Stanisława Fleszarowa-Muskat

Lato nagich dziewcząt

Saga

Lato nagich dziewcząt
Zdjęcie na okładce: Shutterstock
Copyright © 1960, 2019 Stanisława Fleszarowa-Muskat i SAGA Egmont
Wszystkie prawa zastrzeżone
ISBN: 9788726288186

1. Wydanie w formie e-booka, 2019

Format: EPUB 2.0

Ta książka jest chroniona prawem autorskim. Kopiowanie do celów innych niż do użytku własnego jest dozwolone wyłącznie za zgodą SAGA Egmont oraz autora.

SAGA Egmont, spółka wydawnictwa Egmont

I

Do Sopotu dotarł przed wieczorem.

Była to godzina deptakowania, pracowitej prezentacji barwnych tkanin i nagich skór, obrumienionych na słońcu. Kolorowy tłum płynął ulicą, przewalał się przez jezdnię, hamował ruch. Grzegorz, prowadząc wóz na pierwszym biegu, przypatrywał się z bliska brązowym łydkom, lśniącym od oliwy ramionom i wszystkim odcieniom pomadki do ust marki „Cutex”. Ogarnęło go zwątpienie, czy Sopot jest naprawdę najidealniejszym miejscem, w którym mógłby pracować i odpocząć trochę w ciągu lata.

Otrzymał zaproszenie do wzięcia udziału w zamkniętym konkursie międzynarodowym na rzeźbę o tematyce młodości. Uważał to za wyróżnienie zmuszające go do największego wysiłku. Równocześnie jednak nie chciał tracić letnich miesięcy, słońca, kontaktu z naturą – uważał zresztą, że jest mu to potrzebne do wytworzenia właściwego nastroju wokół pracy, którą zamierzał podjąć. Dzięki kolegom z Wybrzeża udało mu się uzyskać nieczynną w czasie wakacji pracownię rzeźbiarską, w której również mógł zamieszkać... o ile wojaże zagraniczne i powodzenie stołeczne nie zabiły w nim spartańskich zamiłowań. Tak brzmiało zakończenie listu, na który odpowiedział entuzjastyczną depeszą.

Jechał teraz, by objąć swoją letnią kwaterę. Ponieważ jego protektorzy z nastaniem wakacji porozjeżdżali się gdzieś po świecie, nikt go nie oczekiwał ani nie witał. Wolny od obowiązków towarzyskich, klucz miał odebrać u woźnego, nie oczekując już dalszych objawów opieki poza przygotowaniem garażu, do którego też najpierw się skierował.

Tu okazało się, że nikt o niczym nie wie.

– Pan Bień? Nie, nikt nie zamawiał garażu dla pana Bienia.

Grzegorz doznał niemiłego uczucia osób sławnych i znanych, które przekonują się nagle, że ich nazwisko nikomu nic nie mówi.

– Dostałem list, w którym zapewniono mnie...

– To pan jest może ten rzeźbiarz? – przerwał mu młody chłopak w potłuszczonym smarami kombinezonie. Stanął na progu garażu i patrzył bardziej na wóz niż na niego.

– Ja.

– To czemu pan od razu nie mówił? – mechanik zbliżył się, wycierając dłonie o spodnie. – Garaż zamówiony od tygodnia.

Grzegorz z ulgą wysiadł z samochodu.

Otoczyli go teraz wszyscy ciasnym kołem, przybierając niepowtarzalną w innych okolicznościach postawę, w jakiej zastygają Polacy oglądający zagraniczny samochód. Był to studebaker 58, błękitny jak niebo oglądane oczyma dziewic. Obicia siedzeń miał z różowej skóry i połyskiwał metalowymi szczegółami wnętrza niczym sklep jubilerski.

Ponieważ oglądający zbyt wyraźnie konfrontowali jaskrawą elegancję wozu ze sztruksowymi spodniami i płócienną koszulą rzeźbiarza, Grzegorz zagwizdał, a gdy Gwóźdź jednym susem przesadził przednie siedzenie i znalazł się na ziemi, rzekł wskazując na psa:

– Właścicielem wozu jest on. Ja go tylko prowadzę.

Dodał jeszcze, że zaraz wróci po rzeczy i dopełni formalności w związku z garażowaniem.

Gdy mijając bramę odwrócił głowę, stali wciąż wszyscy w tych samych pozach, w jakich ich zostawił. Zagwizdał jeszcze raz na Gwoździa i w świetnym humorze ruszył przed siebie w poszukiwaniu ulicy, przy której mieszkał woźny z kluczem od pracowni.

Gwóźdź gwałtownymi susami, szczekaniem i obłąkanym młynkiem puszystego ogona wyrażał radość z zakończenia podróży. Nie lubił jazdy samochodem, nawet tak wygodnym, tak miękko siadającym na teleskopowych amortyzatorach, jak ten, którym teraz podróżował. Nie było ani cienia przesady w twierdzeniu, że to nie jego pan, a on właśnie jest właścicielem błękitnej limuzyny. Grzegorz doznawał zawsze uczucia ponownego przeżywania nieprawdopodobnego snu, ilekroć wspominał tę historię.

Wracając z obozu po zakończeniu wojny znalazł w spalonym majątku niemieckim zagłodzoną i prawie oszalałą ze strachu i tęsknoty za ludźmi, którzy ją opuścili, sukę. Był to piękny okaz wodołaza, ale to dla Grzegorza nie miało większego znaczenia. Lubił psy i zaopiekowałby się zwykłym kundlem, gdyby zaszła tego potrzeba. Suka przywiązała się do niego od pierwszego kawałka chleba, który jej podał na otwartej dłoni. Koledzy, idący razem z nim do kraju, usiłowali wytłumaczyć mu bezsensowność obarczania się psem, kiedy sami nie wiedzieli, gdzie będą spać i co jeść. Ale Grzegorz nie miał siły zawieść tego żbiedzonego stworzenia, które nie odstępowało go ani na krok, nie spuszczając z jego twarzy ufnych oczu.

Pies dowlókł się razem z nim do Warszawy.

Tu po kilku pierwszych chudych latach obydwojgu zaokrągliły się boki. Grzegorz popadł w splendory znakomite, a suka odzyskała pańskie maniery z dworu pruskich junkrów. Nie zadawała się też z byle kim, rezygnując ze słodyczy macierzyństwa na rzecz rodowej dumy. Aż któregoś lata Grzegorz wyjechał na urlop do leśniczówki pod Ruciane. Powiew natury wpłynął destrukcyjnie na zasady moralne suki. Musiała ulec któremuś z psów leśniczego, bo po powrocie do Warszawy niepodejrzewający niczego Grzegorz został obdarzony nagle trzema wspaniałymi szczeniakami. Matka była z nich tak dumna, że – powiwszy je w nocy w przedpokoju, gdzie sypiała – rankiem przetaszczyła je na dywanik przed tapczanem Grzegorza. Obudził go pisk i radosne mlaskanie. Niespodziewana idylla przeraziła go. Wyskoczył z pościeli z niesprecyzowanym uczuciem potrzeby natychmiastowego działania. Chciał dzwonić do weterynarza, biec po dozorczynię, przywołać kogokolwiek, kto by szczenięta zaraz potopił. Otworzył okno i wyjrzał na podwórze – nikt nie nadchodził. Wrócił do pokoju i pochylił się nad psami. Przyszło mu na myśl, że właściwie mógłby zrobić to sam, że sam mógłby je potopić. Wyciągnął rękę i podniósł jednego ze szczeniaków. I wtedy napotkał spojrzenie suki, uśmiechnięte psie spojrzenie, którym prowadziła jego rękę przez całą długość gestu. Grzegorz załamał się. – Ty, ty, ty – powiedział, sepleniąc pieszczotliwie, do ślepego malca i oddał go matce.

Odtąd jego mieszkanie zmieniło się w psie przedszkole. Grzegorz ograniczył pracę i stosunki towarzyskie, pilnie przestrzegając godzin posiłków i spacerów swoich wychowanków. Gdy zdarzyło mu się dłużej zabawić na mieście, brał taksówkę i przynaglał kierowcę do pośpiechu. Wszystkie jego spóźnienia karane były doraźnie kałużami na parkiecie, nie licząc bardziej dobitnych dowodów psiej zemsty.

