepraszam, że tak wcześnie — zaczęłam niepewnie.

— Obudziłyście mnie, ale to nic — odparła kobieta, ziewając.

— Bo… my… — zaczęłam niezdarnie szukać słów.

— Kwiaty szlag trafił. — Pani Grażynka wyręczyła mnie w przekazaniu smutnej wiadomości.

— Jak to szlag trafił? — zapytała pani Kasia.

— Wszystkie zwiędły, a liście zżółkły.

— To niemożliwe.

— Niech pani sama spojrzy — powiedziała pani Grażynka z nutą irytacji w głosie i pomachała przed nosem pani Kasi tą samą zmarnowaną różą, którą pokazała mi wcześniej w domu. –Wszystkie tak wyglądają.

— Jakim cudem?

— No właśnie. Niech pani mi powie, jakim cudem… Może dała mi pani za dużo odżywki? — spekulowała.

— Błagam panią — odpowiedziała pani Zielińska z przekąsem. — Od lat pielęgnuję róże. Myśli pani, że nie wiem, ile odżywki potrzebują kwiaty?

— Może pomyliła pani odżywkę z jakimś innym specyfikiem?

— Moim zdaniem za dużo sobie pani pozwala. Bezinteresownie zerwałam najpiękniejsze kwiaty, a teraz taka podzięka.

— Niech się panie nie kłócą — odezwałam się nagle, by powstrzymać wiszącą w powietrzu awanturę.

Pani Zielińska niespodziewanie zamknęła nam drzwi przed nosem. Nie powiedziała, że mamy sobie iść, postanowiłyśmy zatem poczekać na dalszy bieg wydarzeń. Schowałyśmy się pod złotą markizą i przysłuchiwałyśmy, jak krople deszczu wystukują finezyjne rytmy nad naszymi głowami.

Pani Kasia wróciła po kilku minutach, trzymała w dłoni białą plastikową butelkę z zielonym korkiem.

— Co to za butelka, Paulinko? — zapytała ostentacyjnie.

— Sporządza pani w niej roztwór odżywki z wodą — odparłam niezwłocznie.

— Stosuję ten specyfik od lat. Sprowadzam go z zagranicy, bo to naprawdę najlepszy upiększacz do kwiatów, jaki znam.

— W takim razie chyba rzuciła pani jakiś zły czar na te róże — wycedziła przez zęby pani Grażynka.

— Na początku byłam na panią zła, ale teraz najzwyczajniej w świecie szkoda mi pani. Schyłek dwudziestego wieku, a poglądy rodem ze średniowiecza. — Pani Kasia nie pozostała dłużna wobec kąśliwej uwagi kobiety.

Wszystko zmierzało do tego, że pani Zielińska w końcu straci cierpliwość i nawet nie zechce wysłuchać, po co właściwie przyszłyśmy. Musiałyśmy zdobyć nowe kwiaty, a moja towarzyszka robiła wszystko, aby zaleźć za skórę naszej dobrodziejce. Pani Kasia nie pozwoliła jednak, by złość wzięła górę nad rozsądkiem, i jak zwykle pokazała się z elokwentnej strony. Postanowiła raz na zawsze rozwiać podejrzenia rzucone w jej kierunku.

— Udowodnię pani, że ta odżywka nie jest jakąś przeklętą miksturą niszczącą kwiaty — powiedziała spokojnie, po czym podeszła do przepięknej hortensji nieopodal drzwi. Następnie wlała do donicy sporą dozę płynu z białej butelki. — To hortensja Schneeball. Najpiękniejsza biała dama spośród wszystkich królowych śniegu na tej ziemi. Jedna z moich ulubienic. Czy trochę panią uspokoiłam?

— Pani Kasiu — odezwałam się nieproszona. — Czy dałaby nam pani nowe kwiaty na przystrojenie feretronu? Jakiekolwiek…

— Jasne, że tak — odparła z uśmiechem.

— Jest pani kochana!

— Paulinko, nigdy bym ci nie odmówiła. Tyle mi przecież pomagasz. Co ja bym bez ciebie zrobiła?

Pani Grażynka uznała, że jeśli róże zwiędły w tajemniczych okolicznościach, to widocznie Pan Bóg zaplanował, że feretron powinny zdobić inne kwiaty. Pozwoliła, abym to ja wybrała, które rośliny dodadzą blasku figurce świętej Anny.

Zdziwiło mnie, że przezorna kobieta zaufała mi po raz drugi. Nie ucieszyłam się jednak z tej nobilitacji, ponieważ znajdowałam się w rajskim ogrodzie pełnym kwitnących perełek, które wabiły bajkowymi kolorami, delikatnymi szmaragdowymi liśćmi, a niektóre kusiły jeszcze cudownym zapachem drogich perfum. Tu nie dało się wybrać, bo urok tkwił w każdej bez wyjątku roślinie. Musiałam jednak wskazać najpiękniejszą z najpiękniejszych, co okazało się dla mnie mentalną torturą.

Czas płynął szybko, a więc z każdą upływającą minutą ciążył na mnie coraz większy przymus wyłonienia zwycięzcy. Postawiłam na klasyczne piękno. Wybrałam słoneczniki ozdobne Henry Wilde o złocistożółtych płatkach i kontrastujących z nimi ciemnych środkach. Już na sam widok kwiatowych słoneczek robiło mi się ciepło na sercu. Spośród szerokiej palety barw to właśnie jaskrawa żółć zawsze pozytywnie nastrajała mnie do życia. Postanowiłam przełamać nostalgiczny szum deszczu i czarno-białe otoczenie kolorem przywodzącym na myśl najbardziej egzotyczne zakątki świata. Ten dzień na to zasługiwał.

Pani Kasia wręczyła mi nożyce do cięcia kwiatów, a ja posłusznie wykonałam niechcianą egzekucję. Kiedy ułożyłam ścięte słoneczniki w bukiet, na twarzy pani Grażynki wreszcie zagościł uśmiech. Przystrojenie feretronu musiało wiele dla niej znaczyć. Pewnie sądziła, że parafianie przez całą mszę będą skupiali się na skromnym wizerunku świętej Anny otulonym kwiatową kompozycją. Z moich kilkuletnich obserwacji wynikało jednak, że ludzie przychodzący do kościoła w równej mierze interesowali się wizerunkami świętych, co sobą nawzajem. Wystrojone kobiety lustrowały długość spódnic koleżanek i kręciły głowami, gdy brakowało tych kilku centymetrów, które zasłoniłyby obnażone kolana. Mężczyźni w średnim wieku spoglądali ukradkiem na młode mieszkanki wsi, które tryskały urodą jeszcze nienadgryzioną przez ząb czasu. Dzieci wierciły się w pierwszych ławkach i patrzyły na wszystkie strony do chwili, aż jakaś starsza pani nie straciła cierpliwości i nie zrugała za niepoprawne zachowanie. Nawet ministranci nie potrafili długo oprzeć się pokusie zerkania na rówieśniczki, które w świąteczne dni czarowały pięknie wyczesanymi rozpuszczonymi włosami i eleganckimi krótkimi sukienkami. W kościele znajdowało się mnóstwo wabików odwracających uwagę od krzyża. Zastanawiałam się, ilu ludzi po zakończeniu mszy pamiętało, o czym było Słowo Boże. A jeśli ludzka pamięć jest tak wybiórcza i skupia się głównie na czubku własnego nosa, to czy ktoś zachowa na dłużej wspomnienie kwiatów, które w milenijnym roku utworzą kolorowy dywanik dla naszej patronki?

Pani Grażynka nie miała pojęcia, że przez ostatnie lata precyzyjnie opisywałam kompozycje kwiatowe będące dziełem jej rąk. Dostrzegałam najmniejsze detale, dlatego nie pozostawałam obojętna na kolory, ułożenie liści czy stopień rozwinięcia pąków. Kreowałam na kartkach słowne obrazy, które pozwalały przenieść się w czasie do wybranych momentów. Odtwarzałam krajobrazy, twarze, rzeczy, ale nigdy nie udało mi się przywołać emocji bez naruszenia ich delikatnej struktury. Przekonałam się, że wspomnienia z dobrymi uczuciami w tle po latach blakną, a te ze złymi — rosną w siłę jak autorytarni mocarze. Zrozumiałam, że rekonstruowane uczucia mają niewiele wspólnego z przeszłością, a czasem nawet zakrzywiają i zmieniają jej sens.

***

Podążyłam za sugestią matki i pomogłam pani Grażynce przystroić feretron. Stworzyłyśmy kompozycję, która odebrała świętej nieco skromności, a dodała odrobinę luksusu. Spisałyśmy się na medal i miałam szczerą nadzieję, że mieszkańcy wsi docenią naszą pracę choćby dobrym słowem. Pani Grażynka kochała pochwały. Za każdym razem, kiedy powiedziałam jej jakieś miłe słowo, w oczach kobiety pojawiały się iskierki szczęścia. Lubiłam przeganiać smutek z ludzkich twarzy i w trakcie tworzenia kwiatowych dekoracji zalałam kobietę falą pochlebstw. Wspólnie spędzany czas upływał nam niezwykle miło, dlatego w pewnej chwili straciłyśmy rachubę i przestałyśmy spoglądać na zegar. Dopiero pan Feliks, który przyjechał odebrać przystrojony feretron, przywołał nas do porządku.

Prędko pobiegłam do domu, bo została godzina do mszy, a ja w starym dresie wyglądałam, jakbym właśnie zabierała się do porządków. Musiałam naprędce wymyślić jakąś alternatywę dla białej sukienki. Wybór padł na granatową plisowankę, białą bluzkę i krótką kurteczkę z ekoskóry. Nie lubiłam rajstop, ale pogoda nie pozostawiła mi wyboru.

Rozdział 18
Miłość zwycięża wszystko

Kościół to jedno z nielicznych miejsc na ziemi, gdzie rodziny regularnie gromadziły się w pełnym składzie. Od kilku tygodni ojciec zaczął się wyłamywać z tego niepisanego porządku i nie chodził z nami na cotygodniowe msze. Niedziele spędzał poza domem. Na uroczystość odpustową udaliśmy się jednak wszyscy razem. Poszliśmy pieszo, bo ojciec — tak jak większość mężczyzn — nie planował w takim dniu wylewać za kołnierz. Szliśmy w milczeniu i omijaliśmy kałuże, co dla bliźniaczek okazało się nie lada wyzwaniem. Dziewczynki miały na sobie śliczne różowe rajstopy, a ja byłam gotowa się założyć, że gdy dojdziemy do kościoła, błotne plamki ozdobią ich czyste ubrania.

Podążałam przed siebie i szukałam jakiegoś neutralnego tematu, który rozgromi mocarną ciszę, ale nic nie przyszło mi na myśl. Nie pamiętałam, kiedy rodzice byli mi bardziej obcy. Nie umiałam wydusić z siebie słowa. Ulżyło mi, kiedy dotarliśmy do świątyni. Rodzice usiedli w ławce, a ja pobiegłam na chór, gdzie koleżanki i koledzy siedzieli już przy instrumentach.

Dzień wcześniej Grzesiek umówił się ze mną, że usiądzie po prawej stronie nawy, w piątym rzędzie od ołtarza. Pomimo aktywnego uczestnictwa w przygotowaniach do odpustu nie zdecydował się zasilić naszego młodzieżowego chóru swoim głosem. Okrutnie fałszował i nie potrafił grać na żadnym instrumencie, ale bycie muzycznym antytalentem wcale go nie wykluczało z naszego zespołu. Wielu moich kolegów przechodziło właśnie mutację i wydobywało z siebie chrypiąco-piszczące dźwięki. Pani katechetka pouczyła takich delikwentów, żeby śpiewali cicho, a najlepiej szeptem. W naszej grupie mieliśmy kilku muzycznych wirtuozów, którzy zagłuszali niedoskonałości pozostałych.

Spoglądałam nerwowo na piąty rząd, ale nie zauważyłam chłopaka. Nigdy mnie nie zawodził, coś się musiało zatem wydarzyć. Tylko co?

Na odpowiedź musiałam niestety poczekać. Postanowiłam jakoś zatrzymać chaos myślowy podsuwający same złe migawki. Spojrzałam na feretron i zatrzymałam wzrok na słonecznikach składających ofiarne ukłony pokornej Annie. Nie odrywałam oczu od figurki przez prawie całą mszę i pewnie z boku wyglądałam jak zahipnotyzowana. Co jakiś czas jedynie zerkałam w miejsce, gdzie powinien siedzieć mój ukochany. Łudziłam się, że może z jakiegoś powodu usiadł gdzie indziej albo wyszedł na zewnątrz, bo zrobiło mu się duszno — choć pogoda nie zachęcała do pozostania pod gołym niebem.

Tego dnia nie docierało do mnie czytanie z Ewangelii. Właściwie to niewiele treści wyniosłam z całej mszy świętej. Nie umiałam skupić się na modlitwie. Nerwowo oczekiwałam na wyjście z kościoła, a gdy wreszcie doczekałam się upragnionego końca, czmychnęłam na zewnątrz z zamiarem natychmiastowego odnalezienia Grześka.

Kiedy opuściłam świątynię, usłyszałam, jak ludzie wymieniają się pochwałami na temat oprawy muzycznej w trakcie liturgii. Parafianie zachwycali się nowymi aranżacjami starych patetycznych pieśni i nawet rozmyślali nad tym, by zespół muzyczny na stałe zastąpił panią Ewę — zasłużoną organistkę naszej parafii. Całe szczęście, że kobieta nie słyszała tych komentarzy, bo pewnie na długo zapamiętałaby, jak łatwo chciano się jej pozbyć i wymienić na lepszy model. Traktowała śpiew i grę na organach jako rodzaj powołania. Muzyka dla niej była tym, czym dla mnie i pani Grażynki rośliny.

Spoglądałam nerwowo po zatłoczonym placu kościelnym, ale nie zauważyłam Grzesia. Posłusznie dołączyłam do rodziców i młodszych sióstr, bo matka z ojcem lubili, gdy ludzie ze wsi spoglądali na nas jak na uroczą rodzinkę w komplecie. W głębi serca marzyłam, żeby się jak najszybciej odłączyć od tego grona i pobiec wprost do domu państwa Zielińskich.

Ludzie nie stali przed kościołem zbyt długo, bo zniechęcała do tego mżawka, która zastąpiła nie tak dawny obfity deszcz. Parafianie dość szybko przenieśli się do świetlicy wiejskiej, aby tam świętować do późnych godzin wieczornych. Wszystkie wcześniejsze biesiady, które zarejestrowałam w pamięci, odbywały się w plenerze, ale dwutysięczny rok spłatał pogodowego figla i rada sołecka w ostatniej chwili zmieniła plany.

Musiałam przyznać, że dekoracje przerosły moje najśmielsze oczekiwania. Gdy weszłam do sali, poczułam się, jakbym właśnie wkroczyła na uroczystość weselną w folklorystycznym klimacie. Nozdrza już od progu witał aromat siana, a to za sprawą snopków przystrojonych obfitymi białymi kokardami. Z sufitów zwisały jutowe sznureczki, do których przywiązano drewniane dekoracje w kształcie serc, liści i kwiatów. Spodobało mi się, że masywne stoły ułożono w podkowę. Na białych wykrochmalonych obrusach ujrzałam świeże płody ziemi w postaci kolorowych owoców i warzyw, pikle domowej roboty, ogromne pajdy chleba w zestawie ze swojskim smalcem, patery z szarlotką i sernikiem, a także dzbanki z wieloowocowym kompotem. Pochłaniałam to wszystko wzrokiem i rozmyślałam, od czego rozpocznę degustację. Najbardziej ucieszyło mnie, że świeże kwiaty zastąpiono bukietami wykonanymi z bibuły. Te sztuczne wiązanki zrobiły na mnie piorunujące wrażenie, a przede wszystkim uchroniły od nielubianego widoku ciętych kwiatów. Przyznam szczerze, że po raz pierwszy uroczystość parafialna przypominała szykowne przyjęcie, a nie jak w poprzednich latach — podrzędny festyn.

Rodzice szybko zajęli dla nas miejsce na samym końcu podkowy, blisko wyjścia z budynku. Była to właściwa lokalizacja dla palaczy i opiekunów dzieci. Ojciec z matką spełniali obydwa z powyższych kryteriów, a więc lepiej nie mogli wybrać.

Gdy wszyscy wygodnie usadowili się przy stołach, pani sołtys wygłosiła krótką przemowę i wręczyła księdzu Maciejowi upominek od parafian. Następnie kobiety z koła gospodyń przywdziały ludowe stroje i zamieniły się w wykwalifikowane kelnerki serwujące swojskie mięso. Wszystko smakowało wybornie, a w dodatku nic nie kosztowało. Korzystałam z tych dobrodziejstw i objadałam się na zapas, bo wiedziałam, że następnego dnia wrócę do domowego, monotonnego menu. Na chwilę zapomniałam o Grześku, ale on nie zapomniał o mnie. Około czternastej zjawił się w świetlicy, a wtedy serce zabiło mi szybciej.

Przyszedł w chwili, kiedy mężczyźni zaczynali stawiać na stoły wódkę. Ksiądz Maciej, zgodnie ze swoim zwyczajem, wyszedł niepostrzeżenie, tak jakby chciał w porę uchronić się przed widokiem przełamywania cienkiej granicy pomiędzy dobrem a złem.

Dzieci wybiegły na zewnątrz, bo deszcz na chwilę dał o sobie zapomnieć. Nastolatkowie utworzyli małe podgrupy i pozajmowali wolne pokoje gospodarcze, których nie brakowało w budynku. Potajemnie grali tam w karty i w butelkę. Każdy bez wyjątku znajdował miejsce dla siebie. Tylko moi rodzice wydawali się zmęczeni wzajemnym towarzystwem. Czy jeszcze mieli o czym rozmawiać?

Grzesiek uprzedził moje pytania i prędko mi wyjaśnił, dlaczego się nie pojawił na mszy. Jego matka próbowała podnieść ciężką donicę z agawą, a wysiłek przypłaciła ostrym bólem. Został przy niej do czasu, aż poczuła się lepiej. Zaniepokoiłam się stanem pani Kasi, ale zupełnie nie rozumiałam, po co przedkładała własne ambicje nad możliwości zdrowotne. Czyżby tak bardzo brakowało jej pracy?

Z minuty na minutę twarze dorosłych nabierały rumieńców, żarty — pikanterii, a oczy — mętnego blasku. Dla lokalnego DJ-a Remo oznaczało to, że pora zacząć grać. Na muzykę czekali wszyscy bez względu na wiek. Małe dzieci chciały się bawić w berka między rozbujanymi parami, a nastolatkowie oczekiwali z niecierpliwością na wolne utwory, które raz na zawsze miały rozwiać wątpliwości, kto z kim chodzi.

Razem z Grześkiem mieliśmy ukochaną piosenkę, ale nie wyobrażałam sobie nas tańczących wolny kawałek, tak jak czyniły to zakochane pary. Nadal chciałam, abyśmy uchodzili za znajomych. Gdybym oplotła dłońmi szyję Grześka, a on objąłby mnie w pasie, stalibyśmy się pożywką dla lokalnych plotkar. Nie chciałam tego. Z tyłu głowy miałam wielkomiejską panią Kasię, która się nie utożsamiała z ludźmi mojego pokroju. Poza tym na sali siedzieli rodzice, od kilku lat traktujący mnie wciąż tak samo, jakby zapomnieli, że dorastam.

***

Zakochałam się na zabój w czasie, kiedy rówieśniczki w większym stopniu interesowały się karmieniem tamagotchi aniżeli płcią przeciwną. Spieszyło mi się do dorosłości, jak na córkę alkoholika przystało. Ludzie z takich rodzin jak nasza prawie wszystko robili przedwcześnie, bo dorosłości uczyli się od małego i myśleli, że poznali ją na wskroś. Radziliśmy sobie z utrapieniami, które przerastały naszych rodziców. Czuliśmy się wybrakowani. Uwierały nas nasze ciała, a czarne myśli wczepiały się w mózgi jak pijawki.

Dopisało mi szczęście, bo na swojej drodze spotkałam chłopaka z gatunku tych na wyginięciu. Los potraktował mnie łaskawie, bo mało dziewczyn ulepionych z tej samej gliny co ja mogło pochwalić się czymś takim. Córki alkoholików mają tendencję do wybierania wadliwych egzemplarzy, choć same zwykle są w stanie zaoferować wiele, a nawet za dużo. Kochają za bardzo i wciąż wypruwają sobie żyły, by wykrzesać z siebie jeszcze więcej miłości. Aż wreszcie się spalają, a ich wnętrza zamieniają się w emocjonalne zgliszcza.

Grzesiek miał siedemnaście lat i warunki do zdobycia tytułu lokalnego playboya. A mimo to wybrał mnie — nie dość, że młodszą, to w dodatku uboższą i nieobytą w świecie wieśniaczkę. Ufałam mu bezgranicznie, a on tego nie wykorzystał, choć mógł owinąć mnie sobie wokół palca. Nie traktował mnie jak chwilowej zabawki. Jedyny mężczyzna, którego prawdziwie kochałam, trzymał w ryzach swój szalony, młodzieńczy popęd. Gdy chodziliśmy na spacery do ulubionego lasku, kładliśmy się na wysuszonej ściółce, porosłej mchem i paprociami. Zastygaliśmy w intensywnym uścisku, gwałtownie uruchamiającym samonapędzającą się machinę pożądania. Słyszałam przyspieszony oddech chłopaka i czułam, jak napiera na mnie rosnące ciśnienie w jego rozporku. Z początku wstydził się częstych erekcji. Odsuwał się ode mnie, kiedy jego ciało wysyłało seksualne sygnały. Pewnego dnia poprosiłam, by tego nie robił. Nie mógł karać siebie za naturalne reakcje organizmu. Znał i szanował moje granice. Zdawał sobie sprawę, że jestem za młoda na skonsumowanie tej miłości i zadowalał się soczystymi pocałunkami. Nigdy nie nalegał na więcej. Nasze uczucie rozwijało się powolutku niczym kwiatowy pąk. Zakochaliśmy się w sobie bez pamięci i z każdym dniem coraz bardziej zwracaliśmy na siebie uwagę otoczenia.

W uroczystość świętej Anny Grzesiek uczynił coś, czego zupełnie się nie spodziewałam i co wzbudziło we mnie tyle samo lęku, co radości. Jednym czynem oznajmił więcej niż za pomocą wielu słów. Ujawnił przed wszystkimi, że ktoś już zagościł w jego sercu, a tym kimś byłam ja.

***

Zabawa rozkręcała się na całego przy skocznych hitach disco polo. Mężczyźni ślinili się na widok cudzych żon i wpatrywali w odsłonięte, opalone dekolty. Alkohol na dobre rozgościł się w żyłach biesiadników. Rozluźnił napięte mięśnie i rozwiązał powściągliwe języki. Liczyła się ta chwila i nic poza nią. Wszelkie troski na jakiś czas zniknęły w tajemniczych okolicznościach, by powrócić następnego dnia ze zdwojoną siłą trzeźwienia.

Młode kobiety tańczyły w małych grupkach i raz po raz zerkały na obiekty swoich westchnień. Chichotały między sobą i kokieteryjnie trzepotały rzęsami. Te bardziej wyzwolone co jakiś czas podciągały krótką mini z nadzieją, że odsłonięte nogi okażą się dobrą przynętą. Owszem, był to niezły wabik, ale tylko na jedną noc. Przez kolejne lata te dziewczyny w krótkich spódniczkach wlekły za sobą długie ogony w postaci złej reputacji.

Wiejska społeczność lubiła kontrolować cudze łóżka, portfele i barki z alkoholem. Nieprędko wybaczała błędy, a szczególnie te popełnione przez kobiety. Lokalny „wymiar sprawiedliwości” rzucał oskarżeniami jak z rękawa. Wiele złego nasłuchałam się na temat samotnych matek, zadbanych wdów czy żon, których mężowie przebywali w delegacjach. Najsurowiej osądzały starsze kobiety, zbyt szybko puszczające w niepamięć, jak wiele w życiu zawdzięczały babskiej solidarności. Dziwiło mnie, że seniorki pomagały „swoim” aż do utraty sił i z taką samą energią niszczyły tych, z którymi było im nie po drodze. Całe szczęście, że w naszej wsi przeważały miłe i dobrotliwe staruszki. Wścibskie matrony omijałam szerokim łukiem.

Gdy spojrzałam na parkiet pełen tańczących ludzi, mój wzrok od razu przykuła pani Gosia, przesympatyczna i niezwykle piękna dziewczyna, dorabiająca sobie jako sprzątaczka w naszej szkole. Swoją egzotyczną urodą przyćmiewała pospolity urok mieszkanek wsi. Pochodziła z miasta i nie zaprzątała sobie głowy tym, co inni myślą na jej temat. Od kilku miesięcy wynajmowała mały pokój w budynku szkolnym i niemal od samego początku zjednała sobie serca uczniów, co nie wszystkim się spodobało. Podejrzewałam, że za ulotne chwile zabawy kobieta zapłaci wysoką cenę, bo lokalne pleciugi tak łatwo nie darują zgrabnej figury rozpalającej mężczyzn do czerwoności. Byłam pewna, że za kilka dni usłyszy za plecami, że jest zwykłą dziwką i złodziejką cudzych mężów. Miałam szczerą nadzieję, że stawi czoła tym pomówieniom, gdyż nie wyobrażałam już sobie szkoły bez najweselszej pod słońcem pani sprzątającej.

Podpierałam zimną ścianę i przyglądałam się rozbawionym parom na parkiecie. Grzesiek stał obok i kiwał się w rytmie potupajkowych szlagierów, chociaż preferował ambitniejszą muzykę. Żartobliwie ocenialiśmy kocie ruchy kobiet i męskie podrygi w stylu Patricka Swayze. Wreszcie sami nabraliśmy ochoty na odrobinę zabawy i dołączyliśmy do pląsającej ekipy z kościelnych prób.

Moje pokolenie wyznaczało nowe trendy taneczne, które miały niewiele wspólnego z klasycznym tańcem we dwoje. Bawiliśmy się w wielkim okręgu i nie przejmowaliśmy się poprawnością kroków czy właściwą postawą ciała. Porywał nas rytm muzyczny, któremu nie stawialiśmy żadnego oporu. Włosy zraszał pot, a policzki pokrywały czerwone rumieńce. Czuliśmy, że żyjemy.

Taniec należał do jednej z niewielu form aktywności, przy której nie doskwierała mi nieśmiałość. Uwalniał ciało od napięć, a umysł od kompulsywnej kontroli. Z utęsknieniem wyczekiwałam wiejskich imprez i szkolnych dyskotek, bo muzyka od zawsze była moim żywiołem. Jedynie wolne tańce nie wzbudzały we mnie większych emocji i zastanawiałam się, dlaczego starsze koleżanki robiły wokół nich tyle szumu. Zrozumiałam ten entuzjazm, kiedy po raz pierwszy się zakochałam i zapragnęłam być blisko mojej miłości. Wiele razy fantazjowałam o pierwszym czułym tańcu z Grześkiem. Oczyma wyobraźni widziałam nas wtulonych w siebie i dryfujących pomiędzy ciepłymi masami letniego powietrza. Budowałam tę scenę krok po kroku i nadawałam jej niemal mistycznego znaczenia, na wypadek, gdyby przyszłość zechciała odebrać mi chłopaka. Zamierzałam zachować w pamięci pragnienia, które mogły się nigdy nie ziścić. Nie umiałam radować się w pełni krótkimi chwilami szczęścia, bo wiedziałam, jak niełatwo jest skupić na sobie cudzą miłość. Dążyłam do bycia idealną dziewczynką, tą samą, za którą tęsknili rodzice. Matka i ojciec wiele razy opisywali mi jej wygląd, charakter i to, jak skłonna jest do poświęceń. Dalece odbiegałam od tego wizerunku, dlatego wierzyłam, że zasługuję na odrzucenie.

Grzegorz nie porównywał mnie do nikogo. Znał moje ulubione potrawy i piosenki, wiedział, że zamiast ciętych kwiatów wolę dostawać rarytasy dla Gwiazdy, a przede wszystkim uwielbiał wywoływać uśmiech na mojej twarzy. W przeciwieństwie do mnie nie zadowalał się odległymi marzeniami, tylko chciwie łapał okazje od losu. Był nieśmiały, ale w ciszy i w tajemnicy przed innymi kopał misterne tunele zbliżające go do upragnionych celów. Nie miałam w sobie tyle odwagi co on, o czym się przekonałam w trakcie lipcowego święta.

***

Po serii skocznych kawałków łączących pokolenia DJ Remo, od lat prowadzący lokalne imprezy, zarządził zmianę repertuaru.

— A teraz numer dla tych, którzy się kochają, i tych, którzy dopiero polują na swoje drugie połówki — powiedział z przekąsem do mikrofonu. — Specjalne dla was, sztandarowy hit lat dziewięćdziesiątych!

Po tej zapowiedzi pijące grono powróciło na swoje miejsca, żeby nadrobić ominięte kolejki. Dzieci rozproszyły się po sali w poszukiwaniu rodziców wędrujących z kieliszkami od stolika do stolika, a dziewczyny i chłopcy odseparowali się od siebie i rozeszli w przeciwnych kierunkach, by po chwili połączyć się w miłosne pary.

Gdy usłyszałam znaną melodię, przez ostatnie lata zagłuszającą słowne ciosy dochodzące z parteru rodzinnego domu, serce zabiło mi mocniej. Pewnie większość osób na moim miejscu znienawidziłaby każdą sekundę tego utworu, bo ciężko polubić coś, z czym się wiążą tak przykre doświadczenia, ale ja nie potrafiłam skreślić piosenki podnoszącej na duchu w najcięższych chwilach.

Każdy z nas ma ulubioną balladę chłonącą smutek i neutralizującą ból. Mój smutek topił się w muzycznym manifeście wolności „młodych wilków”. Piosenka Pocałuj noc zespołu Varius Manx stała się pocieszycielką, powierniczką sekretów, a nawet kozłem ofiarnym do odreagowania głęboko skrywanego żalu. Grzesiek prędko zauważył, że mam słabość do tego utworu, i sam też stracił dla niego głowę. Nie wiedział jednak, że za urzekającym dźwiękiem saksofonu i kojącym głosem Anity Lipnickiej krył się mój szloch. Pewnego dnia powiedział z rozbawieniem, że ta piosenka już zawsze będzie przypominała mu mnie, dlatego zamierza jej słuchać niezliczoną ilość razy. Wiem, że dotrzymał słowa, bo w mig nauczył się tekstu na pamięć.

Kiedy spośród tysięcy wolnych piosenek DJ Remo wybrał moją ulubioną, uśmiechnęłam się do swojego chłopaka, który stał na drugim końcu sali i rozmawiał z Arkiem, gitarzystą z kościelnej paczki. Wydawało mi się, że na tym krótkim spojrzeniu zakończymy wymianę czułości, ale on postanowił pójść krok dalej i poprosił mnie do tańca. W pierwszej chwili zamarłam, bo nie tak się umawialiśmy. Nie chciałam, byśmy stali się obiektem zainteresowania koleżanek i kolegów, wiejskich obrończyń moralności, a przede wszystkim moich rodziców. Grzegorz postawił mnie przed faktem dokonanym, a ja nie protestowałam i pozwoliłam się poprowadzić za rękę na środek parkietu. Z pewnością wyglądaliśmy groteskowo jako para z kilkunastocentymetrową różnicą wzrostu, ale zupełnie się tym nie przejmowaliśmy.

— Uwielbiam twoje włosy. Są takie miękkie i pachną ciepłym wiatrem — powiedział mi do ucha, gdy się kołysaliśmy swobodnie niczym łabędzie dryfujące po spokojnej tafli jeziora.

— A jak pachnie ciepły wiatr? — dopytałam.

— Tak jak twoje włosy.

Przez krótki, ale bardzo intensywny okres bycia razem Grzesiek nigdy nie sprawił mi banalnego komplementu. Nie lubił prostych słów i nijakich porównań. Gdyby został zapytany przez kogoś o kolor moich oczu, z pewnością nie poprzestałby na krótkim stwierdzeniu „niebieski”, tylko wzbogaciłby opis o odcień lazurowy, chabrowy czy szafirowy. Znał się na barwach zaskakująco biegle jak na mężczyznę. Zadziwiająco dobrze jak na młodego chłopaka rozumiał też płeć przeciwną. Potrafił mnie wysłuchać i najpewniej się domyślał, że nie mówiłam mu całej prawdy o sobie. Lubił przemieniać codzienne, mało znaczące epizody w doniosłe wydarzenia. Bardzo się starał, bym na długo zapamiętywała wspólne przeżycia. Nasz pierwszy taniec na zawsze utkwił mi w pamięci, i to wcale nie za sprawą pokrzepiającej bliskości ciał. Błogie chwile na parkiecie już zawsze przywoływały mi na myśl zapach ciepłego wiatru. Byłam najprawdopodobniej jedyną dziewczyną na świecie, której włosy pachniały tak niepowtarzalnie. Grzesiek zasiał we mnie ziarnko wyjątkowości, a ja pielęgnowałam je i chroniłam przed żywiołami. Warto było, bo po wielu chudych latach wyhodowałam w sobie bujne drzewko pewności siebie.

W trakcie tańca nie patrzyłam na nikogo. Nie chciałam, by jakieś karcące spojrzenia zniszczyły mi jedną z najpiękniejszych chwil życia. Gdy piosenka dobiegła końca, przysiedliśmy się do stolika okupowanego przez nasze kościelne bractwo. Przywitano nas głośnymi gwizdami i dowcipnymi komentarzami, bo właśnie dołączyliśmy do oficjalnej listy zakochanych. Niektóre koleżanki spoglądały na nas z niedowierzaniem, bo takie mezalianse widziały jedynie w filmach, a nie w realnym życiu. Utarłam nosa co niektórym i udowodniłam, że gdzie w grę wchodzą uczucia, pieniądze i status społeczny przestają mieć znaczenie.

Alkohol znikał z butelek z zawrotną szybkością. Zastanawiałam się, w jakim stanie zakończy imprezę ojciec. Czy będzie trzymał fason, czy też zwolni wszystkie blokady i będzie pił do upadłego. Koło siedemnastej wyglądał całkiem przyzwoicie, istniała zatem szansa, że jeśli dalej utrzyma to samo tempo, wróci do domu na własnych nogach.

Siedziałam w gronie rozbawionych wiejskich nastolatków, a ukradkiem przyglądałam się matce. Już dawno nie widziałam jej w tak opłakanym stanie. Dostrzegłam, że na karku uwypuklił się wdowi garb, który dodawał lat i odbierał elegancję. Matka gasła w oczach, a ja nie wiedziałam, jak wzniecić w niej życiodajny ogień. Przeraźliwie chude łokcie oparła na stole, a na dłoniach ułożyła drobny podbródek. Gdybym tylko mogła, zabrałabym ją do miejsca, gdzie odnalazłaby spokój. Tyle tylko, że nie wiedziałam, czy takie miejsce w ogóle istnieje, choć wciąż bezradnie go poszukiwałam.

Ojciec wydawał się obojętny na wisielczy nastrój żony. Siedział kilka krzeseł dalej i dotrzymywał towarzystwa trzem braciom, którzy po upadku ustroju komunistycznego założyli rodzinną hodowlę świń. Mieszkańcy nazywali ich pogardliwie „chlewnymi potentatami” — w branży mięsnej nie mieli sobie równych. Wiedli prym w całym województwie. Ciekawiło mnie, jakim cudem ktoś pełniący funkcję taksówkarza dołączył do tego grona. Od pewnego czasu ojciec obracał się w kręgach osób, którymi jeszcze nie tak dawno gardził. Najpierw wykorzystał koneksje u doktora Kownackiego i załatwił dla matki wizytę poza kolejnością, a teraz wznosił toasty z braćmi Ignaczakami. Przyzwyczaił mnie do pogardy wobec ludzi, którym się udało. Nie odpuszczał nikomu, kto się dorobił dużych pieniędzy, bo uważał, że forsa idzie w parze ze złodziejstwem. Aż tu nagle nie dość, że zasiadł w gronie grubych ryb, to w dodatku zachowywał się, jakby był jedną z nich.

Matka zawsze dużo marudziła i żaliła się, że małżeństwo to jej największa życiowa pomyłka, a mimo to od kiedy uzyskała dla siebie więcej przestrzeni i choć trochę się uwolniła od mężowskiej dyktatury, nie rozwinęła skrzydeł, tylko popadła w marazm. Podejrzewałam, że chciała znaleźć jakiś sposób, by zatrzymać ojca przy sobie, ale im bardziej naciskała, tym bardziej on się oddalał, nie spoglądając za siebie. Odkąd pamiętam, zrzucała wszystkie rodzinne bolączki na barki ojca, przez co nie wiedziała, jak to jest dźwigać balast odpowiedzialności za swoje decyzje. Wolała, by inni sterowali jej życiem, bo tylko w ten sposób, w razie niepowodzenia, mogła uniknąć rozczarowania samą sobą. Bała się stawiać czoła wyzwaniom, dlatego — paradoksalnie — życie u boku kontrolującego mężczyzny dawało jej złudne poczucie bezpieczeństwa. Dopóki nienawidziła ojca, nie musiała nienawidzić samej siebie. Usilnie unikała konfrontacji z własnymi uczuciami, ale te się nie poddawały i powoli zaczynały deptać jej po piętach. Rozumiałam ten strach, bo nic nie boli bardziej niż poznanie niewygodnej prawdy o sobie samym.

Postanowiłam zaingerować, zanim matka wypije za dużo i zdobędzie się na publiczne wypominki. Miałam powody do niepokoju, bo jakiś czas temu zamieniła okazjonalne picie na regularne znieczulanie. Gdy DJ Remo zarządził krótką przerwę, podeszłam do niej i po raz pierwszy od lat wydusiłam, że ją kocham. Spojrzała na mnie ze zdziwieniem, a może nawet zawstydzeniem, bo nie przywykła do tak bezpośrednich wyznań. Poszłam za ciosem i dodałam, że jest piękna, ale w podziękowaniu otrzymałam uśmiech zestawiony z melancholijnym spojrzeniem.

— Gdyby tato powiedział ci to samo, pewnie byłabyś naprawdę szczęśliwa — stwierdziłam z bólem serca.

— Co ty mówisz, Paulinka? — odparła cicho.

— Jesteś smutna — konsekwentnie drążyłam prawdę. — Kiedy tato zwracał na ciebie uwagę, byłaś weselsza.

— Kochanie, nie jestem smutna — wyrzekła głosem cierpiętnicy.

Niezliczony już raz udowodniła, że wyuczone umiejętności aktorskie wypadały sztucznie, gdy w grę wchodziły prawdziwe uczucia. Nie próbowałam wyprowadzić jej z błędu, bo pewnie do samego końca brnęłaby w bajeczkę o swoim szczęściu, a zbolałe oblicze uzasadniałaby zmęczeniem. W rzeczywistości wyglądała, jakby miała serdecznie dość samej siebie i chciała wyskoczyć z własnego ciała, tak uciskającego wnętrzności, że ledwie łapała oddech. Nie znosiłam oglądania najbliższej mi kobiety w takim stanie, bo absorbowałam jej depresyjne nastroje, których się nie potrafiłam później pozbyć. Niestety od pewnego czasu tylko ja towarzyszyłam matce podczas podróży do najciemniejszych zakamarków duszy. Czytałam w niej jak w otwartej księdze, bo powolutku wyrastałam na jej charakterologiczne lustrzane odbicie. Marzyłam, aby nie stać się taka jak ona, ale los na przekór pragnieniom coraz bardziej zacierał osobowościowe różnice między nami. Nie mogłam znieść, że przejmowałam z życia matki to, co najgorsze, i nie umiałam tego zatrzymać. Siedziałam obok z nadzieją, że wreszcie stanowczo tupnie nogą i zamieni się w silną wojowniczkę, ale rodzicielka nawet nie drgnęła, tylko wciąż prezentowała się jak nosicielka wszystkich nieszczęść.

Gdy się pogodziłam z myślą, że nie zdołam wyrwać matki z ostrych szponów zgorzknienia, w sali zajaśniała ona — kobieta barwna jak egzotyczny ptak, bezwstydnie kusząca rajskim wdziękiem skierowanym we wszystkie strony świata. Nie znałam tajemniczej nieznajomej, dlatego od razu stała się obiektem mojego zainteresowania, a właściwie nie tylko mojego. Mieszkańcy prędko wyłapywali obcych przybyszów w tłumie i próbowali rozszyfrować, w jakim celu dotarli do naszej mikrospołeczności. Wszczynali dochodzenia szybko ujawniające prawdziwe motywy gości z zewnątrz. Najczęściej obcy okazywali się dalekimi krewnymi, którzy przyjechali w odwiedziny do swoich rodzin albo znudzonymi mieszczuchami pragnącymi zamienić gwarne otoczenie na sielską wieś. Barwna nieznajoma nie należała jednak do żadnej z tych grup. Choć była mieszkanką miasta, nie pojawiła się na uroczystości, aby odpocząć od codziennego zgiełku, ale po to, by zaznaczyć, że najbogatszy i najbardziej rozchwytywany kawaler w okolicy jest już zajęty.

Długowłosa blondynka w błękitnej mini i niebotycznie wysokich czarnych szpilkach podeszła do pana Darka — najmłodszego spośród „chlewnych potentatów”. Namiętnie pocałowała mężczyznę, pozostawiając na jego ustach czerwony ślad pomadki. Siedziałam wystarczająco blisko, by dostrzec wygłodniałe spojrzenia starszych, już żonatych braci Ignaczaków, którzy z sobie tylko znanych powodów oddelegowali żony do stolików na drugim końcu sali. Obaj mężczyźni spoglądali na krągłe pośladki kobiety bez zachowania choćby namiastki dyskrecji. Wyglądało to niesmacznie, ale sam Darek Ignaczak nie reagował na frywolne zachowanie braci i pozwalał im się napawać bujnymi kształtami atrakcyjnej dziewczyny. Czekałam niecierpliwie, aż ojciec wróci z papierosa i uratuje moją wiarę w męskość. Wierzyłam, że jako jedyny poskromi zwierzęce popędy i w nieznajomej ujrzy kobietę, a nie czysto cielesny obiekt seksualny. Szanse na to, że zda egzamin, były dość wysokie, bo w przeciwieństwie do bogatych braci Ignaczaków miał blisko siebie żonę — a zarazem kontrolerkę lubieżnych myśli.

Z niecierpliwością czekałam na chwilę prawdy, a gdy ta nadeszła, okazało się, że są gorsze widoki niż ojciec rozbierający wzrokiem obcą kobietę. Znalazłam się w niewłaściwym miejscu, o niewłaściwym czasie i nie mogłam stamtąd uciec. Postanowiłam robić dobrą minę do złej gry. Prędko zrozumiałam, że zapamiętam ten dzień z co najmniej kilku powodów i najważniejszym nie będzie pierwszy taniec z Grześkiem.

Nic nie zapowiadało nadchodzącej katastrofy. Ludzie bawili się w najlepsze, bo pijacka amnezja odsunęła od nich zmartwienia. Dzieci biegały z kąta w kąt i nie poddawały się zmęczeniu. Młodzież poznawała pierwsze, wyjątkowe uroki życia. Nawet matka na chwilę zrezygnowała z posępnej miny na rzecz ciekawskiego spojrzenia w kierunku nieznajomej. Wyprostowała się i pomalowała usta różową pomadką. Zachowywała się, jakby właśnie stanęła w szranki o tytuł królowej wieczoru. Nigdy nie przypuszczałabym, że widok seksownej kobiety zadziała na nią terapeutycznie. Ucieszyłam się, bo wreszcie zauważyłam w jej oczach wolę walki o siebie.

Ojciec stronił od konfrontacji wzrokowych z innymi ludźmi, dlatego gdy przemierzał salę, nie rozglądał się na boki, tylko szedł ze spuszczoną głową. O dziwo, nie wpadał na nikogo, a może po prostu inni w porę schodzili mu z drogi. Gdy zobaczył przy stole nowego gościa, zrobił się trupio blady i zaczął nerwowo zaciskać szczękę. Poczułam niepokój i mocny lęk przed dalszym biegiem wydarzeń. Drgająca żuchwa oznaczała zbliżający się wybuch furii. Musiałam się przygotować na wszystko.

— No, nareszcie! Karniaka musisz wypić! Spójrz, jaki klejnocik odkrył nasz Dareczek! — krzyknął najstarszy Ignaczak na widok mojego ojca.

— To Jola, przyszła pani Ignaczak — wyznał z dumą w głosie pan Darek.

Joli zrzedła mina, a wcześniejszy entuzjazm uleciał z niej niczym powietrze z przebitego balonika. W pochmurnym wydaniu prezentowała się mniej atrakcyjnie. Łudziłam się, że Jolka klejąca się do bogatego narzeczonego nie była tą samą femme fatale, która zmieniała kochanków jak rękawiczki. Nie mogłam przecież wykluczyć, że ojciec miał na liście znajomych więcej niż jedną kobietę o tym imieniu, a długowłosa blondynka nie była tą, która omal nie rozbiła mi rodziny. Pozytywne myśli nie wystarczają jednak, by kreować rzeczywistość na własną modłę.

Dawni kochankowie spojrzeli na siebie, a ja błagałam Opatrzność, by poboczni obserwatorzy nie dostrzegli rozbieganych oczu ojca i zmieszania na twarzy Joli. Wmawiałam sobie, że matka się nie dopatrzy ukrytych znaczeń w konfrontacji tych dwojga. Niestety, wiara nie zawsze czyni cuda, a niektóre żony są bystrzejsze, niż nam się wydaje.

Ojciec pozostawił słowa pana Darka bez komentarza i łapczywie sięgnął po pełny kieliszek. Wypił całą zawartość naraz, a potem od razu poprosił o dolewkę.

— Nie pogratulujesz mi? — dopytywał pan Darek.

— Nie chwal dnia przed zachodem słońca — odpowiedział ojciec na przekór entuzjazmowi mężczyzny.

— No proszę, kurwa. Romuś myśliciel — ironizował pan Ignaczak. — Małżeństwo aż tak dało ci w dupę?

— Stul mordę, baranie. Moja córka siedzi niedaleko, a ty rzucasz mięchem. I nie obrażaj mojego małżeństwa.

— Dobrze już, panie wrażliwy. Masz rację, trochę mnie poniosło. Powiedz żonie, żeby się przysiadła bliżej. Szkoda, by taka piękna kobieta podpierała łokciami stół. Mojej Jolci też się przyda damskie towarzystwo.

— Jakby Lidzia chciała, to by do nas przyszła — skwitował ojciec.

Pan Ignaczak nieoczekiwanie wstał i podszedł do mnie i matki. Spojrzałam na niego i zrozumiałam, że może i pieniądze szczęścia nie dają, ale za to dodają szyku i pewności siebie, których przedstawiciele klasy niższej mieli jak na lekarstwo.

— Pani Lidko, może się napijemy brudzia? — zapytał zalotnie. — Wiem, że to pani powinna wyjść z taką inicjatywą, ale ja lubię łamać konwenanse — dodał po chwili.

— Chętnie — oznajmiła matka bez zastanowienia i sięgnęła po butelkę z wódką.

— Proponuję, by usiadła pani bliżej nas. Od polewania są mężczyźni — powiedział szarmancko.

— Dobrze — uśmiechnęła się, po czym chwyciła torebkę i zajęła miejsce obok ojca. A ja obok niej. Nikt się nie przejął, że do grona pijących dorosłych dołączyła nastolatka. Dla dzieci i młodzieży z tamtych lat butelka z wódką stanowiła obowiązkowy element zastawy stołowej. Lśniące szkło na białych obrusach nabierało szlachetności.

Darek Ignaczak nalał wódki do dwóch kieliszków, czym zainicjował bruderszaft z matką. Oboje opróżnili kieliszki za pierwszym podejściem, a potem złożyli sobie na policzkach przyjacielskie pocałunki. Wszystkiemu przyglądała się Jola, ale wyraz jej twarzy nie współgrał z szampańskim nastrojem przyszłego narzeczonego. Oczekiwałam na moment, gdy ktoś się wreszcie zainteresuje posępnym nastrojem przyszłej pani Ignaczak. Ktoś musiał w końcu dostrzec nerwowe przebieranie nogami pod stołem i natarczywe przygryzanie dolnej wargi.

Nie potrafiłam oderwać oczu od młodej kobiety, co nie umknęło uwadze ojca. Wystarczyło jednak jedno chłodne spojrzenie, abym zmieniła obiekt zainteresowania. Przeszywający wzrok znaczył więcej niż słowa. Zobowiązywał mnie do zachowania bezwzględnej lojalności. Wiedziałam, że nic nie pisnę, chociaż źle znosiłam narastającą złość wobec Jolki. Była kochanka ojca i pana Waldemara kwitła, podczas gdy moja matka chudła i marniała w oczach. Rozpaczała niewłaściwa osoba, a ja nie umiałam zaakceptować tej niesprawiedliwości. Nie mogłam sobie jednak pozwolić na żaden odwet.

Jolka niespodziewanie postanowiła zastosować broń w postaci rychłej ewakuacji. Najwyraźniej przerastała ją ta chora sytuacja.

— Kochanie, muszę wrócić do domu trochę wcześniej — wtrąciła. — Mama źle się czuje.

— Dopiero przyjechałaś — odpowiedział ze zdziwieniem pan Darek.

— Przyjechałam tylko na chwilę. Spotkamy się jutro — rzuciła pośpiesznie.

— Kochanie, pół godzinki cię nie zbawi.

Kobieta nie dyskutowała z narzeczonym. Siedziała naprzeciwko ojca, matki i mnie, ale nie zerkała na nas. Pewnie się bała, że zrujnuje sobie reputację, a to oznaczałoby prawdziwą katastrofę. Miała sporo szczęścia, bo mimo że pan Darek mógł przebierać w kobietach jak w ulęgałkach, wybrał akurat ją. Tego rodzaju życiowe okazje nie przytrafiają się po raz drugi.

Ojciec też nie wyszedłby bez szwanku, gdyby prawda o jego skoku w bok utraciła status tajemnicy. Uważał, że sprawował nad matką pełną kontrolę, a wybaczanie należy mu się jak czyste skarpetki, jedzenie w lodówce czy świeża pościel w sypialni. Nie traktował żony jak partnerki na równych prawach, a ja nie rozumiałam tej jego przerośniętej pewności siebie. Zapomniał chyba, że każdy ma granice cierpliwości, nawet tak bezwolne i zależne kobiety jak moja rodzicielka. Poza tym bagatelizował sygnały ostrzegawcze wysyłane przez matkę od pewnego czasu. Wydawał się ślepy na przemianę kobiety, która z każdym kolejnym dniem miała coraz mniej do stracenia, a zarazem coraz więcej do udźwignięcia. Nie podzielałam jego obojętności i w głębi serca przeczuwałam, że matka nieprędko przeszłaby nad doznaną krzywdą do porządku dziennego. Każde przewinienie ma swoją cenę, tak jak każda rana ma swój czas gojenia. Ostatecznie żadna zdrada nie uchodzi płazem.

Jolka coraz bardziej się niecierpliwiła i coraz częściej spoglądała na zegarek. W pewnej chwili poderwała się na równe nogi i oznajmiła, że wychodzi na zewnątrz zapalić papierosa.

— Miałaś rzucić to cholerstwo — wypomniał z niechęcią pan Darek.

— Wiem, kochanie. Obiecuję, że to zrobię, ale dziś miałam stresujący dzień i muszę jakoś odreagować — oznajmiła Jolka.

— No, już dobrze. Mam tylko nadzieję, że dotrzymasz słowa. Wiesz, że nie znoszę smrodu papierochów.

— Masz moje słowo.

— Poczęstujesz mnie fajką? — wtrąciła matka niespodziewanie i spojrzała na młodą dziewczynę.

— A w ciebie co wstąpiło? Od kiedy palisz? — zapytał ojciec z niedowierzaniem.

— Też muszę odreagować i rozprostować nogi. Taniec słabo ci dzisiaj idzie — odparła z nietypową dla siebie zadziornością, po czym wyszła z sali w towarzystwie Jolki.

Nie zwlekałam ani chwili i szybko opuściłam ojca i jego nowych kumpli pod pretekstem pójścia do toalety. Nie mogłam przepuścić takiej okazji. Musiałam znaleźć sposób, by się dowiedzieć, czy z ust palących kobiet oprócz dymu wydobędą się też jakieś słowa. Interesowało mnie, czy Jolka udźwignie ciężki bagaż dawnych błędów i czy jej głos zdradzi choćby krztę poczucia winy względem matki. W głębi serca życzyłam tej kobiecie tego, co najgorsze, bo uwierało mnie jej wygodne życie u boku lokalnego krezusa. Gdyby związała się z jakimś przeciętnym Kowalskim, pewnie łatwiej zniosłabym perfidną zabawę cudzymi mężami. Jeszcze niedawno jej współczułam, że się wdała w romans z mężczyzną o drastycznie niskim poziomie empatii, ale tamtego dnia zrozumiałam, że pan Waldemar miał rację. Poszukiwała wygodnego życia, usłanego różami i pieniędzmi. Dopięła swego, bo przy Darku Ignaczaku mogła się oficjalnie obnosić z luksusem i uwolnić od roli drugorzędnej kochanki.

Ojciec był gotów poświęcić dla niej to, co mężczyźni zwykle uważają za najcenniejszy skarb. Chciał zostawić żonę i dzieci. Wiedziałam, że nasza rodzina przetrwała tylko dlatego, że Jolka mierzyła wysoko i nie zadowalała się marnymi groszami z pensji listonosza. Nie miałam złudzeń, że się uczepiła ojca tylko po to, żeby wspomógł ją finansowo w czasie polowania na kolejną — dorodniejszą — ofiarę. Ubolewałam, że jedno słowo tej wyrachowanej kobiety mogło zburzyć więzi budowane przez lata, a jeszcze bardziej zawiodłam się na miłości, bo od małego uczono mnie, że powinna trwać aż po grób. Życie pokazało mi jednak, że jest bardzo krucha i ulotna.

