Arthur Conan Doyle

Dolina strachu

Saga

Dolina strachu
Przełożyła
Ewa Łozińska-Małkiewicz
Tytuł oryginału
The Valley of Fear
Projekt okładki: brethdesign.dk
Ilustracja na okładce: Shutterstock
Copyright © 1927, 2019 Arthur Conan Doyle i SAGA Egmont
Wszystkie prawa zastrzeżone
ISBN: 9788726195729

1. Wydanie w formie e-booka, 2019

Format: EPUB 2.0

Ta książka jest chroniona prawem autorskim. Kopiowanie do celów innych niż do użytku własnego jest dozwolone wyłącznie za zgodą SAGA Egmont oraz autora.

SAGA Egmont, spółka wydawnictwa Egmont

Część 1

Tragedia Birlstone

Rozdział 1

Ostrzeżenie

– Zastanawiam się właśnie... – przerwałem milczenie.

– Lepiej później niż wcale – zakpił Sherlock Holmes z rozdrażnieniem.

Uważam, że należę do najcierpliwszych śmiertelników, ale przyznaję, że ta sardoniczna uwaga bardzo mnie rozgniewała.

– Naprawdę, Holmesie – powiedziałem surowo – czasami jesteś trochę męczący.

Był zbyt zajęty swoimi myślami, aby natychmiast zareagować na mój protest. Opierał głowę na dłoni, śniadanie stało przed nim nieruszone. Patrzył na świstek papieru, który właśnie wyciągnął z koperty. Po chwili wziął do ręki kopertę, przytrzymał ją pod światło i bardzo starannie zbadał zarówno jej część zewnętrzną, jak i skrzydełko.

– To pismo Porlocka – powiedział z zastanowieniem. – Nie mam wątpliwości, że to jego pismo, chociaż widziałem je zaledwie dwukrotnie. Wyraźnie widać grecką literę E z typowym ozdobnikiem u góry. Ale jeżeli to Porlock, w takim razie musi to być coś bardzo istotnego.

Mówił raczej do siebie niż do mnie, a mój gniew znikł w obliczu zainteresowania spowodowanego jego słowami.

– Kim jest Porlock? – spytałem.

– Porlock, Watsonie, to pseudonim autorski, znak identyfikacyjny, ale ukrywa się pod nim niezbyt uczciwa osoba. W poprzednim liście poinformował mnie jasno, że nie jest to jego własne nazwisko i zabronił mi próbować go szukać wśród milionów mieszkańców tego wielkiego miasta. Porlock jest istotny nie ze względu na niego samego, ale ze względu na ważnego człowieka, z którym jest w kontakcie. Wyobraź sobie rybę pilotującą rekina, szakala towarzyszącego lwu - coś zupełnie nieważnego w towarzystwie czegoś monumentalnego: nie tylko monumentalnego, Watsonie, ale i złowieszczego - w najwyższym stopniu złowieszczego. Dlatego właśnie Porlock pojawia się w kręgu moich zainteresowań. Czy mówiłem ci kiedyś o profesorze Moriartym?

– Słynnym naukowcu - przestępcy, równie znanym wśród oszustów jak ....

– Czerwienię się, Watsonie! – zamruczał Holmes dezaprobującym tonem.

– Chciałem dokończyć, „jest nieznany ogółowi społeczności”.

– Trafiony! Wyraźnie trafiony! – wykrzyknął Holmes. – Rozwijasz, Watsonie, nieoczekiwaną zdolność wykazywania się sarkastycznym humorem. Muszę nauczyć się bronić przed nim. Nazywając Moriarty’ego przestępcą, w rozumieniu prawa dopuszczasz się zniesławienia, ale na tym polega chwała i geniusz Temidy! Największy planista wszech czasów, organizator wszelkiego łotrostwa, mózg kontrolujący świat przestępczy, mózg, który potrafiłby pokierować losem narodów lub skazać je na poniewierkę, to właśnie ten człowiek! Niestety, jest poza wszelkimi podejrzeniami, nienarażony na krytykę. Tak wspaniale prowadzi swoje sprawy i potrafi tak zacierać ślady, że za te słowa, które teraz wypowiedziałeś, mógłby zaciągnąć cię do sądu i wyjść z niego z twoją roczną rentą zasądzoną jako odszkodowanie za poniesioną stratę moralną. Czyż nie jest on cenionym autorem Dynamiki Asteroidu, książki, która wznosi się na tak niezwykłe poziomy czystej matematyki, że podobno w prasie naukowej nie ma żadnego dziennikarza, który byłby w stanie poddać ją krytyce? Czyż takiego człowieka można zniesławiać? I określono by was w taki oto sposób - zjadliwy lekarz i zniesławiony profesor. To jest genialne, Watsonie! Ale jeżeli zdołam uporać się z drobniejszymi złoczyńcami, na pewno któregoś dnia pokonam i jego.