Zaczął przemyśliwać w tym czasie, czyby się nie ożenić. Wszystkie gosposie, które przyjmował, uciekały po dwóch dniach – żona musiałaby podzielić z nim wszelkie trudy. Cóż, kiedy nie miał nawet czasu na wyszukanie odpowiedniej kandydatki. Na szczęście szczenięta podrosły i można było pomyśleć o oddaniu ich na posadę. Dwoje z nich wdało się w tatę i powróciło – nie bez usilnych starań Grzegorza – do służby wiejskiej w podwarszawskim PGR-ze. Ale trzeci!

Odziedziczywszy po matce rasę, wziął po ojcu wspaniałą chłopską krzepkość, spryt i wdzięk, którego nie miała zblazowana mama. O nieposkromionej energii i apetycie, gryzł i żarł wszystko, co mu popadło pod zęby, od mebli i butów Grzegorza począwszy, a skończywszy na zupełnie niejadalnych przedmiotach w pracowni, do której go Grzegorz zabierał. Ponieważ nigdy mu nic nie szkodziło, Grzegorz nazwał go Gwoździem, a że już miał imię, nie można było oczywiście oddać go obcym ludziom.

Po śmierci suki, która wskutek rezygnacji Grzegorza z wyjazdów w plener nie doczekała się więcej potomstwa, Gwóźdź stał się jedyną pociechą swego pana.

Towarzyszył mu wszędzie, jadł z nim w restauracjach, nie zawsze zresztą zadowolony z kuchni – przysłuchiwał się dyskusjom przy kawie, udawał się na najbardziej intymne wizyty, ba – wyjeżdżał razem z panem za granicę. Grzegorz miał już w tym czasie odkupioną od jakiegoś warszawskiego szewca starą, ale jarą dekawkę i zdobywszy zagraniczne prawo jazdy, przy odrobinie stosunków i pieniędzy, włóczył się trochę po Europie. I oto podczas wojażu włoskiego zdarzyła się Gwoździowi i jemu ta niezwykła przygoda.

Szli przez Corso Italiano, zanurzeni w słońcu, w miękkim wietrze i zapachu nagrzanej zieleni, który wiał od wzgórz, gdy nagle ze skowytem opon zatrzymał się obok nich, gwałtownie zahamowany, błękitny studebaker. Ruda osoba płci żeńskiej wyskoczyła z wozu i z tysiącem nieprawdopodobnie szybkich, śpiewnych, zachwyconych słów na ustach rzuciła się na Gwoździa. Za nią wybiegła z wozu suczka, kubek w kubek podobna do Gwoździa, tylko nieco mniejsza, lżejsza i jakby trochę zawstydzona sytuacją. Pani wciąż wyrzucała z siebie niezliczoną ilość słów na minutę, nie przestając głaskać Gwoździa po kudłatym łbie. Pies, zmęczony upałem, z leniwą rezygnacją poddawał się pieszczocie.

Grzegorz chrząknął.

Zwrócono wreszcie uwagę i na niego. Ruda osoba skierowała teraz ku niemu swoją nieporównaną włoską elokwencję. Grzegorz zrozumiał z trudem, że jest właścicielem psa rzadkiej rasy, poszukiwanego od dawna partnera dla przedstawicielki czworonożnej płci pięknej, wciąż z zażenowaniem tulącej się do nóg swojej pani. Psi mariaż nie miał być sprawą bezinteresowną, co piękna Włoszka podkreślała kilkakrotnie, acz bez precyzji. Ponieważ jednak Gwóźdź nie miał zbyt wielkiej ochoty na kudłatą suczkę, a Grzegorz na jej właścicielkę, obydwaj nie potraktowali propozycji poważnie. Pani jednak nie ustępowała. Wymieniła jakąś sumę dolarów, na co Grzegorz, błysnąwszy zębami, oświadczył krótko bardziej w języku Cycerona niż d’Annunzia, że owszem – zgadza się, ale za to! Tu wskazał bezczelnym gestem studebakera.

Pani podniosła lewą brew i zmrużywszy oczy pokalkulowała przez chwilę. Po czym wyciągnęła do niego rękę na znak, że dobito targu. Zaznaczyła jednak, że studebaker może być brany pod uwagę tylko w wypadku, gdy na świat przyjdzie czworo szczeniąt. Jeżeli będzie ich mniej, transakcja ulegnie zmianie.

Grzegorz oprzytomniał dopiero wtedy, gdy razem z Gwoździem siedzieli już w samochodzie. Nie bez żalu zrezygnował z mieszkania w Albergo Pugliese, tak gościnnym zawsze dla Polaków, i pozwolił się zaprosić na przedłużony z racji oczekiwania na ojcostwo Gwoździa pobyt w Rzymie do pięknej willi przy via Appia, gdzie z ulgą zastał małżonka pięknej pani. Nie chodziło więc o romans. Nastawiony na gromadzenie w sobie wrażeń wyższego rzędu – jak zwykł mawiać o odświętnych prawie chwilach odwiedzania miejsc, w których aż ciasno było od dzieł sztuki – unikał przygód miłosnych i musiałby zawieść pokładane w nim nadzieje. Sprawa jednak wyglądała solidnie i Grzegorz, wolny od skrupułów, spijał włoskie wermuty i patrzył na Kapitol, coraz to inny o różnych porach dnia.

Gorzej było z Gwoździem. Ani rusz nie mogąc zrozumieć, czego się od niego chce, popadł na widok suki do złudzenia przypominającej mu matkę, w słodkie reminiscencje dzieciństwa. W jego psim sercu obudziły się uczucia raczej tkliwe niż namiętne; godzinami mógł leżeć bez ruchu obok swej partnerki, szczęśliwy, że nie każą mu się włóczyć po rozpalonych asfaltach Rzymu, obdarzając ją od czasu do czasu szerokim, serdecznym liźnięciem poprzez nos i lewe oko. Boucle – tak się wabiła – kryła rozczarowanie z subtelnością istot nieskazitelnie wychowanych.

Trzeba było wreszcie uciec się do interwencji weterynarza, który za pomocą sobie tylko wiadomej perswazji doprowadził do tego, że Gwóźdź mógł wreszcie w spokoju i na dobrym wikcie oczekiwać rychłego ojcostwa. Kiedy radosny fakt nastąpił, okazało się, że nieoceniona Boucle powiła pięcioro dorodnych szczeniąt. Grzegorz, podziękowawszy za gościnę, zaczął zbierać się do drogi.

Nie myślał oczywiście przyjmować jakiegokolwiek wynagrodzenia; uważał, ze dwumiesięczna gościna, której mu użyczono, aż nadto wyrównuje usługi hodowlane Gwoździa. Ale gospodarze podnieśli protestacyjny wrzask. Ruda Śliczna wyrzucała już teraz dwa tysiące słów na minutę, a małżonek wtórował jej, wspierając gulgocącym basem wiolinowe brzmienie jej głosu. Wytłumaczyli mu, że każdy szczeniak wart jest co najmniej pięćset dolarów, a studebaker ma już sześćdziesiąt tysięcy kilometrów na liczniku, poza tym modele 58 wychodzą z mody, i tak czy owak myślano o nowym wozie. Natomiast wciąż otwarta jest sprawa dodatkowego wynagrodzenia za piątego szczeniaka, który nie był objęty umową. Poproszono więc pana rzeźbiarza, żeby zdecydował, co życzy sobie w zamian otrzymać.

Grzegorz poprosił o dwa dni gościny.

W ciągu tego czasu, nie śpiąc, nie jedząc i doprowadzając prawie do omdlenia modelkę, wyrzeźbił popiersie pięknej gospodyni. W ciągu długich godzin pozowania doszli niespodziewanie do pełnego żalu wniosku, że okres oczekiwania na potomstwo Boucle i Gwoździa mogli jednak spędzić przyjemniej. Gdy rzeźba była skończona, o jakiejś godzinie wczesnego poranka połyskującego jeszcze zimną rosą na twardych igłach pinii rosnących pod oknem, Grzegorz podszedł do kobiety i na krótką chwilę wziął ją w ramiona.

Potem zbliżył się do rzeźby i na pięknej, marmurowej szyi jednym dotknięciem dłuta wyżłobił mały znaczek, prawie niewidoczną skazę.

– Pamiętaj, tu cię pocałowałem.

– Caro, rimani ancora con me! – szeptała z namiętną rozpaczą Włoszka, naciągając szlafrok.