***

Matka i Jolka nie skorzystały z zewnętrznej palarni, tylko udały się w kierunku starej wiaty przystankowej stojącej samotnie kilkadziesiąt metrów za świetlicą. Oddaliły się od imprezowego zgiełku w stronę cichego zakątka. Za wiatą rósł pokaźny żywopłot odgrywający kluczową rolę w uczynieniu tego zakamarka prawdziwą ostoją dyskrecji. O dziwo, żadna z nastoletnich par nie zajęła jeszcze tego miejsca na młodzieńcze amory.

Jak zawsze po cichu podążyłam za ruchomymi celami i przystanęłam tuż za liściastą kurtyną. Nie potrzebowałam lepszego kamuflażu. Musiałam tylko wytężyć słuch.

Rodzicielka miała świetną dykcję, piękny donośny głos, a ponadto lubiła kwieciste zdania. Jolka stanowiła jej przeciwieństwo, bo nie dość, że preferowała słowny minimalizm, to w dodatku mówiła szybko. Liczyłam jednak, że pomimo tych deficytów usłyszę jej słowa.

Udało mi się. Przekonałam się, jak niewiele do powiedzenia miała eks kochanka ojca.

— Będę musiała rzucić to cholerstwo, bo Darek nie cierpi zapachu petów — oznajmiła młoda kobieta z niechęcią.

— Ja ostatni raz paliłam, kiedy zmarł mój ojciec — wyznała matka z ironią. — Muszę sobie przypomnieć, jak się porządnie zaciągnąć.

— Lepiej niech pani nie zaczyna — odparła.

— Lidka jestem. Nie lubię, jak mi się paniuje. Ładny wisiorek — wtrąciła z alkoholowym optymizmem.

— Dziękuję.

— Mam dokładnie taki sam — powiedziała matka z przejęciem.

— Naprawdę?

— Sama spójrz.

Po tej wypowiedzi zapadła chwilowa cisza. Mogłam tylko wyobrazić sobie, co się działo w trakcie krótkiej pauzy, bo żywopłot zasłonił mi całą scenę. Podejrzewałam, że Jolka oglądała biżuterię na szyi matki. Zastanawiałam się, czy choć przez chwilę poczuła się winna, czy choć przez sekundę żałowała dawnych decyzji. Przypuszczałam, że nie wyciągnęła żadnych wniosków i gdyby mogła cofnąć czas, postąpiłaby tak samo. Pewnie już dawno zapomniała o chwilowej odskoczni w osobie mojego ojca, ale dawne błędy nie zapomniały o niej. Niewygodna przeszłość dopomniała się o chwilę uwagi. Wiedziała, z kim ma do czynienia. Pytanie brzmiało: co o Jolce mogła wiedzieć moja matka? Czy się czegoś domyślała, czy też żyła w błogiej nieświadomości?

Nie musiałam się nad tym długo zastanawiać, bo rodzicielka prędko rozwiała wątpliwości.

— Faktycznie mamy takie same wisiorki — oznajmiła Jolka z radością.

— Kupiłam go dla męża z okazji rocznicy ślubu. Dokładnie pamiętam tamten dzień. Gotowałam obiad, a Romek znienacka podszedł do mnie z bukietem kwiatów. Nigdy nie był wylewny w kwestii prezentów, dlatego postanowiłam wziąć sprawy w swoje ręce i kupić dla nas obojga coś wyjątkowego. Kiedy otworzył prezent, to się zdziwił, bo zobaczył pęknięte serce ze złota. Szybko wszystko wyjaśniłam. Wyciągnął najpierw jedną połówkę serca, a potem drugą. Powiedziałam mu, że lewa jest dla mnie, a prawa dla niego i że obie pasują do siebie jak ulał.

— Fajna historia — skwitowała krótko Jolka.

— To był najdroższy prezent, jaki kiedykolwiek dałam mężowi. Wisiorek z prawdziwego złota. Poprosiłam jubilera, żeby wygrawerował na naszych serduszkach łaciński cytat.

— Urocze — bąknęła Jolka. — Wracamy?

— Poczekaj, bo to nie koniec historii. Na mojej połówce serca widniał napis „Amor”, a na Romka „vincit omnia”. Amor vincit omnia. Wiesz, co to znaczy?

— Nie mam pojęcia — odparła Jolka nieco nerwowo.

— „Miłość zwycięża wszystko”.

— Fajnie — wydukała jakby od niechcenia. — Idziemy?

— Spokojnie, Darek zakochany w tobie na zabój, to ci nie ucieknie — powiedziała matka z rozbawieniem. — Czekałam, aż Romek sam się zorientuje, że na sercu wygrawerowany jest cytat — kontynuowała matka, rozwlekając słowa do granic możliwości. — Tylko jak miał się zorientować, jeśli nic nie zdobiło jego szyi… Wreszcie po kilku dniach zapytałam go wprost, dlaczego nie nosi łańcuszka ode mnie. Przyznał się, że zgubił swoją połówkę.

— Zdarza się. Nie wiem, jak ty, ale ja już wracam do sali. Chłodno jest.

— Jak długo masz zamiar robić ze mnie idiotkę?

— Nie wiem, o co ci chodzi.

— Nie wiesz? — zapytała matka z furią.

Niespodziewanie usłyszałam dźwięk szamotaniny i uznałam, że muszę zainterweniować, zanim uraza nie odbierze matce rozsądku. Z góry założyłam, że to rodzicielce puściły nerwy i w akcie desperacji postanowiła użyć sił.

Wybiegłam zza żywopłotu i ujrzałam matkę trzymającą w dłoni łańcuszek z wisiorkiem. Jolka stała nieopodal i zasłaniała dekolt dłońmi.

— Paulina, co ty tu robisz! — krzyknęła matka.

— Mamo, zostaw ją, proszę — wyrzekłam błagalnym tonem. — Ona nie dorasta ci do pięt — powiedziałam szczerze, co mi leżało na sercu.

— Słyszałaś naszą rozmowę? — zapytała ze złością.

— Słyszałam — oznajmiłam zgodnie z prawdą, bo nie miałam złudzeń, że pytanie miało charakter retoryczny.

Samowolnie wzięłam z rąk matki zerwany wisiorek i zauważyłam na nim wygrawerowany napis vincit omnia. Zrobiło mi się niedobrze. Trzymałam w rękach namacalny dowód potwierdzający romans. Stałam obok byłej kochanki ojca, ale nie miałam już do czynienia z anonimową blondynką bez twarzy. Spoglądałam na kobietę z krwi i kości, a nie obiekt spleciony z różnych wyobrażeń. Wściekłość urosła w siłę, bo mierzyła już w precyzyjny cel. Wróg przestał być plastyczną masą, zmieniającą kształt na zawołanie, a stał się istotą o określonym zapachu, posturze ciała, kształcie i kolorze oczu czy rysach twarzy. Żałowałam, że doszło do tego spotkania. Wolałam kierować nienawiść w stronę bliżej nieokreślonego istnienia ludzkiego. Poza tym nie mogłam znieść faktu, że amatorka cudzych mężów pachniała moją ulubioną orchideą. Wszystko wskazywało, że się nie pozbywała prezentów od kochanków, ale zatrzymywała przy sobie niczym trofea z miłosnych podbojów. Doskonale znałam zapach roztaczający się wokół uwodzicielskiej blondynki. Tak pachniał olejek, który ofiarowała mi pani Kasia. Tak śmierdziała zdrada.

Tamtego dnia znienawidziłam finezyjną woń orchidei. Nie sądziłam, że aromat, nad którym rozpływałam się przez ostatnie noce, kiedykolwiek wywoła we mnie wstręt.

***

— Jak można być taką kretynką? — zapytała matka i spojrzała na Jolkę. — Na szyi nosisz prezent od kochanka, a właściwie jego żony, a na palcu pierścionek zaręczynowy… Muszę przyznać, że pod względem intelektualnym dobraliście się z Romkiem jak w korcu maku.

Jolka milczała jak zaklęta. Chyba rozumiała, że jej przyszłość spoczywa w rękach rywalki. Pan Darek raczej nie chciałby kobiety skaczącej z kwiatka na kwiatek. Zdziwienie budził już sam fakt, że wybrał prostą dziewczynę bez większych ambicji, choć sam ukończył studia ekonomiczne i biegle władał angielskim i niemieckim. Już dużo później dowiedziałam się, że jego narzeczona zakończyła edukację na szkole zawodowej, a miejsca pracy zmieniała równie intensywnie jak mężczyzn. Nie potrafiła na dłużej zagrzać miejsca ani w życiu prywatnym, ani zawodowym. Pomimo licznych miłosnych podbojów swobodnie wchodziła w nowe związki i nie taszczyła przy nodze ciężkiej kuli złej sławy. Miała tę przewagę, że wybierała głównie zajętych, a gdy odzyskiwali trzeźwe myślenie, czynili wszystko, by zatuszować chwile słabości, za które się płaci najwyższą cenę.

— Nie mówcie nic nikomu — powiedziała drżącym głosem. — Proszę. Odwdzięczę się jakoś. Jeszcze nie wiem jak, ale to zrobię.

— A to ciekawe — oznajmiła matka szyderczo. — Co proponujesz?

— Nie mam pieniędzy… — wyznała niepewnie.

— A co? Dareczek skąpy jest? Może przejrzy na oczy i zobaczy, że się połasiłaś na jego majątek. Masz szczęście, że jest tu moja córka. Gdybyśmy były sam na sam, wytłumaczyłabym ci to dosadniej.

— Co mogę zrobić? — zapytała.

— Czekam na twoją inwencję twórczą.

— Naprawdę, nie wiem…

— Nie wiesz? Jesteś po prostu głupia. Gdybyś nie miała tego łańcuszka na szyi, pewnie nawet nie wpadłabym na to, że coś łączyło cię z moim mężem. Z początku myślałam, że Romek patrzył na twoje cycki, ale gdy się przysiadłam bliżej, zauważyłam znajome serduszko. Potem przypomniałam sobie wszystkie nadgodziny, ubrania pachnące kobietą…

— Przepraszam…

Matka parsknęła głośnym śmiechem, którego bardzo nie lubiłam, bo kojarzył mi się bardziej z objawem utraty zmysłów niż radością. Z drugiej strony w pełni rozumiałam jej reakcję. W tych okolicznościach słowo „przepraszam” nie pełniło grzecznościowej funkcji, a raczej dolewało oliwy do ognia. Jolka powinna była po prostu milczeć i z pokorą przyjąć każdą krytykę.

— Mam pomysł — oznajmiła nagle matka z ożywieniem. — Niech „zguba” trafi do pierwotnego właściciela. Wrócimy do sali, a ty pięknie przekażesz wisiorek Romkowi.

— Ale jak…? — zamotała się Jolka.

— Normalnie. Dasz wisiorek mojemu mężowi. Powiesz, że znalazłaś go kiedyś na ulicy, czy gdzie tam uważasz za stosowne.

— Ale… ale to nieprawda.

— Potrafisz świetnie kłamać. Zobaczysz, to będzie całkiem zabawne.

— Boję się reakcji Romka.

— Nie bój się. Masz tylko oddać coś, co nie należy do ciebie. To chyba oczywiste.

— A Darek?

— Co, Darek?

— Nie może się dowiedzieć.

— Nie dowie się. Oddasz „zgubę” za plecami narzeczonego.

— A jeśli Romek wybuchnie?

— Posłuchaj uważnie. To ja ci robię przysługę, a więc nie bombarduj mnie pytaniami. Inna kobieta na moim miejscu już dawno wbiłaby kij w mrowisko. Tylko córki powstrzymują mnie przed wymierzeniem kary, na jaką zasługujesz.

Jolka nie wdawała się w dalszą polemikę. Wzięła ode mnie masywny łańcuszek o pancernym splocie, a potem w milczeniu podążyła w kierunku sali.

— Tylko pamiętaj, żebyś nie robiła nic za moimi plecami. Chcę na własne oczy widzieć, jak „zguba” trafia do właściciela! — krzyknęła matka, ale nie uzyskała odpowiedzi.

Jolka się pewnie przygotowywała na najgorsze. Na jej miejscu też panicznie bałabym się tego, co się wydarzy.

Rozdział 19
Czy twój tato was bije?

Niepewnie wkroczyłam do świetlicy, z brzemieniem wstydu — niesprawiedliwym, bo zupełnie niezasłużonym. Ta, która powinna była skomleć o wybaczenie, wypowiedziała niezdarnie „przepraszam”, a ja nie miałam wątpliwości, że te słowa nie wypłynęły z potrzeby serca, tylko strachu przed konsekwencjami. Rozpustna dziewczyna rzeczywiście miała sporo szczęścia, bo matka wymyśliła wyjątkowo łagodną pokutę, ale jak się okazało nawet taka rekompensata przerastała rozwiązłą dziewczynę.

Była kochanka ojca usiadła obok narzeczonego, po czym wypiła zawartość jego kieliszka.

— Pijesz? — zapytał zdziwiony pan Ignaczak. — Mówiłaś, że musisz wracać, bo mama się źle czuje.

— Wiesz, kochanie, jaka jest mama — odparła marudnym tonem. — Na pewno już się jej polepszyło. Czasem się zachowuje jak hilochondryczka.

— Chyba hipochondryczka — poprawił ją mężczyzna, nieco zawstydzony.

— No tak, kochanie. Masz rację.

— Ty najlepiej znasz swoją mamę. Ja nie śmiem nawet bliżej poznawać przyszłej teściowej — zaśmiał się głośno pan Ignaczak i sięgnął po butelkę, żeby pijące grono mogło się zasilić kolejną dawką alkoholu.

Femme fatale w szybkim tempie opróżniła trzy kieliszki czystej żołądkowej, ale nie zbliżyło jej to do wywiązania się z obietnicy złożonej mojej matce. Siedziała jak zaklęta i patrzyła na boki, bo na wprost znajdowała się rodzina, wobec której miała spory dług do spłacenia. Nie potrafiła spojrzeć nam w oczy.

Po kilkunastu minutach jawnych uników rywalki rodzicielka zaczęła się niecierpliwić, aż w pewnym momencie uznała, że nadszedł kres grania na zwłokę. Zawsze marzyłam o takiej matce — konkretnej i dokładnie wiedzącej, czego chce. Pękałam z dumy, kiedy się odważyła konsekwentnie doprowadzić sprawę do końca.

— Zapalimy jeszcze? — zapytała, spojrzawszy na Jolkę.

— Tak — odpowiedziała dziewczyna z niechęcią. Wspólny papieros na pewno był ostatnią rzeczą, o jakiej marzyła.

— Znów? — zapytał pan Ignaczak z nutą irytacji.

— Oj, wiesz, kochanie, jak to jest. Alkohol lubi dym.

— Chodź z nami, Romek — zaproponowała matka.

— Ja? A po co? Jeszcze nie zwariowałem, żeby z babami na fajkę chodzić. W ogóle… muszę pogadać z tym naszym sołtysem. Wszędzie wolno palić, tylko nie w tej wiejskiej budzie. To nie jest jakieś pieprzone muzeum — odparł ojciec w typowym dla siebie prostackim stylu.

— Lidka, daj już spokój — wtrąciła Jolka niespodziewanie, jakby postanowiła przejąć kontrolę nad dalszym biegiem wydarzeń.

Nawet ja — młoda, niedoświadczona trzynastolatka — wiedziałam, że w przypadku bezspornej winy nie warto się wybielać przed innymi, tylko z pokorą przyjąć pokutę. Eks kochanka ojca miała jednak tupet, by wejść w polemikę w momencie, kiedy milczenie było złotem.

— Przepraszam, czy ja dobrze słyszałam? — zapytała matka i popatrzyła na Jolkę z niedowierzaniem. — Jeśli bardzo chcesz, możemy załatwić sprawę tutaj.

Miałam ochotę podbiec do niej i uściskać z całej siły, bo stała przede mną dyplomatyczna kobieta, która się zachowywała z klasą godną damy.

— Nie, spokojnie — odparła Jolka nieco zmieszana tą stanowczą reakcją.

— Chodź, Romek, musimy pogadać — oznajmiła matka.

Tym razem ojciec nie zdobył się na żaden sprzeciw. Cała trójka opuściła salę, a ja się ulotniłam już chwilę później i podążyłam w kierunku miłosnego trójkąta. Wcześniej zapewniłam Grześka, że za kilka minut wrócę. Nie chciałam, żeby zaczął mnie szukać i przez przypadek stał się świadkiem jakiejś krępującej sceny. Wolałam, żeby się wygłupiał z kumplami, niż gryzł z prawdą o małżeństwie moich rodziców. Poza tym chciałam, by się trzymał z daleka od Jolki. W końcu ta bezczelna dziewczyna weszła z butami także do sypialni jego rodziców.

Darek Ignaczak usłyszał wymianę zdań pomiędzy narzeczoną a moją matką, ale niespecjalnie mnie interesowało, czy pociągnie Jolkę za język i zmusi do wyjaśnień. To była wyłącznie sprawa tej pary. Dla mnie liczyło się tylko, by rodzicielka wróciła do domu z podniesionym czołem, a nie dojmującym poczuciem porażki. Pragnęłam, by cios zadany prosto w serce nie zabił, tylko wzmocnił. Chciałam, żeby zawalczyła o siebie i wierzyłam, że kolejna bolesna prawda na temat ojca popchnie ją do drzwi, których do tej pory bała się otworzyć.

Niestety już na początku mojego śledztwa pojawiły się przeciwności. Palacze nie pofatygowali się do wiaty przystankowej, tylko usiedli na ławce przed budynkiem. Szybko prześwietliłam to miejsce pod kątem jego walorów podsłuchowych, ale nie odnalazłam żadnych. Moje cele zginęły w tłumie pozostałych nałogowców. W tamtym czasie tytoniowe uzależnienie rujnowało zdrowie i portfel, ale wpisywało się też w społeczne trendy. Palili wszyscy; palili prawie wszędzie; palili, bo lubili, bo „na coś przecież trzeba umrzeć”. Amatorzy tej używki stanowili bardzo liczną grupę na parafialnej uroczystości. Musieli dostosować się do regulaminu świetlicy zakazującego puszczania dymka na terenie obiektu.

Nie miałam szans na podsłuchanie choćby słowa. Rodzice i Jolka stali pośród kilkunastu osób, w plątaninie gromkich śmiechów, niewybrednych żartów i głośnych wulgaryzmów. Musiałabym stanąć tuż obok nich, by cokolwiek usłyszeć, a rodzice nie pozwoliliby na to. Zrezygnowana przystanęłam pod kasztanowcem rosnącym samotnie kilkadziesiąt metrów dalej i postanowiłam z tej odległości obserwować interesujące mnie trio. Nie było to wcale takie proste, bo ludzie ciągle się przemieszczali i zasłaniali widoczność. Starałam się jednak, by nie umknął mi żaden szczegół. Miałam nadzieję, że wyciągnę właściwe wnioski z mimiki twarzy i gestykulacji. Na początku nie dostrzegłam nic nadzwyczajnego w zachowaniu całej trójki. Wszyscy stali z papierosem w dłoni i wyglądali na zamyślonych. Mówiła głównie matka. Nie zauważyłam na jej twarzy symptomów zdenerwowania. Spokój malował się także na obliczach ojca i Jolki. Z niecierpliwością czekałam na moment przekazania łańcuszka z wisiorkiem, ale ten nie następował.

Powoli zaczynałam się niepokoić, że rodzicielka postanowiła zamieść kolejny problem pod dywan, bo miała przecież w zwyczaju unikać trudnych konfrontacji, nawet jeśli dotyczyły najistotniejszych kwestii, takich jak dobro rodziny. Na szczęście tym razem porzuciła szkodliwe wzorce i wykazała się żelazną konsekwencją. Gdy ojciec i jego była kochanka zamierzali jak gdyby nigdy nic wrócić do sali, stanowczo chwyciła nadgarstek kobiety i coś do niej powiedziała. Wszystko działo się niezwykle szybko. Jolka wyciągnęła z torebki dowód małżeńskiej wiarołomności i położyła na dłoni winnego. Ojciec udawał mile zaskoczonego i uśmiechnął się na widok „zguby”. Po chwili jednak zrzedła mu mina. Tak jak ja, ujrzał na twarzy matki znajomy grymas wściekłości.

Gdy rodzice rozpoczęli słowną batalię, Jolka czmychnęła do sali. Na każdym kroku udowadniała, że nie lubi niekomfortowych sytuacji, choć swoim stylem życia prowokowała je nad wyraz często. Miała na sumieniu co najmniej dwie żony. Kto wie, może lista ofiar była dłuższa?

Zwykła małżeńska wymiana zdań prędko przerodziła się w karczemną awanturę. Delikatne gesty matki i ojca ustąpiły miejsca kompulsywnym i niekontrolowanym ruchom ciała, a usta się wykrzywiały pod wpływem nienawiści cisnącej się na języki. Żałowałam, że wszystko się rozgrywało na forum wsi, pośród ciekawskich gapiów. Poboczni obserwatorzy z zaciekawieniem oglądali te potyczki i byłam pewna, że dopingowali swoich faworytów. Nie zależało mi na tego rodzaju rozgłosie. Wiedziałam jednak, że ludzie nie dadzą spokoju naszej rodzinie przez najbliższe tygodnie. Będą żyli tym zajściem i wnikliwie je analizowali niczym najlepszej klasy terapeuci. Wszyscy się poczują ekspertami doskonale znającymi receptę na nasze zgryzoty. A w gruncie rzeczy nikt nie będzie znał szczerej prawdy o żadnym z nas. Nikt się nie dowie, że kłótnia, która wywołała ogólne poruszenie, dla mnie była chlebem powszednim.

Stałam jak słup soli pod gigantycznym kasztanowcem i czekałam, aż ojciec wyrzuci z siebie gniew sprawiający wrażenie, jakby nie miał końca. Czułam się upokorzona publicznym praniem brudów. Dokładałam wszelkich starań, żeby stworzyć pozory nienaruszonego miru domowego, ale nagle runęło to, co budowałam latami. Ojciec zniweczył moją ciężką pracę, ale zlekceważył także własny wysiłek. Skrupulatnie pilnował, by nad naszą rodziną unosiła się złudna aura ciepła i miłości, a wystarczyła chwila i zawisły nad nami kłęby czarnego dymu. I to wszystko za sprawą tego, który najbardziej ukrywał domowe sekrety.

Nie wiem, ile czasu trwał ten koszmar, ale dla mnie zdecydowanie za długo. Ojciec pozwalał sobie na coraz więcej, aż chwycił matkę za przedramię. Mentalnie przygotowywałam się na najgorsze. Chciałam podbiec do niego i zmusić, by trzymał nerwy na wodzy, ale byłam tak sparaliżowana, że nie potrafiłam zrobić kroku, a co dopiero pokonać kilkanaście metrów. W pewnej chwili Grzesiek wyrwał mnie z tego letargu.

— Mogę ci jakoś pomóc? Co się w ogóle stało? — zapytał niepewnie.

— Miałeś poczekać na mnie w środku — odpowiedziałam z rozdrażnieniem.

— Duszno jest w sali. Wyszedłem się trochę przewietrzyć. To chyba nic złego…

— Nie lubię, jak ktoś nie dotrzymuje obietnic — oznajmiłam zaczepnie.

Zdenerwowanie na chłopaka pozwoliło mi na chwilę zapomnieć o prawdziwych wyzwalaczach wściekłości. Nie zauważyłam nawet, kiedy rodzice zniknęli mi z pola widzenia. Nie zamierzałam ich szukać, choć panicznie się bałam, że ojciec przy całej rzeszy świadków posunie się do czegoś gorszego niż agresja słowna. Stres pozbawił mnie energii do działania i dotarłam do etapu, kiedy porzuciłam kontrolę i pozostawiłam wszystko woli nieba.

— Chcesz pogadać? — zapytał Grzegorz z czułością.

— Możesz już odpuścić?

— Martwię się. Wiesz… widziałem wszystko. Twoich rodziców… Twojego tatę…

— Wszyscy się czasem kłócą.

— Paulina…

— No, mów.

— Czy twój tato was bije? — zapytał nieśmiało, ważąc starannie każde słowo.

— Odbiło ci?! — odpowiedziałam agresywnie. — Nie obrażaj mojego ojca. Masz się za lepszego, bo macie kasę? Myślisz, że jeśli ktoś jest biedny, to od razu jest bity! — zrugałam go, ale nie dało mi to poczucia ulgi.

Uderzył w najczulszy punkt, co zawsze generuje mocny i niełatwo ustępujący ból. Pewnie od dłuższego czasu się domyślał, że ukrywam wstydliwe fakty na temat rodziny. Dzięki sporej empatii odczytywał prawdę z ludzkich spojrzeń, a moje często kryło smutek. Ludzie tego pokroju nie dają się oszukać. Oni wiedzą, które uśmiechy są przykrywką dla smutku.

— Nie zrozum mnie źle. Martwię się o ciebie … — tłumaczył się niepewnie.

— Jeśli masz zadawać takie pytania, to lepiej siedź cicho. „Czy twój tato was bije?” — powtórzyłam pytanie Grześka ironicznie. — Wiesz, myślałam, że jesteś inny — zagrałam na uczuciach chłopaka w najgorszy możliwy sposób.

Byłam gotowa poświęcić relację z najczulszą i najwrażliwszą osobą, jaką znałam, byle tylko zachować dobre imię familii. Okłamałam bratnią duszę i nie miałam z tego powodu większych wyrzutów sumienia. Ślepo wierzyłam, że działam w słusznej sprawie. Poza tym powoli się przyzwyczajałam do życia bez kar cielesnych i coraz rzadziej fantazjowałam o wybawcy, który pewnego dna uwolni mnie z sideł bezwzględnego posłuszeństwa. Licznik ojcowskich przewinień wycelowanych w moją stronę się zatrzymał. Wierzyłam, że wynikało to z cudownej przemiany domowego agresora, który nagle zrozumiał swoje błędy i powziął głębokie postanowienie, by nigdy więcej ich nie popełniać. Zupełnie zignorowałam fakt, że zadawanie ciosów najbliższym, tak jak każda inna czynność, wymaga poświęcenia czasu. Ojciec nie ranił, bo w grafiku miał ciekawsze zajęcia, na których upływały mu cenne godziny.

Grzesiek się nie bronił przed moim atakiem. Stał blisko i milczał. W pewnej chwili usiłował mnie przytulić, ale nie pozwoliłam. Uderzył w najczulszy punkt, a ja nie zamierzałam tak łatwo tego odpuścić. Postanowiłam dotkliwie go użądlić słowną toksyną i raz na zawsze wybić z głowy każdą myśl szkalującą moją rodzinę.

— Mój tato przynajmniej nigdy nie siedział w pierdlu — wyrzuciłam z siebie, choć już po chwili żałowałam tej wylewności. Chłopak nie zasłużył sobie na takie traktowanie.

— Skąd wiesz? — zapytał poruszony.

— Nieważne — wydukałam, bo chciałam jak najszybciej zmienić temat.

— Kamil… — zastanawiał się na głos Grzesiek.

— Tym razem nie Kamil. Nie ciągnij mnie za język.

— Nie powiedziałem ci prawdy o tacie, bo się wstydziłem. Chyba sama rozumiesz… Nawet nie wiem, co zrobił. Dla mnie zawsze był najlepszym kumplem. Nie mogę powiedzieć o nim złego słowa.

— A jednak za coś siedzi — odparłam obrażonym tonem.

— Mój tato nigdy nie podniósł ręki na matkę — odparł Grzesiek w odwecie.

— A co ty w ogóle wiesz o swoim ojcu?

— Hola, hola. Nie przeginaj.

— Ty przegiąłeś. Nie pasujesz tutaj. Chłopak z pałacu w wiejskiej świetlicy.

— Chyba masz rację. Pora na mnie — oznajmił, po czym ominął budynek szerokim łukiem i udał się w kierunku domu. Dołożyłam wszelkich starań, by tak zrobił.

Dzieci z domów pachnących procentami nie potrafią stawić czoła sporom międzyludzkim. W zależności od sytuacji wybierają ścieżkę pozornej obojętności polegającą na zamieceniu kłopotu pod dywan lub drogę walki pozwalającą na sprawowanie kontroli nad przeciwnikiem. Gdy Grzesiek naruszył moje psychiczne terytorium, wybrałam atak i wolałam zranić jako pierwsza, bo chciałam przyspieszyć to, co uważałam za nieuniknione. Szczerze wierzyłam, że nie zasługuję na jego miłość i prędzej czy później spotka mnie odrzucenie. Zadałam mu ból, ale cierpienie dosięgło nas obojga. Zapragnęłam pęknąć w powietrzu jak bańka mydlana. Niezliczony już raz żałowałam, że się urodziłam.

Wróciłam do świetlicy i zaczęłam poszukiwać wzrokiem matki i ojca, ale ich nie zauważyłam. Podeszłam do stolika, przy którym wciąż siedzieli Ignaczakowie w towarzystwie Jolki.

— Czy wie pan, gdzie są moi rodzice? — zapytałam pana Darka.

— No pięknie. Zabrali się i nic ci nie powiedzieli? — odparł zdziwiony mężczyzna.

Nie skomentowałam tej uwagi. Opuściła mnie ochota na dalszą zabawę i postanowiłam wrócić do domu. W gruncie rzeczy podjęłam decyzję, by wpaść z deszczu pod rynnę — bo inaczej nie mogłam określić powrotu do miejsca, z którym łączyły mnie najgorsze wspomnienia. W dodatku nie miałam pojęcia, co czeka mnie w domu. Wiele, a właściwie wszystko, zależało od ojca. To on kształtował moją rzeczywistość, a w ten weekend zasiedział się nieco dłużej.

Podjęłam ryzyko i wróciłam do gniazda rodzinnego pełnego niepewności. Na podwórku ujrzałam bliźniaczki, które się bawiły w piaskownicy. Niespecjalnie się przejęły moim powrotem. Zżyły się ze sobą do tego stopnia, że nie potrzebowały mnie do pełni dziecięcego szczęścia. Od dawna nie zwracały na mnie uwagi, a przymilały się wtedy, kiedy chciały osiągnąć jakiś cel. Doskonale wiedziały, że lubię chomikować słodycze i czasem im się udawało wysępić ode mnie jakąś czekoladę. Zdarzało się, że prosiły o pomoc w posprzątaniu zabawek, a gdy się zgadzałam, dawały mi na chwilę odczuć, że jestem najwspanialszą na świecie starszą siostrą.

Gdy weszłam do ogrodu, rzuciłam w kierunku dziewczynek krótkie „Cześć, już jestem!”, ale nie odpowiedziały. Pewnie w ferworze zabawy nawet nie usłyszały. Podeszłam do kojca, żeby przywitać Gwiazdunię, która w przeciwieństwie do bliźniaczek potrzebowała mnie jak powietrza. Obiecałam suni, że wrócę za kilka minut i zabiorę ją na spacer. Zamierzałam sprawdzić, co się dzieje za zamkniętymi drzwiami naszego domu. Wiedziałam tyle, że rodzice byli nietrzeźwi, bo dość często w trakcie biesiady opróżniali kieliszki. Ojciec przyzwyczaił mnie, że znieczulenie alkoholem nie szło w parze z wybuchami agresji. Terroryzował nas, gdy był trzeźwy. Tego dnia wyłamał się jednak ze schematu. Pokazał ciemne oblicze po tym, gdy dostarczył do organizmu płyny, które — odkąd pamiętam — skutecznie tłamsiły jego złość. Zastanawiałam się, do czego jeszcze może się posunąć człowiek, który nie miał oporów, by w tłumie gapiów zamanifestować władzę nad żoną. Jak bardzo gotów był popuścić wodze okrutnej fantazji, kiedy się znajdzie w czterech ścianach i nie będzie podlegał ocenie żadnych świadków. Musiałam znaleźć odpowiedzi na nurtujące kwestie.

Doskonale wiedziałam, co robić. Wystarczy, że stanę po cichutku za odpowiednimi drzwiami oddzielającymi prawdę od niepewności. Miałam podsłuchiwać pijanych rodziców, co działało na moją korzyść. Nie raz się przekonałam, że odurzone zmysły są mało wrażliwe na bodźce zewnętrzne. Nietrzeźwi ludzie nie dość, że mają uśpioną czujność, to w dodatku często sięgają do prawd, których nigdy nie poruszyliby w stanie nieskażonej świadomości. Liczyłam, że tego wieczoru nastąpi jakiś przełom i dowiem się czegoś więcej na temat romansu ojca, chociaż tego rodzaju informacje nie miały już żadnej wartości. Mogły mnie tylko zdołować, ale mimo to chciałam je poznać.

Prześlizgnęłam się żwawo przez uchylone drzwi frontowe stanowiące niezaprzeczalny dowód, że matka i ojciec pozwolili sobie na zbyt wiele. Gdy byli trzeźwi, pilnowali, aby wejście pozostawało zamknięte, bo nie chcieli wpuszczać do środka niepożądanych gryzoni. W salonie rodziców ujrzałam nieskazitelny porządek. Ucieszyło mnie to, bo wszechobecna czystość z jakiegoś powodu wprawiała mnie w błogi nastrój. Poza tym wysprzątany dom należał do ubogiej listy atutów naszej rodziny, a ja czyniłam wszystko, by wyolbrzymiać marny katalog zalet. Usłyszałam donośniejsze niż zwykle głosy matki i ojca połączone z dźwiękiem małego telewizora. Spodziewałam się głośnej awantury, ale przywitała mnie spokojna atmosfera.

Stanęłam nieopodal drzwi kuchennych, które tak jak te wejściowe również nie były domknięte. Zaczęłam zachłannie absorbować docierające dźwięki. Postawiłam wszystko na jedną kartę i ulokowałam się tak, aby przez szparę widzieć dokładnie niewielki, ale jakże istotny fragment rzeczywistości.

— Dlaczego z tym nie skończysz? — zapytał ojciec niewyraźnie.

— A ty dlaczego nie przestaniesz pić? — odparła matka z ironią, po czym uniosła spódnicę i obnażyła udo, niezmiennie owinięte grubą warstwą bandaża.

— Lidka, to nie to samo — wymamrotał.

Nie rozumiałam ojcowskiego pytania, dopóki matka nie postanowiła zdjąć opatrunku. Wtedy ujrzałam coś okropnego. Udo matki okalało coś, co przypominało masywną obrożę, jaką nosiła Gwiazdunia. Nigdy wcześniej nie widziałam, by czyjąś nogę zaciskało metalowe pęto budzące skojarzenie z narzędziem tortur. Zdziwienie było tym większe, że wszystko wskazywało, iż to nie ojciec odpowiadał za rany na alabastrowej skórze matki.

— Ty masz chorą głowę — oznajmił bez ogródek.

— Specjalista się znalazł!

— Możesz, kurwa, srać na moje zdanie, ale Kownacki wie, co mówi.

— A co niby mówi?

— Że jesteś pierdoloną masochistką. Kto normalny nosi na nodze kolczatkę?

— Siostra Faustyna Kowalska ją nosiła. Najświętsza z najświętszych — wymamrotała matka. — Mamy jeszcze co pić? — zapytała.

— Tobie już wystarczy. Tracisz rozum, kobieto. Kownacki powiedział, że ciebie to po prostu kręci!

— Doktorek ma bujną wyobraźnię — zadrwiła matka. — Pewnie sam już nie może i snuje fantazje na temat pacjentek. Obleśny typ.

— Obleśna jesteś ty…

— Zmieniłeś się — oznajmiła, po czym nieudolnie odpięła kolczatkę.

Tym razem nie straciłam przytomności, ale na długo zapamiętałam widok delikatnej skóry stanowiącej płótno do przelania bólu ukrytego w najmroczniejszych zakamarkach duszy.

— Co ty znowu pierdolisz?

— Znudziłam ci się. Nie patrzysz na mnie, nie dotykasz.

— Wypiłaś trochę i wzięło cię na smutki. Połóż się spać.

— Nie pamiętam, co to seks — kontynuowała litanię pełną żalu.

— A dziwisz się? Ostatnimi czasy witała mnie w domu podchmielona baba. Nie znoszę, jak śmierdzisz pijalnią.

Rodzicielka zaniosła się sztucznym śmiechem, którym zawsze wyrażała bezsilność i skumulowany stres.

— Niedobrze mi się robi, jak wrzucam twoje szmaty do prania. Ohydna mieszanka fajek, potu i damskich perfum.

— Daj już spokój. To miał być miły, rodzinny weekend…

— Zapamiętam go na długo. Nie musisz się o to martwić — zarechotała matka. — Miałam wątpliwą przyjemność poznać twoją byłą kochankę. Wspomnienie godne wyrycia w pamięci.

— Ta siksa nic dla mnie nie znaczyła.

— Tamta nie znaczyła i ta, którą teraz posuwasz, pewnie też nic nie znaczy. Wiesz, co mnie zastanawia?

— Możemy pogadać jutro?

— Ostatnie pytanie. Zakładając, że po świecie stąpa wiele „bezmózgich Jolek”, zdobycie kochanki jest dziś prostsze niż rozmowa z żoną. Kupisz jakiś prezencik i masz seks na zawołanie.

— Nie zdradzam cię — wtrącił zniecierpliwiony ojciec.

— Nie skończyłam — oznajmiła rodzicielka tonem surowego żandarma. — Znam cię. Masz ciężką rękę i od czasu do czasu musisz się na kimś wyżyć. Kiedyś byłam ja i dziewczynki. A teraz?

— Skończyłem z tym — oświadczył stanowczo, a deklaracja wybrzmiała bardzo wiarygodnie. Poza tym jego słowa pokrywały się z czynami. Od wielu tygodni nas nie bił.

— To dziwne, ale jak dostawałam wpierdol, to czułam, że ci jeszcze na mnie zależy. Teraz jedyne, co potrafisz z siebie wykrzesać, to chłodna obojętność. Wiem, że to chore, ale czasem tęsknię za tym, co było…

Ojciec nie skomentował spostrzeżeń matki. Podejrzewałam, że lada chwila wyjdzie z domu bez pożegnania, co czynił przecież od dłuższego czasu. Uznałam, że dość już nadstawiłam uszu, i postanowiłam zakończyć prywatne śledztwo. Po cichu wyszłam z domu i podeszłam do kojca. Gwiazdunia na mój widok zaczęła przebierać łapami, jakby stała na rozżarzonych węglach. Rwała się do spaceru, ale mnie opuściły chęci na dłuższą przechadzkę. Marzyłam tylko o tym, żeby legnąć na łóżko i zatopić się w mozaice szaro-czarnych myśli. W mojej głowie panował chaos, a ja nie potrafiłam go uporządkować i nadać mu logicznej struktury.

Matka tęskniła za ojcem, a ja za tym, by czuć się potrzebną. Powoli docierało do mnie, że kobieta, która dała mi życie, łaknęła obecności mężczyzny jak powietrza. Zrozumiałam, że moja miłość nie zrekompensuje rodzicielce bogatej gamy uczuć, regularnie ofiarowywanej przez domowego tyrana. Czułam się jak para niewygodnych butów trzymanych w szafie tylko dlatego, że sporo kosztowały. Chciałam sprawić, by matka uwierzyła, że rozpoczęcie życia w pojedynkę, to nie tylko zakończenie pewnego etapu, lecz także zainicjowanie nowego — być może łaskawszego — rozdziału.

Pogodziłam się, że dla matki nigdy nie będę wystarczającym powodem, by podsumować życie z pozytywnym wynikiem. Byłam neutralnym zerem, które nic nie wnosi do bilansu.

Rozdział 20
Dziękuję, przyjacielu

Nazajutrz tuż po przebudzeniu odkryłam, że złość względem Grześka nie zelżała ani trochę, a wręcz przybrała na sile. Z każdą minutą rosło we mnie poczucie niesprawiedliwości i chęć odwetu. Przestałam myśleć racjonalnie i dałam się ponieść fali sprzecznych emocji. Chciałam dać swojemu chłopakowi solidną nauczkę, ale nie byłam specjalistką w dziedzinie adekwatnych kar. Postanowiłam zachować się w kobiecym stylu i ignorować go przez najbliższe kilka dni — co w praktyce oznaczało brak rozmów, wspólnych spacerów, wieczornych obserwacji nieba, potajemnych pocałunków i wielu innych przyjemności związanych z byciem razem.

Rodzina jawiła mi się jako trwała wspólnota o określonej historii, poglądach, systemie wartości, nawykach, słowach, tajemnicach i smutkach. Od dziecka mi wpajano, że ciepły dom to taki, gdzie panuje bezwzględna zgoda i pełne podporządkowanie autorytetom. Dorastałam w przekonaniu, że „ja” pozostaje daleko w tyle za „my”, dlatego indywidualizm przegrywał w starciu z dobrem wspólnym. Nie umiałam walczyć o „siebie”, ale wytrwale biłam się o „nas”, czyli matkę, ojca i bliźniaczki. Nic więc dziwnego, że kiedy Grzesiek zadał pytanie stawiające mojego bliskiego w negatywnym świetle, uruchomił się we mnie głęboko zakorzeniony instynkt obrońcy.

Koło dziewiątej wyszłam na spacer z Gwiazdunią i ku mojemu ogromnemu zaskoczeniu niedaleko od domu ujrzałam Kamila. Jechał na rowerze zygzakiem, a mnie zastanawiało, jakim cudem wstał z łóżka przed dziesiątą.

— Widać, że ktoś tu kartę rowerową dostał na piękne oczy — przywitałam się żartobliwie z przyjacielem.

— Jeszcze się zdziwisz, jak zobaczysz medal na mojej szyi — zaśmiał się. — Trenuję do konkursu.

— Rowerowego?

— Tak jakby…

— Co ty taki tajemniczy?

— Za tydzień miasto organizuje nietypowe zawody. Wygra ten, kto jako ostatni dotrze do mety.

— Ostatni? — zapytałam z niedowierzaniem.

— Tak. Trzeba przejechać na rowerze kilkunastometrową trasę w jak najdłuższym czasie. Każdy uczestnik ma tylko jedną szansę. Mój kumpel z miasta jak wsiądzie na BMX-a, to potrafi nawet kilka minut nie ruszyć się z miejsca. Wie, jak złapać balans i ujarzmić byka. Pewnie rozłoży wszystkich na łopatki.

— To powodzenia. Gdyby konkurs był u nas, przyszłabym ci pokibicować.

— Gdybyś znalazła czas — oznajmił kpiąco.

— To ty ciągle gdzieś znikasz na całe dnie — odbiłam piłeczkę.

— Ulatniam się, bo zaczęłaś mnie olewać.

— Kto tu kogo miał gdzieś? — zapytałam z ironią.

— Dobra już. Sztama?

— Nie pokłóciłam się z tobą, ale okej. Sztama.

— Jak już się spotkaliśmy, to może odprowadzisz Gwiazdę i obejrzymy u mnie jakiś horror.

— A ty ciągle swoje — zaśmiałam się. — Miliony razy ci mówiłam, że nie lubię takich filmów.

— Wierzę, że kiedyś cię do nich przekonam.

— Nie sądzę.

— Komedia? — Kamil jak zwykle musiał dopiąć swego.

Wiedziałam, że nie ustąpi i zgodziłam się skorzystać z zaproszenia. Poza tym trafiła się nie lada okazja, żeby się odegrać na Grześku. Chciałam, żeby na własne oczy zobaczył, jak odnawiam przyjaźń z jego młodszym bratem. Opuściły mnie jakiekolwiek skrupuły i zmieniłam się w bezwzględną mścicielkę. Tyle tylko, że nikt nie wybił mi połowy rodziny, tylko zranił prawdą w najczystszej postaci.

— Okej. To za ile mam wpaść? — zapytałam.

— Dziesiąta?

— Nie dam rady. Obiecałam mamie, że zrobię dziś obiad.

— Kurde. A długo ci to zajmie?

— Koło godzinki.

— To bądź u mnie o jedenastej.

— Okej. Jesteśmy umówieni.

Nie umiałam stłamsić żalu i złości, które się rozpychały łokciami w sercu. Gdy się zabrałam za obieranie ziemniaków, myślałam tylko o Grześku. Oczyma wyobraźni napawałam się rozczarowaniem na jego twarzy, które ujrzę, gdy od niechcenia powiem, że nie mam dla niego czasu, bo cenne wakacyjne chwile postanowiłam poświęcić Kamilowi. Zamierzałam dotkliwie zranić uczucia swojej pierwszej miłości i przekreślić wszystkie piękne wspomnienia, które przez ostatnie tygodnie wspólnie tkaliśmy w misterną i — wydawałoby się — nierozerwalną sieć. Postanowiłam, że wrócę do dawnego porządku i zacieśnię więź z młodszym Zielińskim, chociaż coraz częściej się zastanawiałam, czy nasza relacja spełniała jeszcze kryteria przyjaźni. Czasem nawet dopadała mnie myśl, że nigdy nie łączyło nas nic poza zwykłym niewiele znaczącym koleżeństwem. Bez wątpienia jednak „coś” spajało mnie z Kamilem i chciałam to „coś” wykorzystać przeciwko jego bratu.

Śmiało weszłam na znajomą posesję, nie spodziewając się, że los przewidział dla mnie sensacyjną niespodziankę. Przypomniałam sobie, że poprzedniego dnia pani Kasia poddała hortensję odżywczej kąpieli, dlatego mój wzrok podążył w kierunku okazałej donicy. Białe kule, które jeszcze wczoraj mogłyby stanąć w szranki o tytuł najpiękniejszej rośliny ogrodowej, skurczyły się i pochyliły, jakby uleciało z nich całe żywe istnienie. W jeszcze gorszej kondycji znajdowały się zielone elementy krzewu. Soczyste liście zwiędły, a stojące na baczność łodygi się ugięły.

Nie oceniłam wszystkich uszczerbków pokiereszowanej rośliny, bo znienacka podeszła do mnie pani Kasia. Uczyniła to tak cicho, że nie usłyszałam kroków i wystraszyłam się, gdy zza pleców dotarł do mnie kojący głos.

— Miałam poprosić Kamila, żeby pomógł mi wynieść tę donicę, ale o dziwo czmychnął z domu wcześnie rano. Nie chciałam cię stresować… — wyznała kobieta, po czym objęła mnie ramieniem jak bliska przyjaciółka.

— Co się stało? — zapytałam poruszona niemiłym widokiem.

— Nie wiem, co mi odbiło… Tyle razy obiecywałam sobie, że nie będę angażowała chłopaków do roboty w ogrodzie, ale przedwczoraj źle się czułam — westchnęła. — Kilka razy tłumaczyłam Kamilowi, co ma zrobić, a on zamiast odżywki, dolał do wody kwas pelargonowy. Od lat robię tę miksturę i nigdy nie zdarzyła mi się pomyłka, a tu proszę, pierwsza próba Kamila i od razu takie straty. Całe szczęście, że przetestowałam tę pseudoodżywkę jedynie na hortensjach. Zniszczenia są dotkliwe, ale mogło być znacznie gorzej.

— Co to jest kwas pelargonowy? — zapytałam z zaciekawieniem.

— To naturalny środek do zwalczania chwastów. Używam go, bo jest mniej szkodliwy niż chemiczne preparaty.

Spoglądałam na białe kule i próbowałam zrozumieć, dlaczego pani Kasia zleciła synowi zadanie, które musiało się zakończyć niepowodzeniem, bo Kamil nie znosił prac ogrodowych. Zastanawiało mnie, dlaczego nie skierowała tego rodzaju prośby do mnie, choć przecież wciąż podkreślała, że się nie boi o rośliny, gdy powierza je mojej opiece. Dla mnie sporządzenie witalnej mieszanki byłoby prawdziwą przyjemnością.

— Widzę, że posmutniałaś — wtrąciła kobieta po dłuższej chwili mojego milczenia. — Nie martw się, dostałam solidną nauczkę. Chłopcy muszą się trzymać z dala od roślin. Dopilnuję tego.

Nie potrafiłam się w pełni zgodzić ze swoją mentorką. Grzesiek zaszedł mi głęboko za skórę, ale mimo to stawianie znaku równości pomiędzy jego pracą a dokonaniami Kamila uważałam za dalece niesprawiedliwe. Co prawda obaj bracia nie przejawiali smykałki do ogrodnictwa, starszy jednak wykazywał przynajmniej dobre chęci, czego nie można było powiedzieć o młodszym, który uporczywie unikał prac niosących z sobą ryzyko zabrudzenia rąk. Grzegorz imał się wszystkiego, choć jego własna matka z jakiegoś powodu nie dostrzegała zapału syna. Uwielbiałam panią Kasię, a jednocześnie od pewnego czasu z trudem się przyglądałam jej zawoalowanemu faworyzowaniu młodszej latorośli. Wiedziałam, co to znaczy być dzieckiem, które zdaniem rodziców „zawsze może dać z siebie więcej”. Wolałam jednak nie rozmawiać na ten temat z moim chłopakiem, bo — tak jak ja — nie lubił grzebać w sączących się ranach.

Pani Kasia dostrzegła smutek na mojej twarzy, ale za ponurym spojrzeniem krył się ból wykraczający poza typową melancholię. Doświadczałam palącej złości, która trawiła mnie od środka znacznie gwałtowniej, niż robiłoby to przygnębienie.

— Kogo mam zawołać; Kamila czy Grześka? — zapytała pani Kasia z rozbawieniem. — Szkoda, że nie potraficie stworzyć zgranego tercetu, ale to akurat zrozumiałe. Z psychologicznego punktu widzenia trójkąty sprzyjają konfliktom — dodała po chwili.

— Ja do Kamila — oznajmiłam pośpiesznie. — A po południu pomogę pani w ogrodzie.

— O proszę! A już myślałam, że się na siebie obraziliście na śmierć i życie. Dawno nie widziałam was razem. W sumie nie ma co się temu dziwić. Mój Kamilek oszalał na punkcie roweru. Lepsze jednak to niż ciągłe maratony filmowe.

— To prawda — uśmiechnęłam się.

— Jesteś już! — Znienacka dołączył do nas młodszy Zieliński. — Może spacer z psiakami?

„No tak” — pomyślałam. „Cały Kamil — chłopak o stu pomysłach na minutę”.

— Okej — odparłam, choć przyszłam z zamiarem obejrzenia komedii. Nie miałam jednak nic przeciwko tej zmianie planów, bo wiedziałam, że Gwiazdunia tylko czeka na takie okazje.

— Tam gdzie zawsze? — zapytał Kamil po tym, jak okiełznał Borysa za pomocą metalowej smyczy.

— Tam gdzie zawsze — odparłam bez namysłu.

— Borys gotowy. Chodźmy po Gwiazdę — zarządził.

— Oszaleje ze szczęścia.

Gdy szliśmy obok siebie, wszelkie wątpliwości dotyczące relacji z nim, odeszły w niepamięć i zyskałam pewność, że wciąż łączyła nas przyjaźń. Przy nim nie czułam szybszego bicia serca i nie przechodziły mi po plecach dreszcze podniecenia, tak jak miało to miejsce, gdy w pobliżu znajdował się Grzesiek, ale w zamian za euforyczne, cielesne wariacje otrzymywałam niezobowiązującą wolność. Kamil często mnie irytował, ale nigdy nie wyzwolił we mnie wściekłości, do jakiej w ciągu jednego dnia, a właściwie kilku minut, doprowadził mnie jego starszy brat. Zrozumiałam, że miłość i złość w moim przypadku korelowały ze sobą wprost proporcjonalnie i im bardziej się zbliżałam do Grześka, tym bardziej się czułam zraniona, gdy mnie zawiódł. A przecież mój chłopak zawsze darzył mnie bezwarunkowym szacunkiem, czego nie mogłam powiedzieć o przyjacielu. Temu drugiemu pozwalałam na więcej, a mimo to ciosy zadane przez niego bolały mniej.

Był początek sierpnia i las o tej porze zwykle zwabiał już lokalnych grzybiarzy na pierwsze zbiory. Rodzice nauczyli mnie, jak rozpoznawać jadalne gatunki, a zdobyta wiedza nie sprowadzała się jedynie do zachowawczego zbierania egzemplarzy bez blaszek. Bezbłędnie identyfikowałam rude kurki i rydze, gromadne opieńki, a nawet podstępne kanie, którym nigdy nie szczędziłam miejsca w małym wiklinowym koszyku. Milenijne susze spowodowały jednak, że w lesie nie unosił się charakterystyczny, wilgotny zapach mchu i grzybni. Leśne runo skomlało o choćby kroplę wilgoci, ale niebiosa się zbuntowały i nie chciały zrosić spieczonej ziemi deszczowymi łzami.

Kiedy Kamil rzucał dowcipami klasy B, ja wyobrażałam sobie płonącą zapałkę spadającą na suchy leśny dywan, aby za chwilę poddać ekosystem niesprawiedliwej egzekucji. Dostrzegałam, jak ogień atakuje pierwsze źdźbło trawy, a potem sięga gorącymi językami coraz dalej i dalej, aż zamienia gaik w gigantyczną pochodnię.

— Ty mnie w ogóle słuchasz? — wtrącił Kamil, gdy skończył dowcip, a ten się nie spotkał z żadną reakcją z mojej strony.

— Zamyśliłam się — odparłam i szybko porzuciłam przygnębiające wizje.

— Nie myśl tyle, bo cię zjedzą motyle. Może przywiążemy psy do drzewa i wejdziemy na ambonę? Byłaś kiedyś na niej?

— Nie, a ty?

— Ja wiele razy. Nie korciło cię nigdy, żeby tam wejść?

— Wiesz przecież, że rodzice nie pozwalają mi zagłębiać się w las.

— To nie mogłaś poprosić, żeby poszli razem z tobą?

— Raz zapytałam, jak miałam kilka lat.

— I co?