– Obym mógł to zobaczyć na własne oczy! – wykrzyknąłem z oddaniem. – Ale mówiłeś o Porlocku.

– Ach tak, tak zwany Porlock to ogniwo w łańcuchu, dość oddalone od wielkiego wzorca. Porlock nie jest specjalnie solidnym łącznikiem, mówiąc między nami. Na podstawie moich badań wnioskuję, że stanowi słabe ogniwo w tym łańcuchu.

– Ale siła łańcucha równa jest wytrzymałości najsłabszego ogniwa.

– Zgadza się, drogi Watsonie! I stąd właśnie wielkie znaczenie, jakie odgrywa Porlock. Kierowany pewnymi prymitywnymi dążeniami do sprawiedliwości i zachęcony rozmyślną stymulacją dziesięciofuntowego banknotu wysłanego mu wskutek przebiegłych działań, raz czy dwa razy przekazał mi informacje sporej wartości, które raczej pomagały przewidywać i zapobiegać przestępstwu niż je karać. Bez wątpienia, gdybym posiadał odpowiedni szyfr, ustaliłbym, że ta korespondencja ma także te cechy, które ci wskazałem.

Holmes ponownie wygładził świstek papieru na czystym talerzu. Wstałem i, pochylając się nad nim, patrzyłem na dziwny zapis, który wyglądał następująco:

534 C2 13 127 36 31 4 17 21 41 DOUGLAS 109 293 5 37 BIRLSTONE 26 BIRLSTONE 9 127 171

– Co to znaczy, Holmesie?

– Jest to bez wątpienia próba przekazania mi pewnych sekretnych informacji.

– Ale jaki sens wysyłać zaszyfrowaną wiadomość do odbiorcy, który nie posiada kodu?

– W tym momencie zupełnie nie ma to sensu.

– Dlaczego mówisz „w tym momencie”?

– Ponieważ istnieją szyfry, które odczytałbym z łatwością, tak jak odczytuję apokryfy gazetowej kolumny z klepsydrami: takie proste zadania pozwalają rozwijać inteligencję, nie męcząc umysłu. Ale to jest inna sprawa. Ta notatka wyraźnie nawiązuje do wyrazów znajdujących się na stronie jakiejś książki. Dopóki nie będę wiedział, o którą chodzi stronę i jaka to książka, pozostanę bezradny.

– Ale dlaczego „Douglas” i „Birlstone”?

– Wyraźnie dlatego, że tych słów nie ma na stronie, o której mowa.

– Więc dlaczego nie wskazał książki?

– Twoja dziecinna przebiegłość, mój drogi Watsonie, ta wrodzona tendencja do sprytu, która tak zachwyca twoich przyjaciół, z pewnością spowodowałaby, że załączyłbyś szyfr i wiadomość w tej samej kopercie. Gdyby korespondencja trafiła do niewłaściwych rąk, byłbyś załatwiony. Natomiast w obecnej sytuacji obie przesyłki musiałyby trafić w niepowołane ręce, żeby nastąpiła szkoda. Nasza druga przesyłka jest spóźniona, ale będę zdziwiony, jeżeli nie otrzymamy albo dalszej korespondencji z wyjaśnieniem, albo - co jest bardziej prawdopodobne - tej właśnie książki, której dotyczą owe liczby.

Przewidywania Holmesa spełniły się w ciągu kilku minut, kiedy pojawił się Billy, posłaniec, niosąc list, którego oczekiwaliśmy.

– Ten sam charakter pisma – zauważył Holmes, otwierając kopertę. – A, nawet podpisany – dodał głosem znamionującym podniecenie, gdy otwierał korespondencję. – Cieszmy się, Watsonie, sprawa posuwa się do przodu. – Zmarszczył jednakże brwi, gdy przyjrzał się treści.