Trzeba było jeszcze sprzedać dekawkę, co przysporzyło Grzegorzowi wiele kłopotu. Straciwszy prawie nadzieję znalezienia kupca, wybrał się wreszcie na dalekie przedmieście Trastevere, gdzie zachwalając spracowane samochodzisko, jak właściciel stajni, który zamierza sprzedać ogiera powołując się na wygrane przez niego przed dziesięciu laty derby, wmówił dekawkę za kilkaset lirów jakiemuś domokrążcy. Po czym – oglądając się za siebie w obawie, czy go nowy właściciel nie goni – podążył czym prędzej do autobusu.

Wśród znajomych w kraju studebaker wywołał zrozumiałą sensację. Grzegorz aż do zaschnięcia w gardle opowiadał o rzymskiej przygodzie, ale nie miał pewności, czy ktokolwiek w nią uwierzył. W każdym razie dla niego właścicielem wozu był Gwóźdź i jako taki miał nie tylko prawo do wylegiwania się w całej rozciągłości na tylnym siedzeniu, ale również i do wywierania wpływu na dobór ewentualnych pasażerów, z czym nieraz było trochę kłopotu. Gwóźdź nie lubił pań.

Teraz, idąc sopockim deptakiem, wśród tak wspaniałej, tak wysokogatunkowej podaży pięknych ud, bioder, piersi i karków, Grzegorz myślał z niejakim zakłopotaniem o tej nieco komplikującej pobyt w modnym kąpielisku awersji Gwoździa. Szczerzył zęby – bynajmniej nie w psim uśmiechu, który czasem mu się zdarzał – gdy do wozu zbliżała się kobieta. Może raził go damski szczebiot, może nie znosił perfum, a może po prostu był trochę zazdrosny o pana?

Woźnego z kluczem zastali w domu. Zdziwił się, gdy Grzegorz obstawał przy mieszkaniu w pracowni. Mógł mu wynająć pokój w swoim mieszkaniu, ale rzeźbiarz podziękował kategorycznie. Wtedy staruszek otworzył drzwi od werandy – w małym ogródeczku przed domem spożywały podwieczorek obiecująco wyglądające wczasowiczki. Tylko Gwóźdź – ze względu na jedzenie – obdarzył je dłuższym spojrzeniem. Woźny westchnąwszy ciężko ruszył po klucz.

Pracownia mieściła się w dużym budynku stojącym nad brzegiem morza pośród starego, cienistego parku. Było tu mroczno, chłodno i cicho. Grzegorz powitał z radością w zatęchłej nieco aurze pracowni potrzebny mu spokój, ascetyczną prawie okazję do skupienia i pracy.

Stary woźny dreptał za nim, nie tracąc nadziei, że rzeźbiarz przecie zrezygnuje z zamieszkania wśród kadłubów gipsowych, połamanych rąk i tych dziwacznych stworów, które – nie żałując czasu i materiału powoływali do życia młodzi pomyleńcy w kolorowych koszulach. Grzegorz jednak odkrył na górze pokój, przeznaczony wprawdzie na cmentarzysko pomysłów i nigdy nie zrealizowanych gipsowych marzeń, ale za to z okna widać było poprzez poplątane gałęzie drzew migotliwe pasmo morza.

Ten pokój kazał Grzegorz woźnemu doprowadzić do porządku, nie omieszkawszy poprzeć prośby trzycyfrowym argumentem. Chodziło jeszcze o dostarczenie łóżka i pościeli, co uzgodniono z pełną satysfakcją dla staruszka, który wracając do domu po żonę, kubeł i szczotkę nie mógł długo zrozumieć, dlaczego rzeźbiarz nie woli mieszkać u niego, choć to wypada o wiele taniej.

Grzegorz wrócił tymczasem do samochodu po rzeczy.

Mechanicy i szoferzy wciąż stali wokół studebaker a, tak jak ich zostawił.

Ponieważ patrzyli na niego nieufnie, opowiedział im historię Gwoździa i samochodu. Nieufność jednak nie znikła z ich twarzy. Jeden tylko – zadumawszy się nad niesprawiedliwością losu, krzywdzącą mężczyzn – rzucił grubą uwagę. Wybuchnęli śmiechem i napięcie zostało rozładowane. Grzegorz zapłacił za garaż i zabrawszy walizki ruszył na kwaterę. Tu zobaczył czerwone łydki krzepkiej jeszcze małżonki woźnego, która podkasawszy spódnicę, myła podłogę. Zostawił więc walizki pod opieką jakiejś kamiennej postaci, która z niewiadomego powodu pozbawiona rąk przez swego twórcę stwarzała największą gwarancję uczciwości, i gwizdnąwszy na psa skierował się poprzez park ku plaży.

Gwóźdź biegł przez trawnik z nisko opuszczoną głową, łakomie węsząc zapach ziemi, soczystych pędów bzu i obrosłych mchem pni starych drzew. Zatrzymawszy się nagle, podniósł oczy na pana i rozradowanym parsknięciem wyraził aprobatę dla pomysłu spędzenia lata z dala od suchych i rozgrzanych asfaltów Warszawy.

II

Wciąż jeszcze szukał. Czuł w sobie pustkę, nieznośną czczość, najbardziej dokuczliwy z głodów. Znajdował się w tym stadium twórczego niepokoju, kiedy nawet najbardziej mglisty zamiar nie zarysowuje kształtu przyszłego dzieła. Trapiła go przy tym wątpliwość podstawowa: nie był pewien, czy młodość ludzi jest najbardziej reprezentacyjną radością ziemi. Widział przed sobą małe, twarde pączki kwiatów, proste pnie brzóz i sosen, soczyste pędy traw. Myślał uporczywie o dwóch źdźbłach żyta, które przebiły się przez twardą powłokę ziemi i teraz zwracają się ku słońcu. Czuł wiatr, który je kołysze, szorstkość ziaren piasku, przez które musiały się przebić. Kusiła go ta surowa, zwięzła, a zarazem tak mocna i liryczna synteza życia, niezniszczalnej siły ziemi. Dlaczego ludzie? Dlaczego młodość ludzi? Buntował się tym gwałtowniej, im bardziej był pewny, że ulegnie. Perswazja opierała się na przesłankach tragicznych doświadczeń i wciąż trawiącego niepokoju – młodość człowieka była najbardziej zagrożona i jej przede wszystkim trzeba było bronić. Także przez ukazywanie jej piękna, które tylekroć tak łatwo wystawiano na zagładę.

Grzegorz wiedział, że będzie musiał się poddać i że to tylko – czego jeszcze nie czuje, nie widzi, nie chce – jest słuszne i potrzebne.

Leżał na słonecznej, gwarnej plaży i cierpiał. Oddalił od siebie obraz drzew, kwiatów, żytnich pędów; teraz potrzebował ciał, bicepsów, twardych pośladków, prostych karków, pięknie wrośniętych w ramiona, wklęsłych brzuchów, ukrywających żenującą prawdę, że podstawową funkcją człowieka, a zarazem źródłem jego poniżeń, złych pragnień i zbrodni, jest żarcie. Grzegorz odwrócił się na drugi bok, wciąż nie otwierając oczu namacał gumową poduszkę i położył na niej policzek. Może to natarczywy widok golizny, nie zawsze przeznaczonej dla oczu rzeźbiarza, nasunął mu te niewybredne myśli.

Słońce przypiekało, ale rześki wiatr znad zatoki przebiegał po skórze i zgarniał całe nadmierne ciepło. Szum fal mieszał się z brzęczeniem wielu głosów, które się śmiały, nawoływały, krzyczały i piszczały we wszystkich barwach od basów po najwyższą koloraturę. Musiał zrezygnować z płatnej plaży ze względu na Gwoździa, który nie miał tam wstępu, ale i tu pod wysokim okapem brzegu, który wznosił się od miejsca, gdzie mała strużka wody, zwana Kamiennym Potokiem, wpadała do morza, nie było ani ciszej, ani przestrzenniej.

Przypomnienie psa kazało Grzegorzowi podnieść się i otworzyć oczy. Gwóźdź leżał opodal, cały unurzany w piasku, z protestacyjnie wywalonym językiem. To, co można było wśród kudłów dojrzeć w jego oczach, było samym błaganiem o kąpiel. Grzegorz dźwignął się z piasku i rozejrzał się, pod czyją opieką zostawić rzeczy. Starszy pan, do którego poprzednio zwracał się z tą prośbą, wyniósł się już z plaży. Musiał więc poprosić o tę przysługę jakąś dorodną mamę z synkiem, która uznała to za pretekst do nawiązania znajomości i obdarzyła Grzegorza, Gwoździa i złożone na piasku ubranie czarującym uśmiechem.