— Matka się nie zgodziła. Chyba się boi lasu…

— Surowa ta twoja starsza. Niepotrzebnie jednak masz cykora. Przecież twoi rodzice są w pracy. Nie dowiedzą się, gdzie byłaś i co tak naprawdę robiłaś.

— Nie igram z nimi. Oni zawsze dotrzymują słowa. Nie chcę dostać szlabanu do końca wakacji.

— A Gwiazda? Raczej nic ci nie grozi z taką obstawą — oznajmił, a do mnie dotarło, że miał sporo racji.

Sunia na pamięć znała drogę z lasu do domu i gdyby nawet spełniły się mało prawdopodobne, niefortunne obawy rodzicielki, czworonożna przyjaciółka z pewnością ruszyłaby po pomoc. Słowa Zielińskiego sprawiły, że postanowiłam docenić obronne zdolności pupilki. Kucnęłam, a moja twarz znalazła się na wysokości jej mokrego nosa. Następnie położyłam opuszki palców tuż za jej uszami i zaczęłam delikatnie masować pulsujące miejsca. Uwielbiała tego rodzaju pieszczoty.

— Co jest, moja piękna? — zapytałam.

W odpowiedzi zaczęła merdać ogonem.

— Wiesz, że obok ambony jest wielki kamień z wyrytym napisem? „Jędrek. Ukochany mąż i tatuś” — wtrącił nagle Kamil.

— Kto to ten Jędrek?

— Sam nie wiem. Też kiedyś się nad tym zastanawiałem.

— Dziwne… Nie zauważyłam żadnego napisu — myślałam na głos.

— Czyli byłaś tam.

— Gdzie? — zaczęłam udawać, że nie wiem, co ma na myśli. W głębi serca wściekałam się na samą siebie, że palnęłam takie głupstwo.

— Nie rób ze mnie idioty — oznajmił kpiąco.

— O co ci chodzi? — zapytałam nerwowo, bo nie potrafiłam znaleźć dla siebie żadnej linii obrony.

— Wiem, że się przykleiłaś do mojego brachola. A ten głupek lubi się bujać po lasach i parkach. Ot taki romantyk bez jaj.

— I co z tego? To mój kolega — skłamałam. — Ty wiecznie nie masz czasu. Wolisz kumpli z miasta… — tłumaczyłam się nieudolnie.

— Nie za stary dla ciebie? Nie wiedziałem, że lubisz takich pizdusi bez własnego zdania.

— Odwal się ode mnie! — krzyknęłam, ale głośny ton złości uleciał gdzieś daleko z delikatnymi powiewami wiatru.

— Łatwa dziunia z ciebie. Na co poszłaś? Wiersz ci napisał? A może namalował twój portret? — zadrwił Zieliński.

Trzęsłam się ze złości i nie potrafiłam udźwignąć ciężkiej wagi jego słów. Kamil od zawsze miał nade mną psychiczną przewagę, dlatego w trakcie naszych konfrontacji grunt palił się tylko pod moimi nogami. Dobrze, że tym razem nie musiałam bronić siebie w pojedynkę, bo towarzyszyła mi powierniczka najskrytszych sekretów. Gwiazdunia nie pozostawała obojętna na moją krzywdę. Znała i tolerowała Zielińskiego, ale najwyraźniej tamtego dnia wyczuła w jego głosie złe intencje, bo warczała za każdym razem, gdy się odezwał. Nigdy wcześniej nie reagowała tak impulsywnie na mojego przyjaciela. Jak się okazało, psi instynkt jej nie zawiódł, bo Kamil dopuścił do głosu demony, które powinien był stłamsić w zarodku. Nazwał mnie „łatwą dziunią”, a ja nie miałam zamiaru pozostawić tej obelgi bez reakcji.

— Przynajmniej nie jest takim nudziarzem jak ty… — bąknęłam w odwecie.

— To ty jesteś małą niewdzięczną suką. Tyle czasu ci poświęciłem, a ty wywijasz takie numery za moimi plecami.

— Co ty w ogóle mówisz? Odwal się!

— Jeszcze masz czelność się stawiać, głupia cipo! — wrzasnął, po czym chwycił mnie za przedramię, a drugą dłonią mocno złapał pierś. Upuściłam smycz i zaczęłam się bronić, ale w starciu ze starszym i znacznie wyższym chłopakiem znajdowałam się na przegranej pozycji.

— Jemu dajesz, to mi też dasz — wysyczał przez zaciśnięte zęby.

— Co ty robisz! — wrzasnęłam, wyszarpując się z jego rąk, ale moje położenie przypominało z góry przesądzony los płotki, która połknęła haczyk i bezpowrotnie straciła szansę na wolność. — Zostaw mnie! — krzyknęłam wniebogłosy, wierząc, że ktoś mnie usłyszy.

Niestety miałam pecha. Znalazłam się w niewłaściwym miejscu i niewłaściwym czasie, a przede wszystkim z nieodpowiednią osobą. Wiedziałam, że Kamil miał niski próg cierpliwości, ale dopiero wtedy się przekonałam, jak surowo karał tych, którzy nadepnęli mu na odcisk. Popchnął mnie, przez co straciłam równowagę i upadłam na ziemię. A potem usiadł na mnie okrakiem i uniósł mi bluzkę. Szarpałam się jak spłoszone zwierzę, które wpadło w sidła. Przeraźliwie się bałam oprawcy, a zarazem nie opuszczała mnie myśl, że sama sobie na to zasłużyłam. W końcu nie byłam z nim szczera i się zarzekałam, że nic mnie nie łączy z jego bratem. Byłam przekonana, że zasługuję na karę…

Na szczęście anioł stróż na czterech łapach nie zignorował, że dzieje mi się coś złego. Kiedy się nieudolnie siłowałam z napastnikiem, Gwiazdunia uruchomiła instynkt obrońcy i zaczęła warczeć, obnażając pokaźne kły.

Jako mała dziewczynka widziałam w telewizji pewien program przyrodniczy ukazujący defensywę matki wilczycy chroniącej potomstwo przed zagrożeniem ze strony gatunku ludzkiego. Sunia warczała zaciekle i zjeżyła sierść w ten sam sposób, co jej nieudomowiona krewna — bohaterka wspomnianej audycji. Tyle tylko, że wilczyca broniła swoje stado przed niegroźnymi przyrodnikami, niemającymi złych intencji, a ja walczyłam z nieprzewidywalnym przeciwnikiem, którego poczynania wyraźnie zmierzały w najgorszym z możliwych kierunku.

Szamotałam się, ale chłopak kpił z tych bezskutecznych prób wydostania się spod jego umięśnionego ciała.

— I co, mała zdziro? Nie wiedziałem, że jesteś taka łatwa. Widocznie lubisz ten sport — wysyczał Kamil, po czym postanowił przekroczyć najbardziej strzeżoną granicę kobiecego ciała.

Nachalnie wepchnął mi rękę do majtek, a ja wiedziałam już, że może mnie ocalić jedynie cud pod postacią wędrowca, a najlepiej grupy spacerowiczów, którzy odbiją mnie z rąk napastnika.

Okazało się, że ocalenie znajdowało się tuż obok, miało cztery masywne łapy i bystre ślepia. Przekonałam się, do czego zdolne jest zwierzę, gdy stawką w grze staje się ludzkie zdrowie i życie. Wszystko działo się szybko, nie pozostawiając miejsca na analizę wydarzeń. Rozwścieczona bestia rzuciła się na Kamila i wbiła kły w jego prawe przedramię.

— Kurwaaa, zabierz to bydlę! — wrzasnął Zieliński.

— Zostaw go!!! — wydarłam się do czworonoga ile sił w płucach. — Przestań gryźć!

Po kilku sekundach psina uwolniła rękę z żelaznego uścisku. Na opalonej skórze chłopaka ujrzałam kilka wgłębień tworzących wzór podobny do podkowy. Z ran sączyła się krew.

— Ja pierdolę. Zajebię tego psa — oznajmił chłopak przez łzy.

W jednej chwili role się odwróciły. Kat zmienił się w ofiarę, uzurpując sobie prawo do współczucia, które jeszcze przed kilkoma minutami należało się mnie. Uleciał ze mnie cały strach, a z Kamila szaleńczy amok. Nie miałam pojęcia, w jakiej kondycji emocjonalnej znajdował się Zieliński, ale wiedziałam, że rana na ręce była głęboka, być może na tyle dotkliwa, by pozostawić na skórze bliznę na całe życie.

Musiałam odłożyć na później poczucie krzywdy i zająć się poszkodowanym.

— Dasz radę wrócić do domu czy mam wezwać pomoc? — zapytałam z przejęciem.

— Ty już lepiej się nie odzywaj! Mam przez ciebie same problemy! — wydarł się, a następnie przyłożył dłoń do rany na prawym przedramieniu.

Nie powiedział nic więcej, tylko zaczął biec przed siebie, pozostawiając mnie, Borysa i Gwiazdę w tyle.

Wracałam do domu powoli, a każdy kolejny krok okazywał się prawdziwym wyzwaniem. Psy ciągnęły do przodu, ale nie miałam w sobie siły, by dorównać im tempa. Raz na jakiś czas stopowałam je szarpnięciem smyczy. Pomimo zmęczenia wywołanego mocnym stresem tylko raz zrobiłam krótką pauzę i podeszłam z czworonogami do strumyka, żeby zaspokoiły pragnienie. Borys pił łapczywie, uderzając energicznie długim jęzorem w taflę nieskazitelnie czystej wody, a Gwiazdunia w przeciwieństwie do niego wolała się zajadać długimi źdźbłami trzcinnika leśnego, znanego mi głównie z dziecięcej zabawy w „kurka czy kogucik”.

W drodze powrotnej miałam wystarczająco dużo czasu, by podjąć jedną z ważniejszych decyzji w życiu. Postanowiłam, że nie wyjawię nikomu prawdy o przykrym doświadczeniu, któremu się biernie przyglądali milczący świadkowie — tworzący nad głowami rozległe liściaste baldachimy. Wielkie dęby, stojące na baczność buki czy rozłożyste świerki z pewnością widziały wiele, ale czy kiedykolwiek ujrzały scenę gorszą niż ta, która się stała fragmentem mojego dramatu?

Rodzice od lat przestrzegali mnie przed lasem i jego podstępnymi pułapkami, podczas gdy całe zło, które kiedykolwiek mnie dotknęło, było wyłącznie dziełem ludzkich rąk, umysłów i języków. Królestwo przyrody nigdy jako pierwsze nie wyciągało broni, a jedynie chroniło się przed tymi, którzy postanowili wyzwać je na pojedynek. Jeśli matce naturze okazywało się należny szacunek, roztaczała nad głowami pokornych parasol ochronny i broniła przed zagrożeniami.

Szłam powoli i wyobrażałam sobie, jak znikam, rozpływam się w powietrzu, a mikrocząsteczki, kiedyś budujące spójne ciało, rozchodzą się wraz z masami powietrza we wszystkie strony świata. Im mniejsza odległość dzieliła mnie od domu, tym bardziej winiłam siebie za agresję Kamila. Byłam smarkulą o olbrzymich cyckach i figurze gruszki. Naiwnie wierzyłam, że kobiece kształty mogą wzbudzać u chłopców co najwyżej prześmiewcze docinki, a okazało się, że wyzwalały dzikie pożądanie. Na mojej linii życia pojawił się kolejny supełek, ale nie zamierzałam go rozwiązać. Siatka życiowych tajemnic się rozrastała, a ja powoli zaczynałam się gubić w jej zawiłych splotach.

Jeszcze niedawno willę państwa Zielińskich postrzegałam jako jedno z najcudowniejszych miejsc na ziemi, ale niespodziewanie wszystko się zmieniło i miałam wystarczające powody, by znienawidzić luksusowy budynek do końca życia. Nie miałam jednak żadnego wyboru i musiałam odprowadzić Borysa do jego prawowitych właścicieli. Wcześniej zamknęłam Gwiazdunię w kojcu, żeby oszczędzić pani Kasi niepotrzebnego stresu.

Nie myślałam o sobie, choć cielesny dyskomfort dawał mi się we znaki. Swędziały mnie te fragmenty skóry, które Zieliński zbrukał dłońmi splamionymi złem. Chciałam się stać wężem zrzucającym zużyty płaszcz, żeby wieść dalszy żywot w całkiem nowym „opakowaniu”. Gryzłam się z własnymi myślami, ale musiałam się udać w miejsce, gdzie rezydował wróg.

— Dzień dobry, pani Kasiu — przywitałam się, ujrzawszy kobietę nieopodal wejścia na posesję. Zachowywała się dość nerwowo, co się kłóciło z jej flegmatyczną naturą.

— Wejdź, moja panno. Musimy porozmawiać. Tylko się sprężaj, bo czekamy na twojego tatę. Kamil musi się szybko dostać do szpitala.

— Aż tak źle? — zapytałam z niepokojem.

— Nie wiem, dlaczego pozwoliłaś mu wrócić samemu. Nie wpadłaś na to, że mógł po drodze stracić przytomność?

— Ja… ja… — nieudolnie próbowałam sklecić zdanie. — Nie wiedziałam, że ugryzienie jest tak poważne. Szłam za Kamilem i gdyby coś się stało, wezwałabym pomoc…

— Nie chcę cię straszyć, kochanie, ale nie chciałabym być teraz w skórze twojej Gwiazdy.

— Dlaczego? — zapytałam z niedowierzaniem.

— Moim zdaniem los psa, który ugryzł człowieka, jest przesądzony.

— Co to znaczy? — zapytałam, zanim dotarło do mnie, że kobieta martwiła się przecież przyszłością niewłaściwego czworonoga.

— Szczepiona jest?

— Nie… — odparłam niepewnie. — Tylko że to nie Gwiazda pogryzła Kamila — postanowiłam prędko wyjaśnić zaistniałe nieporozumienie.

— Paulinko, nie pleć bzdur. Rozmawiałam z synem i wiem, co się stało.

— To Borys się na niego rzucił — odparłam nerwowo.

— Lubię cię, dziecinko, ale brzydzę się kłamstwem. I pamiętaj, że ono ma krótkie nogi.

— Mówię prawdę — oznajmiłam stanowczo.

Niestety, spięta twarz pani Kasi nawet nie drgnęła. Zrobiło mi się gorąco, bo wiedziałam już, że się znalazłam w poważnych tarapatach. Stałam na straconej pozycji, w przeciwieństwie bowiem do Zielińskiego nie mogłam liczyć, że rodzice się pochylą nad moją wersją wydarzeń, a co dopiero dadzą jej wiarę. Byłam zdana jedynie na siebie. Utwierdziłam się też w przekonaniu, że ujawnienie napaści seksualnej okazałoby się strzałem w kolano. Nie wiem, czy ktokolwiek dostrzegłby we mnie pokrzywdzoną.

Pani Zielińska nie potrafiła znaleźć sobie miejsca i wciąż zmieniała pozycję z siedzącej na stojącą. Za każdym razem, gdy się usadawiała na ławce, ta wydawała złowieszczy pisk. Zastanawiałam się, dlaczego masywny mebel tak źle znosił piórkową wagę kobiety. Najwyraźniej lata świetności miał już za sobą.

— Gdzie jest Kamil? — zapytałam.

— W salonie. Kiedy wpadł do domu, to łzy leciały mu jak grochy.

— Zawoła go pani?

— Po co?

— Musi powiedzieć, jak było. Gwiazdunia nic mu nie zrobiła.

— Borys nie jest głupim psem. Nie zaatakowałby swojego.

— Musi mi pani uwierzyć… — oznajmiłam błagalnym tonem.

— Jeśli już coś muszę, to na pewno pojechać z synem do szpitala. Twój ojciec zaraz będzie. Całe szczęście, że się kręcił w pobliżu. Z karetkami bywa różnie. Nie zawsze przyjeżdżają na czas.

— To ja pójdę po Kamila i on wszystko pani wyjaśni.

— Czy się aby nie zagalopowałaś, moja panno? — zapytała kobieta z irytacją. — On potrzebuje teraz szybkiej pomocy i spokoju, a nie twoich przesłuchań. Rozumiem, że się boisz o Gwiazdę, ale kłamstwo zaprowadzi cię donikąd.

W tamtej chwili spojrzałam na Borysa, który — mimo że wrócił na swój teren — nie odstępował mnie na krok, jakby wciąż się znajdował w gotowości bojowej. Nie odnalazłam na jego ciemnej sierści choćby maleńkiej kropli krwi, która okazałaby się niezbitym dowodem i pozwoliła na wskazanie rzeczywistego sprawcy pogryzienia. Źródlana woda, w której brodził, zmyła z niego wszelkie ślady winy. Bystry owczarek niemiecki złamał jedną ze sztandarowych cech psiej natury, bo stając w mojej obronie, porzucił lojalność wobec swojego właściciela. Tego rodzaju akty niewierności nie występują zbyt często w przyrodzie. Miałam wobec Borysa ogromny dług wdzięczności i nie chciałam, by spotkała go kara. Żyłam w świecie, gdzie to ludzie zasługiwali na surowe pokuty, bo się dopuszczali czynów, do których nigdy nie posunęłyby się nawet nieudomowione zwierzęta.

Stałam jak słup soli i oczekiwałam na cud, który uchroni Gwiazdunię przed fałszywym oskarżeniem. Poczucie bezradności pochłaniało moje niespokojne wnętrze niczym robactwo łapczywie pożerające martwe ciała. Jak zwykle udawałam twardą i siłą zagłuszałam szloch udręczonej duszy. Mijały minuty, nieuchronnie przybliżające mnie do konfrontacji z decydentem — żywiącym głębokie przekonanie o nieomylności własnych osądów i wyroków. Ojciec się spóźniał.

— Boże, gdzie on jest… — lamentowała pani Zielińska. — Za chwilę zacznę żałować, że nie wezwałam jednak pogotowia.

— To naprawdę nie Gwiazda… — zmieniłam temat, łudząc się, że jeśli nawet kobieta mi nie uwierzy, to może chociaż opanuje gniew i nie będzie zabiegała o karę dla mojej pupilki.

— Posłuchaj, Paulina — zaczęła. — Należę do cierpliwych osób i przemilczałam fakt, że z komody zniknęły cztery olejki z orchidei. My, kobiety, uwielbiamy piękne zapachy i eleganckie ciuchy. Nie popieram kradzieży, ale pamiętam, że będąc nastolatką, też się chciałam upiększać na wszystkie możliwe sposoby i pewnego dnia przywłaszczyłam sobie małe lusterko babci.

Przysłuchiwałam się słowom pani Zielińskiej z niedowierzaniem. Wiedziałam, do czego zmierza, ale nie próbowałam wyprowadzić jej z błędu. Tego dnia zostałam już tak podeptana przez ludzką podłość, że nie odnajdowałam energii, by powstać i zawalczyć o sprawiedliwość.

Postać pani Kasi stawała się coraz bardziej zamazana, gdyż oczy nie radziły sobie z drażniącą zasłoną łez, która zniekształcała rzeczywistość i ukazywała ją w ponurym negatywie.

— Oczywiście wybaczam ci te olejki — kontynuowała bez ogródek. — Następnym razem po prostu zapytaj, czy możesz je sobie wziąć. Mam ich zawsze pod dostatkiem, dlatego starczy dla nas obu — oznajmiła i westchnęła głośno. — Lepkie rączki mogę odpuścić, ale krzywdy własnych dzieci nigdy nie wybaczę — dodała po chwili. — Twój pies jest agresywny i powinien zostać uśpiony.

Nogi się pode mną ugięły. Spodziewałam się, że zwierzę, które zaatakowało człowieka, mogą spotkać różne nieprzyjemne procedury, ale zupełnie nie brałam pod uwagę tak dotkliwej konsekwencji.

— Gwiazda będzie żyła, bo to nie ona pogryzła Kamila — powiedziałam, łkając. — Nie ukradłam też żadnych olejków. Może pan Waldemar dał je tej głupiej Jolce. Ona była wczoraj na festynie i pachniała orchideą.

— Słucham? Jaka znów Jolka? — zapytała kobieta, wybałuszając oczy. — Ty mała, bezczelna smarkulo! Wpuściłam cię pod swój dach, a teraz odpłacasz się w ten sposób!

— Widziałam ich razem — wyznałam i poczułam ogromną ulgę. Przez ostatnie miesiące dusiłam w sobie tę uwierającą tajemnicę, a teraz wreszcie mogłam zrzucić z siebie to brzemię. — Jolka była w pani domu — powiedziałam niepewnie, w duchu licząc, że nie będę przymuszona do zdawania szczegółowej relacji z okoliczności, w jakich dane mi było przyłapać parę kochanków.

— Pomyliłam się co do ciebie — oznajmiła złowieszczo pani Kasia. — Jak możesz mówić takie bzdury tylko po to, żeby wybielić siebie? Zaufaliśmy ci, a ty teraz tak się odwdzięczasz…

— Ja… tylko… Nigdy nie zabrałam nic z pani domu — mówiłam niepewnie.

— Już dawno nie spotkałam się z takim tupetem! Jeszcze dziś twój ojciec się dowie, że jego córcia to złodziejka, która w dodatku ma zbyt bogatą fantazję. Suka też odpowie za to, co zrobiła Kamilowi.

Stałam w milczeniu, a wnętrze centymetr po centymetrze wypełniała obojętność — naturalna reakcja w przypadku braku kontroli nad własnym życiem. Przygotowywałam się na karę, bo ta stanowiła najpewniejszą i najtrwalszą część składową nieprzewidywalnej egzystencji.

Niespodziewanie ktoś przerwał te wewnętrzne katusze, ale zamiast ostudzić napiętą atmosferę, dolał oliwy do ognia niedopowiedzeń.

— Co ty wygadujesz, Paulina?! To jakaś zemsta? — zapytał rozzłoszczony Grzesiek i stanął pomiędzy mną i panią Kasią jak sędzia na ringu. — Wiem, że masz pod górkę, ale po co mścisz się na moim ojcu?! — wyrzucił z irytacją.

Wiedziałam już, że starszy Zieliński podsłuchał niemiłą rozmowę z panią Kasią. Nie on był odbiorcą mojego nagłego zewu szczerości, ale nie mogłam już cofnąć tego, co ślina przyniosła mi na język.

— Nie kłamię — odparłam niedbale.

— Jakim cudem ojciec miałby wpuścić do domu jakąś obcą babę, skoro siedzi w pierdlu! — wrzasnął rozemocjonowany chłopak.

— Boże, Grzesiek… To ty wiesz? — zapytała poruszona pani Kasia.

— Tak. Kamil też. To teraz nie ma znaczenia. Paulina twierdzi, że tato był w domu z jakąś Jolką. Jak to możliwe?

— To było wtedy, jak pani Kasia miała operację na kręgosłup. Przyszłam posadzić nagietki. Pan Waldemar powiedział, że jest zajęty — tłumaczyłam się nerwowo, jak przestępca złapany na gorącym uczynku. — Mówił, żebym mu nie przeszkadzała, ale przyjechał jakiś pan i kazał mi go zawołać. Posłuchałam. Weszłam do domu. W środku był pan Waldemar z jakąś kobietą.

Opowiedziałam przebieg wydarzeń tak pobieżnie i wymijająco, jak tylko potrafiłam. Nie umiałam się zdobyć na wyjawienie pikantnych szczegółów tamtego spotkania. Intymne detale raczej nie przeszłyby mi przez gardło.

— Nie wierzę — rzucił poruszony chłopak.

Czułam się jak w głębokim bagnie, którego czeluść z każdą minutą pochłania kolejne partie ciała. Zastanawiałam się, dlaczego Grzesiek i pani Kasia mieliby mi uwierzyć? Oboje wyrażali się o panu Zielińskim w samych superlatywach i nie mieli mu nic do zarzucenia. Aż nagle przed szereg wychyliłam się ja i zaserwowałam zepsutą wisienkę na dorodnym torcie. Ze zdroworozsądkowego punktu widzenia dla rodziny Zielińskich stałam się wyrachowaną kłamczuchą.

Nie miałam żalu do chłopaka, że bez wahania wybrał własną prawdę i zanegował moją. W trakcie naszej wczorajszej kłótni pokazałam ostre pazury i dałam do zrozumienia, że jest intruzem naruszającym święty mir ogniska domowego. A teraz on czynił dokładnie to samo — stawiał się i zaciekle bronił własnej rodziny. Łączyło nas bezwarunkowe oddanie rodzicom, dzieliło — ich podziękowanie za ofiarowywaną przez nas lojalność. Grzesiek mógł liczyć na pełną akceptację „pomimo wszystko”, podczas gdy mnie tolerowano w zależności od ilości argumentów pojawiających się za „pomimo że”. W praktyce kochano mnie wtedy, gdy spełniałam cudze oczekiwania i nie przysparzałam problemów. Wiedziałam, że oskarżenia pani Kasi dadzą matce i ojcu solidne powody do zawodu i biadolenia, jak bardzo ich zawiodłam.

Stałam w ogrodzie państwa Zielińskich, a wyobraźnia podsuwała mi gotowe dialogi, a właściwie monologi, którymi mnie często atakowano, gdy się stawałam „udziałowcem” jakiejś winy. Nie miało znaczenia, co zrobiłam i czy w ogóle maczałam palce w jakimś niechlubnym uczynku. Nawet jeśli nie zawiniłam i padłam ofiarą zwykłego pomówienia, karano mnie profilaktycznie za coś, co nie miało miejsca, ale przecież mogło się wydarzyć.

Oczekiwanie na przyjazd ojca trwało dla mnie całą wieczność. Chciałam, by się zjawił jak najprędzej, i nie powstrzymywała mnie przed tym myśl, że jego obecność jeszcze bardziej wyeksponuje wszystkie bolączki. Nie potrafiłam znieść przytłaczającego spojrzenia Grzegorza. W jego oczach ujrzałam ból, którego natężenie mnie przygniotło. Dotarło do mnie, że chłopak zaczął się wahać, a moje słowa najpewniej dźwięczały mu natrętnie w uszach i nie chciały odejść siłą woli. Prawda się zawsze domaga uwagi, a jeśli nie zostanie przyjęta, nie pozwala zaznać spokoju ludzkim sumieniom.

Nie tylko ja się zmagałam z katorgą oczekiwania. Niecierpliwili się wszyscy. W pewnej chwili pani Kasia poderwała się gwałtownie i ruszyła w kierunku domu.

— Dość już tego. Dzwonię po pogotowie — oznajmiła stanowczo.

Nie musiała, bo kilka sekund później przed posesją zahamował z piskiem opon znajomy mercedes.

— Boże, co tak długo? — zapytała nerwowo.

— Trafiłem, kurwa, na wypadek. Pech to pech — bąknął ojciec.

— Grzesiek, biegnij po Kamila — rozkazała kobieta.

Nawet nie zapytałam, czy mogę pojechać z nimi. Wolałam nie grać na rozstrojonych nerwach pani Zielińskiej. Bracia z matką wsiedli do auta, pozostawiając mnie sam na sam z mnóstwem utrapień. Musiałam dźwigać ten balast w pojedynkę. Zanim opuściłam ogród, który pokochałam całym sercem, odprowadziłam Borysa do zagrody. Spojrzałam na dorodnego owczarka i rzuciłam w jego kierunku głośne i szczere „Dziękuję, przyjacielu”. A potem wróciłam do siebie i zrozumiałam, że świat Zielińskich był dla mnie bardziej obcy, niż mi się początkowo wydawało.

Rozdział 21
Lepiej, żebyś przez jakiś czas do mnie nie przychodziła…

Ojciec wrócił po około sześciu godzinach i od progu zaczął się uskarżać na służbę zdrowia, która jego zdaniem skupiała leniwych konowałów nastawionych na łapówki. Matka zaproponowała mu obiad, ale odmówił, twierdząc, że się nasycił kanapkami ze szpitalnej kantyny. Nigdy nie widziałam, żeby odtrącił propozycję kulinarną z jej strony. Zmieniał się na moich oczach i każdego dnia zaskakiwał coraz to nową formą wyobcowania względem rodziny. Tym razem zrezygnował z posiłku przy wspólnym stole, a ja rozmyślałam, jakie będą kolejne etapy jego alienacji.

— Co z Kamilem? — zapytała matka z przejęciem.

— Wystarczyło kilka szwów — oznajmił od niechcenia. — Bez zastrzyków się jednak nie obędzie. Są kurewsko bolesne. Coś na ten temat wiem, bo sam je brałem, jak ujebał mnie kiedyś pies sąsiadów.

— Najważniejsze, że pojechaliście na to pogotowie.

— Gdybym wiedział, że przez tę pierdolniętą sukę będą takie problemy… — westchnął ojciec. — Utopiłbym w studni bez chwili zastanowienia.

— To nie ona! — krzyknęłam głośno, nie bacząc na konsekwencje.

— Paulina, znasz zasady — powiedział surowo. — Nie znoszę kłamstwa.

— Mówię prawdę — wydukałam, zanosząc się od płaczu.

— Twierdzisz, że Kaśka sobie to wszystko wymyśliła?

— Nie! To wszystko przez Kamila. On… on zrzucił całą winę na Gwiazdę. Tak naprawdę ugryzł go Borys.

— Paulina! — wrzasnął domowy sędzia, dla którego krzyk stanowił jedyną skuteczną metodę komunikacji.

— Przysięgam na Maryję, Jezusa i wszystkich świętych, że to nie Gwiazdunia — wyrzekłam błagalnym tonem. — Kamil nie mówi prawdy, bo pewnie boi się o Borysa.

Tłumaczyłam postępowanie Zielińskiego, choć w gruncie rzeczy wcale nie byłam pewna, że wymyślił ten podły blef, aby uchronić owczarka. Nie opuszczała mnie myśl, że bardziej niż na dobru czworonożnego przyjaciela, zależało mu na sfinalizowaniu kary, której cudem uniknęłam dzięki wstawiennictwu mądrego czworonoga. Nie sądziłam, by chłopak tak łatwo zrezygnował z odwetu, gdyż nie dopuszczał do siebie porażek. Przypisywał innym sprawstwo za własne niepowodzenia.

Ojciec wyciągnął z kieszeni paczkę cameli, czym wzbudził moje i matki zainteresowanie. Przyzwyczaił nas do czerwonych caro i nigdy wcześniej nie widziałam, by okazał niewierność ulubionej marce. Tamtego dnia udowodnił, że ludzkie upodobania nie mają stałego charakteru, a wręcz przeciwnie — ewoluują, dostosowując się do statusu materialnego i trendów narzuconych przez środowisko. Śmierdział kasą na kilometr, ale nam wciąż skąpił tego zapachu. Oddychałam powietrzem zdominowanym przez odór wilgoci i fantazjowałam, że pewnego dnia nieznośny fetor zastąpi anielska, jaśminowa woń. Uwielbiałam białe delikatne kwiatostany tej rośliny, choć serce nie mogło się zdecydować, czy bliżej mu do jasminum sambac czy jasminum officinale. Lawirowałam pomiędzy tymi dwiema odmianami i nie potrafiłam ocenić, której się należała korona królowej. Obie zasługiwały na najwyższy tytuł. Marzyły mi się jaśminowe nuty, a wdychałam szarobiałe kłęby dymu wynurzające się leniwie z ojcowskich ust. Powieki drgały mi jak skrzydła łabędzia przygotowującego się do lotu. Tytoniowe chmurki doprowadzały mnie do łez, ale nie powstrzymało to ojca przed sięganiem po pudełko z wielbłądem.

— Gdzie suka? — zapytał ni stąd, ni zowąd, czym wprawił mnie w lekkie zdumienie.

— Tam gdzie zawsze — odpowiedziałam cicho. — W kojcu.

— Zawiozę ją do lecznicy na obserwację. Wszystko już załatwiłem.

— Jaką obserwację? — zapytałam z przejęciem.

— W kierunku wścieklizny.

Mówił tak, jakby to Gwiazda ponosiła odpowiedzialność za brak obowiązkowego szczepienia. Dziwiłam się tej reakcji, bo sunia nie wtargnęła do naszego domu siłą, tylko została do niego przyjęta dobrowolnie. Była stworzeniem podległym człowiekowi, należała jej się zatem właściwa opieka, której nie otrzymała. Winiłam siebie za to, że nigdy się z nią nie udałam do weterynarza, bo o ile kiedyś różne zaniedbania mogłam tłumaczyć brakiem funduszy, o tyle od niedawna zarabiałam pieniądze, które mogłam przeznaczyć, na co mi się podobało. Gromadziłam banknoty w szklanym słoiku i z radością spoglądałam, jak pusta przestrzeń powoli zapełnia się papierowymi rulonikami. Nie trwoniłam ani złotówki, bo nie chciałam wydłużać ścieżki prowadzącej do upragnionego celu. Czekałam z niecierpliwością, aż na starej meblościance zagości wieża stereo. Niewiele już do tego brakowało.

W trakcie surowego kazania ojciec napomknął, że szczepienie przeciwko wściekliźnie jest darmowe, co tylko zaogniło tlące się we mnie wyrzuty sumienia. Nie miałam nic na swoje usprawiedliwienie — nic poza niewiedzą, bo to ona się kryła za zaniedbaniem ukochanej psiny.

Z pokorą wysłuchałam długiej mowy na temat „podzięki”, jaką ofiarowała Gwiazda w zamian za przyjęcie jej do naszego domu, a kiedy się upewniłam, że ojciec wypowiedział ostatnie słowo, postanowiłam podjąć ostateczną próbę przekonania go do niewinności mojej pupilki.

— Tato, dlaczego mi nie wierzysz? — zapytałam wprost.

— Wiesz, Paulinka… — zamyślił się na chwilę. — Dla mnie nie ma znaczenia, który pchlarz pogryzł małolata od Zielińskich.

Przeraziły mnie te słowa kipiące zimną obojętnością. Stałam w milczeniu i oczekiwałam, aż ojciec rozwinie myśl.

— Wiesz, jak to jest … — rzekł w tonie kumpelskiej rozmowy. — Waldek daje mi pracę. Zarabiam na chleb i utrzymuję nasz dom. Jest nam znacznie lepiej niż wtedy, kiedy harowałem na poczcie. Matka zarabia jakieś ochłapy i gdyby przyszło nam żyć z jej wypłaty, musielibyśmy żreć tynk ze ścian.

Początkowo nie rozumiałam, co łączyło kwestię wynagrodzenia ze sprawą Gwiazdy, ale ojciec szybko przybliżył swój punkt widzenia.

— Nawet jeśli nie pogryzła, to pogryzła. Rozumiesz? — Spojrzał na mnie pytająco. — Nie chcę się narażać Waldkowi. Nigdzie nie znajdę takiej roboty, jaką mam teraz.

Powstrzymałam się od komentarza, choć miałam ochotę wygarnąć ojcu, że odkąd zaczął wozić się mercedesem i parać pracą pochłaniającą go bez reszty, standard mojego życia nawet nie drgnął. Zrozumiałam, że dalsze próby wyjaśnień nie miały żadnego sensu, bo najbliższy członek rodziny zamiast stanąć za mną murem, wybrał własne dobro, znajdujące się na przeciwległym biegunie prawdy.

— A jeśli coś się stanie Gwieździe? — zapytałam zasmucona. — Pani Kasia wystraszyła mnie dzisiaj, bo wspomniała o uśpieniu psa — powiedziałam niepewnie.

— Nic jej nie będzie — oznajmił ojciec stanowczo. — Aha, jeszcze jedno. Olejki z orchidei się odnalazły.

Spośród wielu niespodziewanych i traumatycznych wydarzeń tego dnia, sprawa zagubionych pachnideł zupełnie wyleciała mi z głowy. Pani Kasia wykazała się jednak wzorową pamięcią i pomimo całego zamieszania wokół Kamila, nie omieszkała donieść ojcu o rzekomej kradzieży.

— Mówiłam przecież, że ich nie ukradłam… — wyznałam z wyraźną ulgą. Cieszyłam się, że nie będę musiała dociekać swojej niewinności przynajmniej w tej kwestii.

— Nie zapominaj, że mnie zawiodłaś. Dziesiątki razy tłukłem ci do głowy, żebyś nie wyciągała łap po prezenty. Przekonałaś się sama, że nie warto. Mam nadzieję, że wreszcie to zrozumiałaś.

Nie zapytałam, gdzie się zawieruszyły luksusowe kosmetyki pani Zielińskiej. Nie zamierzałam też wyciągać wniosków z tej życiowej lekcji. Ojciec mógł jednak spać spokojnie, bo choćbym nie wiem jak gardziła jego przekonaniami, nie odważyłabym się na głośne weto. Postępowałam zgodnie z tym, co dyktował strach, zagłuszając to, co szeptało sumienie. Byłam jak moja matka przyjmująca ojcowskie uwagi z pokorą. Nie wtrąciła się do rozmowy, bo chciała cierpliwie wysłuchać historii widzianej oczyma własnej córki. Być może głęboko w sercu mi wierzyła, ale nie dawała tego po sobie poznać.

Kiedy się dowiedziałam, że Gwiazda trafi na obserwację weterynaryjną, byłam przekonana, że nastąpi to w ciągu kilku dni, ale stało się znacznie szybciej. Tuż po zakończeniu pogadanki w kuchni, ojciec polecił mi pójść po sunię. Pupilka na widok smyczy zaczęła merdać ogonem jak szalona, malując w powietrzu niewidzialne zygzaki szczęścia. Przeraźliwie się bałam, bo wciąż z tyłu głowy dźwięczały mi słowa pani Zielińskiej o uśpieniu psiny. Zaufałam jednak ojcu i uwierzyłam w jego zapewnienie, zgodnie z którym wróci do mnie cała i zdrowa. Przyprowadziłam ją do domu i powierzyłam w ojcowskie ręce. Szarpała się i powarkiwała, co nikogo nie dziwiło, bo przecież nie przepadała za głową rodziny.

— Idziemy — rzucił twardo, po czym ruszył z sunią w kierunku drzwi.

Zanim chwycił klamkę, podbiegłam do Gwiazdy i przytuliłam na pożegnanie. Wtedy widziałam ją po raz ostatni.

Pobiegłam do swojego pokoju i przykleiłam załzawioną twarz do szyby. Spoglądałam na nieskazitelnie czystego mercedesa i podejrzewałam, że ojciec przeżyje prawdziwe katusze na widok suni rozkładającej się na wychuchanym siedzisku. Nie dopuszczał do auta nikogo z rodziny, a dla niej uczynił wyjątek. Musiał być bardzo zdeterminowany.

Gdy samochód odjechał, poczułam przeszywające ukłucie w sercu. Doświadczyłam tęsknoty, która napierała na każdą komórkę organizmu, przez co z ledwością wytrzymywałam we własnym ciele. Nie potrafiłam znaleźć sobie miejsca, a obrazy lawirowały w mi głowie w zawrotnym tempie, stapiając się w jedną niewyraźną całość. Bałam się, że lada chwila zwariuję.

Sięgnęłam po lek, który zawsze uśmierzał większe i mniejsze bolączki. Wcisnęłam zniszczony przycisk PLAY i ze starego magnetofonu wydobyły się kojące dźwięki. Kilka dni wcześniej Grzesiek nagrał i sprezentował mi kasetę ze składanką Dżemu. Listę rozpoczynała Kołysanka — współczesna muzyczna parafraza „marności nad marnościami” Koheleta. Leżałam na łóżku i solidaryzowałam się z depresją Ryśka, mimo że człowiek skazany na bluesa znajdował się już w tym drugim, podobno lepszym świecie.

Uwielbiałam przygnębiające nuty akompaniujące gorzkim tekstom i lirycznym wokalom. Paradoksalnie, nostalgiczne utwory dodawały mi sił, bo traktowały smutek jak naturalną kolej życia i pozwalały poznać wszystkie aspekty bólu, przez co nie zamiatałam go pod dywan, tylko analizowałam każdą jego część, aby w przyszłości umieć stawić mu czoła.

Moje sprawy się komplikowały i przygniatały swoim brzemieniem kiełkujące powody do radości. Nie dość, że dołożyłam Grześkowi kolejny argument za całkowitym odsunięciem się ode mnie, to w dodatku oddałam Gwiazdę w obce ręce i nie miałam pewności, jak się potoczy jej los. Matka też się przyłożyła do mojej udręki, bo z pewnych nieznanych powodów, które za wszelką cenę tłamsiła w sobie, nadal się poddawała drastycznym karom cielesnym. Rany na jej udach nie pozwalały mi zaznać spokoju. Wierzyłam, że każde wrota prowadzące do zła można zamknąć raz na zawsze, jeśli tylko się odnajdzie odpowiedni klucz. Niestety nie wiedziałam, jak trafić na ten właściwy.

Śniadanie nazajutrz okazało się dla mnie pierwszym i ostatnim posiłkiem tego dnia. Nie mogłam jeść ani pić, bo nadmiar stresu przyprawiał mnie o mdłości. Poza krótkimi przerwami na wyjście do toalety cały dzień spędziłam w łóżku — zatracając się w morzu utrapień. Wydawało mi się, że znajdowałam się blisko dna czarnej otchłani, ale prędko się okazało, że ludzkie udręki mogą sięgnąć znacznie głębiej, niż się wydawało.

Spałam niespokojnie, mierząc się z bestialskimi koszmarami, ale nie mogłam liczyć na ukojenie ze strony kochanej suni. Zwykle w trakcie upiornych chwil Gwiazdunia wtulała się we mnie, co zawsze przynosiło spokojny wypoczynek. Ta noc upłynęła mi jednak w atmosferze samotności i dojmującej tęsknoty za psiną. Gdyby serce człowieka było ze szkła, moje nie wytrzymałoby ciśnienia złożonego z żalu i smutku — pękłoby i rozsypało się na miliony małych kryształków.

***

Następnego dnia musiałam na nowo zaakceptować kapryśną rzeczywistość i przyjąć fakty, które się wciąż wydawały zbyt irracjonalne, aby mogły być prawdziwe. A jednak stanowiły część mojej egzystencji…

Ten dzień zmienił mnie na zawsze, wypełniając ciasne sumienie przytłaczającym poczuciem winy. Z racjonalnego punktu widzenia nie uczyniłam nic złego, bo dramat, który rozegrał się tuż obok mnie, był następstwem okrutnej pomyłki, a nie intencjonalnej intrygi uknutej przez wroga. Nie żyłam w bajecznej bańce mydlanej i zdawałam sobie sprawę, że można umrzeć na setki sposobów, ale nigdy nie wymyśliłabym bardziej absurdalnej i niefortunnej historii odejścia na tamten świat niż ta, która się zapisała na kartach milenijnego lata.

Obudziły mnie promienie słońca — przedarły się do szarej klitki przez małe okno, a następnie skupiły na moim ciele i otoczyły je niewidzialnym płaszczem ciepła. To był poranek w rodzaju tych, kiedy piękna aura za oknem nie budzi do życia, a staje się powodem irytacji. Lubiłam, kiedy warunki atmosferyczne współgrały z melodią duszy, a więc wolałam, by niebo tego dnia zdobiły odcienie szarości. Tymczasem ujrzałam błękitny firmament bez choćby małego obłoku. Pogoda nie miała zamiaru się dostosować do mojego podłego nastroju.

Uznałam, że się nie wynurzę z pokoju ani na chwilę, choć oznaczało to zaniedbanie codziennych obowiązków, a w konsekwencji karę. Zamierzałam się dołować i ronić łzy nad pamiętnikiem, który miał przyjąć z pokorą nieuporządkowane emocje ubrane w kolczaste słowa. Chciałam, by smutek spustoszył serce, ale jak na złość usłyszałam dochodzący z parteru śmiech bliźniaczek, co nieco wybiło mnie z rytmu autodestrukcyjnych rozważań, bo przecież Ola i Hania o tej porze zawsze przebywały na półkolonii. Jakiś kwadrans później rozległo się głośne stukanie do drzwi, a po nim beztroski dziecięcy chichot. Zignorowałam młodsze siostry, pozostawiając ich podchody bez żadnej reakcji, ale dziewczynki potraktowały milczenie jako zachętę i weszły do środka nieproszone.

— Olka, Hanka! Co wy tu robicie?

Wcale nie miałam ochoty na towarzystwo absorbujących sióstr. Z jakiegoś powodu darzyły mnie największym zainteresowaniem w chwilach, kiedy ja nad wyraz pragnęłam świętego spokoju.

— Mamcia wyszła niedawno do pracy — oznajmiła piskliwie Hania. — Powiedziała, że mamy zostać z tobą i się ciebie słuchać.

„Dziwne” — pomyślałam. „Szkoda, że ja dowiedziałam się o tym ostatnia”.

— Ale dlaczego? — dociekałam. — Już nie będziecie chodziły na półkolonie?

— Mama zostawiła ci kartkę na stole — wtrąciła Ola. — Wszystko tam napisała.

Bez namysłu pobiegłam do kuchni i chwyciłam skrawek papieru, który się przykleił do ceraty w kratkę.

Paulinka, byłam rano u ciebie, ale spałaś. Nie chciałam cię budzić. Dziewczynki muszą zostać w domu, bo mają wysypkę. To pewnie ospa. Po południu przyjedzie do nas doktor Kownacki. Ojciec wszystko załatwił.

Proszę, zajmij się siostrami.

P.S. Możecie wychodzić z domu, tylko się nie zbliżajcie do innych osób. Jak będziecie głodne, zjedzcie pierogi z zamrażarki.

Planowałam zadręczać się tęsknotą i żalem, a okazało się, że będę się musiała zająć niesfornymi bliźniaczkami i zapomnieć o wszystkim, co wymagało solidnego opłakania. Wiedziałam, że prędzej zwariuję, niż wytrwam w czterech ścianach z dwiema tak żywiołowymi osobowościami. Uznałam, że najlepiej będzie, jeśli zafunduję sobie i siostrom odrobinę ruchu na świeżym powietrzu.

— Wkładajcie buty — zadecydowałam. — Idziemy się przejść.

— Chcemy Cartoon Network! — krzyknęła Hania.

— Nie ma mowy — oznajmiłam stanowczo. — Idziemy na spacer.

— Ale ja nie chcę… — marudziła Ola.

— To już postanowione — odparłam szorstko.

— Mama powiedziała, że obsypały nas krostki i mamy zostać w domu — negocjowała Hania.

— Słoneczka, spacer dobrze wam zrobi. Zobaczycie, że nie będziecie chciały wracać — zapewniłam.

Dziewczynki opuściły pokój ze skwaszonymi minami, a ja sięgnęłam po pierwszy lepszy T-shirt i krótkie spodenki, choć po tropikalnych upałach nie było już śladu. Temperatura oscylowała jednak wokół dwudziestu pięciu stopni i spełniała kryteria aury definiującej ciepłe lato.

Niedbale uczesałam włosy i zbiegłam żwawo po schodach, choć kilka minut wcześniej nie miałam siły, by się podnieść z łóżka. Wizja spaceru tchnęła we mnie życiodajną energię i pozwoliła spojrzeć na przeciwności mniej pesymistycznie. Nie potrafiłam sobie przypomnieć, kiedy po raz ostatni nasze siostrzane trio spędzało czas we własnym gronie. W trakcie wspólnych wyjść najczęściej towarzyszyli nam rodzice, ale ten zwyczaj również powoli odchodził do lamusa, bo ojciec kilka miesięcy wcześniej zdezerterował z funkcji głowy rodziny, a częste nieobecności w domu tłumaczył pracą.

Tamtego dnia matka postawiła mnie przed faktem dokonanym, bez uprzedzenia powierzając opiekę nad niefrasobliwymi siostrami uwielbiającymi psocić i pozostawiać za sobą ślady niedawnej obecności. Obdarzyła mnie zaufaniem, ale nie przewidziała, że niebezpieczeństwo czyha na wszystkich ludzi, a więc także tych mego pokroju, charakteryzujących się wysokim poczuciem odpowiedzialności za siebie i innych. Niestety tragedie bywają dziełem okrutnych pomyłek, a zło się często czai tam, gdzie człowiek dostrzega piękno w czystej postaci, bo podziwia jedynie warstwę zewnętrzną, nie dbając, co się kryje pod spodem.

Szłyśmy w stronę lasu powoli, bo bliźniaczki często przystawały — zauroczone jakimś kamieniem, kwiatem, a nawet kawałkiem starego papierka, który z jakiegoś powodu nie trafił do kosza na śmieci. Śpiewały bezsensowne rymowanki i zadawały mnóstwo pytań, co nieco mnie irytowało, bo marzyłam o ciszy. Wyszło mi to jednak na dobre, jako że nieokiełznany entuzjazm dziewczynek był zaraźliwy i prędko mi się udzielił, wprowadzając w beztroski, niczym nieskrępowany nastrój. Złapałam się nawet na myśli, że powinnam częściej organizować wspólne wypady w tym stylu, aby zacieśnić naszą więź — nieco rozluźnioną na skutek sporej różnicy wieku i rozbieżności charakterologicznych. W głębi serca lubiłam status starszej siostry, bo dawał odrobinę władzy w codzienności pełnej bezsensownych zakazów i pogardy względem dziecięcej autonomii.

Ola z Hanią traktowały las jako jedno z bardziej przyjaznych miejsc na ziemi, a więc kiedy tylko wkroczyłyśmy do zielonego gaju, zaczęły pląsać pomiędzy drzewami niczym leśne nimfy stroniące od dobrodziejstw cywilizacji.

— Widzę, że świetnie się bawicie — oznajmiłam pochłonięta widokiem sióstr wnikliwie eksplorujących otaczającą przyrodę. — Tylko uważajcie na pokrzywy — dodałam pośpiesznie, by w porę przestrzec je przed konfrontacją z parzącym zielem.

— Ale my się nie boimy pokrzyw! — krzyknęła dumnie Ola.

Przemilczałam fakt, że jakiś tydzień wcześniej dziewczynki zanosiły się płaczem po tym, jak wpadły w gąszcz tych roślin. Wierzyłam, że wyciągnęły z tamtej lekcji jakieś wnioski, a jeśli nawet nie, to w najgorszym wypadku mogły po raz kolejny dosłownie i w przenośni przekonać się na własnej skórze, czym się kończą bliskie spotkania z pokrzywą.

Zawędrowałyśmy do strumyka, który przywołał w pamięci obraz Borysa gaszącego pragnienie życiodajną cieczą. Od traumatycznego zdarzenia minęło niewiele czasu, ale wystarczająco dużo, by organizm uruchomił mechanizm obronny polegający na wyparciu bolesnego wspomnienia i rozmyślaniu o nim w kategoriach odległej i zapomnianej przeszłości. Pomniejszałam rangę doznanej krzywdy, bo brakowało mi odwagi, by się zmierzyć z rzeczywistym wymiarem okrucieństwa. Byłam mistrzynią w tłamszeniu emocji i specjalistką od trzymania języka za zębami.

Nigdy nie pomyślałabym, że trasa, którą pokonywałam setki razy z uśmiechem na twarzy, kiedykolwiek się stanie ścieżką wzbudzającą we mnie wyłącznie złe skojarzenia. Gdyby nie towarzystwo uradowanych sióstr pewnie uciekłabym z lasu i szybko zajęła czymś, co uwolni umysł od bolesnych kadrów. Gdy dziewczynki znajdowały się pod moimi skrzydłami, dbałam, by włos nie spadł im z głowy, a koncentrując się wyłącznie na ich bezpieczeństwie, nie pozostawiałam przestrzeni dla własnych zagwozdek. Ostatnimi czasy rzadko słyszałam prośbę o przypilnowanie bliźniaczek, ale kiedy już padała, robiłam wszystko, by się spisać na medal i dostarczyć rodzicom powodu do kochania mnie. Czasem matka z ojcem odwdzięczali się jakimś dobrym słowem, ale w większości przypadków pozostawiali moje starania bez komentarza, traktując je jako rodzaj naturalnego obowiązku, a nie aktu dobrej woli. Nikt nie dbał o to, że domowe powinności nierzadko oznaczały rezygnację z tego, co dla mnie naprawdę ważne. Wiele razy nie pojawiałam się na urodzinach koleżanek, choć do ostatniej chwili deklarowałam chęć przybycia, rezygnowałam z długo wyczekiwanych filmów telewizyjnych, a nawet nie docierałam do szkoły, a wszystko w imię pomocy należnej rodzicom.

Tamtego dnia, gdy siedziałam nieopodal strumyka i przyglądałam się rozemocjonowanym bliźniaczkom, poczułam wdzięczność, że matka w ostatniej chwili pokrzyżowała mi plany. Przekonałam się, że nic lepiej nie leczy z utrapień jak konstruktywne zajęcie. Spacer z dziewczynkami w niczym nie przypominał romantycznych leśnych wędrówek, za którymi przepadałam, a opierał się głównie na sprawowaniu ciągłej kontroli i przesyłaniu komunikatów rozpoczynających się od „Nie!”. Nieustannie strofowałam młodsze siostry, ale te w najlepszym wypadku reagowały dopiero po trzecim upomnieniu. Cóż, nie nosiłam jeansowych spodni z grubym skórzanym paskiem, nie mogłam więc liczyć na bezwarunkowe posłuszeństwo.

— Hanka, nie przesadzaj! — krzyknęłam zdenerwowana, gdy oblała Olę wodą nabraną do starego plastikowego kubka. — Zbierasz śmieci, choć mama setki razy mówiła, że masz tego nie robić. Poza tym dziś już nie ma takiego upału i jak zmoczycie ciuchy, to nie wyschniecie zbyt szybko. Chyba nie jesteście chore, skoro macie siły na psoty.

— Chcę się pluskać w strumyku! — protestowała niezadowolona Hania.

— Albo słuchasz i przestajesz się bawić w ten sposób, albo wracamy do domu. Wybieraj — oznajmiłam twardo.

Moja niefrasobliwa siostra nie wypowiedziała decyzji na głos, tylko z milczącą pokorą oddaliła się od wody. Postanowiłam szybko przywrócić uśmiech na jej twarzy i zaproponowałam zabawę, która przed kilkoma laty pozwalała mi zabić nudę.

— Co powiecie na mozaiki z leśnych skarbów? — zapytałam z entuzjazmem.