– Ojej, jakie to rozczarowanie! Obawiam się, Watsonie, że nasze oczekiwania się nie spełniły. Mam nadzieję, że Porlock nie poniesie żadnej szkody.

SZANOWNY PANIE HOLMES [....] Nie będę kontynuował tej sprawy. Staje się to zbyt niebezpieczne - zaczął mnie podejrzewać. Jestem pewny, że mnie podejrzewa. Przyszedł do mnie całkiem niespodziewanie, gdy zaadresowałem już kopertę z zamiarem wysłania Panu klucza do szyfru. Udało mi się ją przykryć. Gdyby ją zobaczył, miałbym straszne problemy, ale w jego oczach wyczytałem mimo to podejrzenie. Proszę spalić zaszyfrowaną wiadomość, która teraz na nic się Panu nie zda. FRED PORLOCK

Holmes siedział przez jakiś czas, gniotąc list między palcami, marszcząc brwi i patrząc w ogień.

– Mimo wszystko – odezwał się wreszcie – może się myli. Może to przekonanie wynika jedynie z jego poczucia winy. Ponieważ wie, że jest zdrajcą, z łatwością wyczytał oskarżenie w oczach szefa.

– A ten szef to - domyślam się - profesor Moriarty?

– Oczywiście! Kiedy ktoś z tego towarzystwa mówi o „nim”, od razu wiadomo, kogo ma na myśli. Jest tylko jeden „on”, który góruje nad nimi wszystkimi.

– Ale co on może zrobić?

– Hm! To jest pytanie wymagające obszernej odpowiedzi. Naprzeciwko stoi jeden z najpotężniejszych umysłów w Europie, który korzysta z poparcia wszelkich mocy ciemności, a którego możliwości są nieograniczone. W każdym razie przyjaciel Porlock jest wyraźnie sparaliżowany ze strachu. Porównaj, proszę, charakter pisma na kopercie, która została zaadresowana przed „jego” nagłym wejściem. To pismo jest wyraźne i ładne. Dalszy tekst natomiast jest prawie nieczytelny.

– To po co w ogóle napisał? Dlaczego po prostu nie zrezygnował z kontynuowania sprawy?

– Ponieważ zląkł się, że przeprowadzę dochodzenie, starając się go odnaleźć i tym samym mogę wpędzić go w kłopoty.

– Bez wątpienia – uznałem logikę wyjaśnienia. Podniosłem oryginalną wiadomość zapisaną szyfrem i zastanawiałem się nad nią. – Można dostać szału na myśl, że na tym kawałku papieru spoczywa ważna tajemnica, a jej rozpoznanie jest poza ludzkimi możliwościami.

Sherlock Holmes odepchnął nietknięte śniadanie i zapalił niebyt przyjemnie pachnącą fajkę, która towarzyszyła mu w najgłębszych medytacjach.

– Zastanawiam się – powiedział, odchylając się w fotelu i patrząc na sufit. – Być może są tu punkty, których nie dostrzegł twój makiaweliczny intelekt. Rozważmy problem w świetle czystego rozumu. Ten człowiek nawiązał do książki. To jest nasz punkt wyjścia.

– Dosyć obszerny.

– Zastanówmy się więc, czy możemy go zawęzić. Kiedy mój umysł ogniskuje się na niej, wydaje się raczej mało dostępna. Jakie mamy wskazówki na temat tej książki?

– Żadnych.

– Dobra, dobra. Na pewno nie jest aż tak źle. Zaszyfrowana wiadomość zaczyna się od dużej liczby – 534, prawda? Możemy więc przyjąć hipotezę roboczą, że 534 to konkretna strona, na którą powołuje się szyfr. Tak więc nasza książka okazuje się obszerna i to pierwsza informacja, jaką uzyskaliśmy. Jakie następne wskazówki mamy na temat tej dużej książki? Następny znak to C2. Jak to rozumiesz, Watsonie?

– Rozdział drugi, bezwątpienia.

– Raczej nie, Watsonie. Musisz zgodzić się ze mną, że jeżeli podano numer strony, to numer rozdziału nie ma już żadnego znaczenia. Ponadto, jeżeli strona 534 stanowiłaby zaledwie drugi rozdział, długość pierwszego rozdziału musiałaby być nie do zniesienia.

– Kolumna! – krzyknąłem.