Grzegorz zaklął w duchu. Przepis o niewprowadzaniu psów na plażę, pozbawiający go tym samym korzystania z szatni, kosza czy leżaka, wydał mu się barbarzyński. Gwóźdź, sunący statecznie tuż przy jego nodze, potwierdzał ten pogląd. Czy psy hałasują na plaży tak jak ludzie? Czy grają w piłkę, rzucając nią w głowy leżących na piasku? Czy kłócą się przy brydżu, piszczą w kąpieli, zakopują w piasek pestki z owoców, papiery i resztki śniadań? Grzegorz był rozgoryczony. Postanowił tak długo siedzieć w wodzie, aż mama z synkiem zgłodnieją i pójdą na obiad. Morze jednak było zimne i mimo forsownego crawla nie mógł wytrzymać w kąpieli dłużej niż kilkanaście minut.

Gdy wyszedł na brzeg, pani kończyła malowanie ust. Obok jego prześcieradła kąpielowego ulokował się jednak nowy przybysz, co Grzegorz uznał skwapliwie za wystarczający powód, aby podziękowawszy sąsiadce za przypilnowanie rzeczy – taktownie zamilknąć.

Przybysz był młodzieńcem o szczupłej i inteligentnej twarzy. Na oczach miał okulary, którym przez nałożenie płytek przyciemniających starał się nadać pozór okularów przeciwsłonecznych. Leżąc na brzuchu czytał książkę, ale raz po raz podnosił głowę i spoglądał ku dziewczętom grającym opodal w karty. Grzegorz podążył oczyma za jego wzrokiem – nie był pewien, czy nie zauważył ich przedtem, czy też dziewczęta dopiero teraz, podczas jego kąpieli, zjawiły się na plaży. Były opalone, skąpo odziane, jak setki ich rówieśniczek.

Gwóźdź otrząsnął się i zimny prysznic spadł nagle na plecy leżącego. Chłopiec drgnął i odwrócił się gwałtownie. Na widok psa twarz rozpogodziła mu się natychmiast. Grzegorz przeprosił, chłopiec odpowiedział, że nic nie szkodzi i wywiązała się rozmowa, tak podobna do wszystkich przygodnych rozmów z obcymi ludźmi, którym mówi się więcej niż najbliższym. Chłopiec więc zwierzył się, że studiuje budowę okrętów na Politechnice, ale właściwie nie wie, dlaczego nie obrał humanistycznego kierunku studiów – interesuje się literaturą, sam próbował pisać. Wiersze. Oczywiście wiersze.

Grzegorz odsłonił przed nim trawiącą go rozterkę. Przesypując w dłoniach ciepły piasek, mówił o swoich upragnionych źdźbłach żyta, o zamkniętych ostatnią godziną oczekiwania pączkach kwiatów, o twardej, śmigłej łodydze młodego drzewa.

Chłopiec patrzył na jego ręce i słuchał.

– To jest piękne – szepnął, nie podnosząc głowy.

– Ale dlaczego pan nie chce ludzi?

– Nie chcę ludzi? – stropił się Grzegorz. – Powiedziałem, że nie chcę ludzi?

– Nie powiedział pan, ale to jasne, to jasne, że pan nie chce. Dlaczego? – Zdjął okulary i patrzył mu teraz z bliska w twarz krótkowzrocznymi, trochę zmęczonymi oczyma człowieka, który wiele godzin dnia spędza nad książką.

Grzegorz czuł się przyłapany. Zawstydził się nagle rozmowy z obcym, w dodatku bardzo młodym człowiekiem. Nie mógł zrozumieć, w jaki sposób mogło dojść między nimi do aż tak intymnych zwierzeń. Oznaczało to, że stan jego nerwów jest naprawdę szczególny, i Grzegorz po raz drugi poczuł niemiłe zaskoczenie. Ale tamten czekał, patrzył mu w oczy i trzeba było odpowiedzieć na jego pytanie.

– Dlaczego nie chcę ludzi? – powtórzył wolno, jak uczeń w szkole, szukający ratunku w bezsensownej zwłoce.

– Tak, dlaczego? – tamten nie zamierzał zrezygnować z usłyszenia tego, co chciał wiedzieć.

Grzegorz z udręczoną tęsknotą spojrzał na plecy tak niewdzięcznie potraktowanej przez niego sąsiadki. Jakaż wydała mu się przytulna, dobra, zasobna w błahe tematy do rozmowy, którą mógłby teraz z nią wieść bez obawy zasadzki. Mówiliby o pogodzie, o koncercie w Operze Leśnej, na który się zapewne wybierała, o obiadach w sopockich restauracjach, o temperaturze dzisiejszej kąpieli i dziecięcych chorobach, które przebył jej synek.

– Ach! – jęknął naraz, sam dziwiąc się głosowi, który wydała jego potężna pierś. – Nie wiem! Nic nie wiem!

Zabrzmiało to tak niespodziewanie, że obcy chłopak się zmieszał. Nałożył okulary i pochylił głowę nad książką. Jednak nie czytał, Grzegorz widział to wyraźnie. Zrozumiał, że zawstydził go swoją histerią; chciał to naprawić, ale długo nie mógł znaleźć trafnego określenia dla tego, co zamierzał, a raczej – czego nie zamierzał robić.

I znów tamten go zaskoczył. Zdjął okulary i przetarł dłonią oczy, zanim spojrzał na niego.

– Ja na pana miejscu wybrałbym ludzi – powiedział cicho. – Tylko ludzi. Człowiek jest wspaniały...

– Oho! – pomyślał Grzegorz. – On jeszcze czeka. On na wszystko jeszcze czeka. Nie potknął się o żadne rozczarowanie, nie uderzył głową o za niski pułap marzeń, które okazały się złudzeniem. Nie kochał, nie walczył, nie zdobywał, nie tracił wszystkiego, co zdobył, nie ponosił klęsk, patrząc w zmrużone oczy przeciwnika. On wciąż jeszcze tylko pragnął. Był szczęśliwy.

Grzegorz doznał uczucia smutnej pokory wobec czystości swego towarzysza. Chłopak był jak ekran, na którym nie wyświetlono jeszcze żadnego filmu. Nie zazdrościł mu. Nie mógł się tylko obronić przed zdziwieniem, że tyle upłynęło już lat od chwili, w której życie udzieliło mu pierwszej informacji. Spostrzegł nagle, że chłopiec nie spogląda już na niego. Szybko sięgnąwszy po okulary patrzył na ową grupkę dziewcząt, która przedtem już zwracała jego uwagę. Ruch się tam jakiś zaczął, śmiechy i piski, zmieniano miejsca przy grze. Korzystając z chwilowego zamieszania jedna z dziewcząt śmignęła ku wodzie. Zanurzyła się i wyskoczyła na brzeg. Chłopiec przez cały czas prowadził ją uważnym, napiętym, prawie bolesnym spojrzeniem. Odwrócił głowę dopiero wtedy, gdy pryskając wodą na koleżanki zasiadła znów do gry.

– Dobrze – powiedział Grzegorz powstrzymując uśmiech – zgadzam się, że to powinni być ludzie, młodość ludzi. Ale nie wiem, czy to mają być bicepsy... – urwał. Olśniła go nagle myśl, pierwszy niespodziewany blask zarysowującego się pomysłu. Patrzył na szczupłe plecy chłopca, na piękny kształt jego czaszki, na czoło sklepione w gładką, subtelną płaszczyznę. – Nie wiem, czy to powinny być bicepsy... powtórzył w zamyśleniu.

– To w ogóle nie powinna być zewnętrzność – powiedział młody człowiek. – Wiem, trudno będzie jej uniknąć – dodał pospiesznie, prawie z lękiem, że się ośmiela mu coś radzić czy podsuwać. – Ja oczywiście nie mam prawa, proszę mnie źle nie zrozumieć.

Ale Grzegorz już go nie słuchał. Położył mu dłoń na ramieniu; chciał, żeby przestał mówić, żeby pozwolił mu być na chwilę z samym sobą. Miał. Teraz chyba miał już coś naprawdę.