— A co to mozaiki? — zapytała Ola z zaciekawieniem.

— To takie kolorowe, wzorzyste obrazki.

— A czym je namalujemy? — dociekała Hania.

— Powstaną z tego, co wam się uda znaleźć w okolicy. Mogą być kamyczki, liście, szyszki, kawałki suchego mchu. Tylko nie zrywajcie roślin.

— Dlaczego? — zapytały dziewczynki zgodnie.

— Nie ma sensu w ciągu sekundy niszczyć coś, co potrzebowało wielu miesięcy, aby wyrosnąć — tłumaczyłam najprościej, jak potrafiłam, aby skutecznie dotrzeć do dziecięcej wyobraźni.

— Mama czasami przynosi do domu różne roślinki — dyskutowała Ola.

— To prawda, ale to zioła, które suszy, a potem robi z nich mieszanki lecznicze. Nie zrywa kwiatów tylko dlatego, że ma taki kaprys.

Bliźniaczki nie potrzebowały dłuższej zachęty i od razu zabrały się do dzieła — eksplorowania lasu pod kątem jego z pozoru mało znaczących dobrodziejstw.

Próbowałam żyć jak dawniej, radować się szumem drzew i zapachem igliwia, ale nie potrafiłam oszukać samej siebie i wypełnić pustki odczuwanej na samą myśl o Gwiazduni. Jeśli tęsknota może być miarą miłości, to moje uczucie wobec suni osiągnęło szczyt uwielbienia. Nie mogłam się doczekać powrotu czworonożnej przyjaciółki, choć nie wiedziałam, kiedy znów się znajdzie u mego boku. Wyobrażałam sobie, jak obie wyruszamy na długi spacer będący małą rekompensatą za koszmar rozłąki. Czas oczekiwania na towarzyszkę stał się czasem niepewnym, ale nie straconym.

Skłamałabym, mówiąc, że wyznacznikiem szczęścia była wyłącznie Gwiazda. Nie potrafiłam przestać myśleć o Grześku — chłopaku docierającym do najgłębszych warstw ludzkiego serca dostępnych tylko dla wysoce wrażliwych. Brakowało mi jego masywnych dłoni, które dotykały mnie czule i powoli wędrowały po ciele, czyniąc tę podróż prawdziwą sensualną rozkoszą. Chciałam, by spojrzał mi w oczy jak kiedyś i dał kojące poczucie, że każda z moich wad jest wystarczającym powodem do obdarzenia mnie miłością. Rówieśniczki wierzyły w bajkowe zakończenia, ale ja nie potrafiłam pielęgnować nadziei na lepsze jutro. Przyzwyczaiłam się do niewielkiego wpływu na kształt, kolor i smak kolejnych dni. Przyjmowałam wszystko z cichą akceptacją.

Włożyłam palce do strumienia, aby się napawać orzeźwiającym chłodem i delikatnym muskaniem naturalnego i swobodnego nurtu. Niespodziewanie bliźniaczki przerwały mi słodką chwilę przyjemności.

— Mamy kamienie, żołędzie, suche patyki! — krzyknęła Hania.

— A ja znalazłam dużo szyszek! — pochwaliła się druga.

— To świetnie. A teraz połóżcie skarby na ziemi.

— Będziemy bawiły się w sklep? — zapytała Ola z zaciekawieniem.

— Nic z tych rzeczy… Waszym zadaniem będzie ułożenie kolorowych obrazków.

— Obrazki? Bez kredek? — dopytywała Hanna.

— Użyjecie tego, co nazbierałyście.

— Ale ja nie umiem… — lamentowały jedna przez drugą, szybko jednak wybiłam im z głów marudzenie.

— Uwierzcie w siebie. Jestem przekonana, że stworzycie coś pięknego.

Dziewczynki potraktowały zadanie bardzo poważnie i prędko odkryły w sobie artystyczne dusze czułe na piękno otaczającego świata. Mozolnie kreowały swoje prace, nie wykazując przy tym krzty niechęci. Proces tworzenia pochłonął je do tego stopnia, że kiedy wspomniałam o nadchodzącym powrocie do domu, zaczęły nalegać, byśmy zostały nieco dłużej. Przekonywały, że mozaiki nie są jeszcze gotowe, a ja — choć rozumiałam ich frustrację — nie uległam natarczywym namowom, bo potrzeby bliźniaczek nie mogły konkurować z rodzicielskimi zasadami. Matka napisała, że wróci wcześniej, a ja nie chciałam, by zastała pusty dom. O regułę dwóch godzin byłam spokojna, bo Ola w przeciwieństwie do mnie tolerowała zegarki i nosiła różowego elektronika, którego — o dziwo — ojciec pozwolił jej zatrzymać, choć dostała go od pani Eli ze spożywczaka. Bliźniaczka nie rozumiała, co oznaczają cyfry na wyświetlaczu, ale nie przeszkadzało jej to w czerpaniu radości z ozdoby w ulubionym kolorze lalki Barbie.

Pragnęłam docenić dziewczynki za ich twórcze zaangażowanie, ale gdy zbliżyłam się do ich prac, ujrzałam oryginalne dzieła mające niewiele wspólnego z tym, czego się spodziewałam. Obawiałam się, że będę się musiała rozpływać nad infantylną sztuką w dziecięcym wydaniu, a tymczasem moim oczom ukazały się staranne kompozycje w stylu mandali, które mogłyby się z powodzeniem znaleźć na światowych wystawach.

— Boże, jakie to jest piękne! — zapiałam z zachwytu. — Nie miałam pojęcia, że macie taki talent — dodałam zawstydzona.

Od dawna nie widziałam żadnej pracy plastycznej autorstwa bliźniaczek, co uwypukliło tylko dystans między nami i marną jakość naszej więzi. Niewiele wiedziałyśmy o sobie nawzajem. Wyrosłam z lalek i robienia babek z piasku. Tym bardziej dziewczynki nie podzielały moich zainteresowań, a to oznaczało, że nie potrafiłyśmy przekuć czasu wolnego w czas wspólny. Często uważałam siebie za najbardziej poszkodowaną w tym trio, bliźniaczki egzystowały bowiem w samowystarczalnym duecie, a ja stałam obok niczym zbędne ogniwo. Za swoją przewagę uznawałam, że przynajmniej w oczach rodziców byłam zawsze tą starszą, mądrzejszą, a przede wszystkim — potrzebniejszą córką.

Leśne mandale zauroczyły mnie tak bardzo, że najchętniej pozbierałabym wszystkie elementy kompozycji i schowała je do plecaka, a po powrocie do domu poprosiła siostry o ich odtworzenie. Nie miało to jednak większego sensu, bo szanse, że mozaiki zostaną wiernie skopiowane, były bliskie zeru. Uznałam, że najlepiej, by kolorowe obrazy pozostały w pierwotnym miejscu, bo być może zachwycą jeszcze niejednego amatora długich wędrówek.

Dziewczynki nie zamierzały tracić cennego czasu na delektowanie się dziełami własnych rąk. Kiedy ja analizowałam układ szyszek i kamieni, one bez pytania pobiegły nad strumyk. Skarciłam je za nieposłuszeństwo i zagroziłam, że jeśli nadal będą się oddalały bez pozwolenia, o wszystkim powiem rodzicom. Z oczywistych powodów nigdy nie złożyłabym takiej skargi, ale musiałam choć trochę przytemperować ich beztroskie zapędy, a wzbudzenie strachu przed ojcem wydawało mi się najskuteczniejszym środkiem dyscyplinującym.

— Prosiłam was, żebyście się nie zbliżały do wody — oznajmiłam surowym tonem.

— Chciałyśmy tylko zobaczyć, jak liście pływają w strumyku — odparła Ola niewinnie.

— Mówiłam o czymś jeszcze.

— O czym?

— Żebyście nie zrywały roślin — odparłam i spojrzałam na zaciśniętą dłoń Hani, skąd wystawała wymięta zielenina.

Poznałam ją. Był to kwiat podagrycznika — zioła o właściwościach wychwalanych przez matkę. Zawsze powtarzała, że liście tej rośliny są bogate w witaminę C i wiele cennych pierwiastków.

— Te kwiatuszki są takie śliczne! — zapiszczała siostra złapana na gorącym uczynku. — Mają takie malutkie białe kwiatuszki. Mogłabym zrobić z nich bukieciki dla lalek.

— To ciekawe… Dla niektórych to tylko zwykłe chwasty — odparłam z nieukrywanym zaskoczeniem.

Serce mojej siostry zabiło mocniej akurat do tej spośród tysięcy pięknych roślin, która w świecie flory nie uchodziła za piękność. Całe szczęście, że o gustach się nie dyskutuje.

— Szkoda, że nie mamy takich w naszym ogrodzie — oznajmiła Hania z rezygnacją.

— Mama się ich pozbyła, bo stwierdziła, że nie będzie hodowała czegoś, co rośnie prawie przy każdym płocie. Jest jednak nadzieja, że znów je posadzi, jak grzecznie o to poprosisz. Uwielbia robić herbatki z liści podagrycznika.

— Poproszę, żeby mi taką zrobiła.

— Musimy już iść do domu — zmieniłam nagle temat. — Mama napisała, że wróci wcześniej. Lepiej, żeby nie widziała was w tych ubrudzonych koszulkach. A teraz wyjątkowo możecie podejść do strumyka i umyć w nim ręce.

— Przyjdziemy tu jeszcze? — zapytała Ola.

— A podobało ci się?

— Bardzo!

— Jasne, że was zabiorę do lasu, jak będziecie chciały. Ale na dziś koniec. Pora na nas.

Bliźniaczki posłusznie oczyściły dłonie, choć ich posępne miny sugerowały, że wcale nie miały ochoty wracać. Ruszyłyśmy z Olą przed siebie, a Hania cofnęła się jeszcze po plecak z Kubusiem Puchatkiem — jedyny, jaki miała. Rzuciła go niedbale nieopodal strumyka, choć rodzice wciąż upominali, żeby szanowała swoje rzeczy. Podejrzewałam, że zrozumie ten przekaz dopiero wtedy, gdy się przekona, jak nieprzyjemnie jest stracić coś ulubionego, z czym prawie się nie rozstawało.

Przemierzyłyśmy kilkadziesiąt metrów, ale Hania do nas nie dołączała. Spojrzałam za siebie i zobaczyłam ją w oddali. Wciąż stała blisko wody.

— Dlaczego tak się guzdrasz! — wrzasnęłam. — Miałaś tylko zabrać plecak!

— Już idę!

Musiałam narzucić nieco szybsze tempo w obawie, że ziści się czarny scenariusz i po powrocie przywita nas zniecierpliwiona rodzicielka. Na szczęście wróciłyśmy do pustego domu. Dziewczynki szybko wskoczyły w czyste sukienki, a ja postanowiłam obrać ziemniaki, żeby po powrocie matka miała kilka minut więcej dla siebie. Pracowała w bibliotece na drugim końcu wsi. Nie mogła zdzierżyć swojej pracy, ale zaciekle się jej trzymała, mieszkając bowiem z dala od miasta i bez prawa jazdy, nie mogła przebierać w ofertach. Podejrzewałam, że tylko powrót do teatru wyleczyłby ją z marazmu spowodowanego niespełnieniem zawodowym. Współczułam matce, choć często nie rozumiałam jej ofiarnego poświęcenia. Obiecałam sobie, że jak dorosnę, nie wybiorę profesji, którą będę traktowała jak formę pokuty. Pragnęłam zostać wybitnym hodowcą kwiatów — oferującym swoim klientom radość pod postacią soczystych liści i rozwijających się pąków. Chciałam sprzedawać ludziom szczęście, na przekór niedowiarkom twierdzącym, że nie da się go kupić za żadne pieniądze. Wierzyłam, że można połączyć przyjemne z pożytecznym, czyli robić to, co się kocha i mieć z tego dochód. Bieda tak bardzo dała mi się we znaki, że nie przestawałam marzyć o życiu w obfitości.

Matka się nie oszczędzała, dlatego wieczorami często padała na kanapę, po czym unosiła zmęczone nogi i opierała o zimną ścianę. Te chwile wytchnienia nie trwały jednak zbyt długo, bo zawsze powtarzała, że ma sporo do zrobienia i nie może sobie pozwolić na leniuchowanie. Nigdy nie była wystarczająco zadowolona z czystości domu, smaku zupy czy efektów prasowania, a ojciec nie czynił nic, by wyprowadzić ją z błędu i zapewnić, że jest wzorową gospodynią.

Po powrocie z lasu bliźniaczki oglądały piszczących bohaterów kreskówki na Cartoon Network, a ja się krzątałam po domu i usuwałam to, co na pewno nie spodobałoby się matce, czyli kurz z mebli, ślady palców na lodówce czy niedokładnie sprzątnięte okruchy po śniadaniu.

Rodzicielka wróciła koło południa i pierwsze, co uczyniła, to sprawdziła, czy ciała dziewczynek nie pokryły się większą liczbą krostek. Całe szczęście, że nie dostrzegła tendencji wzrostowej, bo dzięki temu oszczędziła sobie i bliźniaczkom niepotrzebnej paniki.

Doktor Kownacki przyjechał koło trzynastej. Zastanawiałam się, dlaczego matka nie poszła z dziewczynkami do pani Ewy — pediatry z lokalnej przychodni. Wiedziałam, że jeśli zadam tego rodzaju pytanie wprost i jeśli nawet uzyskam jakąś odpowiedź, pewnie będzie się znacząco mijała z prawdą. Odpuściłam dociekania, a odpowiedź na nurtującą kwestię sama się podała na tacy. Lekarz służbowym tonem potwierdził, że dziewczynki dopadła ospa wietrzna i przepisał odpowiednie leki. Kiedy załatwił sprawę małych pacjentek, spojrzał na matkę i oznajmi flegmatycznie:

— To teraz czas na panią.

Wszystko się stało jasne. Zdiagnozowanie bliźniaczek nie stanowiło jedynego celu wizyty doktora. Pan Kownacki przybył także do matki, a może przede wszystkim do niej, bo poranione udo zapewne nie wyglądało tak niewinnie jak małe krostki.

— Paulinka, zabierz, proszę, dziewczynki na podwórko — poprosiła rodzicielka stanowczo.

Nie protestowałam, tylko posłusznie wypełniłam polecenie. Ola z Hanią wybiegły na zewnątrz, a ja podążyłam ich śladem.

— Gdzie jest Gwiazda? — zapytała Ola.

— Nie ma jej od wczoraj. A ty nawet nie zauważyłaś jej zniknięcia — odparłam z wyrzutem, bo przemawiałam nie ja, tylko moje najgorsze obawy.

— Ona już nie wróci — oznajmiła nagle Hania.

— O czym ty mówisz? — zapytałam agresywnie.

— Bo nie ma już jej zabawek w kojcu… — odparła nieporadnie bliźniaczka.

Zamurowało mnie, gdy ujrzałam wysprzątane lokum psiny, gdzie dopiero co poniewierały się fragmenty rozszarpanych tkanin. Gwiazda nie oszczędziła żadnej ze szmacianych lalek. Nie spoczęła, dopóki kukiełka, która wpadła w jej łapy, nie zmieniła się w strzępy.

Zrobiło mi się ciemno przed oczami. Myśli nie nadążały za szaleńczym rytmem serca balansującym na granicy obłędu. Kierowałam się wyłącznie emocjami, bo głos rozsądku nie mógł się przebić przez pancerną ścianę złości. Pobiegłam do domu z zamiarem przyparcia matki do muru, żeby zmusić do wyjaśnień, ale widok uchylonych drzwi do kuchni zadziałał na mnie jak zimny prysznic. Los po raz kolejny zsyłał okazję do zachłyśnięcia się prawdą — wiedzą równie bolesną, co pociągającą. Wiedziałam, że bliźniaczki raczej mi nie przeszkodzą w szpiegowaniu, bo gdy je zostawiłam, bawiły się w sklep — zabawę absorbującą bez reszty. Musiałam tylko przekonać je później, by nie doniosły rodzicom, że zniknęłam na jakiś czas, kiedy wszystkie trzy miałyśmy przebywać w ogrodzie. Przekupstwo uważałam za chwyt niedozwolony, ale w tym konkretnym przypadku postanowiłam kupić milczenie dziewczynek dużą czekoladą z orzechami.

Podeszłam do drzwi — jak zawsze po cichu i z gracją, jakiej nie powstydziłaby się utalentowana baletnica. Serce rwało się do poznania prawdy o Gwieździe, ale rozum dopominał się o wiedzę na temat zdrowia rodzicielki. Niezliczony już raz zlekceważyłam czyjeś prawo do prywatności — uległam słabości niezmiennie obalającej mity, jakimi karmiło mnie otoczenie. Nigdy nie miałam dość prawdy, a i ona też się o mnie dopominała, stwarzając dogodne warunki, żeby się pokazać w pełnym negliżu. Nie przepuszczałam takich okazji, dlatego matka i doktor Kownacki znaleźli się na celowniku. Znów miałam znaczącą przewagę nad przeciwnikiem, bo to ja kontrolowałam sytuację. Stałam blisko ofiar, ale nie miały pojęcia, że jestem w pobliżu.

— Nie wiem, jakie układy łączą pana z moim mężem — oznajmiła niechętnie matka. Mówiła głośno, dzięki czemu usłyszałam każde słowo. — Nie interesuje mnie to — kontynuowała.

— Do czego pani zmierza? — zapytał doktor.

— Sądzę, że jest pan zbyt wylewny jak na lekarza, a pana diagnozy są nieco na wyrost.

— Może pani mówić jaśniej?

— Jeśli chce pan być traktowany jak dziecko, to proszę bardzo. Nawciskał pan jakichś bzdur mojemu mężowi. Ciekawa jestem, skąd wysnuł pan wniosek, że jestem pieprzoną masochistką?! — Rodzicielka nie przebierała w słowach.

— Nie wiem, co siedzi w pani głowie — rzekł pan Kownacki ze stoickim spokojem. — Opieram się wyłącznie na wiedzy podręcznikowej opisującej takie przypadki. Romek zapytał, co pani jest, a ja odpowiedziałem w zgodzie z tym, co na ten temat głosi nauka.

— Doktorze, jest pan w błędzie. Kolczatka to forma pokuty, a nie seksualnej zabawki — oznajmiła matka drwiąco.

— Powinna pani powiedzieć o tym Romkowi, a nie mnie.

— Sądzi pan, że ktoś, kto nie ma bladego pojęcia, czym są szczere wyrzuty sumienia, zrozumie sens pokuty?

— To już pytanie nie do mnie — odparł nieco zmieszany lekarz. — Ze swojej strony mogę tylko powiedzieć, że musi pani skończyć z samookaleczaniem. Śmierć tak pięknej kobiety byłaby dla świata niepowetowaną stratą — dodał bez ogródek. — Organizm ludzki po każdej infekcji musi się zregenerować, a pani nie pozwala na zagojenie rany i czyni z niej łatwy kąsek dla drobnoustrojów. Cóż… Przynajmniej się starałem panią przestrzec.

— Nic mi nie będzie — odparła matka z pogardą. — Mam nadzieję, że potraktuje pan naszą rozmowę poważnie. Jeśli Romek znów wyskoczy z jakimiś pańskimi mądrościami, to ja się postaram odświeżyć panu pamięć i przypomnieć o obowiązku dochowania tajemnicy lekarskiej.

— Jest pani bezczelna — oznajmił lekarz z irytacją.

— Chcę tylko, żeby pan nie opowiadał bzdur mojemu mężowi.

— Nie interesują mnie pani małżeńskie przepychanki. Skończyłem pracę, a teraz proszę odprowadzić mnie do drzwi.

Jak tylko zdenerwowany mężczyzna obwieścił koniec wizyty, postanowiłam się szybko usunąć z zajmowanego punktu strategicznego i dołączyć do bliźniaczek. Nie miałam pewności, czy dziewczynki w ogóle zauważyły moją nieobecność, bo zupełnie nie zareagowały, gdy się do nich zbliżyłam i zapytałam, co robią. Było to czysto retoryczne pytanie, wiedziałam bowiem, co oznaczają równo ułożone rzędy kamieni, ruloniki z liści babki zwyczajnej, małe stosy suchych patyków czy wilgotne kulki z piasku. Towar był gotowy do sprzedaży i oczekiwał na klientów.

— Dzień dobry, może kupi pani coś w naszym sklepie… — zaproponowała Ola, wcielając się w rolę miłej sprzedawczyni.

— A już myślałam, że jestem duchem — zażartowałam.

— Dlaczego? — dopytywała Hania.

— Nic nie odpowiedziałyście, jak do was zagadałam. Nawet na mnie nie popatrzyłyście. Czułam się, jakbym była niewidzialna.

— Musimy ciężko pracować, żeby prowadzić sklep.

— A co panie polecają?

— Lody i owoce — oznajmiła Ola z dumą. — Chciałyśmy, żebyś zerwała nam kilka gruszek, ale cię nie było.

Spojrzałam na ladę wykonaną ze starej deski i prześwietliłam dokładnie ułożony na niej „asortyment”. Niestety dostrzegłam coś, co nie miało prawa się tam znaleźć.

— A jednak sprzedajecie gruszki… — powiedziałam spokojnie, choć miałam ochotę wrzeszczeć.

— Hania weszła po drabinie i zerwała kilka.

— Zwariowałyście? — zapytałam podniesionym tonem. — Zawsze, jak zostajecie pod moją opieką, to się zdarza coś złego. Wiecie przecież, że nie możecie wchodzić na drabinę!

— Chciałyśmy, żebyś nam pomogła… — bąknęła Hania.

— To nie jest żadne usprawiedliwienie. Musiałam iść do ubikacji, bo rozbolał mnie brzuch — skłamałam.

— Powiesz o wszystkim mamie i tacie?

— Nie pisnę rodzicom słowa, jeśli obiecacie, że historia się nie powtórzy. Kiedy jesteście ze mną, musicie mnie słuchać.

— Będziemy — odparły zgodnie, ale nie zmiękczyły mi serca na długo, bo się okazało, że zerwanie owoców nie było ich jedynym przewinieniem. Nieopodal prowizorycznej lady zauważyłam zapałki.

— Tego już za wiele! — krzyknęłam, kipiąc ze złości. — Powinnam w tej chwili zawołać mamę, żeby raz na zawsze wybiła wam z głów głupie pomysły.

— Nie… Prosimyyy… — powiedziała Hania błagalnie.

— Skąd macie te zapałki?

— Leżały na stole w ogrodzie.

— Dobrze wiecie, że nie macie prawa ich tknąć nawet palcem.

— Miały być naszymi pieniędzmi.

— Pewnie będę tego żałowała, ale okej, nie powiem o niczym rodzicom. Jeśli jednak sytuacja się powtórzy, nie liczcie na mnie. Wiecie, jakie kary obowiązują w naszym domu — oznajmiłam stanowczo.

Ulgowe potraktowanie dziewczynek sprawiło, że zalały mnie spontaniczną falą miłości. Ściskały z całej siły i prześcigały się w komplementach. Lubiłam ich infantylne pochwały, ale tamtego dnia zyskałam coś więcej niż ciepłe słowa. Wzbudziłam w dziewczynkach poczucie siostrzanej solidarności, które bardziej motywowało do milczenia aniżeli najlepsza czekolada.

Dziewczęce wybryki nie mogły jednak pozostać bez echa. Musiałam się wywiązać z powinności starszej siostry i wygłosić długie upomnienie bazujące na dramatycznych opisach pożarów wznieconych przez niefrasobliwych ludzi. Przypuszczałam jednak, że zatrważające opowieści z zapałkami w roli złego bohatera nie zrobią na dziewczynkach większego wrażenia, bo tego typu historie budzą emocje w bajkowym stylu — mają szczęśliwe zakończenia. Zamierzałam wzbudzić strach, a osiągnęłam odwrotny efekt. Gdy z przejęciem opowiadałam o śmiercionośnych językach ognia, Ola z Hanią słuchały jak zahipnotyzowane, co było rzadkim, a nawet unikatowym zjawiskiem, bo najczęściej ignorowały moje słowa. Dostrzegałam w ich oczach mieniące się iskry fascynacji. To zadziwiające, ale na każdym etapie życia się przekonywałam, że zło posiada cudowną moc skupiania na sobie ludzkiej uwagi. Sama też potwierdzałam tę prawidłowość, bo nie interesowały mnie kradzieże rozmów pełnych śmiechu i pozytywnych wibracji. Fascynowały mnie wyłącznie bolesne sekrety, za którymi zawsze się kryła cudza krzywda. Ciągnęło mnie do okrucieństwa i bólu jak do mocno uzależniającego narkotyku. Niewidzialna siła oddziaływania tego, co szare, brudne i beznadziejne pozbawiała mnie wszelkich wątpliwości co do istnienia Szatana. Wierzyłam, że nie był tworem wymyślonym na potrzeby religii, ale wcieleniem zła w czystej postaci. W dodatku świat przyjmował go z otwartymi rękami.

Kochałam młodsze siostry i traktowałam z czułością, a wynikało to zarówno z wrodzonej potrzeby serca, jak i nabytej chęci odkupienia licznych zaniedbań rodziców. Byłam miła i współczująca, ale nie znosiłam, kiedy dziewczynki wykorzystywały fakt, że mam miękkie serce — skore do wybaczania. Wpadałam w gniew, gdy testowały moją cierpliwość i zrywały zakazane owoce w przekonaniu, że przy mnie i tak wszystko ujdzie im płazem. Zapałki leżałyby na swoim miejscu, gdyby matka nie powierzyła mi opieki nad dziewczynkami. Siostry często nie traktowały mnie poważnie i pozostając pod moją pieczą, pozwalały sobie na realizację najbardziej zwariowanych pomysłów. Nie mogło im to ujść płazem, dlatego poszukiwałam metod, dzięki którym wymuszę ich posłuszeństwo.

Smutne historie o ofiarach pożarów okazały się mało przekonującym straszakiem, wobec czego musiałam sięgnąć po twardsze argumenty, choćby nawet miały zakrawać na manipulację.

— Jeśli rodzice zauważą, że broicie, jak jesteście ze mną, to obawiam się, że już nigdy nie pójdziemy razem do lasu.

— Ale my chcemy… — odezwała się Hania.

— To przestańcie rozrabiać.

— Będziemy grzeczne — oznajmiła cicho Ola.

Wreszcie wyczerpały mi się argumenty przemawiające za tym, że niebezpieczeństwo się czai wszędzie — nawet w małych, z pozoru niewinnych patyczkach zakończonych kolorową kropeczką.

— Opowiesz nam jeszcze o ogniu? — zapytała podekscytowana Hania.

— No nie wiem… Na dzisiaj już chyba wystarczy.

— Proszę… — nalegała bliźniaczka.

Zamierzałam na poczekaniu wymyślić i opowiedzieć ostatnią pouczającą historyjkę, ale niespodziewanie ktoś zniweczył ten plan. Żadna z naszej siostrzanej trójki nie usłyszała otwieranej bramki ani kroków. Natychmiast pomyślałam o Gwieździe, której nie umknęłyby tego typu odgłosy. Psina nie dość, że żywo reagowała, gdy ktoś wchodził na teren naszego podwórka, to w dodatku rozpoznawała, czy zbliżał się swój czy obcy. Gdy nadchodził ten pierwszy, energicznie merdała ogonem. Przybycie tego drugiego przepowiadała złowrogim szczekaniem. Niektórzy się dziwili, dlaczego się jeżyła na widok naszego ojca, ale ja nie dostrzegałam w tym nic nadzwyczajnego. Broniła się przecież przed człowiekiem, który nigdy jej nie zaakceptował, nie mógł więc uchodzić za swojego.

***

Podejrzewałam, że Grzesiek utnie kontakt ze mną raz na zawsze, a tymczasem pojawił się w naszym domu już dzień po tym, jak wyjawiłam sekret, obnażający łajdackie oblicze jego ojca. Przychodził do mnie sporadycznie, bo dokładałam wszelkich starań, by tak było. Nie lubiłam zapraszać do siebie znajomych i narażać ich na nieprzyjemności, z których każda stanowiła powód do wstydu. Mój chłopak nie oceniał mnie po okładce i niespecjalnie obchodziło go umeblowanie mojego pokoju, ale w kwestii stosunków międzyludzkich nie był już tak tolerancyjny i prędko wychwyciłby pajęczynę toksycznych relacji, która usidliła wszystkich członków rodziny. Nie chciałam, by został przypadkowym widzem dramatycznych scen. Na pewno się zastanawiał, dlaczego tak pilnie strzegłam rodzinnej prywatności, ale nie miałam zamiaru się tłumaczyć. Musiał to uszanować.

Jeszcze wczoraj nie żywiłam złudzeń, że postąpiłam właściwe, wrzucając Grześka do hermetycznej grupy czarnych charakterów i stawiając na równi z podłym bratem. Zrozumiałam, że popełniłam błąd, kiedy spojrzałam w oczy chłopaka — mieniące się niczym tafla jeziora odbijająca światło księżyca. Niewiele znanych mi osób miało tak szczere spojrzenie.

Wyglądał na zmieszanego i roztaczał wokół siebie aurę skruchy. Gdy stał przede mną delikatnie zgarbiony, postrzegałam go jako uosobienie wiarygodności. Wiedziałam, że wszystko, co powie, będzie pochodziło ze źródła prawdy.

— Możemy porozmawiać? — zapytał niepewnie.

— Mów — odpowiedziałam arogancko, bo chciałam jeszcze przez chwilę potrzymać go w niepewności. Musiałam jednak przyznać, że miał na mnie kojący wpływ.

— Wolałbym rozmowę na osobności — oznajmił Grzesiek tonem prośby, po czym spojrzał na zaciekawione bliźniaczki.

— Okej, muszę tylko powiedzieć mamie, że wychodzę.

Idąc w stronę domu, minęłam się z doktorem Kownackim, który nieco przedłużył wizytę. Matka się nie pofatygowała, by odprowadzić lekarza do bramki, tylko została na werandzie. Wyglądała na smutną i zmęczoną, ale pewnie tylko ja wiedziałam, że jej serce przeszyła zatruta strzała zdrady. Nie próbowałam nawet wyobrazić sobie jej boleści, którą na pewno zaszufladkowała do kategorii uczuć niewypowiedzianych i skazanych na wieczne milczenie. Przypuszczałam, że nikomu nie piśnie ani słowa o najgorszym upokorzeniu, jakie mężczyzna może zafundować kobiecie. Nie potrafiła rozmawiać o stratach, tylko wypierała je z życia jak intruzów, przez co wciąż się łudziła, że trzyma w garści to, co w rzeczywistości odeszło bezpowrotnie. Potrzebowała ojca, a zarazem czuła do niego odrazę; nienawidziła go, a jednocześnie tęskniła za nim jak za bratnią duszą. Mamiła samą siebie, że wciąż do niej należał, podczas gdy on sam mentalnie odszedł dawno temu. Nie umiała bez niego żyć, a życie z samą sobą ją przerastało. Funkcjonowanie w patologicznym przywiązaniu musiało być bardzo wielką udręką…

Nie znosiłam matki w ponurym wydaniu, a właśnie w takim ją ujrzałam. Drażnił mnie koślawy uśmiech przyklejony do pustego spojrzenia, które mogłoby należeć do kogoś pogrążonego w głębokiej depresji. Z jednej strony nie potrafiłam przejść obojętnie obok kobiety w tak opłakanym stanie, z drugiej — irytowało mnie, że coraz częściej wysysała ze mnie wszystkie pokłady współczucia i zajmowała czołowe miejsce na liście nastoletnich zmartwień. A zapowiadało się, że będzie tylko gorzej, bo nadal praktykowała noszenie kolczatki. Wiedziałam już, że zadawanie bólu traktowała jako formę pokuty, ale wyniki śledztwa nie przybliżyły mnie do rozwiązania zagadki, a wręcz przeciwnie — oddaliły od poznania prawdy. Matka najpewniej zamierzała zabrać grzech do grobu. Chodziła do kościoła, ale nigdy nie przystępowała do sakramentu pokuty, jakby nie wierzyła, że Boża łaska może uwolnić ją od jarzma winy.

Nie miałam ochoty na rozmowę, a mimo to musiałam ją zainicjować.

— Mamo, kiedy Gwiazda wróci do domu? — zapytałam prosto z mostu.

— Obserwacja może potrwać nawet kilka dni. Trzeba się uzbroić w cierpliwość — odpowiedziała beznamiętnie.

— Gdzie ona jest?

— Nie wiem. Musisz zapytać ojca.

— Jej kojec jest pusty…

— Posprzątałam go wczoraj. Myślę, że Gwiazdunia nie będzie miała nic przeciwko temu.

Matka uwielbiała porządek, dlatego jej słowa mnie uspokoiły. Wykorzystała nieobecność suni, by zadbać o estetykę kojca, który dzięki jej staraniom nie przypominał już miejsca opuszczonego przez hordę barbarzyńców.

Gdy uciszyłam nieco obawy, lista pytań ustąpiła miejsca prośbom.

— Chciałabym wyjść na chwilę… — powiedziałam niepewnie.

— Paulina — oznajmiła cicho, by Grzesiek stojący kilkanaście metrów dalej, nie mógł usłyszeć. — Nie wiem, czy to jest dobry pomysł. Wiesz już, na co stać matkę tego chłopaka. Bezpodstawnie oskarżyła cię o kradzież. Ludzie tego pokroju nie spoczną, póki nie dopną swego. Dołożą wszelkich starań, żeby ktoś, kto zaszedł im za skórę, dostał za swoje. Z olejkami się nie udało. Pewnie będzie poszukiwała na ciebie innego haka.

— Tobie tato też zaszedł za skórę — bąknęłam nieśmiało i wlepiłam wzrok w zmieszaną rodzicielkę.

Oczekiwałam na jakieś sensowne wytłumaczenie pozwalające zrozumieć, dlaczego miałabym chować urazę i bronić się przed przebaczeniem komuś, kto skrzywdził mnie po raz pierwszy. Matka wybaczała mężowi setki razy i nigdy nie miała dość, a tymczasem mi dawała złotą radę, zgodnie z którą krzywdziciel nie zasługiwał na drugą szansę — nawet jeśli się przyznał do winy. Jej rady ocierały się o wiele absurdów i może właśnie dlatego często skutkowały efektem odwrotnym do zamierzonego. Jeśli słyszałam, że ktoś nie jest wart mojej uwagi, to najczęściej taka osoba przyciągała mnie jak magnes. Nie potrafiłam uwierzyć rodzicielce, której życiowe dewizy pozostawały w sprzeczności z uczynkami, a jeśli nie darzysz kogoś zaufaniem, nawet jeśli tym kimś jest najbliższy członek rodziny, to — świadomie lub nie — czynisz na przekór fałszywemu autorytetowi. Nic zatem dziwnego, że przestrogi o złych zamiarach pani Zielińskiej nie wzbudziły we mnie krzty niepokoju, a wręcz przeciwnie — podejrzewałam, że były na wyrost. Nie zamierzałam zbyt szybko odwiedzić pani Kasi i udawać, że nic się nie stało, ale nie wykluczałam też, że za kilka dni, kiedy emocje opadną, powróci dobra komitywa — jak kiedyś.

Reperowanie przyjaźni z panią Zielińską mogłam odwlec o kilka dni, ale związek miłosny z Grześkiem wymagał natychmiastowego zainteresowania. Po odpustowym festynie nikt już raczej nie wątpił, że się mieliśmy ku sobie. Matka na pewno od dawna wiedziała, że się zakochałam na zabój. Z pewnością rozumiała, że za prośbą „mogę wyjść…?” kryła się tęsknota za byciem tylko we dwoje. Pozwoliła mi degustować pierwszą miłość, choć nie przewidywała szczęśliwego zakończenia i podejrzewała, że szalone uczucie kiedyś odbije mi się czkawką. Nie mogła jednak uczynić nic, by odwieść mnie od kochania, bo ludzkie serce jest głuche na rozkazy i nie ulega sile przymusu. Nie da się go oszukać.

Opuściliśmy podwórko i udaliśmy się w stronę boiska. Początkowo milczeliśmy oboje, bo żadne nie miało odwagi odezwać się pierwsze, a kiedy wreszcie zaczęliśmy rozmowę — by sprowadzić ją na właściwe tory. Dyskutowaliśmy o wszystkim poza drażliwymi kwestiami. Weszliśmy na murawę, która również odwiodła nas od konfrontacji z ranami zadanymi sobie nawzajem. Ławki dla kibiców jak zwykle zajmowali nasi znajomi sączący colę i oranżadę. Starsi raczyli się piwem z puszki. Nie mogliśmy przejść obok niezauważeni, dlatego gdy się znaleźliśmy na celowniku, podeszliśmy do roześmianej grupki, żeby zamienić parę słów o wszystkim i o niczym. Usłyszeliśmy kilka zbereźnych kawałów i otrzymaliśmy świeżą porcję poodpustowych ploteczek. Znałam tych ludzi dość dobrze i wiedziałam, że będą protestowali, kiedy uznam, że pora opuścić wesołe grono. Zaczną wtedy zadawać serię upierdliwych pytań i nie spoczną, póki nie uzyskają satysfakcjonującego usprawiedliwienia. Nie zamierzałam marnotrawić cennego czasu na kumpelskie posiadówki, bo tamtego dnia przyświecał mi zupełnie inny cel. Miałam asa w rękawie, pozwalającego mi i Grześkowi na szybką ewakuację bez zbędnych wyjaśnień.

— Słuchajcie, my już uciekamy — rzuciłam pośpiesznie.

— Pewnie miziu-miziu w krzaczkach będzie — zażartował jeden z chórzystów.

— Młode mają ospę, Dżony — oświadczyłam prosto z mostu.

— Na ospę chorują tylko niemowlaki. — Chłopak parsknął śmiechem.

— Chyba nie uważałeś na tej lekcji biologii — odparłam nieco arogancko. — A tak na marginesie, to niektórzy czasem opiekują się chorym rodzeństwem.

Choroba bliźniaczek zawsze wymuszała na mnie odrobinę więcej zaangażowania w domowe sprawy. Pomagałam matce bez cienia sprzeciwu, a moje wsparcie często polegało na roli rozjemcy w konfliktach między dziewczynkami. Ola z Hanią nie potrafiły bez siebie żyć, a każda miłość — także siostrzana — to blaski i cienie. Czarne chmury wiszące nad relacją bliźniaczek prędko się przeistaczały w burzę z piorunami. Złość przymykała oko na niedozwolone chwyty i dopuszczała do głosu metody siłowe. Dziewczynki rozwiązywały poważne spory targaniem za włosy, szczypaniem bądź okładaniem rękoma, a ja musiałam w porę rozdzielać te dwie rozjuszone istotki. Sytuacja się komplikowała, gdy chorowały w duecie, bo wówczas spędzały ze sobą lwią część wolnego czasu i znajdowały więcej powodów do bijatyk. Matka miała sporo pracy w domu i nie chciałam, by została z tym wszystkim sama. Tego dnia nie zamierzałam jednak wrócić wcześnie. Wykorzystałam ospę wietrzną dziewczynek, żeby mieć spokój od natarczywych komentarzy ekipy. Argument poskutkował, bo Dżony i reszta dali sobie spokój z docinkami.

Poszliśmy w stronę lasu, ale ku zdziwieniu Grześka powiedziałam, że nie mam ochoty na spacer. Stanęliśmy na łące nieopodal znajomego gaju. Położyliśmy się na trawiastej pierzynce udekorowanej niebieskimi chabrami. Podłoże było ciepłe, bo wciąż oddawało energię słoneczną. Usłyszeliśmy delikatny szelest roślin bujających się w rytm łagodnych ruchów powietrza i miarowe cykanie koników polnych. Dźwięki łąki stanowiły muzyczne tło dla przyspieszonego bicia naszych serc. Wsłuchiwałam się w melodię szczęścia i rozkoszowałam czułym brzmieniem, a jednocześnie się bałam, że lada chwila życiodajne nuty zostaną zagłuszone przez smutne barwy naszych głosów. Niestety te obawy się potwierdziły.

— Przepraszam — rozpoczął niewinnie Grzesiek. — Ojciec nie jest tym, za kogo chce uchodzić — dodał. — Nie miałem pojęcia, że zdradzał matkę. Teraz wiem, że nigdy nie był i nie będzie jej wierny.

— Szkoda, że poznałeś prawdę w taki sposób.

— Dobrze, że w ogóle ją poznałem. Jestem wściekły na rodziców, że od lat odgrywali przed wszystkimi chory teatrzyk.

— Moi też nie są idealni. Zresztą sam widziałeś…

— Twoi przynajmniej potrafią się pokłócić. Są prawdziwi. Ja nigdy nie widziałem, żeby matka z ojcem krzywo na siebie spojrzeli, a co dopiero by któreś podniosło głos — oznajmił chłopak. — Nigdy — zaśmiał się groteskowo.

— Uwierz, że nie masz mi czego zazdrościć — wyznałam, co dla mnie oznaczało już wyjście poza strefę komfortu.

Nie zamierzałam ulec magii chwili i dać się ponieść atmosferze sprzyjającej szczerym wyznaniom. Rodzinne tajemnice miały pozostać na swoim miejscu.

— Wczoraj podsłuchiwałem rozmowę matki. Podkolorowała trochę pogryzienie Kamila, żeby klawisze pozwolili jej porozmawiać z ojcem.

— To chyba dobrze, że zadzwoniła…

— Moi starzy urządzili sobie jakiś chory cyrk — powiedział, a ja przeczuwałam, że w przeciwieństwie do mnie, gotów był na szczere wyznanie, jak na spowiedzi. Postanowiłam cierpliwie go wysłuchać.

— Wiesz, co wymyślili? Jakiś niby układ. Matka w trakcie rozmowy była bardzo zdenerwowana. Miała do ojca pretensje, że przyprowadził kochankę do domu… — wyznał Grzesiek łamiącym się głosem. — Wściekła się i zarzuciła mu, że umawiali się inaczej. Pytała, dlaczego się nie spotkał z tą kobietą w jakimś hotelu w mieście, a na koniec się rozpłakała, bo ojciec się przyznał, że dał kochance te olejki z orchidei.

— Całe szczęście, że twój tato powiedział prawdę — myślałam na głos.

— Matka zachowała się wobec ciebie podle. A najgorsze, że nie czuje się winna. Uważa, że miała prawo cię oskarżyć, bo tylko z tobą rozmawiała o tych nieszczęsnych olejkach. Dla niej było oczywiste, że to ty stoisz za ich kradzieżą.

— Szczerze, to już nie martwię się tym pomówieniem. Teraz zależy mi tylko na Gwieździe. Twoja mama musi uwierzyć, że nie ugryzła Kamila.

— Nie licz na to. Moja starsza łyka wszystko, co powie jej ukochany synuś.

— A ty mi wierzysz? — zapytałam i wbiłam w niego wzrok, aby się upewnić, że to, co powie, będzie kompatybilne z jego spojrzeniem.

Grzesiek nie odpowiedział od razu, a ja poniekąd rozumiałam jego opieszałość. Pewnie się zastanawiał, jak to możliwe, że jego łagodny jak owieczka owczarek mógł zaatakować członka rodziny. Obawiałam się, że chłopak podzieli zdanie bliskich i dołączy do grona oskarżycieli suni, ale ostatecznie zaufał mi i stanął po mojej stronie.

— Tak — odparł Zieliński stanowczo. — Wierzę, że Borys ugryzł mojego brata, ale na pewno nie stało się to bez powodu — dodał.

Moje serce toczyło zaciętą walkę z rozumem, przez co nie mogłam się zdecydować, czy wyrzucić z siebie ból, tak bardzo dopominający się o chwilę uwagi, czy też wybrać dalsze milczenie, które z upływem czasu doskwierałoby coraz mniej. Postawiłam na najbardziej bliskie mi rozwiązanie. Prawda musiała pozostać w tajemnicy. Po raz kolejny zboczyłam z prostej ścieżki, tylko dlatego, że się nie umiałam poruszać na drogach bez przeszkód. Wydawało mi się, że nie można iść przez życie bez ciągłego omijania kłód pod nogami. Nie potrafiłam wyjawić Grześkowi tego, co zrobił mi jego brat. Nie umiałam ubrać doznanego ciosu w żadne słowa, bo wszystkie się wydawały zbyt subtelne i infantylne. Wiedziałam jednak, co mówić, by odwieść rozmówcę od prawdy. Grześkowi też postanowiłam wcisnąć wyssaną z palca historyjkę.

— Borys to kochany psiak… — zaczęłam niewinnie. — Wtedy na spacerze Kamil za bardzo się z nim droczył. Łapał go za sierść i ogon. Psy tego nienawidzą — blefowałam.

— Chyba chciałaś powiedzieć, że mój brat nienawidzi psów. Borysek to oaza spokoju. Nigdy nie zaatakowałby bez powodu. Nie raz nadepnąłem mu niechcący na łapę, aż zapiszczał, ale nigdy mnie nie ugryzł. Mam nadzieję, że nie kryjesz Kamila. Nie chciałbym być w jego skórze, gdyby wyszło na jaw, że zrobił coś niewinnemu zwierzęciu.

— Gwiazdunia pewnie umiera teraz ze strachu — zboczyłam nieco z tematu, żeby Grzesiek skończył dociekania na temat przyczyn agresji swojego psa. — Nawet nie wiem, dokąd ojciec ją wywiózł. Może Kamil odpuści i powie, jak było…

— Mój brat… On się nigdy nie przyznaje do błędu. Im wcześniej to zrozumiesz, tym lepiej dla ciebie. A wiesz, co jest w nim najpodlejsze?

— Co?

— Nie skłamał po to, żeby bronić swojego psa.

— W takim razie dlaczego to zrobił?

— Lubi niszczyć ludzi. Rośnie w siłę, kiedy inni upadają.

— Kiedyś taki nie był…

— Znam go trochę lepiej i dłużej niż ty. Dla mnie to zwykły psychopata, który powinien być izolowany od społeczeństwa. Jak zaczęliście się kumplować, na pewno wyłaził ze skóry, żeby zrobić na tobie dobre wrażenie. Ten typ tak ma.

— Lubi stawiać na swoim. To trochę wkurzające, ale można się do tego przyzwyczaić. A może to zazdrość? Nie jest głupi. Wie, że jestem w tobie zakochana. Kiedyś ja i on byliśmy jak papużki nierozłączki, ale wszystko się zmieniło. Pomyśl sam… Skakałbyś z radości, gdyby brat podebrał ci kumpla?

— Błagam cię, nie lituj się nad nim. Uwierz, że ma gdzieś, co się stanie z Gwiazdą. Uważasz, że tak postępuje przyjaciel?

— A twoja mama… Dlaczego mi nie wierzy?

— Ma dziwną słabość do mojego brata. Zawsze go faworyzowała i nawet niespecjalnie się z tym kryła. Jej zdaniem Kamil ma zawsze rację. Ojciec wiele razy próbował go utemperować, ale matka stawała murem za swoim synusiem.

— Wydawało mi się, że wasz tato jest bardzo wymagający.

— Bo jest. Niestety nie umie się postawić matce… W naszym domu ostatnie słowo należy do niej.

— Z jednej strony zazdroszczę Kamilowi. Ma kogoś, na kogo zawsze może liczyć. Ja często muszę się długo tłumaczyć przed rodzicami, a oni i tak uwierzą w to, co powiedzą inni.

— Nasza rodzina jest tylko pozornie idealna. Ojciec lubi kobiety, matka pieniądze, a Kamil cudze nieszczęścia.

— A ty, co lubisz?

— Ciebie — oznajmił Grzesiek z uśmiechem, który się pojawił na jego twarzy po raz pierwszy, odkąd zaczęliśmy tę niełatwą rozmowę.

— Dlaczego twój tato trafił do więzienia? — zapytałam, jakbym nagle sobie przyznała prawo do odsłonięcia wszystkich kart, które mój chłopak odkrywał przede mną powoli.

— Paula, nie dziś — oznajmił z rezygnacją. — Jeszcze trochę, a głowa pęknie mi od myślenia. Zastanawiam się, co gorsze; ojciec w pierdlu czy matka materialistka.

— Pani Kasia? Materialistka? — zapytałam ze zdziwieniem.

— Kiedy podsłuchiwałem rozmowę rodziców, to czekałem, aż matka wygarnie ojcu, że zmarnował jej życie albo chociaż wyzwie go od drani, dupków i palantów. Nic z tych rzeczy. Zaczęła naciskać, żeby jakoś wynagrodził jej olejki. Wymyśliła sobie kosmicznie drogą torebkę. Kwota zwala z nóg.

— Twoja mama jest zawsze pięknie ubrana — palnęłam, odbiegając od tematu.

— Za pieniądze ojca. Prawda jest taka, że dawno nie widziałem jej tak szczęśliwej. Bałem się, że zamknie się w pokoju i będzie wyła w poduszkę przez kilka dni, a wstąpiły w nią nowe siły. Ostatnio ciągle tylko narzekała na kręgosłup, a dziś z rana widziałem ją tańczącą w kuchni. Po co brać garść tabletek, jak jedna torebka może zdziałać cuda.

„O ile ma się na nią pieniądze” — pomyślałam, ale się nie podzieliłam tą uwagą.

Dwie kobiety z mojego otoczenia zostały zdradzone, ale wszystko wskazywało, że tylko jedna przechodziła przez okrutne katusze odrzucenia. Na tamtym etapie dałabym wiele, by rodzicielka leczyła swoje zranienie drogimi prezentami, a nie tanim alkoholem. Znów imponowała mi pani Kasia i wolałam jej cynizm niż matczyną ofiarność.

Gdy leżeliśmy blisko siebie, w powietrzu unosiła się hormonalna mieszanka naszego pożądania, która scalała nasze dusze i próbowała też złączyć ciała. Całowaliśmy się namiętnie i wodziliśmy spoconymi palcami po zawiłych mapach naszej zmysłowości. Czułam, że jestem gotowa na pełne skonsumowanie uczucia, ale Grzesiek nie podzielał mojego zdania, bo konsekwentnie unikał coraz nachalniejszych zaproszeń do posunięcia się o kolejny krok. Rozumiał to, co ja miałam pojąć dopiero za kilka lat, a co się wiązało z ukształtowaniem dojrzałości emocjonalnej czyniącej człowieka gotowym do podejmowania najważniejszych życiowych decyzji. Wiedział, że kolejnego pierwszego razu nie będzie, dlatego gotów był trzymać na wodzy seksualne napięcie. Dostrzegał we mnie nie tylko fizyczne przymioty kobiece, lecz także — a może przede wszystkim — niematerialną istotę człowieczeństwa.

Sucha roślinność łąkowa odciskała na naszej skórze finezyjne wzory, ale byliśmy zbyt pochłonięci wzajemną czułością, aby się martwić niedogodnościami. Okazało się jednak, że istnieją skuteczne sposoby na wybudzenie zakochanych z miłosnego letargu. Kubłem zimnej wody stały się pracowite mrówki, które dały nam do zrozumienia, że nie jesteśmy mile widzianymi gośćmi.

— Kurde, ale piecze. — Grzesiek jako pierwszy poczuł niemiłe mrowienie.

— Od tego się nie umiera — zażartowałam. — Wracamy?

— Już masz mnie dość… — zaśmiał się.

— Chodzi o Gwiazdę. Tato obiecał, że pojedzie do weterynarza i zapyta, co z nią.

— Wszystko będzie okej — pocieszał mnie. — Jest przecież zdrowa jak ryba. — Może zapytasz tatę, do której lecznicy ją zawiózł, to pojedziemy tam razem.

— Naprawdę?! Idiotka ze mnie. Nie wiem, dlaczego nie wpadłam na ten pomysł wcześniej.

— Miałaś za dużo nerwów.

— To chodźmy już, szkoda czasu.

— Jest tylko jedna sprawa — oznajmił niepewnie Grzesiek.

— Jaka?

— Lepiej, żebyś przez jakiś czas do mnie nie przychodziła…

— Dlaczego?

— Dla mojej matki stałaś się… niemile widzianym gościem.

Rozdział 22
Nikt nie może się o tym dowiedzieć

Kobieta, którą ceniłam i obdarowywałam ślepą fascynacją, nagle postanowiła usunąć mnie ze swojego bogatego życia. Przeczuwałam, że pewnego dnia zostanę wykluczona z „bajkowej” rodziny Zielińskich niczym niepasujący do reszty element układanki, ale się nie spodziewałam, że pani Kasia postanowi pozbyć się mnie z łatwością towarzyszącą wypluciu gumy do żucia.

Grzesiek zauważył, że jego słowa mną wstrząsnęły, bo po ich usłyszeniu nie byłam już uśmiechniętą Pauliną z wypiekami na twarzy, która jeszcze chwilę temu wtulała się w niego jak w pluszowego misia. Udawałam, że nie poruszyło mnie to, co powiedział, ale musiałam wyglądać bardzo niewiarygodnie, bo prędko zostałam zdemaskowana.

— Nie martw się. Przejdzie jej — usiłował mnie pocieszyć, ale nie kupowałam jego zapewnień w rodzaju „wszystko się ułoży”.

Musiałam się pogodzić z tym, że drzwi do pewnego domu właśnie się przede mną zamknęły, a raczej ktoś zatrzasnął mi je przed nosem bez słowa wyjaśnienia.

Na szczęście mój chłopak dbał, abym pomimo doświadczonego ciosu wciąż się czuła potrzebna. Wiedział, że smutek jest nieodłącznym elementem życia zasługującym na szacunek i akceptację, ale kiedy dostrzegał w moich oczach strapienie, nie pozwalał mu na zbyt długą gościnę. Gdy wracaliśmy do siebie, pilnował, by nie zdominowała mnie cisza — wierna przyjaciółka nostalgii. Opowiadał głupkowate żarty, śpiewał śmieszne przeróbki znanych hitów, a raz nawet odegrał karykaturalną wersję moon dance Michaela Jacksona. Odprowadził mnie pod samą bramkę, ale nie pocałował na pożegnanie, bo wiedział, że unikałam afiszowania się z naszym uczuciem. Nie chciałam, aby jacyś wścibscy sąsiedzi mieli później o czym opowiadać, bo nie lubiłam grać głównej roli w lokalnych sensacjach. Wolałam stać w cieniu i omijać z daleka światła reflektorów. Grzesiek to rozumiał i pozwalał sobie na czułe pożegnania tylko wtedy, kiedy dochodziło do nich ciemną porą. Za dnia rozstawaliśmy się w koleżeńskim stylu, choć nasze serca wybijały pożegnalne rytmy tęsknoty pozostające naszą słodką tajemnicą.