– Błyskotliwie, Watsonie. Dziś rano przechodzisz samego siebie. Gdyby to nie była kolumna, poczułbym się bardzo oszukany. A więc widzisz, że pojawia się przed nami duża książka, wydrukowana w dwóch kolumnach, z których każda ma znaczną długość, ponieważ jedno ze słów otrzymało w szyfrze numer 293. Czy uzyskaliśmy już wszystkie wiadomości dzięki rozumowaniu?

– Obawiam się, że tak.

– Oczywiście sam siebie nie doceniasz. Jeszcze jedno iskrzenie umysłu, mój drogi Watsonie, jeszcze jedna fala myślowa! Gdyby ten tom był czymś niezwykłym, to Porlock mi go przysłałby. Tymczasem zamierzał - zanim jego plany zostały pokrzyżowane - wysłać mi klucz w kopercie. Tak informuje w swojej korespondencji. To wydawałoby się wskazywać, że jest to opracowanie, które z łatwością znajdę. Miał je i wyobraził sobie, że ja też je posiadam. Krótko mówiąc, Watsonie, musi to być powszechnie dostępna książka.

– To wydaje się bardzo prawdopodobne.

– A więc ograniczyliśmy nasze pole szukania do dużej książki, wydrukowanej w dwóch kolumnach i powszechnie użytkowanej.

– Biblia! – wykrzyknąłem z triumfem.

– Dobrze, Watsonie, ale nie wystarczająco dobrze, jeśli pozwolisz! Nawet gdybym przyjął to jako komplement dla siebie, z trudem przyszłoby mi wskazanie Biblii - nie jest prawdopodobne, żeby ta książka znajdowała się w zasięgu ręki któregoś ze wspólników Moriarty’ego. Poza tym, wydania Pisma Świętego są tak liczne, że nie można założyć, że dwa egzemplarze będą miały identycznie ustawioną paginację. Musi to na pewno być książka standardowa. On zapewne wie, że jego strona 534 będzie dokładnie zgadzać się z moją stroną 534.

– Ale bardzo niewiele książek będzie tak samo wydanych.

– Właśnie. I to może nas uratować. Nasze poszukiwania ograniczają się do książek standardowych, które każdy może posiadać.

– Bradshaw!

– To byłoby trudne, Watsonie. Słownik Bradshawa jest niepewny, a także ograniczony. Dobór słów rzadko przekazuje ogólne koncepcje. Powinniśmy go wyeliminować. Ten słownik - obawiam się - nie spełni naszych wymagań. Co w takim razie pozostaje?

– Almanach!

– Doskonale, Watsonie! Bardzo myliłbym się, gdybym twierdził, że nie trafiłeś. Almanach! Zastanówmy się nad almanachem Whitakera. Jest powszechnie użytkowany. Ma wymaganą liczbę stron. Składa się z dwóch kolumn. Chociaż w początkowych wersjach almanach był dosyć ograniczony, jeżeli dobrze pamiętam, ostatnie wydania są znacznie obszerniejsze. Wziął książkę z biurka. – Oto strona 534, druga kolumna, wyczerpujące hasło, które omawia - o ile dobrze rozumiem - handel i zasoby Indii Brytyjskich. Odnotuj słowa, Watsonie! Numer trzynaście to „Mahratta”. Nie, obawiam się, że początek jest zbyt obiecujący. Numer sto dwadzieścia siedem to „Rząd”, co przynajmniej ma jakiś sens, chociaż w żaden sposób niezwiązany z nami i profesorem Moriartym. Spróbujmy znów. Co robi rząd Mahratta? Niestety! Następne słowo to „świńska szczecina”. Nic z tego, mój drogi Watsonie! Skończone!

Mówił to żartobliwie, ale jego zmarszczone, krzaczaste brwi wyraźnie wskazywały rozczarowanie i irytację. Siedziałem bezradny i nieszczęśliwy patrząc w ogień. Długa cisza została nagle przerwana nagłą eksklamacją Holmesa, który rzucił się do szafy, aby z niej się wyłonić z używaną książką w żółtej okładce w ręce.