Wstał, jakby ruszony sprężyną, i wyprostował się – duży i silny – wciągnął w płuca potężny haust powietrza. Potem roześmiał się – krótko, głośno, szczęśliwie.

Gwóźdź zerwał się z piasku i przekrzywiwszy łeb patrzył na pana oczekująco. Szczeknął – oznaczało to zaproszenie do zabawy. Pan jednak nie schylał się po kamień, aby go rzucić w morze. Gwóźdź odbiegł kilka kroków i wygrzebał z piasku okrągły kamień. Znów zaszczekał i nie mogąc zrozumieć, dlaczego pan nie rusza się z miejsca, chwycił kamień w zęby i przyniósł mu do nóg. Grzegorz jednak nie zwracał na niego uwagi. Pies podniósł łeb i wydał jeszcze raz protestacyjne, rozżalone, ale wciąż pełne nadziei szczeknięcie. Dopiero gdy zobaczył, że pan nie patrzy na niego, umilkł, urywając nagle wpół tonu. Zwinął się, skurczył, zmalał, chciał uzyskać wrażenie, że w ogóle przestał istnieć, że go nie ma, że lepiej, żeby go wcale nie było, skoro zbliża się znowu czas, kiedy pan nie będzie go widział, nie będzie go słyszał, nie będzie z nim chodził na spacery, kiedy obydwaj zaczną bardzo, nie do zniesienia cierpieć.

– Chcę panu coś zaproponować – powiedział Grzegorz, znów rzucając się na piasek. – Muszę zaraz zacząć pracować. Będę potrzebował modeli. Przede wszystkim chciałem prosić pana.

– Mnie? – poderwał się chłopiec.

– Tak. Pozowanie oczywiście jest płatne – dorzucił niezręcznie.

– Ach, to będzie przecież dla mnie zaszczyt! – zawołał młody człowiek. – Zaszczyt! Pozować panu! Ale ja... – zarumienił się. Usiadł, jego plecy wydały się jeszcze szczuplejsze niż wtedy, gdy leżał.

– Głupstwo – roześmiał się Grzegorz. – Mówiłem panu, że nie zależy mi na bicepsach. Bicepsy znajdziemy u kogoś innego, gdy okażą nam się potrzebne. Będziemy musieli też wyszukać kilka dziewcząt. Pomoże mi pan w tym, prawda?

Chłopiec nie odpowiadał, zaskoczony nagłą propozycją.

– Ależ tak – wykrztusił wreszcie. – Bardzo chętnie.

Grzegorz zbierał swoje drobiazgi. Śpieszyło mu się do szkicowania, do rzucenia na papier pierwszej myśli. Czuł niecierpliwe podniecenie, jak przed spotkaniem z upragnioną kobietą, która mu się długo opierała.

Gwóźdź otworzył jedno oko i przyglądał się swemu panu posępnie. Mogliby się jeszcze wykąpać, pobiegać po piasku, ale wiedział, że nie należy teraz o tym nawet marzyć.

– Będzie pan jutro w tym samym miejscu? – spytał Grzegorz, składając prześcieradło. Nie otrzymawszy odpowiedzi, spojrzał na chłopca.

Patrzył znów w tę samą stronę, w którą często spoglądał, a z której teraz nadchodziła ku nim dziewczyna, ostrożnie stawiając na piasku bose stopy. Na biodrach miała jakąś kusą szmatkę, ten sam deseń powtarzał się na piersiach, w jeszcze skąpszym rozmiarze. Okrywały ją tylko ogromne włosy, spadające na plecy, mokre i zwichrzone. Szła wywijając w powietrzu czerwonym plażowym workiem, długonoga, lekka i zwinna jak źrebię.

– Dzień dobry, Ula – powiedział cicho chłopiec.

– A! – zawołała, przystając na chwilę. – Jak się masz Marek! – i obdarzywszy go roztargnionym spojrzeniem, przeszła obok Grzegorza. Zobaczył z bliska jej oczy, których długo nie zdejmowała z jego twarzy.

Gwóźdź uniósł bezgłośnie wargi i pokazał dwa rzędy drobnych, ciasno ze sobą zwartych zębów.

– Dobrze, będę jutro w tym samym miejscu – rzekł pospiesznie chłopiec. – W tym samym miejscu! – powtórzył. Nie był pewien czy rzeźbiarz go słyszy.

III

Grzegorz szkicował przez całą noc.

Przyniósł sobie z Grand Hotelu litrowy termos kawy, dwa pudełka papierosów – i zabrał się do pracy. Otwarte okno łączyło go z nocą, z wiatrem, który przelatywał po czubach starych drzew, z morzem szumiącym jak olbrzymi rój komarów. Ład świata był w tych potężnych odgłosach, doskonała harmonia wszystkich istnień. Grzegorz pragnął swoją własną burzę uciszyć tym mądrym, łagodnym spokojem. Podchodził do okna i oddychał gorzkim zapachem wodorostów, który przedostawał się tutaj aż z plaży, patrzył w niebo, słuchał szumu drzew.

Rzucił na papier pierwszy kształt grupy, która mu się nagle objawiła, ale która była jeszcze wciąż twórczym chaosem, obciążającym kompozycję nadmiarem. Chciał uzyskać treść jasną, przejrzystą i dobitną tak drapieżnie jak słowo, które nie ma synonimu. Znęcał się nad sobą, nie pobłażając żadnemu zbyt łatwemu rozwiązaniu, żadnej linii, pięknej tylko dla pustego, czystego piękna.

Kreślił, odkładał kartki i znów do nich wracał, zrywał się z krzesła, biegał po pokoju, rzucał się na łóżko i długo leżał zapatrzony w sufit, w urągająco czysty szkicownik ponad głową.

Gwóźdź boleśnie jęczał przez sen. Oblegały go jakieś psie majaczenia, kłapał zębami i prężył łapy jak do skoku. Grzegorz wstał i potargał go za uszy, żeby spłoszyć zły sen. Pies drgnął, otworzył oczy, popatrzył na niego i odwrócił się na drugi bok. Grzegorz poczuł się bardzo samotny.

Powrócił do stołu i znów kreślił, wyostrzał każdą myśl, nie pozostawiał wątpliwości w żadnym kształcie.

Zaczęły budzić się ptaki. Usłyszał pierwsze zawołanie wilgi, odpowiedź kosa i naraz podniósł się rozśpiewany gwar, zgiełk srebrnych ptasich głosów, radosna wrzawa. Wstał i zgasił światło. Niebo pojaśniało, jakby ktoś zeprał z niego ogromną plamę nocy. Horyzont odcinał się od morza jaskrawą kreską świtu. Wiatr nie niósł już zapachu wodorostów, tylko czystą woń morza, oddech dalekiej przestrzeni.

Grzegorz przeciągnął się, ziewnął. Zastanowił się, czyby się czegoś nie napić, ale zrezygnował z tej myśli. W lecie w ogóle unikał picia. Zapachniało mu teraz mleko i kawałek świeżego chleba – chrupiąca przylepa odkrojona od przyrumienionego bochenka. Bar mleczny był jednak jeszcze zamknięty, a i na otworzenie piekarń wypadałoby czekać dość długo. Pozostał Grand Hotel, którego bliskość zaczęła się po raz pierwszy wydawać Grzegorzowi zaletą jego letniej pracowni. Przygładził włosy i ostrożnie, żeby nie zbudzić Gwoździa, wymknął się z pokoju.

Mimo rannej godziny Grand Hotel buchał wrzawą i drżał rytmem tanecznych melodii. Grzegorz przeszedł przez hall, gdzie w głębokim fotelu spał słodko różowiutki staruszek, którego widać nagle opuściła druga młodość, i stanął na progu mrocznej i pustej kawiarni. Nie chciał wchodzić do sali dansingowej. Bał się, że może spotkać kogoś ze znajomych, a był nieogolony i w niezbyt świeżej koszuli po przepracowanej nocy. Długo jednak nie zjawiał się tu żaden z kelnerów, ich droga do kuchni wypadała przez pustą o tej porze jadalnię. Udał się więc tam i zatrzymał jakąś postać w białym kitlu.

– Mleko! – powiedział. – Duża szklanka mleka!

– Czego? – zdziwił się kelner.

– Duża szklanka mleka – powtórzył Grzegorz.