Obiecaliśmy sobie, że się spotkamy nazajutrz i zaplanujemy wspólny wypad do lecznicy. Miałam tylko nadzieję, że ojciec po raz kolejny nie przedłoży obowiązków zawodowych nad złożoną mi obietnicę i zastanę go w domu. Musiałam się za wszelką cenę dowiedzieć, dokąd zawiózł sunię. Zjawił się w domu zgodnie z ustaleniami, ale nigdy się nie dowiedziałam, czy był tego dnia u weterynarza. Kiedy wróciłam, ojciec już nie żył.

Przez wiele kolejnych lat zastanawiałam się, w jakim stopniu i czy w ogóle się przyczyniłam do jego bezsensownej śmierci. Nigdy nie znalazłam i nie znajdę odpowiedzi, choć oddałabym wiele, by ktoś mi wytłumaczył, jak bardzo nasze działania wpływają na trajektorie ziemskich wędrówek — czy wszystko jest dziełem przypadku, czy też Bóg macza palce w naszych życiorysach. Wolałam wierzyć w tę drugą opcję…

Gdy tylko weszłam na podwórko, od razu poczułam, że coś jest nie tak — później nazwałam to głosem intuicji. Ujrzałam obraz kłócący się z tym, co zakodowała pamięć. Na prowizorycznej ladzie sklepowej zobaczyłam garnki, drewniane łyżki, a nawet stare noże, choć kiedy opuszczałam ogród, znajdowały się na niej głównie kamienie i rośliny. Obawiałam się, że gdy wejdę do domu, przerwę dziką awanturę, bo nie sądziłam, aby rodzice łatwo odpuścili dziewczynkom zabawę kuchennymi akcesoriami. Nie raz prosiły mamę, żeby uczyniła wyjątek i poszła na małe ustępstwo w tej kwestii, ale rodzicielka się upierała przy swoim i nie pozwalała na dotykanie czegokolwiek, co służyło do gotowania.

To, czy człowiek ma trzynaście lat, czy kilka dekad więcej, staje się nieistotne, kiedy do jego uszu dobiega spazmatyczny szloch. Przeraźliwy, głośny płacz już dla małych dzieci oznacza, że stało się coś złego, co najpewniej zamieni czyjąś przyszłość w bezkresne piekło.

Zanim odważyłam się wejść do domu i poznać powód wstrząsającego jęku matki, poczyniłam krótki przegląd minionych wydarzeń, żeby się domyślić, kto mógł paść ofiarą nieszczęścia. Kilka sekund wystarczyło, by wyobraźnia podsunęła mi tragiczne migawki z udziałem ognia i płonących ciał. Musiałam się przytrzymać ściany, bo ujrzałam mroczki przed oczami. Zapragnęłam uciec stamtąd i pędzić przed siebie, aż padnę z wycieńczenia, ale nic już nie mogło zmienić tego, co się wydarzyło. Musiałam zobaczyć zło, które będzie powodem bezsennych nocy, opuchniętych oczu i ciągłych wyrzutów do Boga.

Powoli zbliżałam się do pokoju dziennego, bo stamtąd dochodziły odgłosy boleści. Wiedziałam, że stało się coś okropnego, bo matka zachowywała łzy jedynie na „tragiczne okazje”. Poruszałam się po cichu jak drapieżnik polujący na zdobycz i odwlekałam nieuniknioną konfrontację, jakbym oczekiwała na jakiś cud z nieba, który sprawi, że wszystko się wydarzy jeszcze raz, tyle że zgodnie z optymistycznym planem. Szloch jednak nie ustawał, a czas gnał do przodu jak szalony, nie bacząc na ludzkie krzywdy.

Stało się. Weszłam do pokoju i zobaczyłam żywą rzeźbę przywodzącą na myśl Pietę Michała Anioła. Ujrzałam marną kopię tego wiekopomnego dzieła, która w przeciwieństwie do oryginału emanowała grzechem. Od pierwowzoru różniło ją jeszcze pokrewieństwo bohaterów — matka bowiem nie opłakiwała syna, tylko męża. Trzymała w wątłych dłoniach jego głowę i głaskała, jakby otulała czułością małe dziecko. Nawet nie zauważyła, że przyszłam, bo jej zmysły chwilowo przestały reagować na bodźce zewnętrzne. A ja? Nie czułam nic poza dojmującą pustką, a paraliżująca blokada emocjonalna, której doznałam, należała do jednego z najgorszych doświadczeń, jakie zafundowało mi życie. Chciałam krzyczeć, płakać, smucić się i złościć, ale nie mogłam wykrzesać z siebie niczego. Nie wiedziałam jeszcze, jak doszło do tragedii, ale dotarło do mnie, że jest już po wszystkim. Ojciec odszedł bezpowrotnie.

— Mamo… dlaczego…? — wydusiłam z siebie.

— Paulina… — powiedziała matka tonem cierpiętnicy. — Taki cios…

— Dlaczego? — zapytałam tym razem głośniej.

— Wrócił w dobrym humorze. Mówił, że chce naprawić to, co zepsuł — rzekła, łkając.

Przyglądałam się matce ze zdziwieniem, jakbym oglądała ją w roli narzuconej przez sztukę teatralną. Zawsze prezentowała się nienaturalnie, gdy roniła łzy, bo czyniła to tak rzadko, że nikt się nie zdążył oswoić z takim widokiem. Nagle świat wydał mi się mało realny, wręcz sztuczny, a chwilami zakrawający na karykaturę. Nie potrafiłam dostrzec wokół siebie krzty autentyzmu, bo prawda wydawała się zbyt absurdalna, aby mogła być prawdziwa. Ograniczyłam udział w rozgrywającym się dramacie do fizycznej obecności, gdyż mentalny chaos nie pozwalał mi na duchowe uczestnictwo.

— Ale kiedy…? Jak? Nie było mnie tylko trzy godziny — dywagowałam, zapominając przy tym, że śmierć często przychodzi znienacka i bywa kwestią sekund raz na zawsze odbierających szansę na uporządkowanie ziemskiego bałaganu.

— Kownacki powiedział, że ojciec… przedawkował alkohol, ale stało się coś znacznie gorszego…

— Pan Kownacki był tutaj?

— Tak. Znalazłam telefon komórkowy w spodniach taty. Nawet nie wiedziałam, że go ma… Zadzwoniłam do doktora. Przyjechał po kilku minutach, ale było już za późno… Zaraz będzie tu znowu. Da mi jakieś leki na uspokojenie.

Nie wiedziałam, co powiedzieć, kręciło mi się w głowie i mdliło od stresu. Za to matce zebrało się na szczerość, choć nie lubiła się uzewnętrzniać ze swoimi emocjami.

— Było przez chwilę jak dawniej… — zaczęła zdławionym głosem. — Znalazł chwilę czasu dla dziewczynek, bo chciały pobawić się z nim „w kuchnię”. Pozwolił im nawet zabrać moje garnki…

— Gdzie są Ola z Hanią?

— Zabrała je pani Ela. Nie chciałam, żeby oglądały zmarłego ojca w kałuży rzygowin…

— Wiedzą?

— Powiedziałam im. Kownacki już dzwonił do zakładu pogrzebowego. Niedługo przyjadą. Musimy przygotować krzesła dla płaczek… I jeszcze jakieś czarne, eleganckie ciuchy.

— Dużo wypił? — zapytałam ze świadomością, że ojciec wiele razy przekraczał śmiertelne dawki alkoholu i udowadniał wszystkim, że nie są sztywną, nienaruszalną granicą.

— Nie zabiła go wóda.

— A co? — zapytałam roztrzęsiona.

— To cud, że Ola z Hanią żyją… Prawdziwy cud — odpowiedziała wymijająco. — Nikt nie może się o tym dowiedzieć. Nikt! Rozumiesz?

— Ale o czym? — odparłam z przerażeniem.

— Ojciec się zatruł.

— Cooo…?

W pierwszej chwili uznałam, że rodzicielka postradała zmysły na skutek traumy, ale prędko się okazało, że doskonale wiedziała, o czym mówi, a tok jej rozumowania był w pełni logiczny.

— Dziewczynki wymyśliły sobie, że zrobią zupę dla taty. I zrobiły… — powiedziała łamiącym się głosem.

— Jaką zupę?

— Boże, gdyby Romek był trzeźwy, nigdy nie wypiłby trucizny. Za nic w świecie by jej nie tknął! Chciał tylko zrobić bliźniaczkom przyjemność… A alkohol mu w tym pomógł.

— Błagam cię, powiedz mi wreszcie, co się stało!

— Wiem, że byłyście w lesie. Dziewczynki opowiedziały, że układały jakieś obrazki z kamieni. I że nie pozwoliłaś im zbierać roślin. Hania nie posłuchała… Zerwała i schowała do plecaka szalej jadowity…

— Co to takiego?

— Mordercza roślina.

— Jak wygląda?

— Paulina, jakie to ma teraz znaczenie! — wrzasnęła nerwowo, po czym zaczęła zaczesywać palcami ojcowskie włosy. Raz po raz ofiarowywała martwemu mężowi czułość, co wzbudzało we mnie głębokie pokłady litości, na równi z przerażeniem.

Słowa matki wyrwały mnie z emocjonalnego paraliżu. Powoli dopuszczałam do głosu przerażające uczucia.

— Muszę to wiedzieć — naciskałam. — Jak wygląda szalej?

— Ma białe baldachy. Jest niepozorny jak chwast. Rośnie na wilgotnych terenach.

— Białe baldachy, woda… — wydukałam nieporadnie, bo powoli docierało do mnie, że popełniłam potworny błąd. — Przypomina podagrycznik?

— Kwiaty mają podobne, ale różnią się liśćmi. — Rodzicielka mówiła przez łzy.

Nie widziałam liści. Hania trzymała w dłoni jedynie kwitnącą część rośliny i to na jej podstawie stwierdziłam, że mam do czynienia ze znajomym ziołem. W tym przypadku pewność siebie okazała się przekleństwem, bo zidentyfikowałam kwiat zbyt pochopnie, choć wiele razy słyszałam przecież, że matka natura służy tylko pokornym. Chciałam się pochwalić wiedzą, a wykazałam się zwykłą ignorancją, która doprowadziła do tragicznego finału. Przypomniałam sobie, jak zachęcająco opowiadałam dziewczynkom o właściwościach podagrycznika i uzmysłowiłam sobie, jak bardzo moje słowa zadziałały na ich dziecięcą wyobraźnię. Ani przez chwilę nie pomyślałam, że ja też byłam jeszcze dzieckiem wystawionym na losowe pułapki. Traktowałam się jak dorosłą i tak też chciałam być sądzona.

Matka nie wspomniała nic o zielarskich wywodach, które zaserwowałam młodszym siostrom. Widocznie w atmosferze tragedii Ola z Hanią nie miały sposobności, aby zrelacjonować wizytę w lesie z najdrobniejszymi szczegółami. Nie wątpiłam, że prawda prędzej czy później ujrzy światło dzienne, dlatego uznałam, że najlepiej będzie, jak się przyznam do błędu, zanim ujawnią go młodsze siostry.

— To wszystko przeze mnie — wymamrotałam niewyraźnie.

Nigdy wcześniej mówienie nie sprawiało mi takiej trudności. Ruchy warg były prawdziwą katorgą. Każde kolejne uderzenie serca, każdy wdech i wydech, każde mrugnięcie powiekami równały się z bestialską torturą. Pragnęłam umrzeć, aby sprawiedliwości stało się zadość. Jeśli się przyczyniłam do cudzej śmierci, nie zasługiwałam na dalsze życie.

Matka pośpieszyła mi na pomoc i zaczęła zapewniać, że nie uczyniłam nic złego.

— To był nieszczęśliwy wypadek. Hania nie posłuchała… Nie możesz się obwiniać — powiedziała czule. — Ale nikt się nie może dowiedzieć, co zabiło ojca. Nikt. Nawet ten cały Kownacki. Tu chodzi o dziewczynki. Prawda zniszczyłaby im życie.

— Ale… — miotałam się. — Ale ja widziałam, jak Hania ściskała ten szalej w dłoni. Powiedziałam jej, że to podagrycznik. Byłam o tym przekonana.

— O czym ty mówisz? — Matka ani przez chwilę nie przestawała łkać, a łzy pozostawiały na jej twarzy coraz to nowe mokre smugi.

— Pomyliłam obie rośliny. Może gdybym przyjrzała się liściom… Ale przysięgam, że widziałam tylko kwiat. — Odniosłam wrażenie, że stąpam po coraz cieńszym lodzie. — Powiedziałam Hani, że to zioło, które bardzo lubisz i robisz z niego napary.

— Nie wiem, co się z tobą stało — odparła matka z wyrzutem. — Kiedyś nie byłaś tak lekkomyślna. A może ta cała Kaśka sprała ci mózg?

— Mamo, ja naprawdę nie chciałam. Gdybym mogła cofnąć czas…

— Najważniejsze, że Kownacki niczego się nie domyślił. Nigdy nie miałam go za dobrego lekarza, a dziś się potwierdziło, że jest zwykłym konowałem. Zapytał tylko, czy ojciec coś pił. Nic więcej go nie obchodziło — wyznała z pogardą. — Tylko ty znasz prawdę.

— Obiecuję, że nikomu nic nie powiem. Nigdy.

— Najgorszemu wrogowi nie życzę tak okropnej nauczki, jaka cię spotkała. Cud sprawił, że dziewczynki żyją… Znasz je. Wiesz, że są ciekawe wszystkiego. Nie mają za grosz odporności na pokusy. Tylko Opatrzność mogła sprawić, że nie spróbowały szaleju. Wystarczyłoby kilka liści, a miałabyś jeszcze siostry na sumieniu…

— Wiem. Naprawdę strasznie żałuję… — wyznałam, po czym rozpłakałam się po raz pierwszy tego dnia, ale nie ostatni.

— Nie maż się! — nakazała surowo matka, choć sobie samej dała przyzwolenie na łzy. — Jest mnóstwo spraw do załatwienia. Będziesz musiała mi pomóc.

Od kiedy się zdobyłam na bolesne wyznanie, rodzicielka na każdym kroku przypominała mi, co zrobiłam. Nie mówiła wprost, tylko stosowała niewerbalne gesty raniące chyba bardziej niż słowa. Nie oczekiwałam, że będzie głaskała mnie po głowie i obdarowywała bezwarunkowym współczuciem, ale się spodziewałam, że otrzymam od niej choć odrobinę zrozumienia. Tymczasem dostawałam jedynie chłodną obojętność przejawiającą się karzącym milczeniem i unikaniem kontaktu wzrokowego. Oficjalnie nie przypięła mi łatki winnego, ale zupełnie nie reagowała na moje przeraźliwe cierpienie, jakby w głębi serca się na nie godziła, a nawet uważała za słuszne. Nagle stałam się córką, która już zawsze będzie wywoływała u matki negatywne emocje. Przerażała mnie ta myśl i fantazjowałam o jakimś dramacie, który — jeśli nie zabierze mnie z ziemskiego padołu — to chociaż ukarze jakimś trwałym kalectwem, co uznam za rodzaj pokuty. Okazało się jednak, że Anioł Stróż czuwał nie tylko nad dziewczynkami, lecz także nade mną, bo powstrzymał mnie przed skróceniem sobie ziemskiej męczarni. W ostatniej chwili zrezygnowałam z podróży do lepszego świata. Sekundy zadecydowały, że wybrałam życie i wypuściłam z rąk scyzoryk, którym coraz mocniej napierałam na lewy nadgarstek. Kilka godzin po śmierci ojca, gdy jasny dzień odszedł na dobre i ustąpił miejsca ciemnej nocy, zamknęłam się w swoim pokoju i położyłam na łóżku. Nie umiałam sobie poradzić ze stratą człowieka, który nauczył mnie kochać i nienawidzić. Nagle zatęskniłam za jego wadami, choć przysporzyły mi mnóstwo komplikacji, z którymi się nie potrafiłam uporać. Oddałabym wiele, by ten ostatni raz poczuć dym mocnych papierosów, usłyszeć pijackie wyznanie miłości czy zobaczyć chwiejny krok. Odszedł mężczyzna częściej wyzwalający strach w sercu niż uśmiech na twarzy, ale przynajmniej czułam wtedy, że mnie potrzebował.

Przesuwałam po skórze starym wędkarskim scyzorykiem pozostawiającym za sobą delikatne ryski. Byłam blisko śmierci, a każda minuta przybliżała mnie do niej nieubłaganie. Ktoś kiedyś powiedział mi, że Szatan bardzo wspomaga tych, którym życie niemiłe i szepce cicho do uszu, żeby nie zwlekali ani chwili, że już czas. Słyszałam ten złowieszczy głos. Podpowiadał mi, że muszę ciąć szybko i zdecydowanie, aby uniknąć poprawek. Bałam się, a upływający czas działał na moją niekorzyść, bo Zły nie był gotów tak łatwo odpuścić i walczył o mnie zaciekle do samego końca. Przyłożyłam ostrze do nadgarstka i oczami wyobraźni widziałam już linię cięcia, kiedy nagle usłyszałam głośne pukanie do drzwi.

— Paulina! Paulina! — krzyczała Hania. — Otwórz nam! Coś się stało mamie!

Wyskoczyłam z łóżka jak poparzona i pobiegłam do pokoju rodzicielki. Leżała na łóżku twarzą zwrócona do poduszki.

— Mamo. Mamo? — powiedziałam głośno, ale rodzicielka nie zareagowała. — Mamo! — krzyknęłam. Tym razem poskutkowało.

— Co się dzieje? — odparła rozbudzona.

— Ola z Hanią się wystraszyły. Spałaś jak zabita.

— To chyba te leki… Zupełnie odcięły mnie od rzeczywistości. Nawet nie wiem, kiedy odpłynęłam.

— Możemy spać z tobą, Paulina? — zapytała Ola, co nieco mnie zdziwiło, bo tego rodzaju pytania zwykle kierowała do matki.

— Jasne, że możecie — odparłam.

— Zabierz dziewczynki do siebie — wymamrotała zaspana rodzicielka. — Jesteś im to winna.

Odeszłyśmy we trzy do mojego ciasnego pokoju. Dziewczynki mocno się we mnie wtuliły, dzięki czemu zmieściłyśmy się na niewielkim łóżku. Zrozumiałam, że mam dla kogo żyć. Okazało się, że w beznadziejnych chwilach bliźniaczki potrzebowały mnie bardziej, niż się spodziewałam. Zastanawiało mnie tylko, dlaczego siostry dotarły do mnie w porę, a nikt nie zdążył do ojca. Ktoś mógł przypadkiem wytrącić mu z rąk kubek z trucizną, coś mogło go zatrzymać w pracy do późnej nocy czy wreszcie bliźniaczki mogły uznać, że wolą oglądać kreskówki, niż przyrządzać niespodziankę dla taty. Nikt go nie uratował przypadkiem, ale przypadek zadecydował o jego śmierci.

Odejście mieszkańca wsi zawsze wzbudzało spore poruszenie wśród naszej małej społeczności, a jeśli zmarły nie skończył jeszcze czterdziestki, jego śmierć wywoływała prawdziwy szok. Ludzie wykorzystywali każdą okazję, by rozmawiać o biednym nieszczęśniku, którego Bóg zbyt wcześnie wezwał do swojego królestwa. Wzajemnie się wypytywali o okoliczności związane z kresem wędrówki, dbając, by nie ominęły ich żadne szczegóły. Chcieli znać dokładną datę, godzinę, scenerię i świadków zdarzenia. Nie cierpiałam plotek oscylujących wokół śmierci, bo nad wyraz często szły w parze z fałszywym współczuciem. Ciekawscy karmili się tragicznymi nowinkami, jakby stanowiły dla nich rodzaj siły napędowej do życia. Nie pojmowałam, dlaczego złe informacje u wielu osób powodowały podwyższony nastrój. Później zrozumiałam, że ludzie odczuwają pewien rodzaj ulgi na wieść, że inni mają znacznie gorzej.

Najchętniej zamknęłabym się w swoim pokoju już na zawsze, aby nie dopuszczać do siebie przyjemnych widoków i łaskawych ludzi. Uważałam, że już nie zasługuję na nic dobrego. Od teraz moje życie miało trwać wyłącznie dla matki i bliźniaczek. Ja się przestałam liczyć.

Dziewczynki spały jak susły, ale ja nie mogłam zmrużyć oka. Nurtowały mnie te aspekty życia, które nie powinny spędzać snu z powiek dziecka. Zastanawiałam się, skąd weźmiemy pieniądze na życie, kto naprawi zepsuty kran czy narąbie drewna w zimie. Czekałam na iskrę nadziei, ale ta nie chciała ogrzać mnie swoim ciepłem. Nie powstrzymywałam łez, bo chciałam się wypłakać na zapas. Wiedziałam, że przy matce będę musiała tłamsić słabość.

Bezsenna noc nie pozostała bez wpływu na poranną kondycję. Po siódmej rodzicielka nerwowo weszła do pokoju i nakazała nam ubrać się w czarne ciuchy. Potem udała się do kuchni i przyrządziła szybkie śniadanie.

— Idę do księdza — oznajmiła, podając nam kakao i bułki z dżemem. Po chwili zalała się łzami. — Będę musiała oglądać po drodze te wszystkie fałszywe gęby…

— Może ktoś z tobą pojedzie?

— Paulina, ludzie pracują. Nikt się nie urwie z roboty, żeby wozić biedną wdowę do kościoła — odparła kąśliwie. — Zostaniecie w domu. Tylko nie spuszczaj z oczu Olki i Hanki. Dość nieszczęść.

— Dobrze — oznajmiłam pokornie.

Kiedy zostałyśmy same, bliźniaczki zasypały mnie gradem trudnych pytań, na które odpowiadałam, choć nie miałam na to siły. Chciały wiedzieć, czy ojciec jest w niebie, czy na nie patrzy, czy im pomoże, jeśli będą go potrzebowały. Wymyślałam pokrzepiające odpowiedzi, które podnosiły na duchu, ale czasami miały niewiele wspólnego z prawdą. Intuicja podpowiadała, jaką wiedzę są w stanie udźwignąć sześciolatki. Dostosowywałam ciężar faktów do wieku dziewczynek i wychodziło mi to chyba dość dobrze, biorąc pod uwagę, że słuchały mnie ze spokojem i zainteresowaniem.

Po około godzinie matka wróciła i powiedziała, że pogrzeb się odbędzie pojutrze. Zastanawiało mnie, dlaczego nie zadzwoniła do nikogo z rodziny ojca, aby przekazać złe wieści, ale nie zapytałam o to.

— Będę musiała iść później na zakupy. Coś trzeba ugotować. Ela na pewno mi trochę pomoże — powiedziała matka. — Dostałam wolne do końca tygodnia. Muszę sobie dać radę z tym wszystkim — wyznała, choć jej smutna twarz i zgarbione plecy wyrażały ogromną bezsilność.

Dzień się dłużył w nieskończoność i upływał w atmosferze smutku i paraliżującego niepokoju. Każdy, kto się kiedykolwiek zmierzył ze stratą bliskiego, wie, że czas oczekiwania na pogrzeb jest rodzajem najdotkliwszej emocjonalnej tortury utrzymującej w stanie przygnębiającego letargu. Człowiek przestaje dbać o to, co je i jak wygląda, mówi rzeczy pozbawione jakiegokolwiek sensu i nawet jeśli z kimś rozmawia, myślami jest w zupełnie innym miejscu. Niecierpliwiłam się, bo chciałam, by ojciec jak najprędzej spoczął w rodzinnej ziemi, a jednocześnie panicznie się bałam „pustej nocy” — wiejskiego obrzędu polegającego na całonocnym czuwaniu przy zmarłym. Nie miałam pewności, czy sprostam oczekiwaniom matki i uda mi się poskromić ból. Ludzie, a szczególnie dzieci, w obliczu tragedii nie potrafią trzymać trudnych emocji na wodzy, a ode mnie wymagano mocnej kontroli nad sobą. Bałam się, że stracę panowanie i zacznę wyć wniebogłosy jak wilczyca.

Około trzynastej pani Ela przywiozła matkę i pomogła jej wtaszczyć trzy siaty zakupów. Jakiś kwadrans później odwiedził nas gość, który nie pokrzepił zranionego serca matki, a wręcz przeciwnie — zasiał jeszcze więcej bólu. Stan odrętwienia nie powstrzymał mnie przed wścibieniem nosa w nie swoje sprawy. Znów przyznałam sobie prawo do podsłuchiwania. Rodzicielka pragnęła ciszy i spokoju, dlatego gdy otworzyła drzwi, z jej ust nie padło zaproszenie do wejścia i rozgoszczenia się na kanapie. Wyszła na werandę, a na przybysza zareagowała ze zdziwieniem.

— Kaśka?

— Możemy porozmawiać? — zapytała nieco niecierpliwie pani Zielińska. — Wiem, że czas nie jest odpowiedni, ale zajmę tylko chwilę, bo pan Remek czeka na mnie w samochodzie — zaczęła się nieudolnie tłumaczyć.

Nie miała prawa jazdy — zresztą tak jak moja matka — ale w przeciwieństwie do niej mogła do woli korzystać z luksusowego auta i usług szofera. Tego rodzaju przywileje znajdowały się poza zasięgiem naszej okrojonej teraz rodziny.

Znałam rodzicielkę i wiedziałam, że nie będzie się wysilała na uprzejmość, a nawet może się okazać opryskliwa.

— O co chodzi? — rzuciła z pretensją.

— Waldek już wie. Ma wtyki u naczelnika więzienia i często możemy do siebie dzwonić. Powiedziałam mu o Romku. — Bardzo nam przykro…

— Dziękuję. Coś jeszcze?

— Kazał mi przekazać dla was pieniądze — oznajmiła i podała matce opasłą kopertę, która, sądząc po grubości, zawierała sporą sumę.

— Oszalałaś! Dopiero co oskarżyłaś moją córkę o kradzież, a teraz przychodzisz tu z kasą?

— Lidka, na pewno jest ci teraz ciężko. Nawet nie umiem sobie wyobrazić, przez co przechodzisz… Waldek powiedział, że to pieniądze Romka. Przydadzą się wam.

— Pierdol się — warknęła matka.

— Cooo?

— Myślisz, że jestem idiotką?

— Lidka, uspokój się, ja tylko… — miotała się pani Zielińska.

— Posłuchaj mnie uważnie. Zawsze się brzydziłam śmierdzącymi pieniędzmi. Mam swoją godność i nie chcę gotówki zarobionej na wożeniu dziwek i napalonych gachów. Przymierzałam się do rozmowy z Romciem. Chciałam go poprosić, żeby rzucił ten cały syf, ale nie zdążyłam. W mieście aż huczy od plotek na temat twojego mężusia. Myśleliście, że nie dotrą na wieś? Ludzie stąd prędzej czy później prześwietlą każdego.

— Nie masz za grosz wdzięczności! — wysyczała pani Kasia. — Jak możesz mnie tak traktować, kiedy wyciągam do ciebie pomocną dłoń?! Jak możesz w ten sposób mówić o Waldku?! Moim zdaniem ostro przesadziłaś!

— A ty nie masz za grosz godności. Pływasz w luksusach, bo mężuś otworzył złoty interes i znalazł paru frajerów do czarnej roboty. Wasza korporacja ma monopol na wszystkie burdele w mieście. Lokalne dziwki wożą tyłki w waszych taksówkach. A ty mi tu wjeżdżasz z jakąś wdzięcznością. Żałosne…

— Nie pomawiaj mojego męża! Jak ci przejdzie, to wiesz, gdzie mnie szukać — oznajmiła obrażonym tonem pani Zielińska. — Jestem tu dla Waldka. A twoja mała niech się lepiej trzyma z daleka od mojego syna. Przykleiła się do niego i nie chce się odczepić. Jak pijawka. Moim zdaniem powinnaś zrobić z nią porządek. Ma dopiero trzynaście lat, a już ugania się za chłopakami.

— Odpierdol się od mojej córki i idź już stąd. Nie potrafisz uszanować nawet żałoby.

— On cię z nimi nie zdradzał… — powiedziała pani Zielińska na odchodne.

— Co ty bredzisz?

— Romek nie sypiał z tymi kobietami. Waldek powiedział, że podsuwał mu apetyczne kąski, ale twój świętej pamięci mąż się nie skusił. Podobno ciągle brakowało mu Jolki.

— Suka… — wysyczała matka, ale jej słowa raczej nie dotarły do odbiorcy, bo pani Kasia, po tym, jak wsączyła w matkę swój jad, prędko pospieszyła do auta, gdzie czekał kierowca.

Znów ogarnął mnie wstyd. Przypomniałam sobie rozmowę, podczas której Kamil napomknął, że widział, jak z mercedesa ojca wysiadał mężczyzna o wyglądzie znanego polityka i kobieta o aparycji prostytutki. Wyparłam tę informację, bo się skupiłam jedynie na tym, żeby Zieliński nie sypnął, że ojciec pił w robocie. A teraz miałam już podane czarno na białym, że wlewanie w siebie wódki nie jest najobrzydliwszym grzechem, jaki można popełnić, zarabiając na chleb. Mdliło mnie na myśl, że przez ostatnie tygodnie ojciec woził kobiety w perukach, które z powodu za krótkiej mini nagimi pośladkami dotykały skórzanej kanapy. Wyobraźnia podsuwała mi widok napalonych i pijanych mężczyzn, dla których atrakcyjne damskie ciała były niczym innym jak tylko kolejną zabawką dającą radość jedynie przez chwilę.

Nie odnajdowałam pocieszenia w tym, że nie sypiał z tymi kobietami. A już na pewno nie pokrzepiał mnie powód, dla którego się powstrzymywał przed zdradą. „Podobno ciągle brakowało mu Jolki”.

Gdy emocje po wizycie pani Zielińskiej nieco opadły, zastanawiałam się, czy aby na pewno matka postąpiła słusznie, odrzucając kopertę z pieniędzmi. Za tymi wątpliwościami nie kryła się chęć nagłego wzbogacenia, tylko potrzeba zabezpieczenia materialnego kolejnych dni. Nie miałam pojęcia, jak sobie poradzimy z jednej wypłaty, skoro dwie pensje pozwalały jedynie na bardzo skromne życie. Nawet najbardziej plugawa kasa była lepsza niż wizja skrajnej biedy. Rodzicielka uniosła się honorem i nigdy nie sięgnęła po tę gotówkę. Przynajmniej tak mi powiedziała.

Kolejna noc w niczym nie ustępowała tej pierwszej pod względem ilości lęku i strapienia. Współczułam matce i bliźniaczkom, ale sobie skąpiłam empatii. Ola z Hanią znów wybrały moje łóżko i otuliły mnie ciepłymi, szczupłymi ciałkami. Nieuchronnie zbliżałyśmy się do ostatniego pożegnania człowieka, który dał nam życie, a potem je stracił z naszego powodu. Miałam nadzieję, że dziewczynki sobie poradzą z widokiem nieżyjącego ojca leżącego w trumnie ustawionej na prowizorycznym katafalku z taboretów. Być może będą chciały go dotknąć, przekonać się, czy aby na pewno nie zareaguje na łaskotki czy delikatne szarpnięcia za włosy. Wiedziałam, że nikt im nie pozwoli obchodzić się w ten sposób ze zmarłym i będą musiały uwierzyć w zapewnienia, że z tego snu już się nie można wybudzić.

Gdy czarne niebo pokryły gwiazdy, dałam się ponieść przygnębiającym rozmyślaniom i gdyby nie krótkie drzemki, które na jakiś czas odcinały mnie od mentalnego chaosu, pewnie popadłabym w obłęd. Przeraźliwie się bałam „pustej nocy”, choć znałam jej tajemnicę i wiedziałam, czego się mogę spodziewać. Uczestniczyłam już przecież w tego rodzaju obrzędzie. Wiedziałam, że towarzyszą mu łzy i gorliwa modlitwa z różańcem. Wiele razy modliłam się przy zwłokach starszych sąsiadów, ale po raz pierwszy miałam czuwać nad ciałem bliskiego. Obawiałam się, że temu nie podołam.

Po niespokojnym śnie, nadszedł depresyjny poranek zniechęcający do życia. Ola z Hanią obudziły się dość wcześnie i nie pozwoliły mi na bezcelowe wegetowanie w łóżku. Czy mi się to podobało, czy nie, musiałam wstać razem z nimi, bo podejrzewałam, że matka będzie potrzebowała pomocy.

Gdy zeszłyśmy do kuchni, śniadanie już na nas czekało na stole. Matka, cała we łzach, uderzała tłuczkiem w schabowe. Obok niej stała pani Ela, która energicznie obierała ziemniaki. Gdy spojrzałam na szafki, stół i okna, domyśliłam się, że dom przeszedł gruntowne porządki. Nie miałam pojęcia, kiedy rodzicielka doprowadziła wnętrza do muzealnej czystości, ale liczyło się to, że zabijała smutek działaniem, choć mogła przecież usiąść i tępo patrzeć w jeden punkt. Czekałam tylko, aż otrzymam od niej jakieś polecenie i spodziewałam się, że będzie to opieka nad bliźniaczkami. Nie pomyliłam się. Matka od samego rana stroniła od pisków i przekomarzań dziewczynek, a ja nie dostrzegałam w tym nic dziwnego. W końcu oczekiwała na chwilę, kiedy ujrzy męża po raz ostatni i złoży pożegnalny pocałunek na jego zimnych ustach. Rozumiałam, że potrzebowała ciszy, aby wsłuchać się w tren pisany przez jej zranioną duszę.

Obserwowałam znaczące różnice między żałobą Oli i Hani a cierpieniem matki. Na własne oczy się przekonałam, że małe dzieci dzielniej niż dorośli potrafią znieść śmierć bliskiego i wszystkie jej następstwa. Nie próbują zmniejszać lub wyolbrzymiać bólu, tylko przyjmują go spontanicznie w czystej postaci i akceptują jego natężenie, nie bacząc na rachunek, jaki przyjdzie im później zapłacić. Pozwalają smutkowi płynąć w naturalnym rytmie. Nie poganiają go ani nie spowalniają, tylko cierpliwie wsłuchują się w jego w nurt. Życie nie znosi nadmiernej kontroli, dlatego tylko zaakceptowane emocje nie pozostają w nas na zawsze i odchodzą, gdy ofiarujemy im należytą uwagę. Dzieci biorą rzeczywistość taką, jaka jest, i nie próbują nią manipulować, jak to często czynią dorośli ludzie. Los jest łaskawy dla osób, które się z nim nie wdają w zbędne dyskusje. Ale czy rozgrzesza tych, których zgubiła lekkomyślność? Tego wtedy nie wiedziałam.

Pogodziłam się z faktem, że miałam swój udział w rodzinnej tragedii, ale nigdy się w pełni nie uwolniłam od poczucia winy, które czasem wraca do mnie na chwilę, jakby się chciało uchronić przed zapomnieniem.

***

To był jeden z najbardziej dłużących się i najsmutniejszych dni w moim życiu, a w dodatku z gatunku tych, do których nie można się jakoś specjalnie przygotować. Ludzie wiedzą, jak celebrować radość, ale nie mają pojęcia, w jaki sposób przeżywać smutek. Nie wiedziałam, dokąd zaprowadzi mnie przygnębienie…

Około osiemnastej czterech rosłych mężczyzn — ubranych w eleganckie koszule — wniosło trumnę do domu. Ustawili ją na drewnianych krzesłach i odeszli bez słowa, pozostawiając pustą przestrzeń, która lada chwila miała się wypełnić żalem. Gdy zauważyłam ziemistą twarz ojca, zrozumiałam, że w przeciwieństwie do mnie, nie martwił się już niczym. Zastanawiałam się tylko, czy jego dusza trafiła do czyśćca, bo istniało spore ryzyko, że nie miał żadnych szans na negocjacje i od razu został wtrącony do czeluści piekielnych. Modliłam się, aby Bóg nie wydał zbyt surowego werdyktu i pozwolił na odpokutowanie win. Spoglądałam na nieruchomą klatkę piersiową ojca i rozważałam, co by się ze mną stało, gdybym odeszła niespodziewanie — jak on — i musiała odpowiedzieć przed Stwórcą za nieumyślne przyczynienie się do śmierci. Czy mogłabym liczyć na łagodny wyrok, czy też otrzymałabym dotkliwą karę — adekwatną do wyrządzonej szkody?

Usiadłyśmy na taboretach ustawionych nieopodal trumny. Po chwili matka wstała w popłochu, podeszła do ojca i położyła mu dwie stare monety na powiekach. Panicznie się bała, że mogłyby się otworzyć, a wedle starych wierzeń, spojrzenie w oczy zmarłego oznaczało rychłą śmierć. Wolała być przezorna. Stare miedziaki, zgodnie z tradycją, miały pozostać ze zmarłym na zawsze. Każda z nas mogła umieścić w trumnie jakiś osobisty przedmiot o sentymentalnej wartości. Ja ułożyłam na aksamitnej ściółce nad głową ojca różaniec ze sztucznych pereł, który wykonałam samodzielnie kilka lat temu — kierowana w większej mierze chęcią zabicia nudy aniżeli potrzebą modlitwy. To był najpiękniejszy różaniec, jaki miałam, dlatego zabierałam go ze sobą na październikowe nabożeństwa. Wszystkie koleżanki mi go zazdrościły.

Matka ofiarowała bukiet czerwonych róż, czym zaakcentowała miłość „aż do śmierci”. Gest ten miał bardzo wymowne znaczenie, zarezerwowany był bowiem jedynie dla najbliższych. Pozostali żałobnicy nie mogli wkładać kwiatów do trumny.

A dziewczynki? Przekonały matkę, że tatusiowi będzie się spało lepiej, gdy u jego boku spoczną dwa pluszowe misie. Początkowo chciały, aby tacie towarzyszyły lalki Barbie, ale matka prędko wybiła im z głowy ten pomysł. Ojciec przewracałby się w grobie, gdyby zrealizowały ten plan. Przecież nie cierpiał plastikowych kościotrupów.

Pozwoliłyśmy pani Grażynce od strojenia feretronów, aby poprowadziła modlitwę pożegnalną. Kobieta nie miała za grosz talentu muzycznego, a mimo to śpiewała pełną piersią niczym diwa operowa. Przewodziła wokalnie wszystkim „pustym nocom” na terenie naszej małej wsi, dlatego żałobne pieśni znała na pamięć.

Tego dnia drzwi naszego domu pozostały otwarte dla każdego, kto zapragnął ofiarować zmarłemu dar modlitwy. W niewielkim pokoju dziennym zebrało się kilkanaście starszych kobiet i kilku leciwych mężczyzn, którzy przez wiele lat odbierali emerytury z rąk ojca. Spoglądali na nieboszczyka z zaciekawieniem, ale nie zadawali matce wścibskich pytań, choć nie miałam wątpliwości, że za jej plecami spekulowali na temat okoliczności śmierci człowieka, który mógłby być ich synem.

Nieopodal trumny znajdował się stół okryty białym obrusem, a na nim stał srebrny krzyż otoczony gromnicami. Świece ulokowane w różnych częściach domowej kaplicy stanowiły jedyne źródło światła, a ich ciepła poświata sprzyjała nostalgicznej zadumie. Matka pilnowała, aby nie zgasł żaden płomień. Zgodnie z wiejskimi wierzeniami, zmarły nie mógł przebywać w ciemnościach.

Patrzyłam tępo w jeden punkt i czułam, jak skupiają się na mnie spojrzenia przybyłych starców. Czytałam w ich umysłach jak w otwartej księdze, bo strach przed śmiercią mieli wymalowany na twarzach. Zastanawiali się, kto będzie następny, i w duchu modlili, aby kostucha obeszła się z nimi łagodnie. Gdy wracałam z „pustych nocy”, często słyszałam, jak się między sobą licytowali, na kogo padnie tym razem, a Bóg i tak działał według klucza, który z ziemskiego punktu widzenia wydawał się niesprawiedliwy i zupełnie nielogiczny. Zabierał młodych ludzi mających jeszcze sporo do zrobienia na tym świecie, a oszczędzał sędziwych, którzy mieli za sobą wiele wykorzystanych i zmarnowanych szans.

Lubiłam seniorów z naszej wsi, mimo że czerpali energię z plotek i uważali się za ostatnich sprawiedliwych tego świata, ale w noc pożegnania ojca denerwował mnie ich jazgot i sieroce bujanie. Co niektórzy wyli tak głośno, że miałam ochotę krzyknąć, by się uciszyli, bo ich gromki fałsz nie wskrzesi zmarłego. Nie oszczędzali płuc, bo wierzyli powiedzeniu, że kto śpiewa, modli się podwójnie. Wolałabym doświadczać melancholii w gronie matki i młodszych sióstr, bo tylko one wydawały mi się szczerymi współtowarzyszkami niedoli. Cała reszta umartwiała się na pokaz, bo tak wypadło.

Gdy spoglądałam na martwe ciało ojca, wiedziałam już, że muszę żyć, mimo że każdy kolejny dzień będzie się rozpoczynał od solidnej dawki wyrzutów sumienia. Nie mogłam się jednak wycofać z tej męczeńskiej wędrówki. Dziewczynki nie odstępowały mnie na krok.

Po około godzinie wokalnych tortur zapadła cisza i pani Grażynka obwieściła, że nadeszła pora na różaniec — najważniejszą modlitwę w intencji zmarłego. Gdy się przeżegnała, ktoś niespodziewanie wszedł do pokoju i zakłócił rozpoczęte nabożeństwo. Okazało się, że do naszej wspólnoty dołączył Grzesiek. Nie ucieszył mnie swoim przybyciem, a wręcz przeciwnie, przypomniał, jak okrutnie zachowała się jego matka względem mojej. Podejrzewałam, że okłamał panią Kasię i podał zmyślony powód wyjścia z domu, bo wiedział, że dla niej nasza znajomość została już skreślona. Obawiałam się, że jego niespodziewana wizyta przywoła u rodzicielki wspomnienie przykrego incydentu sprzed kilku godzin, ale w chwili tak dotkliwej straty ludzie przestają myśleć o urażonej dumie i na jakiś czas zapominają o krzywdach wyrządzonych przez wrogów. Są tak zaabsorbowani tęsknotą, że nie zważają na bolączki mniejszego kalibru. Unikałam zerkania w stronę Grzegorza. Zachowywałam się tak, jakby go tu nie było. Przez chwilę zwróciłam uwagę na jego smutne oczy i wiedziałam, że szczerze łączył się ze mną w udręce.

Po zmówionym różańcu starsi ludzie rozeszli się do domów, choć ideą tego obrzędu były całonocne rozważania nad marnością doczesnej egzystencji. Stan zdrowia nie pozwalał jednak seniorom na tak angażującą modlitwę.

Koło dwudziestej drugiej dziewczynki zasnęły na kanapie, a ja i matka czuwałyśmy przy trumnie do piątej rano, kiedy powoli zaczęło świtać. Gdy rodzicielka nie wytrzymywała dojmującego jarzma ciszy i powracała do naszego sekretu, przeszywały mnie dreszcze grozy. Obok mnie leżał martwy ojciec, a ja się czułam, jakby słyszał każde nasze słowo…

Rozdział 23
Nie znajdę jej…

W południe przybyli do nas ci sami eleganccy panowie, którzy dopiero co wnosili do domu trumnę z ciałem ojca. Zjawili się znowu, żeby zabrać ją w ostatnią podróż. Matka dopilnowała, aby mężczyźni wyprowadzili zmarłego nogami skierowanymi do przodu i trzykrotnie zastukali trumną o próg domu. A gdy wszyscy żałobnicy opuścili miejsce czuwania, strąciła te krzesła, które pełniły funkcję katafalku i pozbierała resztki kwiatów z żałobnych wiązanek. Według wierzeń wszystkie te czynności miały za zadanie przepędzić śmierć z rodziny. Społeczność wsi traktowała te przesądy z ogromnym szacunkiem i nie próbowała testować ich wiarygodności.

Na pogrzebie zjawiła się spora grupa mieszkańców, ale nie przybył nikt z rodziny. Nie pojmowałam, dlaczego matka nie dała krewnym męża szansy na uczestniczenie w jego ostatnim pożegnaniu. Co prawda był jedynakiem i nie miał wielu bliskich, ale mimo wszystko gdzieś w Polsce żyły jakieś jego ciotki, które kierowane sentymentem, a nawet poczuciem obowiązku, być może wzięłyby udział w pożegnalnej ceremonii. O śmierci ojca nie powiadomiła też nikogo ze swoich krewnych, ale to mnie akurat nie dziwiło, bo nie podtrzymywała żadnych więzi z dalszymi członkami rodziny.

Szłyśmy we czwórkę na czele konduktu, ubrane od stóp do głów w czarne ciuchy. Bliźniaczki nie potrafiły iść spokojnie, często się oglądały, spontanicznie podskakiwały, a nawet próbowały nucić pod nosem jakieś piosenki — jednym słowem wprowadzały zbędny chaos do ceremonii pełnej smutku i zadumy. W pewnym momencie Hania zaczęła się kręcić wokół własnej osi jak baletnica, co spotkało się z ostrą reakcją matki. Rodzicielka mocno chwyciła za ręce obie dziewczynki i zaprowadziła do pani Eli, idącej kilka kroków za nami, po czym znów stanęła na czele pochodu — w rzędzie zarezerwowanym dla najbliższych, choć niekoniecznie najbardziej cierpiących. Kiedy dziewczynki zniknęły mi z pola widzenia, mogłam wreszcie usłyszeć własne myśli i dopuścić do głosu ból. Zrozumiałam, że to, co nazywałam wcześniej smutkiem i przygnębieniem, miało niewiele wspólnego z tym, czego doświadczałam po śmierci ojca. Wiele razy widziałam ludzi pogrążonych w żałobie, ale skalę ich cierpienia zrozumiałam dopiero wtedy, gdy samej przyszło mi zmierzyć się z podobną — dotkliwą — stratą. Nie sądziłam, że można popaść w stan, kiedy człowiekowi jest już wszystko jedno. Podążałam za trumną ze spuszczoną głową, a każdy kolejny krok stawiałam z przymusu. Czekałam niecierpliwie, aż ojciec spocznie w ziemi, bo wierzyłam, że dopiero wtedy jego dusza zakończy doczesną wędrówkę i trafi do krainy wiecznego odpoczynku.

Ksiądz Maciej dbał, by ostatnim pożegnaniom towarzyszyła atmosfera wyjątkowości, dlatego przygotowywał spersonalizowane kazania pełne ciepłych wspomnień — oscylujących wokół znamienitych zasług i miłosiernych uczynków. Homilie kapłana wzruszały i wywoływały zbiorową melancholię. Tylko nieliczni żałobnicy — krewni zmarłego — słuchali wzniosłych słów ze zdziwieniem, bo odnosili wrażenie, że duchowny pomylił osoby i wygłaszał mowę dotyczącą zupełnie innego człowieka. Wszak nikt nie znał nieboszczyka lepiej niż członkowie jego rodziny, a wiedza najbliższych często pozostawała w sprzeczności z powszechnymi opiniami powstałymi na kanwie wybiórczych i powierzchownych obserwacji.

Gdy kapłan rozpływał się nad ojcowskimi zasługami dla lokalnej poczty, zastanawiałam się, czy jego mowa byłaby równie pełna uznania, gdyby się dowiedział, że dobrotliwy, oddany listonosz nie tylko miał kochankę, ale odwiedzał ją w godzinach „ofiarnego poświęcania się w imię pracy”. Ktoś by pomyślał, że na wsi nic się nie ukryje, a w szczególności sensacyjne romanse, ale każda reguła ma swoje wyjątki. Ojcu się jakimś cudem udało uniknąć łóżkowego skandalu. Tak mi się przynajmniej wydawało. Nigdy nie słyszałam plotek na temat jego niewierności. Może dlatego, że był mężczyzną. Kobiecie skok w bok tak łatwo nie uszedłby płazem.

Z emocjonującej homilii dowiedziałam się, że świętej pamięci Roman Sikora był wiernym mężem, ofiarnym ojcem i lojalnym pracownikiem. Przyjęłam te słowa z pokorą i uznałam, że nie mam prawa z nimi dyskutować. Ojciec miał na sumieniu zdradę, ja — jego życie. Byłam ostatnią osobą, która zamierzała rozliczać kogokolwiek z win, bo obawiałam się, że ktoś pewnego dnia rozliczy mnie z moich.

Wszystko działo się powoli, jakbym oglądała film w zwolnionym tempie. Dzielnie dotrwałam do najtrudniejszego etapu obrzędu, kiedy trumna z ciałem spoczęła w głębokim dole, by po chwili przyjąć na siebie ciężar suchej ziemi. Każdy kolejny ruch łopaty grabarza oddalał mnie od doczesnej wersji ojca i przybliżał do zaakceptowania tylko duchowej obecności. Byłam wierząca, a mimo to w obliczu czarnej rozpaczy zaczęłam wątpić w życie pozagrobowe.

Otworzyły się przede mną drzwi do świata bez przemocy, ale nie poczułam z tego powodu żadnej ulgi. Po odejściu domowego agresora moje lęki wręcz przybrały na sile, bo wcześniej podporządkowywały się sztywnej kontroli, a teraz nie miały już nad sobą żadnego bata i mogły się panoszyć, siejąc psychiczne spustoszenie.

Na stypę przybili tylko najbliżsi sąsiedzi. Matka ograniczyła do minimum liczbę gości, rezygnując nawet z zaproszenia proboszcza, co w naszej społeczności uchodziło za przejaw nietaktu. Zawsze była typem introwertyka, co kłóciło się z jej tęsknotą za teatrem i wystawianiem się na widok publiczny. Kiedyś mi się zwierzyła, że gdy stała na scenie, czuła się najbardziej wyzwoloną osobą we wszechświecie. Ciekawskie twarze ludzi z widowni ginęły w mroku i stawały się bezimiennym konglomeratem oczu, nosów i ust. Mogła być w pełni sobą, a zarazem kimś zupełnie innym — w zależności od odgrywanej roli. Czasem się zastanawiałam, czy wykorzystywała zawodowe umiejętności w codziennym życiu, ale miałam podstawy sądzić, że nie, bo wiele razy, gdy mówiła, że wszystko jest w porządku, w jej oczach dostrzegałam przygnębienie.

Po śmierci ojca bliźniaczki wprowadziły się do mojego pokoju, co nie do końca mi odpowiadało, bo musiałam zrezygnować z muzycznych maratonów z udziałem depresyjnych ballad. Nie chciałam, by Ola z Hanią widziały, jak tonę we łzach, mimo że przecież przeżywałam żałobę, której płacz jest naturalnym komponentem. Matka zawodziła na całej linii i odurzała się psychotropami sprawiającymi, że się stawała zanadto wyciszona i wycofana emocjonalnie. Zachowywała się jak robot zaprogramowany na określone działanie i nie lubiła zmian w ustalonym porządku. Dzięki pigułkom zasypiała bardzo wcześnie, co nie pozostawało bez wpływu na stan domu, ogrodu i samopoczucia córek. Starałam się wziąć na siebie jej obowiązki, ale byłam zbyt młoda, aby temu podołać. Wcześniej satysfakcjonowała ją pomoc na miarę moich możliwości — po śmierci ojca zaczęła wymagać więcej. Nie to jednak budziło największe przerażenie. Myślałam, że się nie będzie w stanie odgrodzić ode mnie grubszym murem obojętności, ale się myliłam. Jeśli wcześniej skąpiła mi chwil na rozmowę, to od kiedy została wdową, zupełnie odcięła kurek z wolnym czasem. Musiałam radzić sobie sama.

Kilka dni po pogrzebie Grzesiek wpadł do mnie i zapytał, czy może coś dla mnie zrobić. Zjawił się w porę, bo potrzebowałam kogoś, kto razem ze mną sprowadzi Gwiazdunię do domu. Poza tym bardzo brakowało mi rozmowy, a mój chłopak był najbardziej cierpliwym i uważnym słuchaczem, jakiego znałam. Założyliśmy, że ojciec zawiózł sunię do najbliższego weterynarza w okolicy, a był nim pan Kostek; szpakowaty poczciwy miłośnik zwierząt i wódeczki. Wsiedliśmy na rowery — ja na starego składaka, a Grzesiek na nowoczesnego „górala” — i pojechaliśmy do lecznicy znajdującej się w starym zaniedbanym budynku na drugim końcu wsi.

Gdy weszliśmy do gabinetu, ujrzeliśmy pulchnego mężczyznę, zajadającego się bułką i kiełbasą. Nie przejął się naszym wejściem i kontynuował łapczywe konsumowanie wiejskich rarytasów.

— Dzień dobry — przywitałam się nieśmiało.

— Dzień dobry, młoda panno. Czy ja dobrze widzę? Córka Romka Sikory?

— Tak…

— Biedne dziecko, przyjmij wyrazy współczucia.

Nie wiedziałam, że powinnam podziękować za kondolencje, i od razu podałam powód wizyty.

— Przyszłam po Gwiazdunię — rzekłam niepewnie.

— Kogo?

— To mój pies. Miał być na obserwacji pod kątem wścieklizny.

— To nie jest całodobowa lecznica. Nie zajmuję się takimi przypadkami.

— Mój tato… — Głos mi się załamał. — Nie powiedział, dokąd zawiózł sunię. Byłam przekonana, że jest u pana.