Człowieczek o pomiętej ze zmęczenia twarzy patrzył na niego, mrugając powiekami. Wciąż nie rozumiał, czego chciano od niego. Być może, że wśród wielu nazw alkoholi, które podawał od kilku godzin, zapomniał w ogóle o istnieniu napoju, którego żądał od niego dziwny gość.

– Mleko! – krzyknął mu Grzegorz do ucha.

Teraz kelner się roześmiał. Trzepnął go po ramieniu serwetką jakimś poufałym, ale równocześnie i serdecznie pobłażliwym gestem, tak że Grzegorz nie mógł się nawet poczuć urażony. Zrozumiał, że kelner bierze go za kompletnie pijanego i bawiąc się tą sytuacją, pozwolił wskazać sobie drzwi baru, do których dopchał się bez trudu.

Na sali tańczono. Każdy decymetr podłogi okupowany był przez jakąś parę. Deptany i potrącany przez tancerzy, stanął wreszcie na progu baru. Oczywiście wszystkie miejsca były zajęte, a za każdym stołkiem sterczało po kilku kibiców. Towarzystwo chwiejnie trzymało się na nogach i wystarczył lekki ruch barku, żeby Grzegorz utorował sobie drogę do barmana. Ten go ocenił jednym spojrzeniem. Rzeźbiarz w rozpiętej na piersiach koszuli, ascetyczny jak św. Piotr po opuszczeniu rybackiej łodzi, nie uczynił na nim dobrego wrażenia. Kiedy gość zażądał szprycera, uśmiechnął się, rad z trafności swoich domysłów.

Grzegorz zanotował ten nieuchwytny prawie gest lekceważenia, z jakim barman podał mu napój. Podniósł na niego oczy i długo przyglądał się jego twarzy. Był to młody jeszcze człowiek z piętnem tej złudnej uprzejmości, jakie wywierają pewne zawody zmuszające do stałego stykania się z klientelą. Barman dwoił się i troił, mieszał trunki, napełniał kieliszki, kruszył lód, liczył i zgarniał pieniądze do szuflady. Grzegorz podziwiał każdy jego ruch, każde spojrzenie, uśmiech lub jego brak – stosownie do okoliczności, zawsze bez pudła. Bawił się zniecierpliwieniem, jakie budziła w barmanie jego powolność w sączeniu zimnego płynu. Czuł za swoimi plecami napór spragnionych – po wyższych nieco cenach – gości, słyszał ich wiele obiecującą rozmowę, ale naumyślnie nie ruszał się z miejsca, zagradzając im dojście do baru.

– Pan skończył? – spytał barman.

– Nie! – warknął.

Goście za plecami rozmawiali o trudnościach w zdobywaniu stylonowej przędzy na skarpetki. Jakieś źródło wyschło, ktoś wpadł, komuś rąbnęli domiar.

Grzegorz odwrócił powoli głowę.

– Ale Wacek ma łeb. Przez dwa tygodnie chciałbym mieć ten łeb, co on ma przez całe życie – kończył łysawy jegomość w krawacie w podłużne paski. – Simkę zapisał na teściową.

Roześmieli się wszyscy hałaśliwie: opowiadający, dwóch młodzieńców w grzywkach à la Romulus Wielki, ostatni cesarz Rzymu, i pani rozmiarami dekoltu hołdująca zasadzie „reklama jest dźwignią handlu”.

Spojrzenie Grzegorza było tak wymowne, że śmiech zgasł w jednej chwili. Pani poprawiła opadające ramiączko sukni, pan chrząknął, obydwaj młodzieńcy dotknęli dłonią fryzur.

Grzegorz przypatrywał im się długą chwilę posępnie, ze smutkiem.

– Pan odchodzi? – zapytał jeden z nich z nadmierną energią.

Grzegorz nawet mu nie odpowiedział. Odwrócił się i poprosił barmana o wodę sodową. Gdyby nie szklany blat baru, butelka zostałaby prawdopodobnie rzucona do rąk Grzegorza. Nalał sobie sam i jeszcze szerzej oparł się o kontuar.

Barman mienił się na twarzy.

– Cztery pięćdziesiąt! – zawołał.

Grzegorz zapłacił ściśle odliczoną kwotę. Przypomniał sobie elegancką restaurację w Neapolu, przed którą zatrzymał się, wzbudzając sensację swoją dekawką, ponieważ Gwoździowi i jemu chciało się pić. Było już pod wieczór, w lokalu tańczono, przy stolikach nie było ani jednego wolnego miejsca. Dopchał się do baru i poprosił o sok owocowy dla siebie i wodę z kranu dla psa. Barman zostawił gości, turystów amerykańskich, którzy pili martela, i sam pobiegł do kuchni po miskę dla Gwoździa.

Myślał teraz o tym, gdy wciąż szeroko oparty o bar pił wolno swoją wodę sodową. Barman patrzył teraz na niego błagalnie. Grzegorz musiał trzymać się ostro, żeby nie ulec i nie poprosić przynajmniej o jakiś cocktail.

Goście za plecami ściszyli nieco głosy, ale i tak słyszał wyraźnie każde słowo. Opowiadał jeden z młodzieńców. Chodziło o to, że jego sąsiadka hotelowa wciąż go prosi o jakieś usługi. Albo nie ma zapałek, albo okno się zacięło, albo kontakt przy lampie nie działa.

– Ty oczywiście nie dajesz się długo prosić! – roześmiał się drugi z nutą zazdrości.

– Idź do diabła! Baba pod pięćdziesiątkę! Dziś jej powiem, żeby zadzwoniła na pokojową, jeśli czego potrzebuje.

Grzegorz odwrócił się i uczynił okrągły gest ręką na znak, że miejsce przy barze jest wolne. Młodzieńcy wskoczyli w nie błyskawicznie, zderzając się głowami. Pani pisnęła i wcisnęła się między nich.

Grzegorz wyminął ostrożnie łysawego pana i patrzył jeszcze przez chwilę na rozpogodzoną znów twarz barmana.

Poprzez salę dansingową skierował się ku wyjściu. Na parkiecie w dalszym ciągu tłoczyły się podobne do siebie dziewczęta i podobni do siebie młodzieńcy, jakby jedynym celem całego pokolenia było zniszczenie własnej odrębności. Zastanowił się przez chwilę, czy kiedykolwiek w historii moda zmywała tak skutecznie ludzkie twarze. Wiedział, że nie zdobędzie się teraz na uczciwą odpowiedź na to pytanie.

Czuł się rozżalony i pokonany. Gdzież byli ci ludzie, których rysował całą noc? Dlaczego ukryli się przed nim? Dlaczego przywdziali maski? Czuł, że musi jeszcze gdzieś iść, powałęsać się po ulicach do rana. Gdyby wrócił teraz do domu, zniszczyłby wszystkie szkice, podarłby je na strzępy. Zatrzymał się w hallu, prawie bliski tego, aby usiąść naprzeciw śpiącego staruszka i zdrzemnąć się w miękkim fotelu.

Na schodach prowadzących do pokoi hotelowych na piętrze kłóciła się jakaś para. On był świetnie ubrany w błękitną gabardynę, ona miała białą suknię tak obcisłą, że bez niej wydawałaby się mniej goła.

– Dywan! – krzyczała dziewczyna. – Bez dywanu nie wejdę!

Mężczyzna popychał ją delikatnie ku górze, zatrzymała się i zaczęła gniewnie tupać nogami.

Grzegorz mimo woli spojrzał na jej stopy – pięty miała różowe, jak dziecko.

– Skąd ja ci wezmę dywan? – perswadował mężczyzna cicho. Był już niemłody, dobrze wychowany pan, który rad by uniknąć sensacji przy sprowadzaniu dziewczyny do pokoju.

– Dywan! – wrzeszczała panna. – Dywan na schody!

Mężczyzna rozejrzał się bezradnie.

Grzegorz ubawiony sceną, zbliżył się kilka kroków i przyjrzał mu się bezceremonialnie. Miał bladą twarz i krople potu na czole. Musiał być po kilku dobrych wódkach, a przy tym podniecił się tą smarkatą, która żartowała sobie z niego.

– Skąd ja ci wezmę dywan? – powtórzył pokornie.

– Stamtąd! – dziewczyna wskazała nogą drzwi kawiarni. Przytrzymywany tylko palcami pantofelek zakołysał się w powietrzu. – Stamtąd! – powtórzyła. – Tam jest pełno dywanów! – Złapała spojrzenie Grzegorza i uśmiechnęła się do niego.