— W mieście są trzy gabinety weterynaryjne. Prowadzą je moi koledzy. Mogę teraz zadzwonić i zapytać, czy trafił do nich twój pies.

— Bardzo dziękuję.

— Poczekajcie chwilę, dzieciaki — zwrócił się pan Kostek do mnie i do Grześka. — Zaczniemy od Wojtka na Klonowej.

Mężczyzna wykonał trzy telefony, ale żaden nie naprowadził mnie na trop psiny. Wszyscy weterynarze twierdzili jednogłośnie, że nie leczyli w ostatnich dniach żadnego owczarka szwajcarskiego.

Karma właśnie się o mnie upomniała. Uznałam, że jeśli życie obeszło się ze mną tak okrutnie zaraz po tym, jak odszedł ojciec, to zła passa nie była dziełem przypadku, ale raczej karą za błędy. Zalałam się łzami i trudno zliczyć, który już raz zapragnęłam zniknąć. Chłopak mnie przytulił, ale jego szczere i bezwarunkowe uczucie nie potrafiło się przebić przez barierę smutku, która mnie otoczyła.

— Nie płacz, moja panno — poprosił pan Kostek łagodnie. — Dam wam wykaz wszystkich lecznic w powiecie i województwie. Pies na pewno się odnajdzie.

Weterynarz wręczył mi ulotkę z całą listą adresów. Oznaczało to, że czeka mnie pracowity dzień. Wiedziałam, że będę musiała dzwonić, aż trafię na właściwą lecznicę. Całe szczęście, że Grzesiek miał telefon komórkowy, w dodatku nie musiał się martwić wysokimi kosztami połączeń, które w tamtych latach mogły przyprawić o zawrót głowy. Problem polegał na tym, że nie mieliśmy gdzie się podziać, bo każde z nas było niemile widzianym gościem w domu tego drugiego. Pojechaliśmy na boisko i — o dziwo — powitała nas pusta ławeczka. Usiedliśmy i od razu zabraliśmy się do dzieła.

Rozmowy telefoniczne były znacznie bardziej czasochłonne, niż mogłoby się wydawać. Niestety każde kolejne połączenie okazywało się pudłem i wzbudzało coraz większe przerażenie. Każdy następny głos w słuchawce miał zwiastować radość, a tymczasem wzbudzał wyłącznie rozczarowanie. Postanowiłam, że nie spocznę, dopóki nie wybiorę ostatniego numeru z wykazu. Musieliśmy się spieszyć, żeby nie padła bateria w telefonie. Plus był taki, że matka nie potrzebowała moich rąk do pomocy, bo z rana zaprowadziła bliźniaczki na półkolonie i miała sporo czasu na domowe sprawy.

Po około czterech godzinach skreśliłam wszystkie numery długopisem, który zawsze przynosił mi szczęście. Niestety, tym razem zawiódł.

— Nie znajdę jej… — wyznałam z nieukrywanym poczuciem bezsilności.

— Co ty mówisz?! Nie mogła tak po prostu zapaść się pod ziemię.

Oddałabym wszystko, by zapewnienia Grześka ziściły się w realnym życiu, ale nikt nie zechciał sfinalizować takiej transakcji, a los jak zwykle nie skonsultował ze mną swoich zamiarów. Nie pomogły plakaty z wizerunkiem suni, rozmowy z mieszkańcami, a nawet ogłoszenie w miejskiej gazecie, które mój chłopak załatwił po znajomości. Sunia przepadła jak kamień w wodę i nigdy się nie odnalazła.

Niewiedza jest nieznośnym stanem dla każdego człowieka, a tym bardziej niewiedza dotycząca tego, co się dzieje z istotami bliskimi sercu. Nie umiałam zaznać spokoju, gdy w głowie roiło się od pytań zmierzających do wyjaśnienia tego tajemniczego zniknięcia. Zastanawiałam się, czy sunia wciąż żyje, a jeśli nie, to w jakich okolicznościach odeszła. Jedno pytanie nurtowało mnie szczególnie, a twierdząca odpowiedź wydawała się zbyt okrutna, aby mogła być prawdziwa. Czy ojciec stał za zaginięciem Gwiazdy? Jeśli tak, to nie dość, że wzniósł się na sam szczyt podłości, to w dodatku dokonał utylizacji doskonałej, bo psina przepadła bez śladu. Wolałam wierzyć, że żyła sobie w jakimś schronisku na drugim końcu kraju, a jeszcze lepiej w rodzinie mającej słabość do czworonogów. Wiara w lepsze trąciła naiwnością, ale przynajmniej nie pozwalała zgasnąć małemu płomieniowi nadziei.

Grzesiek nie próbował mnie pocieszać kojącym dotykiem. Emocjonalny radar podpowiedział mu, że się znajdowałam w stanie łaknącym ciszy i stroniącym od nachalności.

Gdy wracałam z boiska do domu, na siłę poszukiwałam argumentów przemawiających za życiem. Bałam się, że pewnego dnia uznam, że bliźniaczki, matka i mój chłopak nie są wystarczającymi powodami, by wtaczać ciężki głaz utrapień na szczyt stromej góry, tym bardziej że lista doznanych strat rosła w zastraszającym tempie. Nie miałam złudzeń, że Bóg o mnie walczył, bo nie potrafiłam znaleźć innego uzasadnienia dla samozaparcia, które wzbierało we mnie każdego dnia i pchało do przodu, choć wiatr wiał prosto w oczy bez żadnych skrupułów.

Milenijne dramaty sprawiły, że — w przeciwieństwie do lat poprzednich — nie tęskniłam za powrotem do szkoły. Nie odczuwałam charakterystycznego kłucia w żołądku będącego objawem mobilizującego stresu. Od września miałam rozpocząć naukę w gimnazjum, co w praktyce oznaczało pozostanie w tej samej szkole z dobrze znanym gronem pedagogicznym.

Ojciec zmarł w pierwszej połowie sierpnia, a wraz z jego odejściem skończyły się moje wakacje. Często błąkałam się po domu bez celu albo chodziłam na samotne spacery po kwietnych łąkach. Brodziłam pośród krwawników pospolitych — wabiących niewinną bielą, chabrów — szczycących się najpiękniejszym niebieskim pigmentem w naturze i maków — chwalących się królewską czerwienią.

Las stał się dla mnie miejscem wyzwalającym smutne retrospekcje, dlatego go unikałam, a zarazem tęskniłam, bo to nie on wyrządził mi krzywdę, tylko człowiek, który wykorzystał fakt, że drzewa nie potrafią mówić.

Grzesiek nie spędzał ze mną tyle czasu, co kiedyś, a zakres jego — nie tak dawno niewielkich — obowiązków domowych rósł w zawrotnym tempie. Przeczuwałam, że pani Kasia miała w tym swój znaczący udział. Potwierdziły się moje obawy, zgodnie z którymi od zawsze postrzegała mnie jako osobę z innego — gorszego — świata, dlatego wiedziałam, że będzie sabotowała moją relację z jej synem. Z trudem skupiałam się na tu i teraz i panicznie się bałam chwili, kiedy osiągnie cel i odbierze mi tego, którego kochałam prawdziwie. Wzdrygałam się na samą myśl, że dopnie swego i kierowana egoistycznymi pobudkami rozdzieli dwie bratnie dusze, które wzajemnie się uzupełniały, tworząc niejednorodną, ale spójną całość.

Bóg jednak rozłączył nas z nieco innego powodu i dał mi bardzo mało czasu na pożegnanie z ukochanym chłopakiem, a właściwie postawił przed faktem dokonanym, nie pozostawiając ani chwili na przygotowanie do najdotkliwszego rozstania w moim życiu. Mówi się, że człowiek dostaje od Opatrzności tyle, ile jest w stanie udźwignąć, ale wydawało mi się, że Stwórca czasem przeceniał moje możliwości. Padałam ze zmęczenia i błagałam, żeby wreszcie nadeszły lepsze dni, ale nie otrzymywałam pozytywnych rokowań.

Walczyłam dalej.

Rozdział 24
Paulina, nie…

Sierpniowe słońce nieśpiesznie budziło do życia faunę i florę, które ulegały urokowi ciepłych promieni i rozpoczynały walkę o przetrwanie. W przyrodzie wygrywali silniejsi, dlatego gdzieś w tle pięknych tęczowych kolorów, finezyjnych zapachów, urokliwych pyszczków i miłych w dotyku futer kryły się bezkompromisowe reguły gry polegające na ciągłym eliminowaniu słabszych przeciwników. Każdy chwyt był właściwy, jeśli tylko przyczyniał się do przetrwania gatunku.

Ludzie stanowią znamienną część świata natury i choć się wydaje, że posiadanie rozumu czyni ich istotami zdolnymi do uczciwej konkurencji między sobą, to w gruncie rzeczy ulegają ciągłym pokusom, z których największe to sława i pieniądze. Eliminują z otoczenia wszystkie osobniki stojące na drodze do upragnionego celu.

Nie dawałam się wciągać w tego rodzaju rywalizację, przez co atrakcyjne szanse często uciekały mi sprzed nosa. Mówiłam o sobie, że nie jestem pazerna, choć prawdziwy powód niepodejmowania rękawicy leżał w przekonaniu, że inni bardziej niż ja zasługują na najwyższe laury. Ubolewałam jedynie, że walkę o uczucia odpuszczałam równie łatwo, jak walkę o materialne dobrodziejstwa.

Tydzień przed rozpoczęciem roku szkolnego mój świat jeszcze bardziej zbliżył się do piekła. Spadałam coraz niżej i traciłam nadzieję, że kiedykolwiek mi się uda wydostać na powierzchnię.

Około dziesiątej przyszedł Grzesiek, a ja od razu zwróciłam uwagę na jego spuchnięte oczy.

— Możemy pogadać? — zapytał, unikając kontaktu wzrokowego.

— Co się stało?

— Nie tutaj… Chodźmy gdzieś.

— Okej, poczekaj, tylko powiem mamie.

Powoli przygotowywałam się na złe, ale nie miałam pojęcia, że czekało mnie najgorsze. Wyszliśmy z domu, ale nie dbałam, dokąd zmierzamy, tylko dotrzymywałam kroku chłopakowi i cierpliwie czekałam, aż wydusi z siebie to, z czym przyszedł. Na początku pytał, czy są jakieś wieści o Gwieździe, potem zainteresował się samopoczuciem matki i bliźniaczek, a ja czułam, że powoli przygotowywał mnie na prawdę, która miała ogołocić życie z resztek radości.

— Powiesz mi wreszcie, o co chodzi? — zebrałam się na odwagę, bo miałam już dość dokuczliwej niepewności.

— Wyprowadzamy się — wyznał i nawet nie spojrzał mi w oczy. Pewnie bał się, że nie udźwignie tego, co w nich ujrzy.

— To jakiś żart — oznajmiłam sarkastycznie.

— Wszystko przez te interesy ojca. Lewe, śmierdzące interesy. Nawet nie raczył nas poinformować, że wystawił dom na sprzedaż. Wczoraj rozmawiał z matką. Za kilka dni ma wyjść z pierdla, bo tacy jak on nigdy nie odsiadują pełnych wyroków. Nagrał już kupca i załatwił szkoły w stolicy. Wszystko za naszymi plecami.

— Będziecie mieszkać w Warszawie? — zapytałam, ciągle w szoku uniemożliwiającym racjonalną ocenę sytuacji.

— Tak. Matka jest przeszczęśliwa, bo zamieszka w domu z jeszcze większym ogrodem. Wciska mi kity o lepszych perspektywach… Niczego nam tu nie brakowało, ale ojciec strasznie kocha forsę. Zawsze pcha się tam, gdzie może dostać więcej.

— Naprawdę o niczym nie wiedziałeś? — próbowałam poskładać wszystko w jedną całość.

— Paulina, nie miałem o tym pojęcia. A moja matka… Ma wiele tajemnic.

— Tak samo jak moja… — myślałam na głos. — Kiedy wyjeżdżacie?

— Rozważałem ucieczkę z domu, ale to chory pomysł. Gdzie bym się podział? — odparł wymijająco.

— Kiedy wyjeżdżacie? — ponowiłam pytanie, tym razem bardziej stanowczym tonem.

— W czwartek.

— Czyli to koniec… Było miło, ale się skończyło.

— Nie spałem przez całą noc i zastanawiałem się, co mógłbym zrobić. Osiemnastka dopiero za rok, brak własnej kasy, prawa jazdy…

— Nie tłumacz się — powiedziałam niedbale. — W życiu nie można mieć wszystkiego. Ty masz kasę i rodzinę, ja matkę, siostry i wieś.

— Czas zleci szybko. Jak dostanę dowód osobisty, wszystko będzie prostsze. Sama zobaczysz. Będę mógł wrócić w te strony i zamieszkać bliżej ciebie.

Naiwnie fantazjował, a ja nie kupowałam bajek o szczęśliwym zakończeniu i kpiłam z nich, nie powstrzymując się przed cynicznymi uwagami.

— Nowa szkoła. Warszawa. Bogaci ludzie. A ty mi wmawiasz, że będziesz chciał tu wrócić. Nie mów głupot.

— Ale… ale ja cię kocham — powiedział tonem małego dziecka.

— I co z tego?

— Załatwię ci telefon komórkowy. Będziemy mogli do siebie pisać — odparł ze szczerym uśmiechem.

— Nie wiesz, jak będzie…

Niestety, stroniłam od jego entuzjazmu, bo się nauczyłam, że pozytywne zakończenia nie zawsze idą w parze z niezłomną siłą woli i bezgraniczną wiarą, ale raczej są miłą niespodzianką — często niezasłużoną i niewymodloną. Jak nikt inny wiedziałam przecież, że klęski nie uznają żadnych reguł sprawiedliwości i często upatrują sobie przypadkowe ofiary, które w żaden sposób się nie naraziły życiu, by dostać tyle kopniaków. Nie rozumiałam, dlaczego znów miałabym się zabawić własnym zaufaniem i wystawić na kolejny zawód. Chciałam oszczędzić sobie rozczarowań i zaczęłam spoglądać na wszystko krytyczniejszym okiem. Musiałam sprowadzić chłopaka na ziemię i zmusić do odrobiny realizmu.

— Widocznie tak miało być — oznajmiłam chłodnym tonem, którym chciałam zamaskować bezsilność.

Grzesiek zbyt często bywał świadkiem moich porażek, a ja się bałam, że pewnego dnia jego współczucie zamieni się w litość stawiającą mnie w roli ofiary, a to budziło we mnie negatywne skojarzenia.

— Czy dla ciebie wszystko musi mieć czarne barwy? — spytał Grzesiek nieco wzburzony moją pesymistyczną wizją jutra.

— Naprawdę tak uważasz? — zapytałam nerwowo. — Straciłam ojca, psa, a matka stała się bardziej obca niż przypadkowy przechodzień na ulicy. Przesadzam?

Zrozumiał swój błąd i nic nie odpowiedział. Rana była zupełnie świeża, a on naciskał, bym się szybko wylizała i puściła ją w zapomnienie. Potrzebowałam czasu. Bardzo dużo czasu.

Nasze wspólne chwile były policzone, a mimo to postanowiłam ograniczyć je jeszcze bardziej i zaraz po tym, jak się otrząsnęłam po zimnym kuble wody, powiedziałam, że wracam do domu. Mentalnie tkwiłam w przyszłości, stąd nie potrafiłam czerpać pełnymi garściami z dobrodziejstw oferowanych przez teraźniejszość. W dodatku drażnił mnie optymizm Grześka i starałam się tłamsić w zarodku jego idealistyczne zapędy.

Spodziewałam się, że będzie próbował mnie zatrzymać, poprosi o jeszcze chwilę rozmowy, przytuli, pocałuje albo pogłaszcze po włosach, ale nie zdobył się na te czułości. Odprowadził mnie, a na pożegnanie zapytał, czy się jeszcze kiedyś spotkamy. Nie rozumiałam, dlaczego przeszło mu przez myśl, że mogłabym nie zechcieć się z nim pożegnać i nie spojrzeć w oczy ten ostatni raz, aby zachować w pamięci ich najwierniejszą, choć smutną wersję. Dotarło do mnie, że też wątpił i przechodził przez emocjonalne katusze, tyle tylko, że próbował je ukryć, bo wiedział, że mam skłonność do zadręczania się cudzymi bolączkami, byle tylko nie myśleć o własnych.

Umówiliśmy się następnego dnia o ósmej przy sklepie pani Eli. Nigdy się nie spotykaliśmy tak wcześnie, ale nigdy też nie żyliśmy ze świadomością rozstania wiszącego w powietrzu.

Spod moich drzwi Grzesiek odszedł ze spuszczoną głową. Odczekałam kilka minut, aż jego muskularna sylwetka zniknie za zakrętem, a potem pospiesznie udałam się na cmentarz. Opowiedziałam o wszystkim zmarłemu ojcu i poprosiłam o pomoc. Wierzyłam, że mnie słyszy. Błagałam, by się za mną wstawił „tam na górze” i nie zgodził na pozbawianie mnie kolejnej osoby do kochania. Bałam się, że nie zniosę następnej straty, ale gdy ta nadeszła, świat nie stanął w miejscu, a serce nadal biło w tym samym smutnym rytmie. Krótko się cieszyłam największą życiową miłością, ale jej przynajmniej zaznałam, co nie jest darem dla każdego. Z każdą kolejną sekundą Grzesiek mi się wymykał, choć pragnęłam trzymać go w garści, jakby był moją własnością. Tej nocy znów spałam niespokojnie i zastanawiałam się, czy mogłabym uczynić coś, co zatrzymałoby go przy mnie na zawsze. I Eureka! Znalazłam rozwiązanie powstałe na kanwie żalu, frustracji i tęsknoty. Nie zamierzałam zwlekać z realizacją celu. Postanowiłam działać szybko i nie rozważać żadnych za i przeciw, w obawie przed ewentualnymi wątpliwościami, które mogłyby odwieść mnie od tego, co postanowiłam.

Wstałam wcześnie, a z łóżka wymknęłam się po cichu, żeby nie obudzić bliźniaczek wtulonych w siebie tak mocno, jakby wciąż przebywały w ciasnym matczynym łonie. Wiedziałam, że nie pozostało im zbyt wiele snu, bo za jakieś piętnaście minut będą musiały w pośpiechu się przygotować do wyjścia na zajęcia półkolonijne. Dotrą na miejsce pod czujnym okiem rodzicielki, która — kiedy tylko odstawi niefrasobliwe pociechy w bezpieczne miejsce — odurzy się lekami i półprzytomna zacznie się błąkać po domu. Zastanawiałam się, jak sobie poradzi z powrotem do pracy, a ten zbliżał się wielkimi krokami. Nie wyobrażałam sobie, aby się snuła po bibliotece jak zjawa i roztaczała wokół aurę rozpaczy, nie budząc przy tym zdziwienia. Obowiązki zawodowe nie wymuszały idealnego uśmiechu i ciągłego optymizmu, ale wątpiłam, by zezwalały na częste przysypianie i otępienie umysłowe. Postanowiłam pozostawić to zmartwienie na później. Chciałam się jak najszybciej znaleźć blisko Grześka.

Włożyłam białą sukienkę — tę, z której musiałam zrezygnować w dzień odpustu i która wciąż oczekiwała na swoją okazję. Zupełnie zapomniałam, że obowiązywała mnie czerń, bo myśli tymczasowo uwolniły się od żałobnej zadumy. Czmychnęłam ukradkiem, kiedy matka jeszcze spała. Gdyby żył ojciec, pewnie od kilku godzin krzątałaby się w kuchni jak królowa pszczół — słynąca z ogromnej troski o swoje królestwo. Po jego odejściu straciła motywację do działania i nie byłam pewna, czy wynikało to wyłącznie z przygnębienia. Podejrzewałam, że mocne farmaceutyki nie pozostawały bez wpływu na jej stan. Wierzyłam, że po ich odstawieniu funkcjonowałaby znacznie lepiej.

Przed wyjściem obficie spryskałam się jaśminowymi perfumami rodzicielki i musnęłam usta jej karminową szminką. Dziś nie zdecydowałabym się na tak mocne podkreślenie wydatnych warg, bo poczułabym się wulgarnie, ale wtedy mi się wydawało, że wyglądam seksownie. Narzuciłam na siebie jeansową katanę, bo choć dzień zapowiadał się słonecznie, rosa na trawie sugerowała poranny orzeźwiający chłód. Gdy wyszłam z domu, ujrzałam znajomy, a jakby obcy świat. Dawne żywe barwy budynków i płotów nagle straciły blask, wiatr przestał pachnieć świeżym sianem, a ptaki się nie zagłuszały donośnym ćwierkaniem jak kiedyś. Nawet z chłopakiem nie umówiłam się tam, gdzie zawsze, czyli pod moim lub jego domem, tylko wybraliśmy sklep pani Eli. Nie chcieliśmy się narazić naszym matkom. Szłam nerwowo, mijając po drodze znajomych mieszkańców wracających ze sklepu ze świeżymi bułkami. Skrupulatnie pilnowałam, aby każdy na pewno usłyszał moje „dzień dobry”, bo tego typu przejawy kurtuazji wzmacniały moją pozycję w lokalnej społeczności i pozwalały cieszyć się wizerunkiem „ułożonej dziewczynki”.

Grzesiek dotarł w umówione miejsce przede mną. Trzymał w ręce przeźroczystą reklamówkę. Każdy mógł prześwietlić jej zawartość. Zauważyłam paczkę chipsów, czekoladę i dwie puszki, przy czym tylko jedna mieniła się charakterystycznym czerwonym błyskiem. Druga też wyglądała znajomo, ale nie wzbudzała we mnie równie pozytywnych skojarzeń, co pierwsza.

— Kupiłeś piwo? — zapytałam zaskoczona.

— Muszę jakoś odreagować stres — odparł. — Nie wiem, czy jeden „znieczulacz” wystarczy…

— Żartujesz?

— Będziesz miała tyle lat co ja, to się napijemy razem.

— Nie wiedziałam, że pijesz alkohol.

— Rzadko to robię. Szukam sposobów, żeby nie myśleć za dużo. To co? Las?

— Las — oznajmiłam.

Odłożyłam na bok traumatyczne wspomnienie i skupiłam się tylko na tym, co wkrótce się miało wydarzyć.

Rozmowa się nie kleiła. Żadne z nas nie wiedziało, jakich słów użyć, aby wszystkie utkwiły w pamięci jak najdłużej. Grzesiek na każdym kroku zapewniał, że nasze rozstanie będzie tylko epizodem, niemiłym wspomnieniem i nie zabije naszej relacji, tylko ją wzmocni. Choć bardzo pragnęłam, by zaraził mnie niepoprawnym optymizmem, pozostawałam odporna na tę naiwną toksynę. Nie zamierzałam jednak zepsuć dnia, który chciałam zapamiętać na zawsze, dlatego postanowiłam udawać, że choć trochę uwierzyłam w dobrze rokujące prognozy na przyszłość.

— Co powiedziałeś mamie? — zapytałam znienacka, kiedy żwawe wiejskie dźwięki zastąpiła cicha i swobodna melodia lasu.

— Prawdę.

— Jak zareagowała?

— Szczerze? Od kilku dni mówi tylko o Warszawie. Reszta nie ma dla niej najmniejszego znaczenia. Lepiej powiedz, jak wy się trzymacie.

— Dziewczynki radzą sobie całkiem dobrze. Śpią ze mną, ale to chyba normalne. W końcu straciły ojca.

— A mama?

— Mało je, dużo śpi. Nie wiem, kiedy dojdzie do siebie.

— A ty? Wyglądasz dziś inaczej. Te usta… Spódnica…

— To sukienka! — zaśmiałam się z wpadki ukochanego. — I jak? Ładnie wyglądam?

— Pytasz niewłaściwą osobę — powiedział wesołym tonem. — Dla mnie mogłabyś chodzić w worku na ziemniaki, a i tak konkurencję położyłabyś na łopatki.

— Serio? Okej. Dzięki za pomysł. Już wiem, w co się ubiorę następnym razem.

Chłopak nie odpowiedział, a ja natychmiast zrozumiałam powód jego nagłego wycofania. Czas się kurczył nieubłaganie i następnego razu mogło już nie być.

Przyspieszyłam kroku, bo chciałam, abyśmy jak najprędzej dotarli do starego kasztanowca — z chyba najbardziej rozłożystą koroną w całym roślinnym królestwie. Często nazywałam go strażnikiem lasu i się do niego przytulałam, bo pani Grażynka powiedziała kiedyś, że obejmowanie drzew ma zbawienny wpływ na dobrostan psychiczny. Początkowo uznałam poradę za gusła przekazywane z pokolenia na pokolenie, ale pewnego dnia postanowiłam sprawdzić, czy kobieta przypadkiem nie miała racji. Całym ciałem przykleiłam się do pnia i objęłam go rękami. Rozpiętość moich ramion nie równała się nawet jednej trzeciej obwodu drzewa. Przywarłam do chropowatej kory i — nie wiadomo nawet kiedy — poczułam, że każda cząsteczka ciała jest komplementarnym elementem wszechświata. Uleciało całe napięcie, a w sercu zagościł spokój uwalniający człowieka od kompulsywnego sprawowania kontroli.

Ulubione miejsca wiele znaczyły w moim życiu. Las dopiero co spoglądał biernie na moją krzywdę, a już wybaczyłam mu milczącą obojętność i powierzyłam rolę świadka, który zarejestruje ulotną chwilę szczęścia — przypadającą w udziale tylko raz.

Serce zabiło mi mocniej, gdy dotarliśmy do celu i ujrzałam rosłego kasztanowca. Od teraz zamierzałam przejąć inicjatywę i nadać biegowi wydarzeń upragniony kierunek, zapominając, że zabawa w Pana Boga nigdy się dobrze nie kończy.

— Chodź, usiądziemy — zaproponowałam.

Zdjęłam plecak i wyjęłam stary pled służący moim młodszym siostrom do zabaw na trawie. Miał tę zaletę, że zajmował mało miejsca i był dość lekki, dlatego idealnie się spisywał w trakcie terenowych wypadów.

— Wzięłaś koc? — zapytał zdziwiony Grzesiek. — No tak… Biała spódnica. Sorry, sukienka — poprawił się szybko. — Szkoda, żeby się pobrudziła.

Rozłożyliśmy go nieopodal drzewa i położyliśmy się. Wystarczyło iskrzące spojrzenie, delikatne muśnięcie dłonią czy cichy szept do ucha, aby nasze ciała przylgnęły do siebie jak różnoimienne bieguny magnesów. Pogłaskałam chłopaka po włosach, bo miał słabość do tego rodzaju pieszczoty i zawsze reagował na nią mrużeniem powiek, jakby się szykował do snu. Po chwili pocałowałam go zachłannie, czym wprawiłam w lekkie zakłopotanie. Przyzwyczaił się do subtelnych, często nieporadnych, a nawet infantylnych gestów czułości z mojej strony, a niespodziewanie otrzymał solidną dawkę czysto fizycznego uniesienia. Nie wzbraniał się jednak przed moim pożądaniem. Do czasu…

W toku życia uczymy się różnych umiejętności przygotowujących do wyboistej i nieprzewidywalnej wędrówki ziemskiej, jaką musi — a przynajmniej powinien — przebyć każdy z nas. Trzymamy się doczesności jak tonący brzytwy i spędzamy setki godzin na poszukiwaniu klucza do młodości, choć wiemy, że nasze dni są policzone. Matki każą nam mówić „dzień dobry”, proszą, byśmy się nie garbili i uważali na lekcjach, bo dobry zawód uczyni przyszłość znośniejszą. Eksplorujemy wszechświat, osiągamy ogromne postępy w medycynie, budujemy drapacze chmur, ale wciąż nosimy maski wstydu, bo — jak dotąd — nie rozwiązaliśmy dramatu głodu i wojny. Przekazano nam, jak się uzbroić w siłę, upór i motywację do walki o swoje, ale się nie dowiedzieliśmy, jak odczytywać mapę emocji. Uczyliśmy się sztuki kochania i bycia kochanymi na podstawie łatwo dostępnych źródeł, których wiarygodność często pozostawiała wiele do życzenia. Czerpaliśmy wiedzę z wnikliwych obserwacji własnych i cudzych domów, z filmów i książek, ale często otrzymywaliśmy bardzo niespójne komunikaty. Przez lata karmiono nas kłamstwami na temat miłości, dlatego każdy zbudował własną — najbardziej wygodną — definicję tego świętego uczucia. Ludzie, którzy się trzymali za dłonie, głaskali po twarzach i składali znaczące obietnice, potrafili z dnia na dzień zamienić sielankowy związek w istny koszmar. Przysięgi małżeńskie z upływem lat ulegały ciągłej redukcji, by ostatecznie ograniczyć się wyłącznie do ostatniego punktu — bycia razem aż do śmierci. Miłość, wierność i uczciwość małżeńska traciły dożywotnią datę ważności, stając się przeżytkiem zarezerwowanym dla niepoprawnych romantyków.

Nie potrafiłam opisać ukochanemu, co czułam, bo nikt mnie nie nauczył wyrażania emocji za pomocą słów. Dlatego pominęłam etap rozmowy i skupiłam się na płomiennych gestach namiętności. Postawiłam wszystko na jedną kartę i odpuściłam analizę każdego kolejnego ruchu pod kątem seksualnej poprawności. Moje palce wyruszyły w sensualną podróż po ciele chłopaka, rozpoczynając od spoconej twarzy pokrytej niewielkim zarostem. Dość szybko zawędrowały do przeszkody pod postacią metalowego guzika od spodni. Gdy uporały się z odpięciem, chwyciły za suwak, ale wtedy stało się coś niespodziewanego.

— Paulina, nie… — powiedział Grzesiek surowym tonem, po czym usiadł gwałtownie, jakby doznał nagłego olśnienia, a zarazem ulgi, że nie uczynił czegoś, co nie dawałoby mu spokoju przez kolejne lata.

— Co się stało? Nie chcesz tego zrobić? — zapytałam z lekką irytacją.

— Nie… To znaczy, chcę, ale jesteś za młoda.

— To po co w ogóle się ze mną zadałeś?

— Bo mi się od dawna podobałaś, a w te wakacje zupełnie straciłem dla ciebie głowę. Kocham cię, dzieciaku, ale to nie jest dobry moment. Nie spojrzałbym w lustro, gdybyśmy to zrobili, a po wszystkim, jak gdyby nigdy nic, wyjechałbym sobie do stolicy. Nie zasługujesz na to.

— Ale ja chcę! — oznajmiłam z rozkapryszeniem roszczeniowego dziecka.

— Nie…

— Może napij się piwa na odwagę — zaproponowałam.

Sądziłam, że za odmowę odpowiadała jego nieśmiałość. Wiele razy widziałam, jak procenty prowokowały ludzi do słów i czynów przeczących deklarowanym wartościom. Wierzyłam, że chłopak pragnął się ze mną kochać, ale podchodził do tej kwestii ambicjonalnie i walczył z obawą, że nie sprosta zadaniu. W końcu oboje po raz pierwszy mielibyśmy przekroczyć barierę intymności, a wszystko, co nowe i nieznane, niesie ze sobą ryzyko niepowodzenia.

— Paulina, czy ty mnie w ogóle słuchasz? — zapytał i spojrzał wzrokiem stanowczego rodzica.

— Boję się, że już się nigdy nie spotkamy. Wyjedziesz do Warszawy. Poznasz tam śliczne dziewczyny w swoim wieku…

— Dzieciaku… — westchnął z czułością. — Jestem mięśniakiem o sercu Romea — zaśmiał się. — Tacy jak ja nie rzucają obietnicami bez pokrycia, a jak się zakochują, to na amen.

— Nie przekonałeś mnie — wyznałam szczerze. — Skoro jesteś taki pewny, że jeszcze kiedyś będziemy razem, to dlaczego chcesz zwlekać? — dociekałam.

— Zaraz, zaraz… Kiedyś? Kochanie, ja wyjeżdżam, ale z tobą nie zrywam. Przemyślałem pewne sprawy. Wszystko jest możliwe, wystarczy tylko chcieć. Rozmawiałem ze staruszkiem i zapytałem, czy możesz zostawić sobie komórkę po swoim tacie. Zgodził się. Bardzo się zdziwił, że jesteśmy razem. Powiedział, że nam kibicuje. Wiesz, co to oznacza?

— Nie wiem — odparłam posępnie.

— Będę mógł codziennie dzwonić i pisać do ciebie! A ty do mnie.

— Nie jesteś zły na swojego tatę? — zapytałam ze zdziwieniem, gdyż wszystko wskazywało, że relacja Grzegorza z ojcem nie straciła dawnej jakości pomimo pojawienia się widocznej, ostrej rysy.

— Kiedy się okazało, że matka o wszystkim wiedziała, nie dawałem jej spokoju i żądałem wyjaśnień. Jak zwykle unikała tematu, ale ją przycisnąłem. Powiedziała, że ojciec nie jest niczemu winien. Zaczęła się tłumaczyć, że nigdy nie lubiła seksu i od samego początku małżeństwa dawała mu przyzwolenie na skoki w bok. To obrzydliwe, ale układ odpowiadał im obojgu. Co ja mówię! Dalej odpowiada. Matka poniekąd oszukała ojca. Mogła przed ślubem zaznaczyć, że nie lubi „tych” spraw.

— Dziwne — skwitowałam.

Nie rozumiałam, dlaczego chłopak z taką łatwością przeszedł do porządku dziennego nad tym, że jego rodzice zbudowali związek na bardzo kruchym fundamencie. Kilkanaście lat później zrozumiałam, że ludzkie relacje powstają na skutek różnych motywacji, wśród których miłość nie jest często najważniejsza. Grzesiek pojmował tę okrutną prawdę już wtedy.

— Pewnie ci się wydaje, że mój ojciec to jakiś potwór. Zdradza, zarabia sporą kasę, nie wiadomo jak, siedzi w pierdlu… Jednym słowem — drań. A ja, myśląc o nim, mam przed oczami faceta, który odkąd pamiętam, szczerze się mną interesował. Nigdy mnie nie oceniał. Nie wkurzał go płacz, rozlane mleko, pała ze sprawdzianu. Zawsze cierpliwie wysłuchiwał, co mam do powiedzenia. Matka nie lubiła mojego gadania. Jak do niej z czymś przychodziłem, próbowała mi udowodnić, że inni mają gorzej. Porównywała mnie do Kamila. Lamentowała, że on to dopiero ma pod górkę. A ja wypatrywałem choćby małego wzniesienia na jego horyzoncie, ale bezskutecznie. Ślizgał się przez życie z prędkością wybitnego łyżwiarza.

— Nigdy mu nie wybaczę. Gdyby nie on, sunia byłaby teraz ze mną… — wyrzuciłam ze złością.

— Mówiłem ci już kiedyś, że osoby jego pokroju nie odczuwają skruchy, ale spokojna twoja głowa. Już ja się o to postaram, żeby pewnego dnia wyśpiewał wszystko jak na spowiedzi.

— Wie o Gwieździe?

— Pytasz, czy poruszyło go zniknięcie twojego psa? Muszę cię rozczarować. Nie chciał nawet pomóc w poszukiwaniach. Mój brat to psychol. Nawet Borys się na nim poznał. Nigdy nikogo nie pogryzł. Psy nie rzucają się na właścicieli. Kamil musiał go bardzo skrzywdzić. Byłaś przy tym…

Nie kontynuowałam tematu. Sieć kłamstw rozrastała się o kolejne misterne sploty. Grzesiek dopiął swego i odwiódł moje myśli od chęci utraty dziewictwa, ale nie ugasił niespełnionego pragnienia. Zadecydował za nas oboje, a jego wybór nie współgrał z melodią mojej duszy. Wywołał we mnie żal niewykorzystanej szansy, który nie dawał o sobie zapomnieć i podpowiadał, że ominięte okazje lubią się mścić w najmniej oczekiwanym momencie. Obawiałam się, że nigdy nie skonsumuję tej miłości, co mogło oznaczać, że podświadomie przeczuwałam jej rychły koniec. Pierwszy seks nie zagwarantowałby mi dożywotniego prawa własności do rozporka, ale przynajmniej wyryłby w pamięci mentalny tatuaż płomiennego wspomnienia. Wiedziałam już, że dobre chęci, upór i wiara być może sprzyjają dobrej passie, ale z pewnością nie są gwarantem powodzenia. Wierzyłam, że to nie przypadkowa, chaotyczna sekwencja wydarzeń, tylko ścieżka skrupulatnie kontrolowana przez Pana Boga. Mogłam zbaczać z właściwej trasy, a nawet się gubić w zawiłych labiryntach, ale prędzej czy później Stwórca i tak naprowadzał mnie na właściwy tor. Nigdy nie miałam stuprocentowej pewności, czy podążałam tym właściwym, dlatego się starałam wsłuchiwać w głos serca — niezastąpionego kompasu w trakcie ziemskiej podróży. Tamtego dnia bijąca busola wskazywała tylko jeden kierunek. Zostałam zmuszona do zignorowania go, Grzesiek bowiem wybrał kurs w przeciwną stronę. Jeden Bóg i dwa sprzeczne ludzkie plany. Zachowałam dziewictwo i nie sponiewierałam szóstego przykazania. Przez kolejne lata żałowałam, że mi się nie udało sprowokować ukochanego do grzechu, bo może ten akt nieposłuszeństwa — paradoksalnie — uchroniłby mnie przed serią przyszłych błędów, z których każdy kolejny coraz bardziej szargał moją kobiecą naturę.

Gdy osłabła żałość po niewykorzystanej okazji, nadeszła pora na refleksje. Pojęłam, że może tak miało być. W wieku trzynastu lat nie byłam gotowa na seks. Jako dorosła kobieta nie mam co do tego żadnych wątpliwości. Liczne przemyślenia doprowadziły mnie do smutnego wniosku, że chyba nigdy nie dojrzałam do bliskości z mężczyzną. Znałam dotyk szorstkich spracowanych dłoni, ostry zapach potu, ciężki oddech po efemerycznych chwilach uniesienia, unikałam jednak przywiązania emocjonalnego. Pewnego dnia naszła mnie myśl, że ciągłe klęski na polu uczuciowym wcale nie musiały oznaczać, że Bóg Ojciec zapomniał o mnie. Może potrzebowałam tych wszystkich nieodpowiednich facetów, żeby obrzydzili mi wszelkie związki do granic możliwości i doprowadzili do wyzwalającego momentu, w którym przestanę kogokolwiek potrzebować. Może musiałam zrozumieć, że sama powinnam odpowiadać za własne szczęście, zamiast poszukiwać ukojenia w masywnych, choć nie zawsze czułych ramionach. Skakałam z kwiatka na kwiatek, łudząc się, że wreszcie skosztuję nektaru, którego słodycz choć trochę dorówna smakowi pierwszej miłości. Każdy kolejny wybór coraz bardziej oddalał mnie od upragnionego uczucia. Ciągle jakiś samiec sprawiał mi zawód, a mimo to nie straciłam nadziei, że jeszcze kiedyś znów się znajdę u boku człowieka, przy którym dawne upadki okażą się nic nieznaczącymi potknięciami.

Wiele razy obiło mi się o uszy, że religia jest dla mięczaków, których przerosła proza życia. Często spotykałam się z pogardą wobec wierzących. Wiedziałam, że nadaje się im łatki tchórzy uciekających przed odpowiedzialnością za własne wybory. Zupełnie nie rozumiałam religijnych sceptyków, bo nic nie wymagało ode mnie tyle odwagi, co posłuszne zawierzenie w sens planu usłanego mnóstwem cierni. Czy rzeczywiście Hiob był naiwnym nieudacznikiem wołającym o litość i współczucie, czy wiekopomnym bohaterem godnym naśladowania? Znałam odpowiedź, dlatego równie często wątpiłam, co wierzyłam. Nie da się prawdziwie kochać bez zadawania pytań, bo każda miłość jest wścibska — także ta do niewidzialnego Ojca. A gdzie się pojawiają pytania, tam się rodzą wątpliwości. Im więcej dociekań, tym więcej niedomówień. Im więcej rozgrzebanych ran, tym bliżej prawdy. Bliżej miłości.

Ludzie nie lubią zakończeń, pożegnań i strat. Powodem do smutku bywa przeczytanie ostatniego zdania doskonałej książki, a co dopiero realne rozstanie z kimś, kto nie nanosił poprawek do naszej osobowości i kręcił się w pobliżu, gdy serce pokrywała czarna smoła rozpaczy.

Siedzieliśmy na starym kocu i skąpiliśmy sobie słów. Grzesiek przekonywał mnie, że to nie koniec, ale ja przeczuwałam trwałą rozłąkę. Przygotowywałam się do życia bez niego, licząc się z tym, że Bóg nikomu nie oferuje pełnego pakietu dobrodziejstw. Potrafiłam sobie wyobrazić siebie w roli bogatej, wykształconej i doskonale ubranej kobiety, ale nie umiałam namalować w myślach żadnego obrazu, na którym uśmiechałabym się u boku Grzesia albo innego mężczyzny. A mimo to wierzyłam, że wszystko jest po coś i ja też pojawiłam się na tym świecie z jakiegoś powodu. Wiele lat upłynęło, nim zrozumiałam, że byłam celem samym w sobie.

Rozdział 25
Kiedy zobaczysz prezent, przekonasz się, jak drogo wyceniła swoją winę

Zielińscy nie wyjechali zgodnie z planem, tylko dzień wcześniej — w środę. Może to i lepiej, że się wynieśli nieco szybciej, bo dzięki temu skrócili mi czas męczeńskiego oczekiwania na rozłąkę. Około dziesiątej Grzesiek przybiegł do mojego domu, ledwie łapiąc oddech. Zapytałam, co się stało, a on ze łzami w oczach powiedział, że ma dla mnie tylko pół godziny. Tłumaczył się, że „jednak dziś”, że „za chwilę”, a ja rozważałam w myślach, co powiedzieć. Na tle tak przygnębiających okoliczności każde słowo wydawało się nie na miejscu.

— Będę pisał — oznajmił, a jego początkowo subtelne, drobne łzy zamieniły się w wielkie krople nieszczęścia.

— Wziąłeś teleskop? — zapytałam niespodziewanie.

Walczyłam z drgającymi powiekami i trzęsącymi się wargami, bo wiedziałam, że jeśli stracę nad nimi kontrolę, stanę się zdolna wyłącznie do płaczu. Chciałam tego uniknąć.

— Tak — odpowiedział nieco zdezorientowany.

— To kiedy będziemy rozmawiali, opowiesz mi, co ci się udało zobaczyć tam na górze — wyrzekłam ze sztucznym optymizmem.

— Chciałem zostawić go tobie, ale mama wymyśliła lepszą niespodziankę.

— Z jakiej okazji? Nie przyjmuję prezentów…

— To taka rekompensata. Kamil wszystko wczoraj wyśpiewał. Załatwiłem to po męsku.

— Pobiłeś go?

— Nie zniżyłbym się do tego. Skłamałem, że Gwiazda się odnalazła w małej lecznicy za miastem. Wcisnąłem mu bajeczkę, że weterynarz doszukał się u niej choroby, która może być groźna dla ludzi. Wystraszył się, że matka zaciągnie go do szpitala. Pękł i powiedział, jak było. Potwierdził twoją wersję. Głupio się tłumaczył, że dokuczał Borysowi. Idiota.

— Dobrze, że twoja mama poznała prawdę — powiedziałam cicho, ale dotarło do mnie, że Kamil nie wyznał im wszystkiego. Okroił historię, usuwając scenę bestialskiej napaści.

— Musi bardzo żałować, że ci nie uwierzyła… Kiedy zobaczysz prezent, to się przekonasz, jak drogo wyceniła swoją winę — odparł tajemniczo, wciąż walcząc z perełkami cierpienia spływającymi po ciepłych policzkach niczym maleńkie drobinki lodu topiące się pod wpływem temperatury i pozostawiające mokre smugi. — Dostaniesz go jutro rano.

Czy takiego zadośćuczynienia oczekiwałam? Chyba nie. Nie doznałam uwalniającej ulgi i nie poczułam się w pełni oczyszczona z postawionych zarzutów. Zdecydowanie lepiej przyjęłabym skruchę pani Kasi w postaci krótkiego, ale szczerego „przepraszam” aniżeli aktu materialnej pokuty. Zastanawiałam się, dlaczego kobieta, z którą łączyło mnie tak wiele, nie odnalazła w sobie odwagi, żeby się ze mną spotkać, spojrzeć prosto w oczy, a potem z potrzeby serca wyznać, że się pomyliła co do mojej osoby.

Gdy Grzesiek wspomniał o prezencie, nie wzbudził we mnie ekscytującej ciekawości, która towarzyszy dzieciom oczekującym na przyjście świętego Mikołaja. Nie zastanawiałam się, jak dalece szczodry okaże się gest pani Zielińskiej. Traciłam najbliższego człowieka, którego dobrowolnie nie oddałabym za żadne skarby świata. Musiałam puścić go wolno z nadzieją, że pewnego dnia do mnie wróci. Nikt i nic nie mogło zastąpić mi nietuzinkowych komplementów, spontanicznych pocałunków i wspólnych chwil — nawet tych na wskroś przesiąkniętych rutyną. Tak wtedy myślałam. Nie sądziłam, że zdarzają się podarunki pozostające z nami na zawsze, nietracące z upływem czasu pierwotnej jakości. Są takie prezenty, które z każdym kolejnym dniem stają się cenniejsze, niczym szlachetne wino, i nawet piętrząca się złość wobec ofiarodawcy nie pozwala się ich pozbyć. O czymś przypominają, coś obiecują, a jednocześnie pozwalają uchronić od zapomnienia pewną znaczącą część przeszłości. Każdy z nas pielęgnuje wspomnienia ukryte w suszonych kwiatach, zakurzonych fotografiach, ciuchach z minionej epoki czy kamieniach o wyjątkowych kształtach. Ja kamuflowałam zapiski życia w roślinach i — jak się okazało — to właśnie one miały zmiękczyć mi serce po ciosie fałszywego oskarżenia.

Rozmowa z Grześkiem niewiele się różniła od poprzednich. Jej wyjątkowość polegała na tym, że była ostatnia. Padło kilka obietnic, kilka górnolotnych wyznań, kilka prognoz dotyczących nieznanej przyszłości. Nasze umysły wydały zgodę na to, z czym serca kłóciły się jak rozjuszone lwy. Nie próbowałam zapobiec temu, co miało się stać, chociaż wydawało mi się to szczytem niesprawiedliwości. Dziś zgoda na cierpienie pewnie nie przyszłaby mi z taką łatwością jak wtedy. Kiedyś znacznie lepiej radziłam sobie z akceptacją rzeczywistości i — paradoksalnie — dobrze mi było z tym, że na przeważającą większość spraw nie miałam żadnego wpływu. Gdy życie w dużej mierze zależy od innych, człowiek nie musi taszczyć przytłaczającego poczucia odpowiedzialności za własne poczynania.

Czas upłynął szybko. Jedyny mężczyzna, którego kochałam, musiał już iść. Na sam koniec napomknął, żebym się nie martwiła rachunkiem za telefon, bo jego tato zgodził się pokrywać wszystkie koszty naszych połączeń. Pocałowaliśmy się i rozstaliśmy ze spuszczonymi głowami, niczym małe dzieci po otrzymaniu surowej reprymendy. Gdy już się oddalił na tyle, aby zniknąć mi z oczu, przestałam walczyć ze łzami, które powoli i z należytą czułością zaczęły obmywać zbolałą twarz z piekącego smutku.

Zadzwonił jeszcze tego samego dnia, gdy dotarł do miasta, które mnie wydawało się równie tajemnicze i niezgłębione jak Nowy Jork. Warszawę znałam jedynie z wiadomości telewizyjnych i podręczników szkolnych. Kojarzyłam ją z tłocznymi ulicami, Pałacem Kultury, Wisłą i ludźmi o różnym kolorze skóry. Do tej listy właśnie dołączył Grzesiek.

Opowiadał o wszystkim z najdrobniejszymi szczegółami, a jego opisy wystarczyłyby doświadczonemu malarzowi do stworzenia wiernej kopii tego urbanistycznego krajobrazu. Mówił o strzelistych wieżowcach zwieńczonych potężnymi neonami, które przyrównał do bożonarodzeniowych choinek ze szpicem. Wspomniał o wielopasmowych ulicach, tramwajach wytatuowanych przeróżnymi reklamami i wszechobecnym szumie upodabniającym aglomerację do tętniącego życiem ula. Słuchałam z zapartym tchem i nie mogłam się oprzeć wrażeniu, że uległ fascynacji nowym, wielkim światem, przed którym tak bardzo się wzbraniał. A nie minęła nawet doba, odkąd postawił stopę na nowej ziemi. Nie zdążył jeszcze poznać parków, galerii handlowych, kin, basenów, a przede wszystkim nowych ludzi. Nie wypowiedziałam na głos piętrzących się w głowie obaw, bo wiedziałam, że spotkałyby się z jego gwałtowną reakcją. Pojawiłyby się solenne zapewnienia, które dla mnie traciły na wartości z każdą kolejną sekundą. Nie winiłam mojego chłopaka. Wiedziałam, że kochał mnie szczerze. Oskarżałam tych, którzy dopiero mieli się pojawić w jego życiu — śliczne dziewczyny i wysportowanych chłopaków z bogatych domów. Nie mogłam zamknąć ukochanego w klatce i pozbawić dostępu do szaleństw młodości. Musieliśmy żyć jak dawniej, śmiać się, żartować, ekscytować nieznanymi doświadczeniami, rozpływać nad nowymi balladami rockowymi czy próbować sięgać w sklepie po towar z etykietką „osiemnaście plus”. Czekały nas podobne wyzwania, ale mieliśmy stawiać im czoła w pojedynkę.

***

Najgorsze są początki. Wszystko, co pierwsze, może wzbudzić fascynację lub wyzwolić najdotkliwsze cierpienie. Od nowej, obcej rzeczywistości nie oczekiwałam niczego dobrego. Nie zamierzałam jej polubić i z radością poznawać nieznajomych obliczy. Ograniczyłam się jedynie do pozornej akceptacji.

Nastał poranek — zupełnie inny niż wszystkie minione i te dopiero mające nadejść. Mój chłopak znajdował się kilkaset kilometrów dalej, w dodatku w zupełnie innym świecie — pełnym barwnych ludzi, kolorowych reklam i tłocznych ulic. Wyszłam z domu, bo nie chciałam, żeby łkanie obudziło bliźniaczki. Zasługiwały na spokojny sen i miłe pobudki.

Człowiek doznający straty stroni od tego, co przyjemne, a wręcz skazuje się na przeróżne niedogodności. Mało je, niewiele śpi, unika światła i roześmianych ludzi. Wegetuje. Dla takiego człowieka szczęście przestaje być niedoścignionym pragnieniem. Cierpiętnik trafia do ciemnej piwnicy, której nikt nie odwiedza, nie sprząta, nie pielęgnuje. Brzydziły mnie niewinny śmiech, słońce, zieleń trawy i odcienie nieba. Moje serce łaknęło brzydoty współgrającej ze smutną etiudą poczucia krzywdy. Życie śmierdziało spalenizną utraconych marzeń i uwierało szorstką, drażniącą teksturą. Wydawałoby się, że do suchej nitki przemokłam beznadzieją, ale tak się nie stało. Deszcz utrapień okazał odrobinę łaski, bo nie rozpuścił mnie zupełnie niczym kostki cukru.

Poranek — inny niż wszystkie — zapowiadał się depresyjnie. Gdy wyszłam na podwórko, przywitały mnie niebieskie niebo i orzeźwiająca rosa na jeszcze zaspanej trawie. Szybko usiadłam na ławce, bo wydawało się, że nawet utrzymanie się na nogach wykracza poza moje fizyczne możliwości. Należałam do osób, dla których udręka równała się z niemocą ciała i pogrążeniem w psychicznej stagnacji. Nie umiałam zabijać smutku kompulsywnym sprzątaniem, spacerami do utraty sił czy morderczym treningiem. Zatrzymywałam się w miejscu i nieruchomiałam jak posąg o pięknej aparycji. Bałam się poczynić choćby maleńki krok do przodu w obawie, że dotrę do miejsca, gdzie ścieżki okażą się jeszcze bardziej cierniste niż ta, na której stałam. Nie potrafiłam znaleźć w sobie motywacji do przebudzenia się z tego paraliżującego letargu. Nie umiałam znaleźć sposobu — ale sposób odnalazł mnie.

Siedziałam na spróchniałych deskach, nie licząc czasu i nie snując marzeń. Matki nie było w domu. Przypomniałam sobie, że tego dnia miała pojechać do miasta, żeby załatwić jakieś formalności związane ze śmiercią ojca. Do mnie należała opieka nad dziewczynkami. Niespodziewanie ktoś postanowił zmącić moją zadumę. Nie miałam pojęcia, do kogo należał biały dostawczak, który stanął pod domem. Uznałam, że kierowca zgubił drogę i zatrzymał się na chwilę, żeby zerknąć na mapę. Z auta wysiadł łysy mężczyzna koło czterdziestki. Zauważył mnie i przywołał. Zapytał, czy znam panią Paulinę. Uśmiechnął się, gdy oznajmiłam, że to ja mam tak na imię. Upewnił się jeszcze, czy noszę nazwisko zgodne z tym widniejącym w danych przesyłki.

— Taka młoda dama — wyrzekł radośnie — a już takie piękne prezenty dostaje.

Na początku nie zrozumiałam, co kierowca miał na myśli. Poprosił, żebym otworzyła bramę, a sam poszedł w kierunku paki.

— To trochę szalone — powiedział z rozbawieniem. — Chyba nigdy nie trafiło mi się takie zlecenie.

— Jakie? — zapytałam z nutą ciekawości.

— Chodzi o odległość. Nieczęsto zdarzają się tak krótkie kursy. Wystarczyłoby kilka rundek taczką, i po sprawie. Niektórzy chyba mają za dużo pieniędzy… — oznajmił z lekką złośliwością, po czym zabrał się za rozładunek. — Ale willa mówiła sama za siebie.