Pan w gabardynie rozejrzał się po hallu, zakręcił się jakoś dziwnie wokół własnej osi i wpadł do ciemnej kawiarni.

Rozległ się odgłos przesuwanych brutalnie stolików, dźwięk tłuczonego szkła. Staruszek obudził się w fotelu i patrzył przed siebie, nie wiedząc do kogo skierować pretensję za przerwanie tak miłego snu. Portier wybiegł zza lady recepcji, z sali dansingowej wysypali się kelnerzy. Tumult wszczął się niesłychany.

Dziewczyna zeszła ze schodów i wzięła Grzegorza pod ramię.

– Chodźmy! – powiedziała spokojnie. Ziewnęła.

Na dworze owinęła się szalem, który dotąd trzymała w ręku. Było już prawie jasno i dopiero teraz w ostrym świetle poranka Grzegorz zobaczył, jak młoda, jak świeża była jej twarz.

– Idiota! – parsknęła śmiechem. – Czy widziałeś w życiu większego idiotę?

Wciąż się śmiała, opierając się o obmurowanie podjazdu. Usta miała soczyste, wypukłe i dużo w nich zębów białych jak śnieg. Grzegorz nie mógł się obronić przed wrażeniem bogactwa, prawie nadmiaru tej olśniewającej bieli. Smaczna! – pomyślał.

Zatrzymała się na ulicy pod kasztanem, który drżał od świergotu ptaków.

– Pójdziesz do mnie? – spytała.

Nic nie odrzekł.

– Nie bój się, to nie będzie cię kosztować. To nie będzie cię nic kosztować.

Grzegorz wciąż milczał.

Podsunęła mu pod nos rękę. Dwa brylanty, jak groch, zamigotały na palcu. Gwizdnęła.

– Pieniędzy u mnie dosyć. Tata – sława na całą Warszawę! A ja jestem córeczka-jedynaczka. No więc co? – przybliżyła się. – Nie masz ochoty? – Zajrzała mu w twarz z bliska niedowierzającymi oczyma. – Nie, to nie – powiedziała bez urazy. – Zdarza się. Możemy porozmawiać o literaturze. Co myślisz na przykład o Faulknerze?

– Zamilknijże na chwilę! – krzyknął Grzegorz. – Ptaki śpiewają!

Podniosła oczy w górę, potem opuściła powieki.

Zielona korona kasztana grała jak mała filharmonia.

To jest piękniejsze niż najwspanialszy pomnik – pomyślał Grzegorz ze smutną pokorą. Oderwał się od drzew i skierował ku morzu.

Dziewczyna ruszyła także.

– Czy mogę pójść z panem? – spytała cicho.

Wzruszył ramionami na znak, że jest mu to naprawdę obojętne.

Mimo to szła za nim, trzymając się o kilka kroków z tyłu, pokorna prawie, jak Gwóźdź, kiedy wyczuwał, że pan jest w złym humorze.

W połowie mola Grzegorz zaczął się rozbierać. Nosił ze sobą zawsze pływki na wypadek, gdyby mu przyszła ochota się wykąpać.

– Na co czekasz? – rzucił do dziewczyny.

Błyskawicznie ściągnęła z siebie sukienkę, zrzuciła z nóg pantofelki. Nie miała na sobie żadnej bielizny prócz fig. Dął chłodny, poranny wiatr – na jej udach i ramionach wystąpiła gęsia skórka. Zerknęła niepewnie ku wodzie.

– Na co czekasz? – powtórzył znów Grzegorz.

Patrzyła na niego z wyrzutem, przestępując z nogi na nogę, skulona i zziębnięta. Podszedł do niej, chwycił wpół i wrzucił w wodę jak wór piasku. Sam skoczył za nią – nie był pewien, czy umie pływać. Dziewczyna w morzu odzyskała jednak fantazję. Pływała niespodziewanie dobrze, dorównując mu w crawlu.

Pewny jej bezpieczeństwa, mógł więc przestać troszczyć się o nią. Przy chłodnym powietrzu woda wydawała się ciepła, przytulna jak kołdra, którą z radością wciąga się na grzbiet. Pomyślał z żalem o Gwoździu zamkniętym w pustej pracowni. Na pewno obudził się i rozpacza w samotności. Obiecał sobie, że będzie dla niego dobry przez cały dzień, że okaże mu wiele czułości i uwagi. Ale równocześnie przypomniał sobie szkice i spotkanie umówione z chłopcem na plaży – i twarz mu się zasępiła. Podpłynął do mola i czepiając się słupów wydostał się na deski. Ubrał się szybko i miał zamiar odejść, gdy powstrzymało go wołanie dziewczyny.

Pomógł jej wyjść na pomost i otulił szalem. Dzwoniła zębami.

– Jeśli dostanę zapalenia płuc i umrę, będzie mnie pan miał na sumieniu.

– Nie dostaniesz zapalenia płuc. Jesteś zdrowa jak koń, przecież to widać.

Roześmiała się.

– Dziękuję panu.

Wyjęła z torebki lusterko i zaczęła układać mokre włosy w modne kosmyki nad czołem.

Grzegorz poczekał, aż skończy, a potem podszedł i zgarnął dłonią do tyłu całą tak misternie wypracowaną fryzurę.

– Pokaż no się! – mruknął.

Zmrużył powieki i długo patrzył na jej twarz, odsłoniętą, posłusznie uniesioną ku niemu. Była to twarz Ofelii, która się nie utopiła ani nie poszła do klasztoru.

– Będziesz mi pozować – powiedział Grzegorz. – Nazywam się Bień.

– Malarz! – krzyknęła.

– Rzeźbiarz – sprostował bez urazy.

– Ach, widziałam przecież pana wystawę w Zachęcie – poprawiła się z gwałtownym rumieńcem.

– To nieważne – machnął ręką. – Długo tu będziesz?

– Całe wakacje.

– Tyle mi nawet nie potrzeba. Pozowanie jest płatne. Jak masz na imię?

– Be.

– Jak?

– Be. Benedyktyna. Niech pan sam powie, co można myśleć o rodzicach, którzy tak nazywają córkę? A wszystko dlatego, że stary ma na imię Benedykt.

– Kto?

– No, ojciec. I przez to ja mam cierpieć przez całe życie.

– Nie widzę powodu do cierpienia. Beńka – piękne imię.

– Niech się pan tylko nie waży mnie tak nazywać!

– Nie krzycz, bo cię wrzucę po raz drugi do wody. Będę cię właśnie tak nazywał. U mnie nawet pies ma przyzwoite imię.

Nadąsana nie zapytała jakie. Grzegorz zaś, znów przypomniawszy sobie psa, zbierał się ostatecznie do odejścia.

– A więc, Beńka – powiedział – jeśli chcesz mi pozować, przyjdź na plażę koło Kamiennego Potoku. Będzie tam już na mnie czekał pewien chłopiec. Nosi okulary i nie wygląda na dyskobola, ale to on właśnie będzie twoim partnerem.

Milczała, wciąż pochmurna.

Grzegorz oddalił się, nie czekając na odpowiedź.

Wbrew przewidywaniom Gwóźdź nie rozpaczał. Leżał zwinięty na swoim miejscu i ostentacyjnie nie zauważył wejścia pana. Grzegorz postał przy nim przez chwilę, ale gdy pies się nie poruszył, rozebrał się i rzucił na łóżko.

Śniły mu się piękne dziewczęta, obejmujące ramionami o okrągłych łokciach szyje młodych uczonych.

IV

Kiedy rano, spóźniony trochę, zjawił się na plaży, zastał w umówionym miejscu Marka i... dwie dziewczyny.

Be zerwała się na jego widok.

– Od razu domyśliłam się, że to on! – zawołała, wskazując na Marka. Pochyliła się nad chłopcem i uczyniła dłonią gest, prawie dotykając jego czoła. – O to panu chodzi, prawda? Ale tam, bliżej Orłowa, leży też jeden, który mógłby się nam przydać.

Grzegorz roześmiał się i przeniósł wzrok na drugą z dziewcząt. Była to ta sama, którą widział poprzedniego dnia na plaży. Włosy miała teraz starannie uczesane w związany na czubku głowy węzeł i twarz aż surową z napięcia. Widząc, że patrzy na nią, usiłowała uśmiechnąć się ze swobodą, ale wypadło to nienaturalnie. Zarumieniła się tylko i zwarła z powrotem wargi, szczelnie, z przymusem.