Dopiero po tych słowach się domyśliłam, że nadawcą przesyłki była pani Kasia Zielińska. Mój prezent — tak bardzo wychwalany przez Grzegorza — właśnie dotarł.

— Ładne te drzewka — pochwalił rozemocjonowany dostawca. — A ile się nasłuchałem na ich temat… Kiedy pakowałem je do auta, ciągle dostawałem ochrzan, że mam się z nimi obchodzić delikatnie jak z jajkiem.

— Są drogie — wtrąciłam nieśmiało.

— A już myślałem, że wyrastają im złote liście — skwitował żartobliwie. — Gdzie mogę postawić te cudeńka?

— Przed domem. Muszę znaleźć dla nich miejsce… — bąknęłam pod nosem.

Zamurowało mnie. Ciało się broniło przed obwieszczeniem światu fascynacji zmieszanej z zaskoczeniem. Na twarzy nie pojawił się żaden uśmiech, nie padły niekontrolowane piski ekscytacji. Fizjonomia nie oddała tego, co działo się w podekscytowanym sercu. Z zewnątrz mogłam sprawiać wrażenie obojętnej, ale część mnie — niewidoczna dla oczu — skakała ze szczęścia. Na chwilę zapomniałam o stracie. Radość wynikająca z tu i teraz znieczuliła mnie na jakiś czas.

Wesołkowaty mężczyzna traktował baśniowe bonsai z należytą uwagą i szacunkiem. Układał je na starej werandzie, dbając, by tworzyły równy rząd. Miał zrobić swoje i odhaczyć kolejne zlecenie na liście. Nie wiedział, że gdy odjedzie, pozostawi mnie z wyjątkowym prezentem, a jednocześnie z kolejnym zmartwieniem. Drzewka potrzebowały sporo miejsca, a w moim domu wolnej przestrzeni było jak na lekarstwo. Całe szczęście, że matka tak jak ja uwielbiała rośliny. Podejrzewałam, że się postara pomóc w zorganizowaniu dla nich jakiegoś lokum — o ile się upora ze skutkami ubocznymi psychotropów i urazem wobec pani Kasi. Miała swoją dumę. Pytanie brzmiało, czy schowa ją do kieszeni, aby się cieszyć widokiem azjatyckich piękności, czy będzie pielęgnowała zranione ego i eliminowała wszystko, co stanie na jego drodze. Pomimo licznych wątpliwości wybrała miłość i uszanowała skarby natury.

Wróciła z miasta koło południa. Przytaszczyła sporych rozmiarów reklamówkę i wyciągnęła z niej zeszyty, ołówki, długopisy, linijki i inne akcesoria biurowe.

— Potrzebujesz coś jeszcze? — zapytała beznamiętnie, nie spoglądając mi nawet w oczy.

— Mam już chyba wszystko… — oznajmiłam niepewnie.

— Te drzewka to pewnie od Kaśki? — zapytała podejrzliwie. — Cała wioska huczy, że rodzinka Carringtonów wyniosła się od nas z dnia na dzień.

— Tak. Są od niej. Skąd wiedziałaś?

— Mają inicjały na donicach. „KZ”

— Naprawdę? Nie zauważyłam…

— Zielińska zaszalała — bąknęła matka z ironią. — Jej, to znaczy teraz już twoje, bonsai warte są fortunę.

— Zajmą sporo miejsca… — rozważałam.

— Zapytam chłopaków spod sklepu, czy wymalują pokój na piętrze. Potrzebują kasy, więc na pewno się zgodzą. Możemy tam zrobić miejsce na drzewka. Na razie ustaw je w salonie i w pokoju dziewczynek.

— Nie będą ci przeszkadzały? — zapytałam ze zdziwieniem.

Matka lubiła komplikować nawet proste sprawy, ale tym razem nie miała żadnych obiekcji. Nie potrafiła się oprzeć roślinom i stawała się przy nich małą uległą dziewczynką.

— Zmieszczą się — oznajmiła stanowczo. — Rozmawiałam dziś z agentem. Ojciec miał ubezpieczenie na życie. Waldek mu je wykupił. Wpadnie nam parę groszy z polisy. Będzie gotówka na mały remont. A jak zabraknie pieniędzy, to sprzedam mercedesa. Nie mam prawka, więc nie potrzebuję samochodu.

W kwestiach finansowych wiedziała, co robić. Od dawna marzyła o odświeżeniu ścian, ale zawsze musiała odkładać na później tego typu plany. Ojciec poświęcał wiele czasu na udoskonalanie domu, ale w pierwszej kolejności skupiał się na tym, co konieczne. Szare, wyblakłe ściany oznaczały defekt natury estetycznej, a nie lubił trwonić czasu na kosmetykę wnętrz. Był praktykiem, który swoją cenną uwagę skupiał przede wszystkim na usterkach technicznych.

— A mój pokój też pomalują? — zapytałam, chcąc upiec dwie pieczenie na jednym ogniu.

Ściany w maleńkiej kanciapie pozostawiały wiele do życzenia. W niektórych miejscach odpadał tynk. A poza tym nie podobał mi się ich chłodny błękit kojarzący się ze szpitalną surowością. Marzyłam o soczystej zieleni, jaką mogła się poszczycić narecznica samcza albo groszek cukrowy. Chciałam wprowadzić odrobinę lasu do przygnębiającego wnętrza.

— Daj palec, a wezmą ci rękę — odparła matka złowieszczo. — Nie wiem, czy starczy nam pieniędzy. Wiecznie ci mało…

Odpuściłam dalszą dyskusję, bo i tak osiągnęłam znacznie więcej, niż się spodziewałam. Udało mi się zatrzymać drzewka, mimo że matka miała solidne podstawy, by odesłać je do nadawcy. Po śmierci ojca rozmawiała ze mną jeszcze rzadziej niż kiedyś. Ograniczała się do rodzicielskich pouczeń — pełnych pretensji na wyrost. Zbudowała między nami dystans kształtujący coraz to nowe niedopowiedzenia i tajemnice. Nie przyznałam się, że wraz z kolekcją drogocennych bonsai otrzymałam krótki, ale bardzo wymowny list. Kilka zdań wystarczyło, by zakneblować mi usta.

Paulinka, oddaję Ci to, co dla mnie najcenniejsze. Wiem, że otoczysz drzewka prawdziwą miłością. Powinnaś wiedzieć, że Kamil żałuje kłamstwa. Oskarżył Gwiazdę, bo bał się o Borysa. Na pewno to zrozumiesz. Każdy popełnia błędy. Ty też. Nie powiedziałaś mi o romansie męża, co bardzo mnie zraniło. Mało spałam, niewiele jadłam. Momentami nie chciało mi się żyć. Najważniejsze, że to, co złe, mamy już za sobą. Wybaczam Ci. Drzewka przynoszą szczęście, jestem zatem spokojna o Twoje marzenia.

Kasia

Chciałam wierzyć, że Zieliński żałował blefu, a jeszcze bardziej zamachu na moją godność, ale wątpiłam w szczerą skruchę. Jego matka również wypadała nieprzekonująco w roli zdradzonej żony. Grzesiu opowiadał, że z każdym kolejnym dniem prezentowała coraz bogatszą paletę pozytywnych emocji. Powinnam była jak najszybciej wymazać z pamięci jej puste słowa bez pokrycia, ale tego nie zrobiłam. Zdania napompowane fałszem i pseudocierpieniem zasiały we mnie ziarnko niepewności. Przez wiele lat jak mantrę powtarzano mi, że żadna wina nie jest dziełem wyłącznie jednej ze stron. Nie dyskutowałam z tym czczonym od wieków dogmatem. Wierzyłam, że ja też przyczyniłam się do agresji Kamila — zakochałam się w jego bracie. Nikt nigdy nie powiedział mi, że autentyczna miłość może być zarówno źródłem osłody, jak i goryczy pozostawiającej niesmak na długie lata, a nawet na całe życie.

***

Większości bolączek tego świata nie da się załatwić przez telefon. Długie godziny z słuchawką przy uchu nie zastąpią minuty realnej bliskości. Mój chłopak nie był robotem bez uczuć, a wręcz przeciwnie — należał do gatunku rasowych wrażliwców. Potrzebował ciepłego dotyku, pokrzepiającego spojrzenia i słownej akceptacji. Wolałam porzucić złudne oczekiwanie na szczęśliwy finał. Początkowy sceptycyzm dość prędko przeistoczyłam w intencjonalny sabotaż. W głowie zakiełkował mi plan, aby zabić tę miłość, ale jeśli dwie osoby kochają, nie jest to łatwe.

Nokia w zawrotnym tempie wypełniała się SMS-ami. Gdy przejęłam telefon, dokładnie prześwietliłam jego zawartość i okazało się, że historia połączeń składała się z długiej listy niezapisanych numerów. Wszystkie prędko usunęłam, bo wiedziałam, że za tymi z pozoru nic nieznaczącymi kombinacjami cyfr kryli się ludzie, którzy wywoływali we mnie obrzydzenie. Skrzynka odbiorcza była pusta, co przyniosło mi wyraźną ulgę. Oszczędziłam sobie wiedzy, która najprawdopodobniej wniosłaby do życia wyłącznie odrazę.

Rozdział 26
Jestem strasznym pechowcem

Po śmierci ojca moje zmysły zaczęły stronić od jasnych kolorów, miłych zapachów czy subtelnych dotyków. Preferowałam depresyjną percepcję rzeczywistości polegającą na zachłannym absorbowaniu smutku. Z jakiegoś powodu nie chciałam, by opuściło mnie przygnębienie, a wręcz na wszelkie sposoby próbowałam je przy sobie zatrzymać. Uważałam, że na nic nie zasłużyłam bardziej niż na łzy.

Na początku roku po raz kolejny się przekonałam, że na świecie nie istnieją żadne limity krzywd per capita. Światem nie rządzi też karma, w niespodziewanym momencie wystawiająca rachunek grozy za niegdysiejsze przewinienia. Kopniaki, które dostajemy, nie są następstwem skomplikowanych algorytmów czy klątw rzuconych przez wrogów. Są zdarzeniami plującymi prosto w twarz, a po dawce upokorzenia — pozbawiają nadziei, pieniędzy, a czasami nawet włosów. Nie mogą jednak odebrać nam prawa istnienia. Paradoks życia polega na tym, że póki żyjesz, jesteś w stanie znieść wszystko. Milionowe długi, strata bliskich, choroby i upadki — niszczą, ale nie zwalniają z obowiązku dalszej tułaczki po meandrach przyszłości. Żyjesz, póki oddychasz. Nie ma znaczenia, jak bardzo okrutna jest rzeczywistość.

Straciłam ojca, Grzegorza i sunię. Wiele wskazywało, że wkrótce czarną listę zasili również matka. Jej miłość topniała w zastraszającym tempie i obawiałam się, że jeśli ktoś lub coś nie zatrzyma tego procesu, to lada chwila poczuję się jak sierota.

Nowy rok szkolny rozpoczęłam z myślą o powrocie na stare śmieci. Spodziewałam się, że przywitają mnie dobrze znane twarze koleżanek, kolegów i nauczycieli. Nie przewidywałam żadnych zmian, a tym bardziej tych o rewolucyjnym charakterze, wywracających do góry nogami akceptowany porządek. Zapomniałam, że życie nie znosi stagnacji, a rutyna zabija postęp i nie pozwala się ruszyć z miejsca.

Poranek pierwszego września nie miał dla mnie litości. Musiałam porzucić wakacyjne nawyki i zastąpić je sztywnymi regułami podporządkowania obowiązkom. Upięłam włosy w koński ogon i włożyłam białą bluzkę, na której nie widniało choćby jedno zagniecenie. Do kompletu brakowało granatowej spódnicy i czarnych baletek. Mój szkolny wizerunek różnił się od tego wakacyjnego pod wieloma względami. Przede wszystkim nie zawierał swobody kryjącej się za zniszczonymi trampkami, luźnym T-shirtem czy wygodnymi szortami. Musiałam się na nowo przyzwyczaić do skromnej, często wyblakłej garderoby. Uważałam, że to niesprawiedliwe, moja matka bowiem bez względu na porę roku i okoliczności nie rezygnowała z luźnych, długich sukienek — miłych dla ciała, ale pozbawionych elegancji. Podejrzewałam, że wciąż wymierzała sobie fizyczne katusze, które nazywała pokutą. Nie rozumiałam, jaki grzech pragnęła wymazać z pamięci. Pytania grzęzły mi w gardle, dlatego żyłam w nieświadomości.

Weszłam do znajomego kościoła — tego samego, gdzie niedawno żegnałam zmarłego ojca. Tym razem przyszłam do świątyni prosić Boga, by rok szkolny upłynął mi w zdrowiu i spokoju. Towarzyszyła mi Basia, podążająca za mną krok w krok, jakby chciała zagarnąć mnie na wyłączność. Nie widziałyśmy się przez całe wakacje, bo moja ruda koleżanka z ławki miała nieco więcej szczęścia niż ja, a ten fart polegał na tym, że jej liczna familia zamieszkiwała nad Bałtykiem. Każdego roku pod koniec czerwca wyjeżdżała do krewnych. W rodzinne strony powracała z końcem sierpnia. Miałyśmy sobie wiele do powiedzenia. Ciekawiło mnie, czy ostatnie dwa miesiące jej też przyniosły tyle nieszczęść. Nie życzyłam źle innym, a zarazem odczuwałam ulgę, gdy ktoś opowiadał o swojej niedoli. Zbiorowa rozpacz nie bolała tak bardzo jak indywidualne cierpienie, bo dawała poczucie przynależności. Człowiek bierze udział w ziemskim wyścigu o absolutną wolność, a w głębi duszy czyni wszystko, by ktoś skrępował go mocnymi więzami relacji. Za wszelką cenę pragnie dołączyć do grupy bliskiej sercu, która nada sens jego istnieniu. Nic zatem dziwnego, że strapiony czuje się najlepiej w gronie innych nieszczęśników. Na tamtym etapie dorastania męczyli mnie szczęśliwi ludzie. Spośród wszystkich optymistów tego świata akceptowałam jedynie Grześka.

Po mszy uczniowie ruszyli szturmem do szkoły. Wyglądali jak ogromny rój czarno-białych motyli, które nie miały rajskich barw, ale poruszały się zwinnie, jakby targał nimi olbrzymi głód życia. Wszyscy udali się do właściwych klas i usiedli w ławkach. Czekałam z niecierpliwością, aż ujrzę panią Renię — ukochaną wychowawczynię — pod której opiekuńcze skrzydła trafiłam w czwartej klasie podstawówki. Jakież było moje zadowolenie, kiedy tuż przed wakacjami dyrektor dumnie obwieścił, że ulubiona belferka będzie kontynuowała pedagogiczną podróż z naszą klasą w trakcie nauki w gimnazjum. Gdyby wszyscy nauczyciele mieli w sobie tyle empatii i cierpliwości co ona, edukacja budziłaby w młodych gniewnych wyłącznie dobre skojarzenia.

Niestety nawet najbardziej pewne plany mają to do siebie, że czasem mogą się pokrzyżować i przyjąć zupełnie inne kierunki od pierwotnie zamierzonych. Pierwszego września dowiedziałam się, że ulubiona biolożka udała się na długoterminowe zwolnienie. A jeśli nie mówi się na głos, dlaczego kobieta wzięła wielomiesięczne L4, to niemal pewne jest, że zaszła w ciążę.

Tamtego dnia nie przywitała mnie uśmiechnięta pani Renia. Do klasy wparowała z impetem kobieta, którą miałam okazję poznać wcześniej w nie najlepszych okolicznościach. W dodatku dałam jej wystarczający powód, by przypięła mi łatkę niewychowanej, prostej dziewczyny — będącej na bakier z dobrymi manierami.

Nie jest łatwo zmyć z siebie brud pierwszego, negatywnego wrażenia. Ludzie w ciągu jednej chwili wyrabiają sobie krzywdzące opinie o nas, a my potrzebujemy wielu długich miesięcy, a nawet lat, by wyprowadzić ich z błędu. Zależało mi na aprobacie nowej wychowawczyni, ale nie mogłam cofnąć czasu i słów, które wypowiedziałam. Chciałam jednak zawalczyć o swoje dobre imię. Wiedziałam, że czeka mnie ogromny wysiłek, bo startowałam z dalszego miejsca niż pozostali. Oni mogli zdobywać punkty, ja musiałam nadrabiać straty.

Wróciłam do domu w wisielczym humorze. Nie napomknęłam matce, że miejsce sympatycznej biolożki zajęła niespełniona matrona z naburmuszonym wyrazem twarzy. Oszczędziłam jej stresu, bo następnego dnia miała wrócić do pracy po urlopie, który nieco się przeciągnął. Wiedziałam, że jeśli nie powiem rodzicielce o nowej wychowawczyni, sama się o tym dowie na pierwszym szkolnym zebraniu. Postąpiłam w zgodzie ze swoją powściągliwą naturą. Skazałam matkę na niewiedzę. A może zasługiwała na moje milczenie? Może miałam podstawy, by się nie dzielić tym, co mnie trapiło?

Żebrałam o uwagę, a ona wciąż się otumaniała lekami i wbijała we mnie słowne szpilki przypominające o tym, co najchętniej wymazałabym z pamięci. Niestety, z bolesnych retrospekcji mogła wyleczyć mnie tylko amnezja, bo nie znałam remedium na trwałe wykasowanie z umysłu tego, co niewygodne, trudne i dotkliwe. Dobrze, że pamięć nie składała się wyłącznie ze wspomnień godnych wymazania. Powiedziałbym nawet, że w trakcie traumatycznego życia zgromadziłam całkiem sporo pozytywnych doświadczeń — wartych ciągłego utrwalania i ochrony przed zapomnieniem. Jeśli chciałam zachować to, co dobre, musiałam przyjąć także to, co złe, i zaakceptować dualizm polegający na ciągłym ścieraniu się miłości z nienawiścią, prawdy z kłamstwem, empatii z egocentryzmem czy cierpliwości z gwałtownością. Były to duety sprzeczne — choć nierozerwalne niczym syjamskie bliźniaki.

Matkę karmiłam milczeniem, a Grześka zwierzeniami. Postanowiłam jeszcze tego samego dnia podzielić się z chłopakiem tym, co mnie spotkało. Esemesowaliśmy ze sobą przez cały dzień, ale dopiero wieczorem znalazłam czas na rozmowę bez świadków. Wykorzystałam chwilę, kiedy bliźniaczki poszły się wykąpać.

— Jestem strasznym pechowcem — zaczęłam niepozornie.

— Mów szybko, co się dzieje — odparł z troskliwą stanowczością.

Słyszałam w słuchawce, jak coś przełknął. Może jadł, może pił, a może tylko zareagował w ten sposób na wieść, że wpadłam w jakieś tarapaty. Rozmowy przez telefon zawsze pozostawiają wiele niedomówień i często generują błędne interpretacje.

— Jakiś czas temu zmarł pan Czesiu. Pracował z moim tatą na poczcie. Pamiętasz go?

— Kojarzę…

— Na jego pogrzebie była taka wredna kobieta w chuście na głowie.

— Dlaczego wredna? — wtrącił Grzesiek.

— Naskoczyła na mojego ojca. Zaczęła go obwiniać, że pan Czesiu się rozpił. Zdenerwowałam się i ją wyzwałam.

— Ty i wyzwiska? — zapytał ze zdziwieniem.

— Nazwałam ją suką…

— To jej dowaliłaś! Szkoda, że tego nie widziałem. Jakoś nie umiem wyobrazić sobie ciebie w takiej akcji. A swoją drogą… Muszę nauczyć cię dyplomacji. Ludzie nie znoszą, kiedy przyjmujesz ich frustracje ze spokojem.

— Nigdy nie zapomnę kontry tej okropnej baby.

— Powiedz, jak zareagowała, a ja zatkam uszy — oznajmił żartobliwie. Lubił rozładowywać napiętą atmosferę zastrzykami inteligentnego humoru.

— Patolka. Tak mnie wyzwała. Okropne słowo.

— Hmmm… Może warto już o tym zapomnieć? Było, minęło. A w przyszłości nie przejmuj się ludźmi, którzy tak łatwo oceniają innych. Szkoda twoich nerwów.

— Obawiam się, że w tym przypadku olanie nic nie da.

— Bo?

— Ta wredna baba jest moją wychowawczynią. Szkoła przyjęła ją w zastępstwie za panią Renię.

— O kurde! To faktycznie pech… Nie ma jednak sytuacji bez wyjścia. Może ta kobieta już nawet nie pamięta, co zaszło.

— Grzesiek, ty tak na poważnie?

— Okej. Jeśli nawet pamięta, że ją wyzwałaś, to po pierwsze, broniłaś się, a po drugie, teraz jesteś w trudnej sytuacji. Straciłaś tatę. Myślę, że nie będzie robiła ci pod górkę.

— Nie znasz tego okropnego babsztyla — nie przebierałam w słowach. — Nie wiem, jakim cudem ktoś taki został przyjęty do naszej budy.

— Gdybym był teraz obok, przytuliłbym cię z całych sił — oznajmił czule.

— Ona mnie rozpoznała. Weszła do klasy, przedstawiła się, wspomniała, że jest polonistką, a potem zaczęła odczytywać nasze nazwiska. Każdy musiał się podnieść z ławki. Od razu było widać, kto przypadł jej do gustu. To taki typ człowieka. Jest miła tylko dla wybrańców.

— Chciała was po prostu poznać. To chyba normalne…

— Kiedy nadeszła pora na mnie, rzuciła przy wszystkich głupim komentarzem: „O proszę! Znawczyni ojczystej mowy we własnej osobie!”. Myślałam, że umrę ze wstydu.

— Jak będzie ci robiła pod górkę, od razu mi o tym melduj.

— I co zrobisz? Pogrozisz palcem?

— Jak to co? — zapytał Grzesiek poważnym tonem. — Przyjadę pod twoją szkołę na białym koniu i powiem szanownej damie, że jestem rycerzem, który przyszedł cię ocalić. Tylko będziesz musiała podać mi plan lekcji. Polonistka powinna docenić ten romantyczny gest.

Parsknęłam głośnym śmiechem i na chwilę zatrzymałam lawinę zmartwień. Spokój nie trwał jednak długo. Walka z piętrzącymi się tarapatami przypominała zabawę w berka. Bez względu na to, czy próbowałam złapać, czy uciekałam — biegłam. Czy w tej grze ktoś w ogóle jest wygrany?

Nowa wychowawczyni zrewolucjonizowała moje dotychczasowe życie poprzez zabicie we mnie całej miłości do języka polskiego, której zawsze miałam w nadmiarze. Z bardzo dobrej uczennicy stałam się przeciętną. Upodobniałam się do kogoś, kogo chciała widzieć ta pyszałkowata kobieta. Od początku roku szkolnego dogryzała mi i zadawała trudne pytania. Gdy nie potrafiłam podać prawidłowej odpowiedzi, triumfowała. Przestałam się starać. Pozostawałam bez szans na wygraną. Podobnie jak ryba nie miałam głosu.

Gdy popadałam w nostalgię, przypominałam sobie o Gwieździe, która — w przeciwieństwie do wielu ludzi — okazywała mi wyłącznie miłość. Kochała mnie na dziesiątki różnych sposobów, począwszy od oblizywania śliskim językiem, a skończywszy na wpatrywaniu się we mnie jak w obrazek. Brakowało mi suni. Chciałam być komuś potrzebna, a Grzesiek z racji dzielącej nas odległości potrzebował mnie coraz mniej. Bałam się, że pewnego dnia zniknę i nikt nawet tego nie zauważy.

Powróciłam do posiadówek na boisku, bo brakowało mi ludzi, ich uśmiechu, głosu, mimiki twarzy, żywej gestykulacji. Najskrytszymi sekretami dzieliłam się z pamiętnikiem i bonsai absorbującymi jak gąbki zmienny wachlarz emocji towarzyszący mi każdego dnia. Mówiłam im o tym, co dobre i co złe, co poszło zgodnie z planem, a co się wymknęło spod kontroli. Wygłaszałam głośne monologi, a miniaturki słuchały cierpliwie, nie wystawiając mi nagan za popełnione błędy. Zaufałam drzewkom, bo nie umiałam zawierzyć człowiekowi. W przeciwieństwie do przedstawicieli homo sapiens nie mogły mnie zawieść.

Moje tajemnice skrywały się w drobnych liściach i delikatnych pniach glicynii chińskiej, szeflery, kosodrzewiny, klonu palmowego, jałowca, modrzewia i wiązu. Drzewka miały mikroskopijne rozmiary, ale mogły przyjmować nieskończoną ilość sekretów. Stanowiły idealny materiał na powierników.

Rozdział 27
Myślisz, że jak powiesz jutro, to zaboli mniej?

Grzegorz uwielbiał długie wiadomości i czasochłonne dyskusje. Gdy wróciliśmy do szkoły, musieliśmy jednak nieco ograniczyć częstotliwość i porę telefonicznych rozmów. Od chwili, gdy wybrzmiał pierwszy dzwonek, pogawędki stały się kluczowym elementem wieczorów — pory sprzyjającej refleksjom, podsumowaniom, ale też zmęczeniu ciała i duszy. Mogłam opowiedzieć chłopakowi o wszystkim, ale się powstrzymywałam przed zbytnią wylewnością, bo musiałabym zdradzić, jak wiele się zmieniło w moim małym świecie po śmierci ojca.

A zmieniło się wszystko. Matki ubywało z każdym dniem. Traciła kilogramy, włosy i blask oczu w zastraszającym tempie. Mizerne ciało skrywała pod długimi sukienkami, ale ja się nie dawałam zwieść odzieżowemu kamuflażowi. Robiła, co musiała, czyli niewiele. Brudne naczynia, lepiąca się podłoga, brak obiadu przestały być powodami do niepokoju. Nie prosiła o pomoc, choć znalazła się w takim położeniu, że bardzo jej potrzebowała. Najprostsze czynności zaczęły ją przerastać. Chciałam, by się wzięła w garść i pokazała światu, że jest silną kobietą, dla której trudy codzienności są wyzwaniami, a nie przeszkodami. Moje pocieszenie jednak nie przynosiło rezultatów. Przytulałam ją, głaskałam włosy, gładziłam ciepłymi słowami, ale raz za razem napotykałam na gruby mur obojętności. Nie lubiła patrzeć mi w oczy, a gdy już nasze spojrzenia się spotkały, jej źrenice się kurczyły, jakby nie potrafiły znieść mojego widoku. Mogłam jeszcze bardziej łaknąć uwagi i narażać się na odrzucenie albo odsunąć na bok — eliminując w ten sposób ryzyko odtrącenia. Wybrałam drugą opcję. Matka nie kłóciła się z moim wyborem. W końcu sama włożyła wiele wysiłku, abym się od niej odkleiła i przestała skomleć o miłość. W gruncie rzeczy nie kochała samej siebie, co jakiś czas później wyszło na jaw w najgorszy możliwy sposób.

***

Życie nie znosi monotonii i zero-jedynkowych nastrojów. Kiedy człowiek jest tak strawiony przez smutek, że zaczyna fantazjować o śmierci, niespodziewanie do jego umysłu zaczynają docierać małe przebłyski nadziei. W przyrodzie nie istnieje czysta rozpacz — nieskażona radością, tak jak nie ma szczęścia bez cienia żalu i apatii. Wola istnienia potrafi zadrwić ze śmierci, niemocy, tyranii czy bólu. Sprawia, że ludzkość przetrwała mimo głodu, ognia i wojny. Kobiety wciąż rodzą dzieci, a osoby mojego pokroju, cierpiące na chroniczny brak miłości, potrafią się zdobyć na akty szczerego miłosierdzia względem bliskich.

Po stracie ojca, Gwiazdy i rozłące z Grzegorzem, towarzyszyła mi permanentna pustka. Siłowałam się z nią przez jakiś czas, ale prędko zrozumiałam, że była to walka z wiatrakami. Pewnego listopadowego poranka zaakceptowałam jej przewagę. Poddałam się, dzięki czemu przygnębiająca nicość mogła się poczuć wygrana. Porażka skazała mnie na okrutne katusze emocjonalne, ale jakkolwiek absurdalnie to brzmi, potrzebowałam tego katharsis.

Ludzie zapominają, że to, co dobre, rodzi się w bólu. Przez lata unikają mierzenia się z przeciwnościami, bo się boją dotkliwych obrażeń. Tłumione na siłę troski nie pozwalają im spać spokojnie. Powracają w sennych koszmarach, nerwicy lękowej, a nawet depresji. W deszczowy listopadowy poranek pogodziłam się z myślą, że prawdziwie posiada się tylko to, co można stracić. Zrozumiałam też, że smutek ma w sobie coś uzależniającego. Człowiek się przed nim broni, ale kiedy już go wpuści do swojego wnętrza, przyjmuje rolę nachalnego gospodarza, pragnącego zatrzymać gościa jak najdłużej. Gdy się przyzwyczai do brodzenia w szambie, a ktoś nagle zaoferuje mu spacer po kwiecistej łące, analizuje, czy warto. Czasem się nawet złości, że otrzymał tak kuszące zaproszenie, bo tego typu przejawy dobroci wymagają otwarcia się na innych i wyjścia z twardej skorupy uprzedzeń. Nie każdy ma na to odwagę i chęci.

Około ósmej zadzwonił Grzesiek. Co prawda w weekend miał w zwyczaju kontaktować się już przed południem, ale nigdy o tak wczesnej godzinie. Odebrałam połączenie dopiero po kilku sygnałach. Bałam się, że stało się coś złego.

— Cześć, nie uwierzysz… Rodzice się zgodzili! — oznajmił, ledwie łapiąc oddech.

— Na co? — zapytałam zdezorientowana nagłą informacją. Nie wiedziałam, co wzbudziło taki entuzjazm chłopaka.

— Przyjadę po świętach!

— Co? — nie kryłam zaskoczenia.

— Dwudziestego siódmego grudnia wsiadam w pociąg. Siedem godzin turkotu i jestem u ciebie. Ojciec obiecał, że da mi kasę na pensjonat w mieście. Będę codziennie dojeżdżał na wieś. Już się nie mogę doczekać! Jak się spotkamy, to wyściskam cię z całych sił. Tak bardzo mi cię brakuje…

— Też mi cię brakuje — oznajmiłam cicho.

— Coś się stało? Gdzie entuzjazm? Liczyłem na pisk radości — powiedział z dowcipnym akcentem.

— Cieszę się… — odparłam niemrawo.

To, co usłyszałam, wydawało się zbyt banalne i nieskomplikowane, aby mogło być prawdziwe.

— Nieśmiałe to twoje szczęście. Pewnie myślałaś, że na dobre uwolniłaś się od zakochanego dryblasa, ale nic z tego. Wielkolud musi cię wreszcie zobaczyć, bo inaczej jego serce umrze z tęsknoty.

„Czy to dzieje się naprawdę?” — pytałam siebie w myślach, choć wszystkie znaki na niebie i ziemi wskazywały na odpowiedź twierdzącą. Jeszcze tego samego dnia zawiesiłam w pokoju kalendarz ścienny, który się wcześniej kurzył, leżąc na stosie niepotrzebnej makulatury. Oznaczyłam datę dwudziestego siódmego grudnia czerwonym serduszkiem. Wiedziałam, o co walczę i na co czekam. Niektórzy nie mieli takiego przywileju i brnęli do przodu, choć nie obiecano im nic w zamian. Błogosławieni cierpliwi wędrownicy, którzy nie znają ostatecznej nagrody, albowiem ich rozczarowanie będzie łagodne, a zadowolenie słodsze od miodu.

Przez ostatnie tygodnie niespokojnie oczekiwałam na dzień, kiedy Grzesiek wyzna mi drżącym głosem, że musi wszystko przemyśleć, że poznał inną, że pokonała nas odległość. Kiedy ja wypatrywałam końca, on w tajemnicy planował grudniowy przyjazd. Jego miłość suszyła łzy, roztapiała żal, tuliła lęki i leczyła tęsknoty. Niestety, był zwykłym śmiertelnikiem i — jak na śmiertelnika przystało — nie mógł podporządkować sobie świata. Naiwnie wierzył, że optymizm zaprowadzi go, dokąd tylko zechce. Chciał pokonać wszystkie przeciwności dzięki niezłomnej sile woli. Może dlatego Stwórca uznał, że pora przypomnieć mu, że jest jedynie szarym człowiekiem skazanym na dźwiganie krzyża? Może oboje liczyliśmy na zbyt wiele? Może na siłę lgnęliśmy do siebie, choć Bóg miał wobec nas inne plany?

Zegar się nie spieszył, czego nie mogłam powiedzieć o sercu wyrywającym się do wyścigu z czasem jak szalone. Zaczęłam spoglądać na przyszłość nieco przychylniejszym okiem, choć wnętrzności wciąż trawiła żałoba, a umysł zaprzątało dojmujące poczucie winy. Brnęłam do przodu, mimo że ciało często odmawiało współpracy. Nogi stawały się leniwe, a momentami zastygały w miejscu, jakby ktoś zalał je cementem. Ręce chwytały niepewnie, oczy łzawiły, powieki drgały, a kiszki grały marsze rozpaczy. Karciłam niesforny organizm i zmuszałam do działania, kiedy odmawiał posłuszeństwa. Nie poddawałam się pomimo wątpliwości podsuwających coraz to nowe scenariusze niepowodzenia. Wątpiłam, ale nie umiałam doszczętnie zabić wiary w optymistyczne zakończenie.

Na szczęście wszystko kiedyś dobiega końca — także niepewny okres oczekiwania na najlepsze. Pokonałam długi dystans złożony z szarych, monotonnych dni i niespokojnych nocy, aby na końcu mozolnej przeprawy się dowiedzieć, że nie otrzymam żadnej gratyfikacji.

***

Wigilijny poranek dwutysięcznego roku uradował małe dzieci, zaniepokoił gospodynie domowe i zaskoczył kierowców. Wiele razy słyszałam, jak ludzie mówili, że przydałyby się „białe święta”, jakby zupełnie zapomnieli, że niektóre marzenia się spełniają. Łaknęli czegoś, co się kłóciło z pragmatyczną i przewidywalną prozą życia. Dwudziestego czwartego grudnia świat pokryła gruba pierzyna śnieżnego puchu, a fantazje z magiczną scenerią w tle ustąpiły miejsca chłodnym kalkulacjom. Finezyjne płatki z nieba przestały budzić romantyczne skojarzenia i stały się powodem zmartwień zagorzałych malkontentów.

Około ósmej poszłam do sklepu pani Eli po świeży chleb. Po drodze minęłam kilku zirytowanych mężczyzn odśnieżających posesje, auta i ulice. Nauczeni doświadczeniem poprzednich lat wzięli sprawy w swoje ręce, nie licząc na rychłe wsparcie ze strony służb drogowych. Kiedy dorośli się wściekali, nie stroniąc od bogatego słownika wulgaryzmów, ja odliczałam czas do przyjazdu Grzegorza. Lubiłam nadawać doniosłe znaczenie z pozoru mało istotnym faktom. Uznałam, że zima musiała mieć ważny powód, by niespodziewanie wypełnić świat magnetycznym pięknem z odrobiną chaosu. Czy chodziło jej o mnie? Czy przyszła po to, aby uczynić zbliżające się spotkanie wyjątkowo magicznym? Czy pragnęła wpuścić do udręczonego umysłu odrobinę świeżego, mroźnego powietrza? A może nie przyświecał jej żaden cel? A co, jeśli przybyła bez konkretnej misji i nie kierowały nią idee? Czy rzeczywiście wszystko jest po coś?

Trzy dni… Tyle jeszcze musiałam poczekać na ukochanego. Wiedziałam, że tegoroczna kolacja wigilijna w niczym nie będzie przypominała tych z poprzednich lat, kiedy zasiadaliśmy przy stole w pełnym składzie. Kiedyś z niecierpliwością zerkałam na niebo i wypatrywałam pierwszej gwiazdki, a kiedy mi się udało zlokalizować migoczący punkcik, wszczynałam wrzawę, jakbym właśnie odkryła złoża ropy naftowej. W pierwszą Wigilię po śmierci ojca zrezygnowałam z tego i wielu innych świątecznych rytuałów. Matka dotrzymywała mi kroku i dewaluowała wszystko, co podnosiło rangę tych świąt. Biały obrus zastąpiła wodoodporną ceratą, karpia — paluszkami rybnymi, makowca — kupną babką piaskową, a domowe uszka — garmażeryjnymi pierogami z kapustą. Nie zadbała o sianko pod obrusem i świece. Nie zdjęła nawet fartucha, przesiąkniętego mieszanką nijakich potraw.

W trakcie wieczerzy zachowywała się, jakby wszystko stanowiło dla niej torturę. Płakała, dzieląc się opłatkiem ze mną i bliźniaczkami, drżała podczas koncertu kolęd emitowanego w telewizji. Jadła powoli, mieląc jeden kęs kilkanaście razy. Odnosiłam wrażenie, że każde przełknięcie traktowała jak wyzwanie. Uśmiechała się sztucznie, a wargi z oporem wyginały się w radosny łuk. Była pod wpływem leków. Przed kolacją włożyła do ust małe pastylki i popiła wodą. Regularnie brała psychotropy, a te — zamiast podnieść na duchu — zamieniły ją w istotę o jałowym sercu. Zastanawiałam się, dlaczego człowiek, który składał przysięgę Hipokratesa, przepisywał to świństwo. Kownacki musiał przecież widzieć błędny wzrok i kamienną twarz pacjentki. Ignorował niepokojące symptomy, jakby etyka zawodowa nie miała dla niego znaczenia. Gwarantował anonimowość, był na każde zawołanie i ofiarowywał ludziom farmaceutyki, dzięki którym trzymał łapę na ich umysłach i portfelach. Rujnował cudze zdrowie, choć ślubował pomoc za wszelką cenę. W milczeniu oglądałam matkę brnącą na oślep w bagno uzależnienia. Nie umiałam jej zatrzymać. Myślałam, że prezent świąteczny da jej powód do szczerego zadowolenia. Dobrostan matki i bliźniaczek stawiałam ponad własne pragnienia, dlatego bez wahania wydałam znaczną część oszczędności, aby nadać tym smutnym świętom odrobinę blasku. Nowa wieża spadła z pierwszego miejsca na liście wydatków, gdy w grę weszło szczęście bliskich.

Po kolacji obfitującej w przekąski marnej jakości poprosiłam dziewczynki, żeby zajrzały pod wątłe drzewko, którego cienkie gałązki z ledwością znosiły ciężar bombek. Ola z Hanią w błyskawicznym tempie zlokalizowały trzy torebeczki prezentowe i zamierzały otworzyć bez pytania, ale je powstrzymałam.

— Hola, hola, moje drogie! Prezenty najczęściej są podpisane — wyrzekłam aktorsko. — Sprawdźcie, czy w ogóle są dla was — zasiałam ziarnko niepewności.

— L-i-d-k-a — wydukała niemrawo Ola. — Mamo, to dla ciebie! — wrzasnęła i podbiegła do adresatki.

— Co to jest? — zapytała rodzicielka z odrazą, jakby ktoś położył jej na ręce wielkiego karalucha. — Ale po co? Ja nic nie kupiłam, nie miałam do tego głowy — zaczęła się tłumaczyć.

— To pytanie do świętego Mikołaja, a nie do mnie — oznajmiłam z entuzjazmem.

Bliźniaczki bez wahania zabrały się za otwieranie podarunków. Udało mi się rozpromienić ich twarze. Wiedziałam, co lubią i czym umilę im dzień, w którym gasną wszelkie spory. Kilka dni wcześniej wymknęłam się z domu pod pretekstem spotkania z koleżanką. W rzeczywistości pojechałam do miasta z panią Grażynką i obie się udałyśmy do znanego sklepu jubilerskiego, gdzie zakupiłam trzy srebrne komplety. Dla Oli i Hani wybrałam takie same zestawy — kolczyki w kształcie gwiazdek, do tego łańcuszki z „misiowymi” wisiorkami. Matce kupiłam długie, a zarazem delikatne „sopelki” oraz naszyjnik z małą cyrkonią. Dziewczynki nie mogły się nacieszyć gwiazdkowym prezentem, czego nie mogłam powiedzieć o rodzicielce, która zareagowała na biżuterię chłodnym milczeniem. Zrobiło mi się przykro. Nie chodziło o jakieś słowa uznania czy wielkie akty wdzięczności. Pragnęłam tylko wlać w jej serce odrobinę nadziei, choć na chwilę wyrwać z krainy wiecznego marazmu. Z każdą kolejną sekundą oddalała się ode mnie, zacierając za sobą wszystkie ślady, jakby nie chciała zapamiętać drogi powrotnej do mnie, do bliźniaczek, do życia…

Zaczęło się… Znów cudze zgryzoty przesłoniły mi radość z nadchodzącego przyjazdu Grześka. Czy mogłam wygrać z uzależnieniem od psychotropów? Czy byłam w stanie zapobiec upadkowi? Czy uczyniłam wszystko, co w mojej mocy?

Matka straciła sens istnienia, a ludzie z tego typu dolegliwością uwielbiają kontemplować smutek i ubogacać katalog cierpienia o coraz to nowe formy autoagresji. Karzą siebie, a jeszcze bardziej bliskich, którym nie oszczędzają dramatów z bolesnymi scenami. Rodzicielka oddała całą siebie w ramiona nałogu, przez co nie wiadomo nawet kiedy, przestała być odpowiedzialna za wychowanie córek. Rolę matki powierzyła księżom, nauczycielom, sąsiadom i tym, którzy się znajdowali gdzieś blisko nas. Była zbyt skoncentrowana na sobie, aby się pochylić nad moimi sprawami. Brakowało mi surowej matki, tęskniłam za dyscypliną i zazdrościłam rówieśnikom zmuszonym tłumaczyć się z łamania zasad, z którymi było im nie po drodze. Ja przez ostatnie kilka miesięcy musiałam coraz mniej, a tak bardzo chciałam coraz więcej. Łudziłam się, że pewnego dnia to minie. Wszystko przecież się kończy. Tylko dlaczego w tak niesprawiedliwy, ohydny, druzgocący, ordynarny, bezczelny sposób?

Postanowiłam zmusić ją do mówienia. Wolałam jakąś kąśliwą reprymendę aniżeli długi maraton milczenia.

— Chciałabym zobaczyć, jak wyglądasz w tych kolczykach i naszyjniku, mamo — rzekłam entuzjastycznie.

— Ja już chyba za stara na strojenie się…

— Mogę ci zapiąć łańcuszek? — zapytałam, ignorując wcześniejszą uwagę.

— Nie — odparła stanowczo.

— Dlaczego?

— Nie chcę ładnie wyglądać — wymamrotała. — Nie wiem, po co marnotrawić pieniądze na jakieś błyskotki.

— Zasłużyłaś na prezent.

— Nabroiłaś coś, że tak się przymilasz? — zapytała podejrzliwie. — A, no tak — dodała posępnie. — Wyleciało mi z głowy, że przyjeżdża ten… ten twój Romeo, no, jak mu tam? — zapytała niedbale.

— Grzegorz.

— Tylko żeby dzieci z tego nie było — sarknęła. — Pierwsza miłość… — westchnęła kpiąco. — Głupia, naiwna i taka ulotna. Zanim się obejrzysz, na horyzoncie pojawi się ktoś nowy. Że też musiałaś sobie wybrać takiego bufona…

Nie poznawałam jej. Kiedyś była biernym rodzicem, teraz się stała także złośliwym. Mogłam pozwolić na wiele, ale nie na obrazę ukochanego. Nie zasłużył sobie na pogardę, nawet ze strony sfrustrowanej kobiety pogrążonej w żałobie.

— Myślałam, że po jakimś czasie o mnie zapomni. Sam zaproponował ten przyjazd. To nie był mój pomysł — odparłam.

Miałam nadzieję, że dzięki tym słowom Grzegorz zyska w jej oczach.

— Trzeba dom ogarnąć. Dopiero co biegałam z miotłą, a już wszędzie paprochy — powiedziała beznamiętnie.

— Nie martw się tym, mamo. Posprzątam.

— Chciałabym jutro trochę odpocząć. Te przedświąteczne porządki to chyba Szatan wymyślił. Kręgosłup mnie boli od schylania — odparła, po czym położyła dłonie na odcinku lędźwiowym. — W twoim pokoju nie ma żadnego świątecznego akcentu. Weź sobie poinsecję. Tylko nie stawiaj jej nad grzejnikiem i blisko okna. Jest bardzo wrażliwa na zmiany temperatury. Niech chłopak zobaczy, że skromni ludzie też dekorują swoje hacjendy.

— Naprawdę chcesz mi dać gwiazdę betlejemską? — zapytałam z niedowierzaniem.

Meksykańska piękność zajmowała szczególne miejsce w sercu matki. Była obiektem jej atencji i powodem do dumy, nie zawodziła bowiem i od kilku lat kwitła w okresie bożonarodzeniowym. Rodzicielka rok w rok stosowała swoje szamańskie praktyki i dokonywała tego, co przerastało wielu — nawet najbardziej doświadczonych — ogrodników. Wiedziała, jak zaczarować poinsecję, aby wabiła świat cyklicznym pięknem. Traktowała ją z uważnością, a roślina odwdzięczała się za tę troskę z nawiązką. Podczas gdy pseudohodowcy pozbywali się gwiazd betlejemskich, kiedy traciły zimowy blask, matka otaczała roślinę wzmożoną opieką. Miała anielską cierpliwość do płodów ziemi.

Postanowiłam jak najszybciej zabrać do pokoju czerwono-zielony cud natury, bo obawiałam się, że rodzicielka się rozmyśli i uzna, że roślina jest bezpieczna tylko pod jej opiekuńczymi skrzydłami.

— Nie zapomnij pokazać drzewek temu twojemu Romeowi — wtrąciła szyderczym tonem. — Ta snobka myślała pewnie, że się u nas zmarnują. A one promienieją jak nigdy wcześniej.

— Nie zapomnę — rzuciłam na odczepnego.

Kąsała słownym jadem, a toksyna wypływająca z jej ust budziła w większym stopniu odrazę aniżeli lęk. Mogła uchodzić za emocjonalną terrorystkę, ale w kwestii kondycji bonsai miała pełną rację, gdyż urocze miniaturki prędko się zaadaptowały w nowym środowisku — znacząco różniącym się od luksusowej palmiarni. Stary pokój na piętrze nie doczekał się planowanego remontu, bo na horyzoncie pojawiały się coraz to nowe, ważniejsze wydatki. Na jego tle botaniczne perełki wglądały jak skradziony łup, który trafił w niepowołane ręce. Egzotyczne piękności powinny były brylować na dostojnych salonach, a tymczasem kontrastowały z wnętrzem popadającym w ruinę.

Pragnęłam wierzyć, że za piękno drzewek odpowiadały wyłącznie moje dłonie. Kusiło mnie, aby przypisać sobie sukces pod postacią soczystych liści i zdrowych pni o jędrnej korze, ale nie potrafiłam zignorować potajemnych działań matki. Po cichu wkradała się do izdebki na piętrze, a ja udawałam, że tego nie widzę. Spędzała sporo czasu pośród zielonych liliputów, w żaden sposób niebuntujących się przeciwko jej czarodziejskim praktykom. Kilka razy podsłuchałam, jak rozmawiała z nimi po cichu. Prawiła komplementy, używając subtelnej, czułej mowy. Dlaczego mnie tak bardzo skąpiła słów? Czy kochanie córki było dla niej aż tak trudne?

***

Wróciłam do swojego małego królestwa bogatsza o szczerą radość, jaką sprawiła mi gwiazda betlejemska. Kilka razy przestawiałam roślinę, bo nie mogłam się zdecydować, gdzie będzie miała optymalne warunki. Wreszcie wybrałam małe szkolne biurko spełniające oba kryteria wyznaczone przez matkę — stało w odpowiedniej odległości od okna i kaloryfera.

Położyłam się na łóżku i pomyślałam o ojcu. Odkąd odszedł, w domu zapadła cisza, która — jak się przekonałam — była równie toksyczna, co krzyk. Nawet bliźniaczki nieco ucichły, choć nie musiały już bać się surowych kar za przewinienia. Kiedy wreszcie mogły broić do woli, opuściła je energia do psot. Nie potrzebowały już przyspieszać tego, co nieuniknione — zapalać lontu przemocy swoim nieposłuszeństwem. Płomień okrucieństwa zgasł bezpowrotnie. A może mi się tylko wydawało?

***

Rok dwutysięczny przypominał film, gdzie wszystko się rozgrywało zbyt szybko, zbyt okrutnie i zbyt niesprawiedliwe, jak na produkcję opartą na kanwie prawdziwych wydarzeń. Do dziś niechętnie opowiadam, czego doświadczyłam w ciągu milenijnych miesięcy, w obawie, że moja historia jest nienaturalnie traumatyczna, aby mogła uchodzić za wiarygodną. A jednak wydarzyła się naprawdę…

Kiedy się dzieliłam wspomnieniami z ludźmi, często spoglądali na mnie jak na mitomankę, która wykreowała swój los, aby wzbudzać powszechne współczucie i skupiać na sobie społeczną atencję. Dostrzegałam nieufne spojrzenia i słyszałam niewybredne komentarze, dlatego z upływem lat uznałam, że niektóre tajemnice z przeszłości warto zachować dla wybrańców. Zwierzałam się tylko tym, którzy na własnej skórze się przekonali, że nie ma rzeczy niemożliwych, a klęski życiowe nie mają żadnych ograniczeń. Spowiadałam się wyłącznie przed namaszczonymi bólem, bo tylko oni wierzyli mi na słowo i nie doszukiwali się w mojej traumie drugiego dna. Odnajdowaliśmy się w tłumie, bo przyciągało nas niewidzialne piętno boleści, czyniące nasze serca bliźniaczo podobnymi. Nic dziwnego, że w dorosłym życiu moją najlepszą przyjaciółką została Sara — dwukrotna rozwódka zasługująca na najwspanialszego męża na ziemi. Wszyscy się od niej odsunęli, gdy drugie małżeństwo zakończyła z tego samego powodu, co pierwsze. Obaj jej wybrankowie potrzebowali ślubu do ukrycia swojej prawdziwej orientacji. Stała się obiektem drwin, symbolem głupoty i uosobieniem naiwności. Ludzie nie dowierzali, że o niczym nie wiedziała. Dziwili się, jak mogła dwa razy wyjść za gejów. Wątpili w jej szczere intencje, dopatrując się coraz to nowych dowodów świadczących o winie Sary. Zrobiono z niej karierowiczkę, która celowo wzięła ślub z homoseksualistami, bo kochała ich pieniądze. Nikt nie brał pod uwagę, że w tej samej kwestii można się pomylić więcej niż raz, a ja byłam pewna, że można i trzy. Nie negowałam żadnych nieprawdopodobnych historii, bo mojej też na pierwszy rzut oka bliżej było do fikcji literackiej aniżeli faktu z przeszłości. Denerwowałam się, gdy ludzie spoglądali na mnie z niedowierzaniem. Tylko Sara nie dopytywała, jak to możliwe, że w ciągu jednego roku życie zdążyło mnie schwytać, przeżuć i wypluć. Tylko ona nie zadawała pytań kontrolnych — weryfikujących autentyczność mojej wypowiedzi. Sparzyła się dwa razy z rzędu i nie wykluczała, że jeśli zaryzykuje po raz trzeci, znów trafi na oszukańczego kandydata. Nie zaskakiwały jej pokiereszowane autobiografie. Na wieść, że w dwutysięcznym straciłam oboje rodziców, zareagowała neutralną ciszą. Odeszli w tragicznych okolicznościach, ale Sara nie dążyła do poznania kulis ich śmierci, nie doszukiwała się jakichś ukrytych znaczeń, klątwy rzuconej na rodzinę czy złośliwego kaprysu Pana Boga. Rozumiała, że wypadki chodzą po ludziach, depczą im po piętach, dopóki nie dopną swego i nie dorwą spłoszonej ofiary. Kiedy się dowiedziała, że ojciec i matka zmarli w odstępie kilku miesięcy, w jej spojrzeniu nie odnalazłam krzty nieufności i zadziwienia, które tak wiele razy widziałam u rozmówców skonfrontowanych z moim sieroctwem. Rozumiała, że nieszczęścia nie znoszą samotności i preferują chodzenie parami. Jako jedyna nie lamentowała, poznawszy prawdę o dacie i realiach śmierci mojej rodzicielki. Wiedziała, że tak się zdarza, a ludzkie wybory bywają bardzo niezrozumiałe dla innych.

***

Wigilijny wieczór spędzałam w samotności. Matka pragnęła pobyć w ciszy, a dziewczynki od kilku tygodni zasypiały już w swoim pokoiku na parterze. Około dziewiętnastej zadzwonił Grzesiek. Nigdy nie zapomnę tej rozmowy. Gdy tylko usłyszałam w słuchawce jego „Hej, Paula”, zrozumiałam, że czekają mnie złe wieści. Zwykle zwracał się do mnie pieszczotliwie „stokrotko”, a imienia używał jedynie w stresowych sytuacjach.

— Cześć, Mikołaju — przywitałam go wesoło. — Dlaczego nie przyniosłeś mi żadnego prezentu — zachichotałam, łudząc się, że te przypuszczenia okażą się jedynie wytworem neurotycznej wyobraźni.

— Nic nie dostałaś? — zapytał ze zdziwieniem.

— Nieważne — postanowiłam szybko zmienić temat. — Chciałabym cię teraz przytulić.

— Ja ciebie też. Nie wiesz nawet, jak bardzo…

— Ty naprawdę jesteś smutny — myślałam na głos.

— Ja? — udał zmieszanego. — Nieee…

— Nie umiesz kłamać. Mów!

— Dziś Wigilia. Pogadajmy o czymś miłym.

— Nie — odparłam stanowczo. — Chcę wiedzieć, co się dzieje. Chodzi o jakąś dziewczynę?