Be przyglądała się jej z drwiącym pobłażaniem.

– Wspomniał pan, że będą panu potrzebne modelki – wyjąkał Marek. – Myślałem, że może koleżanka...

– W porządku! – przerwał Grzegorz. – Panna Ulka, o ile się nie mylę?

– Ula! – poprawiła dziewczyna. Miała dźwięczny głos, a kiedy mówiła, usta jej odzyskały swobodną, dziewczęcą linię.

– W porządku! – powtórzył Grzegorz. – Poznaliście się już ze sobą?

– Oczywiście! – Be odpowiedziała za wszystkich. Rzuciła się z powrotem na piasek i ułożyła twarzą w kierunku słońca. Miała na sobie przywierający ściśle do ciała drogi zagraniczny kostium o barwie jaskra. Już dla samego z nim kontrastu warto było godzinami leżeć na plaży, aby opalić skórę.

– Mieliśmy przecież oglądać kogoś pod Orłowem – zauważył Grzegorz.

Zerwała się natychmiast.

– Pokażę go panu. Zobaczy pan, że się znam.

Ulka podniosła się także, ale Grzegorz nie zachęcił jej do wzięcia udziału w tej wyprawie. Usiadła więc znowu na piasku, a Marek podsunął jej pod nogi swój koc.

– Zaraz wracamy – powiedział Grzegorz.

Gwóźdź ruszył za nim, rozmyślił się jednak po kilku krokach i zwalił się opodal w cieniu rozłożystego krzaka. Zmrużonymi ślepiami posępnie patrzył w morze.

Dziewczyna biegła przed nim i Grzegorz mógł podziwiać jej długie nogi. Cieszył się, że tak łatwo udało się mu je znaleźć – bo i ta druga była dobra, choć inna. Był przyzwyczajony do pięknych dziewcząt, wykładał w ASP, a plastyczki miały pod względem urody ustaloną opinię. Te dziewczęta pociągały go jednak czymś innym – och, to prawda, zbudowane były nieskazitelnie, ich wklęsłe brzuchy pozwalały zapomnieć o trywialności trawienia – ale nie to było najważniejsze. Ich twarze kazały mu myśleć, budziły jego wyobraźnię.

Ta, którą przyprowadził Marek, była uosobieniem ciekawości, tego wspaniałego węszenia, którym odkrywają świat młode psy i młodzi ludzie. Przeczuwał, że uda mu się wydobyć z niej żywiołowy zachwyt dla wszystkiego, na co czekała i że będzie umiała czekać w sposób taki, jaki jej narzuci. Ta druga była znów zmysłową, czystą biologią, drapieżnym pragnieniem. Cieszył się na myśl, że utrwali jej wąskie oczy, którymi z namysłem – i znawstwem – wybierała najsmaczniejsze z kąsków życia. Poczuł prawie pewność, że jest na dobrej drodze, że trafnie wymierzył proporcje między wartościami, które pragnął pokazać. Uśmiechnął się na przypomnienie pięknego czoła Marka, które natchnęło go pierwszą myślą. Teraz ciekaw był tego drugiego, którego obiecała pokazać mu dziewczyna.

Był. Leżał na plaży z jakąś młodą osobą, która fotografowała go niestrudzenie z różnych stron, mimo że chłopak leżał bez ruchu i opalał się z zamkniętymi oczyma.

Be zatrzymała się i wskazała mu go głową. Grzegorz usiadł opodal. Dziewczyna długo czekała na błysk aprobaty w jego oczach.

– Zobaczy pan dopiero jak wstanie – szepnęła.

– Cicho! – krzyknął Grzegorz. Patrzył na twarz młodego mężczyzny. Linia brody, zwarcie szczęk wydały mu się interesujące. Ciekaw był oczu, oczy zawsze decydowały o wyrazie twarzy. Gdyby leżący obok niego osobnik posiadał spojrzenie cherubina, psu na buty zdałby się ten wspaniały męski podbródek, którym obdarzył go los.

– Zrób coś, żeby otworzył oczy – zwrócił się do dziewczyny. – Muszę zobaczyć jego oczy.

Zadanie nie było łatwe. Gdyby młody człowiek leżał sam, sprawa byłaby prostsza. Ale nie wypadało zwracać się do niego, pomijając jego towarzyszkę. Be zasępiła się.

– Zrób coś! – powtórzył Grzegorz niecierpliwie.

Dziewczyna wstała posłusznie i cofnąwszy się pod stromy brzeg, z rozpędu przebiegła tuż obok głowy leżącego, zasypując mu obficie piaskiem twarz i włosy.

– Jasna cholera! – zaklął, zrywając się na równe nogi, Pluł i strzepywał z siebie piasek, nie przestając kląć.

– Przepraszam! – szepnęła Be pojednawczo.

– Dużo mi przyjdzie z pani przepraszania! – wrzasnął. – Całą głowę mam w piasku!

– Na plaży to się zdarza – bąknęła dziewczyna. Patrzyła błagalnie na Grzegorza, ale on nie zwracał na nią uwagi.

Do kłótni przyłączyła się towarzyszka młodego człowieka, którą z całego wydarzenia najbardziej zdenerwował piękny kostium Be.

– Jak pani nie umie zachować się na plaży... – zaczęła.

– Kto nie umie się zachować?! Ja nie umiem się zachować?! – krzyknęła dziewczyna, odzyskując nagle swój warszawski tupet. Zrozumiała, że rzeźbiarz nie stanie w jej obronie i że może liczyć tylko na siebie. – A czego właściwie pani się mnie czepia? Pani nasypałam piasku, czy co?

– Mnie, nie mnie – narzeczonemu.

To niestety koniec bezpłatnego fragmentu. Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki.

Przepraszamy, ten rozdział nie jest dostępny w bezpłatnym fragmencie.

Przepraszamy, ten rozdział nie jest dostępny w bezpłatnym fragmencie.

Przepraszamy, ten rozdział nie jest dostępny w bezpłatnym fragmencie.

Przepraszamy, ten rozdział nie jest dostępny w bezpłatnym fragmencie.

Przepraszamy, ten rozdział nie jest dostępny w bezpłatnym fragmencie.

Przepraszamy, ten rozdział nie jest dostępny w bezpłatnym fragmencie.

Przepraszamy, ten rozdział nie jest dostępny w bezpłatnym fragmencie.

Przepraszamy, ten rozdział nie jest dostępny w bezpłatnym fragmencie.

Przepraszamy, ten rozdział nie jest dostępny w bezpłatnym fragmencie.

Przepraszamy, ten rozdział nie jest dostępny w bezpłatnym fragmencie.

Przepraszamy, ten rozdział nie jest dostępny w bezpłatnym fragmencie.

Przepraszamy, ten rozdział nie jest dostępny w bezpłatnym fragmencie.

Przepraszamy, ten rozdział nie jest dostępny w bezpłatnym fragmencie.

Przepraszamy, ten rozdział nie jest dostępny w bezpłatnym fragmencie.

Przepraszamy, ten rozdział nie jest dostępny w bezpłatnym fragmencie.

Przepraszamy, ten rozdział nie jest dostępny w bezpłatnym fragmencie.

Przepraszamy, ten rozdział nie jest dostępny w bezpłatnym fragmencie.

Przepraszamy, ten rozdział nie jest dostępny w bezpłatnym fragmencie.

Przepraszamy, ten rozdział nie jest dostępny w bezpłatnym fragmencie.

Przepraszamy, ten rozdział nie jest dostępny w bezpłatnym fragmencie.

Przepraszamy, ten rozdział nie jest dostępny w bezpłatnym fragmencie.

Przepraszamy, ten rozdział nie jest dostępny w bezpłatnym fragmencie.

Przepraszamy, ten rozdział nie jest dostępny w bezpłatnym fragmencie.

Przepraszamy, ten rozdział nie jest dostępny w bezpłatnym fragmencie.

Przepraszamy, ten rozdział nie jest dostępny w bezpłatnym fragmencie.

Przepraszamy, ten rozdział nie jest dostępny w bezpłatnym fragmencie.

Przepraszamy, ten rozdział nie jest dostępny w bezpłatnym fragmencie.