— Nie masz żadnej konkurencji. Tylko na wsi można spotkać tak piękną stokrotkę.

— Nie zmieniaj tematu. Wyduś to z siebie — nalegałam.

— Proszę, nie teraz.

— Teraz. Wiem, że stało się coś złego. Myślisz, że jak powiesz jutro, to zaboli mniej?

— Ojciec nas zostawia — wydukał niepewnie i westchnął głośno.

— Co?

— To, co słyszałaś. Płakał, jak mówił mi i Kamilowi, że odchodzi od matki. Poznał jakąś babę.

— Twój tato? — zapytałam z niedowierzaniem, bo nagle przypomniałam sobie podsłuchane rozmowy z udziałem mężczyzny.

Pan Waldemar przekonywał mojego ojca, że żona jest świętsza od najponętniejszej kochanki na ziemi, a sam się sprzeniewierzył tej zasadzie i odrzucił kobietę, której ślubował miłość aż do śmierci. Nic z tego nie rozumiałam. Pragnęłam wierzyć, że ludzkie systemy moralności są trwałymi konstruktami nieznoszącymi kompromisów i dróg na skróty. Niestety, raz za razem się przekonywałam, że istniała ogromna przepaść pomiędzy deklarowanymi wartościami a dokonywanymi wyborami. Świat dorosłych trącił hipokryzją i był daleki od dziecięcej niewinności, ufności i pokory. Wolna wola oznaczała konstruktywną swobodę tylko dla nielicznych. Dla większości okazywała się przekleństwem.

— Byli małżeństwem tylko na papierku. Powinienem był się tego spodziewać. Jezu, dlaczego to tak boli… — Grzesiek zaskomlał jak bezdomny pies.

— Może twój tato jeszcze przemyśli wszystko i zostanie z wami — próbowałam go pocieszyć, choć sama nie wierzyłam w optymistyczne zakończenie tej historii.

— To nie miałoby sensu. Wiem, że lepiej będzie, jak się rozejdą. Chociaż nie potrafię się z tym pogodzić. Matka jest załamana. Boję się, że coś sobie zrobi.

— Bądź przy niej. To najlepsze, co możesz teraz uczynić.

— A mój przyjazd? Umieram z tęsknoty.

— Głupie powiedzenie — oznajmiłam beznamiętnie. — Nie wierzę, że tęsknota może zabić.

— Poza tym zapewniałem cię, że będę. Nie znoszę pustych obietnic. Zawiodłem cię…

— To nie twoja wina. Rodzice mają cudowny dar do zamieniania życia swoich dzieci w istny koszmar.

— Nie zerwiesz ze mną?

— Nie licz na to — zaśmiałam się sztucznie. — Nie pozbędziesz się mnie tak łatwo.

— Najbliższe wolne wypada w ferie. Chyba zwariuję do tego czasu.

— Przeżyjesz — odparłam ze sztucznym optymizmem.

Udawałam, że nagła zmiana planów wywołała we mnie jedynie małe rozczarowanie. W rzeczywistości doświadczyłam znajomego ukłucia w sercu, zwiastującego niemoc i poczucie ogromnej niesprawiedliwości. Nie rozumiałam, dlaczego dorośli wybierali najmniej odpowiednie momenty na podejmowanie istotnych decyzji. Czy pan Waldemar naprawdę nie mógł odłożyć rozstania na później? Czy musiał obwieścić złą nowinę akurat w święta — kiedy wszyscy oczekują wyłącznie słów pokrzepienia? Czy jest dobra pora na hiobowe wieści?

***

Znów musiałam przesunąć coś na potem. Grzesiek telefonował do mnie kilka razy dziennie. Próbował być zabawny, ale jego śmiech miał drugie — przygnębiające — dno w postaci echa smutku. Nie skarżył się, nie żalił i pewnie wiele osób się nabierało na jego pozorną aprobatę rodzinnego dramatu. Mnie nie potrafił oszukać. Wiedziałam, że pod przykrywką dowcipów, ukrywał uczucia dalekie od szczęścia lub chociażby pogodzenia się z tym, czemu musiał stawić czoła. Nie pocieszałam go górnolotnymi frazesami. Zamiast nich wybrałam cichą akceptację połączoną z bezwarunkowym zrozumieniem.

Rozdział 28
Nie jestem silna…

Milenijne Boże Narodzenie uraczyło mnie bielą, ale nie nakarmiło wygłodzonego serca sutą dawką miłości. Tym razem zatęskniłam za szybkim powrotem do szkoły, bo grobowa pustka unosząca się w szaroburych wnętrzach domu sprawiała, że miałam ochotę gościć w nim tylko przelotnie — jak podróżnik, który się zatrzymał tylko na chwilę. Niestety nie miałam dokąd uciec. Musiałam znosić wilgotną woń biedy, zmuszać wzrok do widoku szarych beznamiętnych obrazów niewzbudzających żadnych pozytywnych emocji i — co najgorsze — oglądać powolną degradację rodzicielki, której ciało osiągnęło kwintesencję chudości. Nie widziałam tylko jej nóg. Przestałam się nawet zastanawiać, czy wciąż ukrywała rany pod długimi spódnicami, z których nie zrezygnowała. Nie miałam pojęcia, jak znajdowała w sobie siłę, by chodzić do pracy, a jeszcze bardziej dziwiło mnie, że nikt jej nie usunął ze stanowiska. Mówiło to wiele o kondycji lokalnej biblioteki. Już wtedy poziom czytelnictwa w kraju leciał na łeb na szyję. Matka błąkała się pomiędzy zakurzonymi regałami, oczekując na mola książkowego — kogoś na literackim głodzie. Często opowiadała, że nawiedzały ją wciąż te same twarze. Było ich niewiele. Jedynie garstka osób oglądała jej oblicze pokryte dolinami rozpaczy. Czy ludzie rzeczywiście nie widzieli wyostrzonych kości policzkowych, tak bardzo odznaczających się pod cienką skórą, jakby chciały ją przebić? Czy odwracali wzrok, bo nie potrafili udźwignąć cudzego upadku? A może rozmawiali o matce ze wszystkimi wokoło, ale nie z nią samą?

Kurczyła się z każdym dniem. Byłam tak bardzo zaabsorbowana jej niknącym ciałem, że zupełnie zapomniałam o duszy. Nie wiedziałam, że marniała znacznie szybciej niż organizm. Czy mogłam zapobiec temu, co się wydarzyło w sylwestrowy wieczór? Czy ktoś był w stanie zmienić bieg wydarzeń? Dlaczego przez cały ostatni dzień roku padał śnieg? Czy gdyby świeciło słońce, rozpoczęłabym kolejne dwanaście miesięcy w objęciach matki i bliźniaczek?

Na pożegnanie roku kupiła pełną torbę słodkości i szampana dla dzieci. Około dwudziestej włączyła telewizor. Zdecydowała, że obejrzymy razem koncert z udziałem mniej i bardziej znanych wokalistów. Nie uśmiechała się ani nie płakała. Zachowywała się jak zwykle, czyli nie wykazywała krzty entuzjazmu ani smutku. Pozostawała obojętna. Nie rozumiałam, jak mogła od tak długiego czasu funkcjonować bez uśmiechu, bez poczucia humoru, bez dotyku. Jedyne, czego wciąż potrzebowała, to leki.

Około dwudziestej drugiej powiedziała, że musi odpocząć. Rozumiałam, co oznaczały te słowa, bo słyszałam je od miesięcy. Wiedziałam, że pójdzie do pokoju bliźniaczek i zapadnie w twardy sen, który spowolni jej oddech i doprowadzi go do niemal niewyczuwalnej granicy. Farmaceutyki odetną ją od świata na wiele długich godzin. Pogodziłam się, że nie dotrwa do północy, a mnie pozostanie pilnować Olę i Hanię. Przyzwyczaiłam się do roli opiekunki. Nie miałam wyboru.

Przed północą uznałam, że może jednak uda mi się ją obudzić, żeby złożyć najszczersze noworoczne życzenia. Najpierw zapukałam, ale — tak jak się spodziewałam — nie usłyszałam żadnego odzewu. Chwyciłam klamkę i weszłam do środka. Matka leżała na łóżku w pozycji kobiety z obrazu Chełmońskiego. Nie miała tylko uniesionej ręki. Jej dłoń nie celebrowała babiego lata. Niczego już nie mogła świętować.

Zauważyłam puste opakowanie po psychotropach. Na nocnej szafce stała butelka wódki opróżniona do połowy. Uleciała ze mnie cała nadzieja. Zrozumiałam, że szykowałam się na tę śmierć od miesięcy. W pierwszej chwili wrzasnęłam z całych sił „Mamo!”, choć podskórnie czułam, że się pojawiłam nie w porę. Powinnam była przyjść wcześniej, ale nie widziałam i nie słyszałam nic, co wskazywałoby na tragiczny finał ostatniego dnia roku.

Ciało rodzicielki nie reagowało na nachalne szarpanie przerażonych dziewczynek — obchodzących się z nim jak ze starą szmacianą lalką. Zadzwoniłam na pogotowie. Dyspozytorka poinstruowała mnie, co robić, ale młodsze siostry nie ułatwiały prób udzielenia pomocy. Kobieta pozostawała ze mną na łączach do czasu przyjazdu karetki. Postępowałam zgodnie z jej instrukcjami. Uciskałam mostek z całych sił, jakby o powodzeniu akcji ratunkowej miała zadecydować ilość użytej przez mnie energii. Po raz kolejny wszystko działo się zbyt wartko, abym mogła pojąć rangę wydarzeń.

Ambulans dotarł dość szybko, biorąc pod uwagę niekorzystne warunki na drogach. Trzej rośli sanitariusze gwałtownie wkroczyli do domu. Przeprowadzili natychmiastową reanimację, ale Bóg się nie ugiął i nie dał matce szansy na życie. Zabrał ją do siebie, nie bacząc na przeraźliwy szloch bliźniaczek i moje osłupienie balansujące na granicy obłędu.

Wieść o śmierci lokalnej bibliotekarki rozeszła się błyskawicznie. Sąsiedzi nie spali, tylko hucznie obchodzili sylwestra. Chociaż chwiali się na nogach, migające koguty nie umknęły ich uwadze. Przychodzili w małych grupach i pytali, co się stało.

Pracownicy pogotowia reagowali nerwowo na wścibskie dociekanie i szybko udaremniali próby węszenia, nakazując ciekawskim, żeby wyszli. Zgodnie z procedurą wezwali policję, która miała wyjaśnić okoliczności śmierci i zająć się losem świeżo upieczonych, przerażonych sierot. Nie wiem, gdzie spędziłybyśmy tę zatrważającą noc, gdyby nie pani Grażynka. Była jedyną trzeźwą osobą, która się zgodziła nami zaopiekować. Podpisała jakiś papierek podsunięty przez funkcjonariuszy i wzięła nas pod swoje skrzydła. Nie wypowiedziała wzniosłych słów pocieszenia. Zrobiła jednak coś, czym odczarowała przygnębiające oblicze śmierci. Pozbyła się z domu wszystkich gapiów, a potem poprosiła mnie o szczotkę do włosów. Kiedy spełniłam prośbę, usiadła obok zmarłej matki i delikatnie zaczęła czesać jej włosy. Każdy kosmyk traktowała z taką uważnością, jakby trzymała w dłoniach jedwabne nici. Gdy się uporała ze wszystkimi splątaniami, zabrała się za wygładzanie wieczorowej, eleganckiej sukienki zdobiącej już martwe ciało. Usunęła wszystkie fałdki, po czym wyprostowała nogi rodzicielki niczym troskliwa matka poprawiająca dziecko w trakcie snu. Na sam koniec zapaliła dwie świece stojące na starej komodzie i zaproponowała, że zaparzy herbatę.

Nie sądziłam, że można przejść obok zmarłego ot tak — bez łez, lamentów i wymownych pretensji do losu. Nagle dotarło do mnie, że coś jednak przeoczyłam. Matka wysłała mi pewien sygnał, który wzięłam za dobrą monetę, zamiast dostrzec w nim zwiastun nieszczęścia. Zdziwiłam się, gdy ujrzałam ją w szykownej kreacji, a jednocześnie się ucieszyłam, bo ten widok napawał dumą i zachwytem. Myślałam, że znów chciała się poczuć piękna. Jej szata odwróciła moją uwagę od niezgłębionej pustki i paraliżującej niemocy. Nie przeszkodziłam w realizacji okrutnego planu. Miałam nadzieję, że najsmutniejsza kobieta, jaką znałam, poczuła się wreszcie szczęśliwa.

— Co z nami będzie? — zapytałam panią Grażynkę.

— Pan Bóg ma was w swojej opiece — zapewniła. — Na pewno wszystko sobie dobrze zaplanował.

W tamtej chwili się zastanawiałam, czy zazdrościć tej poczciwej kobiecie niezłomnej wiary, czy też współczuć z powodu dziecięcej naiwności. Na pewno miałam wobec niej duży dług, bo pokazała, że nie trzeba się bać śmierci. Można ją oswoić.

A Stwórca? Rzeczywiście miał pewien plan. Znalazł kogoś, kto się zgodził nas przygarnąć. Miałyśmy sporo szczęścia, bo nie trafiłyśmy do „bidula”. Nowy dom zaofiarowała nam dalsza kuzynka matki, o której istnieniu nawet nie wiedziałam. Na szczęście ona wiedziała o naszym. Wolałam się przeprowadzić na drugi koniec kraju, niż trafić do miejsca zatrutego zbiorową tęsknotą i poczuciem odrzucenia. Sierociniec kojarzył mi się z pozbawionymi nadziei twarzami przyklejonymi do mokrych szyb, dziurawymi skarpetkami i stołówkowym jedzeniem. Tylko przymus mógł zatrzymać mnie w tak przytłaczającym miejscu. Jeśli nie mogłam mieć rodziców, to pragnęłam chociaż kawałka ogrodu, maleńkiego pokoiku i ustronnego zakątka dla bonsai. Tak się prezentowała nowa wizja szczęścia. Dostałam więcej, niż chciałam, bo nie dość, że znalazłam azyl dla siebie i drzewek, to w dodatku nauczono mnie zupełnie nowej definicji miłości.

Ciocia Anastazja wyróżniała się na tle wiejskich kobiet uwięzionych w hermetycznej konserwie sztywnych poglądów i patriarchalnego ładu. Jej nietypowe imię współgrało z oryginalnym stylem bycia. Ubierała się jak Cindy Lauper, malowała usta czerwoną pomadką i często uśmiechała się do ludzi bez powodu. Konformiści mieli ją za dziwaczkę tylko dlatego, że się nie wstydziła własnych pragnień i wiernie za nimi podążała. Przekuła pasję w dochodowy biznes, czym bardzo się naraziła sfrustrowanym nieudacznikom — niepojmującym fenomenu jej ręcznie robionych lalek. Nie rozumieli, jak ważną rolę w życiu samotnych dzieci grają zabawki. Wiodła życie, o jakim inni mogli jedynie pomarzyć, stąd często stawała się obiektem drwin i chorej zazdrości. Ludzie dociekali, dlaczego się zdecydowała wziąć do siebie trzy sieroty. W jej odważnej decyzji dostrzegali prawie same zawiłości. Zapomnieli, że niektórzy są zdolni do szczerych i bezinteresownych aktów miłosierdzia.

Zastanawiałam się, czym się kierowali samozwańczy specjaliści od cudzych losów. Czy byli tylko nieświadomymi, emocjonalnymi kalekami? A może wyrachowanymi ignorantami? Jak bardzo trzeba być ślepym i głuchym na pragnienia drugiego człowieka, by nie zauważyć szczerego uśmiechu na twarzy i nie usłyszeć słów pełnych nadziei? Ciocia Anastazja nie miała własnych dzieci. Paradoksalnie, nieszczęście, które spadło na mnie i siostry, dla niej okazało się błogosławieństwem z nieba. Kiedy my straciłyśmy matkę, ona otrzymała w darze aż trzy istotki do kochania. W moich oczach mieniły się iskry smutku, a w jej spojrzeniu gościł blask nadziei. Pewnie nieprędko dowiedziałaby się o tragicznej śmierci w rodzinie, gdyby nie wpadła na pomysł, że spędzi noworoczny urlop nieopodal naszej wsi. Nie potrafiła wskazać powodu, który skłonił ją do świętowania w tych stronach. Nie rozumiała też, dlaczego w trakcie zimowego spaceru wyjątkowo przeczytała żałobną treść, choć zawsze omijała klepsydry szerokim łukiem.

Od samego początku nastawiła się do mnie i bliźniaczek na tak, czego nie mogłam powiedzieć o materialnych komponentach naszego mikroświata, którym mówiła stanowcze „Nie!”. Przywykła do pięknych zapachów i miłych widoków, stąd drażniły ją sprane ciuchy, szara pościel i wszechobecny zapach stęchlizny. Nie kryła awersji do brzydoty, ale wyrażała ją w subtelny sposób, niewzbudzający poczucia odrzucenia. Prędko zdobyła moje zaufanie i nigdy go nie wystawiła na próbę. Przed wyprowadzką powiedziała, że prawdziwy dom to ten, który przyprawia nas o szybsze bicie serca. Zapewniła, że pewna cząstka mnie pozostanie w rodzinnej wsi już na zawsze. Miała rację. Nigdy nie zapomniałam o swoich korzeniach. Nie da się odciąć od miejsca, które zabrało ci tak wiele, a dało jeszcze więcej.

Grzesiek pojawił się na pogrzebie, ale nie zamieniliśmy ze sobą nawet słowa. Po ceremonii zniknął i — jak się później dowiedziałam — pojechał prosto do stolicy. Widziałam smutek w jego oczach. Ludzie jego pokroju mimowolnie absorbują ból i dźwigają na barkach zło tego świata. Zawsze odnajdują w sobie siłę na kolejne krzyże, jakby odpowiedzialność za losy przyszłych pokoleń spoczywała wyłącznie na nich. Wyglądało jednak na to, że moja tragedia była dla niego brzemieniem nie do udźwignięcia.

Żałoba zmienia człowieka. Rządzi się swoimi prawami i zezwala na wszystkie chwyty. Jedni płaczą, inni się nerwowo śmieją, chcąc uciec od przykrych emocji. Mijały tygodnie, a ja z każdym dniem coraz mniej rozumiałam decyzję rodzicielki. Krok po kroku wyzbywałam się pozytywnych uczuć względem tego, co żyje i co czuje. Nie byłam ani nerwowa, ani agresywna. Stałam się niedostępna, posługiwałam się zatem jedną z najgorszych możliwych tortur. Przestałam odbierać telefony od Grzegorza i reagować na prośby dziewczynek o wspólną zabawę. Ciocię Anastazję zbywałam wymuszonymi równoważnikami zdań. Rozpoczęłam powolny i okrutny proces autodestrukcji. Jeśli życie stało się dla matki prawdziwym koszmarem, to dlaczego dla mnie miałoby pozostać radosne? Miewałam chwile, kiedy chciałam umrzeć, tak jak ona, ale ostatecznie zawsze brakowało mi odwagi na desperacki krok. Nie sądziłam, że niszczenie bliskich relacji przyjdzie z taką łatwością. Uzależniłam się od wbijania szpilek w bijące serca. Musiałam jakoś zagłuszać palący wstyd trawiący wnętrzności po każdej napaści wymierzonej w bliskich. Im mocniej raniłam, tym trudniej przychodziło pohamować niszczycielskie żądze.

Gdy opuszczałam rodzinny dom, ciocia Anastazja pozwoliła mi wziąć ze sobą to, co zechcę. Wydawało mi się, że niczego już nie pragnę, aż nagle przypomniałam sobie o księgozbiorze matki. Wiele razy chciałam przeczytać romanse, skrywane w oszklonej zamykanej witrynie. Czasami zostawiała kluczyk w zamku, a ja korzystałam z okazji i przetrząsałam jej biblioteczkę z uporem grabieżcy poszukującego cennego łupu. Nie miałam odwagi, żeby zabrać ukradkiem jakąś książkę dla dorosłych i przeczytać w tajemnicy. Oglądałam jedynie piękne okładki i dotykałam pożółkłych stronic pachnących starym papierem. Aż nadszedł dzień, kiedy te wszystkie perły literatury znalazły się w zasięgu moich rąk i mogły choć na chwilę wyrwać mnie z sideł marazmu. Zapakowałam je starannie do dwóch dużych kartonów. Nie fascynowały i nie kusiły jak dawniej, ale nie były też zupełnie obojętne. Wiedziałam, że już zawsze będą przywodziły mi na myśl kobietę, dla której dzieci okazały się niewystarczającym powodem, by na rozstaju dróg wybrać ścieżkę istnienia.

Stare pudła leżały i kurzyły się w moim nowym pachnącym pokoju przez kilka miesięcy. Pod koniec czerwca dwa tysiące pierwszego roku uznałam, że pora okazać książkom odrobinę szacunku i poukładać je na eleganckim dębowym regale przylegającym do śnieżnobiałej ściany. Gdy wyciągnęłam pierwszą powieść, od razu pożałowałam, że tak długo trzymałam literackie księżniczki w niewoli. Chciały być podziwiane i konkurowały między sobą powabnymi słowami, a ja nie poświęciłam im wcześniej należytej uwagi. Eliminowałam to, co dobre i przyjemne, a miłość wyzwalała we mnie pogardę. Uważałam, że na nią nie zasługuję i lekceważyłam ludzi żywiących do mnie pozytywne uczucia. Jednakże ci, którzy mnie kochali, nie chcieli się poddać tak łatwo i przywdziewali niewidzialne pancerze chroniące przed moją apatią i wyobcowaniem. Grzesiek walczył do samego końca, nie zważając na ciche dni. Miał pod górkę, bo nie mógł ukoić mnie swoją obecnością i ciepłym dotykiem. Posługiwał się jedynie słowami, które odpierałam dzielnie niczym wojownik osłaniający się tarczą przed strzałami. Zamierzał przyjechać do mnie na ferie, ale stanowczo się temu sprzeciwiłam. Unikałam dobrych emocji jak diabeł święconej wody, a więc nie mogłam dopuścić do siebie szczerych spojrzeń i czułych dłoni, bo wyleczyłyby mnie z traumy, z którą się nie zamierzałam zbyt prędko rozstawać. Chciałam ukarać siebie za to, że nie ocaliłam rodzicielki przed cierpieniem. A byłam przecież tuż obok niej…

Pewnego lipcowego poranka Grzegorz zadzwonił i ogłosił kapitulację. W pierwszej chwili pomyślałam, że się poddał, bo nie miał siły znosić kolejnych aktów obojętności, ale prędko się okazało, że zrezygnował ze zgoła innego powodu.

— Z mamą nie jest najlepiej — wyznał.

— Co się stało?

— Kręgosłup… Wystąpiły jakieś komplikacje. Przestała chodzić — mówił pośpiesznie.

— O, Boże…

— Lekarz powiedział, że do końca życia będzie jeździła na wózku.

— To niesprawiedliwe!

— Tylko się nie waż mną zamartwiać. Musisz zadbać o siebie. Świat na pewno kiedyś o tobie usłyszy. Jestem tego pewien.

— O mnie?

— A znasz drugą tak dzielną dziewczynę?

— Nie jestem silna…

— Uważam inaczej. Ludzie sukcesu często mają tragiczne biografie. Walczą o marzenia do samego końca. Zresztą sama się przekonasz za kilkanaście lat — odparł pogodnie.

— Będziesz teraz pomagał mamie — zmieniłam temat.

— Znasz mnie. Wiesz, jak postąpię — oznajmił tym razem ponuro.

— Wiem. Na twoim miejscu zrobiłabym to samo.

Nie spotkaliśmy się więcej. Nasze telefoniczne rozmowy przestały oscylować wokół wspólnych planów i zaczęły się skupiać na tym, jak żyć bez siebie i nie zwariować. Oboje zaczęliśmy sabotować ten związek, ale żadne nie miało wystarczającej odwagi, by się odwrócić i udać we własnym kierunku. Wszystkie znaki na niebie i ziemi wskazywały, że zbudowaliśmy więź bez przyszłości, a jeśli „jutro” nie chciało widzieć nas razem, to „dzisiaj” musiało się z tym pogodzić. Postanowiliśmy, że każde pójdzie w swoją stronę. Zerwanie wydawało się najlepszym rozwiązaniem. Mój chłopak planował studia, a ja — mimo że poznałam słodycz prawdziwej miłości — wciąż byłam bezbronnym dzieckiem i nie mogłam w pełni o sobie decydować. To nie miało prawa się udać.

Pan Waldemar Zieliński nieświadomie dopomógł naszemu rozstaniu. Na początku sierpnia zmienił operatora sieci komórkowej i mój numer przestał działać. Obiecałam Grzesiowi, że jak tylko kupię nową kartę SIM, napiszę do niego SMS-a, ale nie dotrzymałam słowa. Uważałam, że właśnie trafiła się szansa na trwałe zerwanie kontaktu. Losy naszej relacji zależały wyłącznie ode mnie. Posłuchałam głosu rozsądku i wybrałam samotną podróż. Mój chłopak zasługiwał na kogoś, kto będzie blisko, gdy inni się odsuną na bezpieczną odległość — do sfery wolnej od smutku. Chciałam być jego podporą, ale reżyser życiowego spektaklu nie uwzględnił mojej kandydatury. Walka ze Stwórcą nie miała żadnego sensu. Zawsze stawiał na swoim.

Nie wiem, jak się potoczyły losy ukochanego. Wiele razy wybierałam jego numer, ale nigdy nie nacisnęłam klawisza z zieloną słuchawką. Konsekwentnie trzymałam się swojego postanowienia, jakby od jego realizacji zależały dalsze losy świata. Zabijałam wszelkie wątpliwości skłaniające do refleksji nad tą decyzją. Uważałam, że pierwsza myśl jest zawsze najlepsza i trzeba być jej wiernym do samego końca.

Na początku męczyłam się okrutnie. Z niecierpliwością oczekiwałam na zachody słońca, łudząc się, że przybliżą mnie do zapomnienia. Wschody natomiast przypominały o wszystkim, od czego pragnęłam uciec, i wywlekały na światło dzienne brudy minionego dnia. Nie mogłam się jednak oglądać za siebie w nieskończoność, bo kolejne poranki stawiały przede mną coraz to nowe wyzwania. Musiałam jakoś oszukiwać duszę i ciało, dając złudne poczucie bezpieczeństwa. Skupiłam się na poznawaniu walorów miasta — dalece różniącego się od wiejskiej aury, którą doszczętnie przesiąknęłam przez ostatnie lata. W wolnych chwilach nadrabiałam czytelnicze zaległości, otaczałam troską bonsai i uczyłam się w lokalnej oranżerii dającej namiastkę ogrodu. O swoim życiu mogłam powiedzieć wiele, ale nie to, że było przewidywalne.

We wrześniu dwa tysiące pierwszego na jaw wyszły fakty, których wielu ludzi w mojej sytuacji pewnie wolałoby nie poznać. Źródło prawdy przez cały czas znajdowało się w zasięgu moich rąk, ale go unikałam i deprecjonowałam jego nieocenioną wartość. Pismo święte — bo o nim mowa — kurzyło się, stojąc w jednym rzędzie z pikantnymi powieściami erotycznymi. Kiedyś często po nie sięgałam, ale gdy straciłam rodziców, uznałam, że święta księga przestała zasługiwać na uwagę. Ludzie mają to do siebie, że lubią powroty do starych miejsc, smaków dzieciństwa czy ulubionych zabawek.

To był słoneczny dzień, zachęcający do połykania soczystych słów na świeżym powietrzu. Wybrałam miejski park — pełen sędziwych drzew i urokliwych zaułków dla zakochanych. Usiadłam w cieniu i zamierzałam nasycić zmysły Słowem Bożym. Chciałam powrócić do ulubionych fragmentów, które niejednokrotnie wyrywały mnie z otchłani nicości i pozwalały spojrzeć na wiele spraw przychylniejszym okiem. Postanowiłam rozpocząć lekturę od hymnu o miłości, którego ciepła treść zawsze głaskała mnie czule po głowie i rozpalała w sercu ogień nadziei. Gdy otworzyłam Pismo na właściwej stronie, ujrzałam plik luźnych kartek zapisanych drobnym maczkiem. Gwałtownie je chwyciłam i zagłębiłam w ich treść.

Poznałam tajemnicę, która pogruchotała moje myśli i pokiereszowała uczucia jak zbir dążący do celu po trupach. Wiele razy się zastanawiałam, czy dalsze życie wyglądałoby tak samo, gdybym tamtego dnia nie zatęskniła za wizją miłości według świętego Pawła.

Jeśli to czytasz, Paulina, to wiedz, że chciałam zabrać swoje sekrety do grobu, ale coś mnie przed tym powstrzymało. Nie bez powodu ukryłam list w Biblii. Wiedziałam, że pewnego dnia po nią sięgniesz, bo zawsze wierzyłaś „Temu na górze” szczerze i bezwarunkowo — czego ja nie potrafiłam.

Pewnie setki razy poszukiwałaś odpowiedzi na pytanie, dlaczego podążyłam najgorszą drogą z możliwych. Muszę Cię zaskoczyć — ścieżka, którą obrałam, dla mnie była najlepszą opcją.

Jutro odejdę bezpowrotnie i jest mi z tym dobrze. Do pewnych ciężarów nie można się przyzwyczaić, a nawet nie powinno. Jestem przekonana, że po drugiej stronie będzie mi lepiej niż tu, na ziemi. Muszę odpokutować za grzechy, a doczesna kraina mi na to nie pozwala.

Nie wiem, od czego zacząć…

Ambona… Nie pozwoliłam Ci tam wchodzić. Wymyśliłam dziwaczną regułę dwóch godzin i zapewniłam, że powstała dla Twojego dobra. W rzeczywistości próbowałam uciszyć własny strach, który nie pozwalał zaznać spokoju. Bałam się, że pewnego dnia stracę i Ciebie.

Po przeprowadzce na wieś często chodziłam na samotne spacery do lasu. Podczas jednego z nich poznałam Jędrka. Był leśniczym uchodzącym za wzór męża i ojca. Różnił się od Romana pod każdym względem. Niski, ale muskularny. Mądry, dowcipny, czuły. Miał w sobie wszystkie cechy, których potrzebowałam. Nie przeszkadzało mi, że ślubował miłość innej kobiecie. Sama przecież byłam mężatką. Połączyło nas płomienne uczucie, jakie się zdarza w życiu tylko raz. Musieliśmy je ukrywać przed światem, choć dyskrecja nie jest domeną zakochanych ludzi. Po kilku miesiącach miłosnych schadzek zaszłam w ciążę. Błogosławiony stan w pierwszej chwili mnie przeraził, ale niepokój prędko ustąpił miejsca pewności, że wszystko się ułoży, bo pokochałam najcudowniejszego mężczyznę na ziemi. Ktoś taki nie mógł zostawić mnie samej w tak ważnym momencie. Wiedziałam, że nie będzie łatwo, bo budowaliśmy własne szczęście na cudzej krzywdzie. On oszukiwał swoją piękną żonę, która nie dała mu najmniejszego powodu do zdrady. Ja — wręcz przeciwnie — potrafiłam wskazać setki argumentów usprawiedliwiających niewierność, ale żaden nie był na tyle mocny, by w pełni uwolnić mnie od palącego poczucia winy. Ciężkie grzechy nigdy nie pozwalają o sobie zapomnieć, a cudzołóstwo pozostanie rozpustą, nawet jeśli złożyło się przysięgę niewłaściwej osobie.

Zawsze się brzydziłam zdradą, ale nigdy miłością, a to właśnie ona popchnęła mnie w zakazane ramiona. Jak każdy chciałam kochać i być kochaną. Moim pragnieniom stało się zadość. Jędrek nie zadawał pytań, nie próbował mnie zmieniać, a nawet zaakceptował moją dualistyczną wizję świata, gdzie szczęście przeplatało się z pechem, piękno ze szpetotą, dobro z nikczemnością, a radość z depresją. W przeciwieństwie do pozostałych rozumiał, że nie przepadam za wsią, a jednocześnie uwielbiam las i ogród. Potrafił okazywać oczywiste uczucia w nietuzinkowy sposób. Nie zadowalał się prostymi słowami i banalnymi gestami. Często powtarzał, że ktoś, kto prawdziwie kocha, ma bujną wyobraźnię. Chciałam dotrzymywać mu kroku i pakować prozę naszego życia w złote papierki, dlatego nie mogłam powiedzieć prosto z mostu, że zostanie ojcem. Musiałam wymyślić coś oryginalnego. Nie zamierzałam zwlekać z przekazaniem dobrej nowiny, ale też nie mogłam się nią podzielić od razu. Musiałam poczekać do weekendu, kiedy Romek pójdzie na fuchy, a żona Jędrka weźmie dodatkowy dyżur w szpitalu.

Dwunastego października tysiąc dziewięćset osiemdziesiątego szóstego świeciło słońce. Włożyłam śliczną sukienkę w czerwone maki. Pewnie ciężko w to uwierzyć, ale była przed kolana. Zaproponowałam Jędrkowi spacer znajomą ścieżką. Znasz ją tak dobrze…

To miała być niespodzianka. Wyjątkowe wieści zasługiwały na piękną scenerię. Pewnie większość kobiet wybrałaby na tę okoliczność jakąś dobrą restaurację, ale nie ja. Znałam tylko jedno miejsce, gdzie mój leśniczy mógł się poczuć naprawdę wolny i szczęśliwy. Ambonę — drugi, a może nawet pierwszy dom mojego ukochanego. Czasami mnie tam zabierał. Żartował, że to najpiękniejszy pałac w okolicy. Sama nie wiem, po co to piszę… Czy rzeczywiście każda prawda musi być wypowiedziana? Mam nadzieję, że tak.

Chciałam zrobić mu niespodziankę. Miał na zawsze zapamiętać chwilę, kiedy się dowiedział, że w moim ciele zaczęło bić drugie serce. Planowałam dać Twojemu tacie figurkę przedstawiającą maleńką sarenkę. Czekała w torebce na odpowiedni moment, ale ten nie nastąpił… Wydarzył się dramat, zbyt absurdalny, by jakiś reżyser odważył się przenieść go na teatralną scenę.

Wspięłam się na tę przeklętą ambonę. To, co tam ujrzałam… W drewnianej budce leżał mężczyzna. Nie ruszał się. Nad jego ciałem brzęczał rój much. Wiedziałam, co to oznacza. Wystraszyłam się i straciłam równowagę. Zaczęłam bezwładnie spadać. Myślałam, że to koniec, ale wyszłam z tego bez szwanku. Runęłam na Jędrka i przydusiłam go swoim ciężarem. Być może przeżyłby koszmarny wypadek, gdyby nie uderzył głową w kamień. Próbowałam go reanimować, ale nie dawał żadnych znaków życia. Liczyłam na cud, a mojej złudnej nadziei nie studziła nawet rosnąca plama krwi, którą łapczywie wchłaniało suche runo.

Gdy się zaczęło ściemniać, zrozumiałam, że muszę wracać. Jeśli nie dla siebie, to dla Ciebie. Serce się jednak buntowało przed pożegnaniem i nie pozwalało odejść. Nagle usłyszałam pijacki bełkot. Szok sprawił, że zupełnie zapomniałam o mężczyźnie z ambony. Dotarło do mnie, jak bardzo się pomyliłam, stwierdzając zgon na podstawie bezruchu i obecności insektów. Zbyt pochopnie postawiłam na nim krzyżyk. Kiedy ja rozpaczałam, on spał jak zabity, a minuty spędzone w objęciach Morfeusza przybliżały go do trzeźwości. Zrozumiałam, że muszę uciekać. Pijus się przebudził, a ja nie mogłam pozwolić, żeby mnie zobaczył na miejscu tragedii. Romans stał się sekretem z gatunku tych, które za wszelką cenę trzeba zachować dla siebie. Potrzebowałam wsparcia, a Ty zasługiwałaś na pełną rodzinę. Jeszcze tego samego dnia powiedziałam Romkowi o ciąży. Nie posłużyłam się żadnymi wzniosłymi słowami ani romantycznymi metaforami, tylko wyłożyłam mu kawę na ławę. Rzuciłam krótkie „Zostaniesz ojcem”.

Mijały tygodnie, miesiące, lata, a ja wciąż obwiniałam siebie za to, co się stało. Rozsądek podpowiadał, że niesłusznie pielęgnowałam wyrzuty sumienia, ale serce nie było już tak łaskawe i nie pozwalało zapomnieć o nieszczęściu — zrodzonym z mojego błędu.

Pewnego dnia przeczytałam historię świętej Faustyny i postanowiłam wkroczyć na ścieżkę pokuty. Po długich poszukiwaniach udało mi się kupić kolczatkę, która została nieodłączną towarzyszką mojej niedoli. Lubiłam ból fizyczny, bo tylko on neutralizował katorgę duszy. Pozwalał na chwilę zapomnieć o tym, czego nie umiałam trwale wymazać z pamięci.

Śmierć Jędrka została uznana za nieszczęśliwy wypadek.

Powinnaś wiedzieć o czymś jeszcze… Kiedy następnym razem odwiedzisz znajomy las, przyjrzyj się dobrze skale, która tam stoi. Znajdziesz napis. Wyryły go dzieci Twojego taty. Zosia i Tomek. Oboje wyprowadzili się razem z matką zaraz po tragedii. Nie wiem, gdzie zamieszkali. Może kiedyś Wasze drogi się zejdą?

Jeśli chodzi o Romka, to przepraszam Cię za niego… I za siebie też. Byliśmy kiepskimi rodzicami. I wiesz co? Wszystkie trzy zasłużyłyście, żeby się od nas uwolnić.

Więcej grzechów nie pamiętam…

Jutro mnie już nie będzie. Zastanawia mnie tylko, czy to ja jestem zbyt słaba, by dalej żyć, czy ten świat jest zbyt niegościnny, bym mogła tu dłużej pozostać. Nieważne…

Kochałam Was, ale nie umiałam kochać siebie.

Twoja mama

Nie podzieliłam się z nikim treścią tego listu. Rodzicielka miała rację. Niektóre sekrety lepiej zabrać ze sobą na tamten świat.

Jedyny ojciec, którego znałam, to ten, który mnie wychował.

Przyrodniego rodzeństwa nie dane mi było poznać. Nawet ich nie szukałam.

Rozdział 29
Kochasz go?

Dwadzieścia lat później, Warszawa

— Cześć, Paulina. Przepraszam za spóźnienie. Nieszczęsne korki… — oznajmiła Roksana, młoda dziennikarka z licznymi sukcesami na koncie.

— Spokojnie. Znasz moje podejście do życia. Nie znoszę pośpiechu — odparłam z uśmiechem.

— Pewnie się domyślasz, o co chcę cię zapytać…? — wydukała niepewnie.

— Jeśli o pierwszy tom książki, to mogę powiedzieć tylko jedno. Jest doskonały.

— Naprawdę?

— Tak. Jestem szczerą osobą. Długo się zastanawiałam, czy warto wywlec na światło dzienne tyle brudów, ale mnie przekonałaś. Jak widać, zaufałam właściwej osobie.

— Jestem taka szczęśliwa! Nie wiem, co powiedzieć — zapiszczała z radości i spontanicznie mnie uścisnęła. — A te fragmenty… Mają zostać? — zapytała.

— Które?

— No, wiesz… Te… no…

— Roksi, ile ty masz lat? — zaśmiałam się. — Masz na myśli te o masturbacji?

— Tak… — odparła nieporadnie.

— Niech zostaną.

— Jesteś tego pewna?

— Jeśli usuniemy wszystkie kontrowersyjne detale, to wyjdzie nam papierowa bohaterka. A ja jestem kobietą z krwi i kości.

— Masz rację.

— A słowo „serce”? Przewinęło się na kartach biografii ponad sto razy.

— A znasz jakiś dobry synonim dla tego rzeczownika? Czy można zastąpić go jakimś innym wyrazem?

— Raczej nie…

— Wykonałaś dobrą robotę. A mimo to ciągle szukasz jakichś niedociągnięć.

— Już nie będę. Obiecuję. Chociaż…

— Chociaż? — zapytałam z nutą irytacji.

— Muszę o to zapytać. Czy bliźniaczki powinny poznać prawdę?

— Już ją poznały…

— Jak to?

— Olka i Hanka zawsze wścibiały nos w nie swoje sprawy. Przeczytały mój pamiętnik od deski do deski.

— Powinnam była się domyślić. A swoją drogą… Ludzie potrzebują tej historii. Niektórzy będą się w niej doszukiwali wyłącznie sensacji, ale znajdą się i tacy, którym twoja opowieść posłuży za drogowskaz. Dla mnie jesteś współczesnym kobiecym autorytetem.

— I vice versa. Nikt nie pisze równie realistycznie, a zarazem plastycznie jak ty.

— Dziękuję. Usłyszeć takie słowa od ciebie… — Jej głos zadrżał.

— Liczę, że na premierze napijemy się razem szampana.

— À propos premiery, chciałbym polecić ci pewnego fotografa. Specjalizuje się w sensualnych portretach. Uwielbia naturalne, niewymuszone piękno. To będzie twój dzień i trzeba go jakoś uwiecznić. Nie pożałujesz. Pan fotograf jest nieziemsko przystojny. Szkoda, że aktualnie nie szuka nikogo. Niedawno się rozwiódł.

— Oj, Roksanka — zaśmiałam się. — Gdybyś nie potrafiła świetnie pisać, to zasugerowałabym ci pracę w handlu. Posiadasz cudowny dar przekonywania.

— Czy to był komplement? — zapytała z rozbawieniem.

— W rzeczy samej.

— Tak sobie pomyślałam…

— Mam się zacząć bać?

— Może mógłby się pojawić na dzisiejszym koncercie?

— Masz na myśli przystojnego, rozwiedzionego fotografa? Widzę, że wpadł ci w oko. Chętnie ocenię, czy jest tak oszałamiający, jak go przedstawiasz.

— Rozumiem, że to odpowiedź twierdząca?

— Nie umiem ci odmówić. Powiedz, żeby twój przystojniak zrobił kilka zdjęć naszym muzykom. Przekonam się, co potrafi i zdecyduję, czy zaproszę go na premierę książki.

— Nie zawiedziesz się. Prawie całe życie pracował we Włoszech. Fotografował znane modelki.

— Mam wrażenie, że tak cię oczarował, że najchętniej sama byś mu zapozowała.

— Takich jak ja pewnie ma na pęczki.

— Chyba żartujesz! Stoi przede mną jedna z najlepszych dziennikarek w kraju. To on powinien kombinować, jak się z tobą umówić.

— Nie wiem, jak ty to robisz, ale wszędzie widzisz pozytywy.

— Można się tego nauczyć. Kiedyś byłam królową smutku… — westchnęłam. — Miło się rozmawia, ale musimy powoli kończyć. Sala się sama nie przygotuje na dzisiejszy event.

— Jasne, rozumiem. Do zobaczenia wieczorem. Byłabym zapomniała… Wybrałaś już tytuł biografii?

— Tak. „Patolka”.

— Wiem, że nie masz już czasu, ale możesz mi wytłumaczyć, dlaczego „Patolka”? Aż tak utkwiły ci słowa sfrustrowanej nauczycielki polskiego?

— Kiedyś martwiłam się tym, co ludzie myślą na mój temat, ale już dawno się wyleczyłam z tej przypadłości. Ja po prostu się nie wstydzę swojego pochodzenia… Poza tym chcę udowodnić, że złe początki nie wróżą pesymistycznego końca. Moje życie jest tego dowodem. Stąd ten tytuł.

***

Kilka godzin później włożyłam długą czarną suknię wieczorową i horrendalnie drogie szpilki. Dostałam je w prezencie od producenta, ale jak wiadomo — nie ma nic za darmo. Musiałam je zakładać na wyjątkowe okazje, a z racji zawodu miałam ich całkiem sporo. Kilka lat wcześniej mogłam jedynie pomarzyć o tak ekskluzywnych butach, ale kiedy się stałam ich prawowitą właścicielką, zrozumiałam, jak iluzoryczne są nasze pragnienia. Po kilku godzinach na dziesięciocentymetrowych słupkach stopy błagały o litość, a ja przeklinałam człowieka, który wpadł na pomysł stworzenia tak niewygodnego obuwia. To zabawne, ale uwierające pantofle pozwoliły mi zrozumieć, na czym polega paradoks dzisiejszych czasów. Ciągle chcemy więcej, a kiedy to dostaniemy, zaczynamy tęsknić za tym, co zostawiliśmy za sobą. Nagle odkrywamy, że równie denerwujące jest poszukiwanie kluczy w torebce za tysiąc złotych, jak i w tej za sto. Szybkie samochody też się psują, a duże mieszkania oznaczają większą przestrzeń do sprzątania. Tylko miłości wciąż nam brak — bez względu na to, czy nasz budżet jest pod czy nad kreską.

Koncert muzyki filmowej miał się odbyć w niezwykłym miejscu, bo w mojej oranżerii liczącej prawie dwa tysiące metrów kwadratowych. W jej szklanych ścianach hodowałam bonsai, palmy, cytrusy i egzotyczne rajskie kwiaty, a raz w tygodniu urządzałam muzyczną ucztę na światowym poziomie. Moje botaniczne królestwo odwiedzały znane i szanowane persony. Gościłam monarchów kilku krajów europejskich, wielu ambasadorów i dyplomatów, polityków najwyższego szczebla i celebrytów. Ludzie kochali instrumentalne widowiska i towarzyszące im iluminacje świetlne, które zamieniały olbrzymią palmiarnię w baśniową krainę przywołującą dziecięce fantazje. Chciałam dawać innym szczęście i osiągnęłam cel. Jeśli ktoś opuszczał moją roślinną krainę ze łzami w oczach, wynikały one wyłącznie ze wzruszenia.

Po studiach ogrodniczych nie wróżyłam sobie wielkiego sukcesu. Nic nie wskazywało, że wiedza o roślinach, a w szczególności o bonsai, przyniesie ogromną sławę, a w związku z tym — spore pieniądze. Stałam się jednak rozchwytywaną specjalistką w dziedzinie botaniki i cenionym hodowcą, co tylko utwierdzało mnie w przekonaniu, że się znajdowałam na właściwej ścieżce. Nie wiem, kiedy zarobiłam pierwszy milion, bo samodoskonalenie i ciągłe poszerzanie horyzontów pociągały mnie bardziej niż analizowanie zer na koncie. Kochałam to, co robiłam, i poświęcałam się temu bez reszty. Obowiązki zawodowe stanowiły najlepsze remedium na porażki uczuciowe. Dzięki nim nie użalałam się nad sobą, tak jak to robi wiele zranionych kobiet. Jedyny minus mojej profesji polegał na tym, że często się znajdowałam na świeczniku. Otrzymywałam zaproszenia do telewizji śniadaniowych, prośby o udzielenie wywiadu czy wygłoszenie przemowy. W trakcie wystąpień publicznych czułam ogromną tremę, ale otoczenie mnie zapewniało, że wypadałam jak profesjonalistka. Myślę, że kontakt z widownią niejako przyczynił się do mojego sukcesu. Wszystkie koncerty rozpoczynałam słownym wstępem, w którego trakcie rozpływałam się nad niewidzialną więzią łączącą eteryczne dźwięki z delikatnymi liśćmi, zgrabnymi łodygami i tęczowymi kwiatami. Często słyszałam, że opowiadam o roślinach z czułością matki obsypującej pociechy wyszukanymi pochwałami. Nie miałam dzieci, stąd mogłam jedynie wyobrazić sobie, co czuje kobieta, która wydała na świat małą istotę na swój obraz i podobieństwo.

Gdy zdobyłam popularność, dla wielu stałam się obiektem zazdrości. Niejednokrotnie słyszałam od przypadkowych osób, że mam wspaniałe życie. Ludzie dawali mi do zrozumienia, że jeśli posiadłam sławę i pieniądze, to nie powinnam zgłaszać żadnych skarg. Nie wyprowadzałam ich z błędu. Przed każdym koncertem zakładałam elegancką suknię i szpilki, aby w pełni nasycić ciekawskie spojrzenia. Sądząc po gromkich brawach, byłam wiarygodna.

Tego wieczoru przyjechałam do oranżerii wcześniej niż zwykle, bo obiecałam Roksi, że przed koncertem zamienię kilka słów z tajemniczym fotografem. Zastanawiałam się, czy młoda dziennikarka nie przeceniała aby jego umiejętności, bo nawet się nie kryła z tym, że był w jej typie. Spojrzałam w wielkie lustro i ujrzałam kobietę, która pomimo wielu braków czuła się spełniona. Pomalowałam usta czerwoną pomadką i poprawiłam niesforne kosmyki. Lubiłam, kiedy goście oglądali mnie w eleganckim wydaniu, bo pasowało do wytwornych uczt muzycznych.

Mieliśmy się spotkać o dziewiętnastej w moim biurze. Roksana zjawiła się punktualnie w towarzystwie wysokiego, muskularnego mężczyzny w okularach przeciwsłonecznych.

— Paulina, to jest Levi Imago. Poznajcie się.

— Kamil? — wydukałam niepewnie, jakbym zobaczyła jakąś zjawę.

— We własnej osobie — zażartował. — Tyle lat… Wypiękniałaś jak łabędź — oznajmił zawadiacko i zdjął czarne ray-bany.

— Komplement od siedmiu boleści — bąknęłam z przekąsem. — Myślałam, że artyści mają bardziej wyszukaną bajerę i oryginalne pseudonimy.

— Na pewno nie są tak lubieżni, jak ich malują.

Onieśmieliło mnie to spotkanie. Przykre wspomnienie powróciło jak bumerang. Zamierzałam jednak zachowywać się tak, jakby nigdy do niczego nie doszło.

Jak na złość, Roksi czmychnęła ukradkiem i zostawiła mnie sam na sam z dawnym oprawcą. Nie mogła wiedzieć, że do poukładanego życia klientki wpuściła wilka w owczej skórze. Ufałam jej, ale nie na tyle, aby poznała prawdziwe imiona bohaterów mojej historii. Tylko ja miałam czuć odrazę do mężczyzn o imieniu Kamil. Roksi i czytelnikom przekazałam awersję do Adamów.

— Co słychać? Jak rodzice… Co u… — przerwałam niespodziewanie, bo nagle zrodziła się we mnie obawa, że usłyszę niewygodną prawdę na temat swojej dawnej i jedynej miłości.

— U Grzegorza? — dokończył za mnie. — To prawdziwa figura. Prowadzi badania dla POLSY.

— Nie wiedziałam. Media rzadko rzucają nazwiskami naukowców. Wolą pisać o celebrytach. Przykre…

— Za to ciebie chyba nikomu nie trzeba przedstawiać.

— Sława to efekt uboczny mojej pracy. Nigdy nie miałam na nią parcia. Powiedz lepiej, co cię skłoniło do robienia zdjęć… Ty i fotografia to raczej dziwny duet.

— Imałem się różnych zajęć. Kilka lat byłem w Stanach i próbowałem rozkręcić własny biznes. Zaliczyłem klapę i wróciłem. Zdjęcia to moja nowa pasja.

— Nowa pasja? — zapytałam podejrzliwie. — A ja myślałam, że cykasz fotki top modelkom.

— Podkoloryzowałem nieco swoją historię. Pewnie nie znalazłabyś miejsca w grafiku dla podrzędnego artysty.

— Dla podrzędnego artysty pewnie nie, ale dla znajomego z młodych lat… A mama? Jak się czuje? — zmieniłam temat.

— Zmarła dwa lata temu. Grzesiek opiekował się nią długi czas, bo była przykuta do wózka.

— Cały on.

— Za to ojciec nie folguje i przeżywa drugą młodość. Zrobił dzieciaka jakiejś małolatce i teraz się bawią w dom.

— Życie…

— Nie jesteś ciekawa, jak sprawy sercowe Grzesia?

— Pewnie ma żonę i dzieci — odparłam niedbale.

— Pudło. Kawaler do wzięcia — odparł ironicznie. — Miał jakieś krótkie związki, ale szybko mówił pannom „do widzenia”. Jak się pomaga chorej matce, to brakuje czasu na randki.

— No tak…

— Nie wiesz nawet, jak bardzo chciałem porozmawiać z tobą w cztery oczy. Wtedy… — wydukał niezdarnie.

— Nie ma żadnego wtedy — rzekłam stanowczo.

Domyślałam się, do czego zmierzał. Nie chciałam po raz kolejny rozgrzebywać bolesnej przeszłości. Nie zależało mi już na jego przeprosinach.

— Będzie dziś ze mną — bąknął.

— Kto?

— Grzesiek. Długo go namawiałem na ten koncert. W końcu się ugiął, bo powiedziałem, że mamy opijać mój rozwód, i to ja powinienem mieć prawo głosu. On bardzo się boi konfrontacji z tobą. Chyba nigdy się nie odkochał.

— Nie przesadzasz? Byliśmy dziećmi — oznajmiłam z nutą ironii. — Jesteśmy teraz zupełnie innymi ludźmi.

— No właśnie. Byliście dziećmi i ktoś decydował za was. Dziś sami możecie tworzyć rzeczywistość.

— Chyba masz rację — odparłam szczerze.

Gdy Kamil wyszedł wreszcie z biura, sięgnęłam po komórkę.

— Cześć, Ola, nie mogę wpaść do ciebie po koncercie.

— Coś się stało? — zapytała z niepokojem młodsza siostra.

— I tak, i nie. Chcę się z kimś spotkać. To rozmowa nie na telefon.

— Facet?

— Tak — westchnęłam.

— Serce nie sługa — oznajmiła z przekąsem. — Kochasz go?

— Tak. Nieprzerwanie od wielu lat…

Podziękowania

Dziękuję mojej redaktorce Iwonie za obdarzenie „Patolki” cierpliwością i czułością troskliwej mamy.

Wielu tytułuje się redaktorami, nieliczni zasługują na miano rzemieślników słowa.