– Płacimy, Watsonie, cenę za to, że idziemy z duchem czasu! – wykrzyknął. – Wyszliśmy przed szereg i zostaliśmy ukarani. Jest siódmy stycznia, a więc skorzystaliśmy z nowego almanachu, a przecież Porlock najpewniej wziął wiadomość ze starego wydania. Bez wątpienia powiedziałby to nam, gdyby mógł wysłać list z wyjaśnieniami. A teraz spójrzmy, co za niespodziankę szykuje nam strona 534 w tej książce. Numer trzynaście to „tam”, co obiecuje dużo więcej. Numer sto dwadzieścia siedem to „jest” - „Tam jest” - oczy Holmesa błyszczały podnieceniem, a chude, nerwowe palce drżały, gdy liczył słowa - „niebezpieczeństwo”. Ha! Ha! Kapitalne! Odnotuj to, Watsonie! „Tam jest niebezpieczeństwo - które - może - nadejść - bardzo - szybko”. Potem mamy nazwisko „Douglas - bogaty - wieś - teraz - w - Birlstone - Dwór - Birlstone - zaufanie - pilne”. Patrz, Watsonie! Co myślisz o czystym rozumie i owocach myślenia? Gdyby w warzywniaku sprzedawali wieńce laurowe, posłałbym Billa, żeby nam kupił!

Patrzyłem na dziwną wiadomość, którą właśnie zanotowałem na kolanie na arkuszu papieru kancelaryjnego zgodnie z tym, co Sherlock Holmes odszyfrował.

– Co za dziwny sposób wyrażania myśli! – powiedziałem.

– Wręcz przeciwnie, doskonale to wyraził – zaprzeczył Holmes. – Kiedy szukasz w pojedynczej kolumnie słów, którymi chcesz wyrazić swoją myśl, z trudem uda ci się uzyskać wszystko, co jest potrzebne. Czasami jesteś zmuszony zostawić furtkę dla inteligencji swego adresata. Cel jest bardzo wyrazisty. Douglas jest ofiarą, przeciwko której ktoś planuje jakieś łotrostwo. Mieszka on, jak podano, na wsi i jest zamożny. Z pewnością słowo „zaufanie” było najbliższym, jakie udało mu się uzyskać zamiast słowa „zaufany”. Taki uzyskaliśmy wynik w efekcie pracowitej analizy.

Holmes odczuwał twórczą satysfakcję artysty, któremu udało się wykonać dobrze pracę, podobnie intensywnie jak przeżywał rozpacz, gdy spadał poniżej poziomu, który sobie wyznaczył. Nadal jeszcze pochrząkiwał dumny ze swego sukcesu, kiedy Bill otworzył drzwi i do naszego pokoju wprowadzono inspektora MacDonalda ze Scotland Yardu.

Był to początek końca lat osiemdziesiątych, kiedy Alec MacDonald nie miał jeszcze sławy, którą cieszy się w chwili obecnej. Był młodym, zdolnym śledczym, który wyróżnił się w kilku powierzonych mu sprawach. Wysoka, koścista postać sugerowała wyjątkową siłę fizyczną, podczas gdy wypukłe czoło i głęboko osadzone lśniące oczy, błyszczące spoza krzaczastych brwi, wskazywały wyraźnie wybitną inteligencję. Był cichy, precyzyjny, z nieco kwaśnym humorem i twardym akcentem z Aberdeen.

Już dwukrotnie Holmes pomógł mu osiągnąć sukces, a jedyną nagrodą była intelektualna satysfakcja płynąca z rozwiązania problemu. Z tego też względu uczucie szacunku Szkota dla tego kolegi - amatora było bardzo głębokie i objawiał je szczerością, z jaką konsultował z Holmesem wszystkie swoje trudności. Przeciętny intelekt nie potrafi docenić umysłowości wyższego lotu, ale talent natychmiast rozpoznaje geniusz, a MacDonald był wystarczająco uzdolniony, aby dostrzec, że szukanie pomocy u kogoś, kto ma wyjątkową pozycję w Europie ze względu zarówno na talent i doświadczenie, nie może przynieść mu ujmy. Holmes nie nawiązywał szybko przyjaźni, ale tolerował potężnego Szkota i reagował uśmiechem na jego widok.

– Wcześnie wstałeś, panie Mac – przywitał gościa. – Życzę szczęścia w polowaniu! Obawiam się, że to oznacza jakąś grubszą intrygę.

– Gdyby powiedział pan „mam nadzieję” zamiast „obawiam się”, byłoby to bliższe prawdy, jak myślę, panie Holmes – odpowiedział inspektor ze znaczącym uśmiechem. – Cóż, być może mała szklaneczka uchroni mnie przed porannym chłodem. Nie, nie będę palił, dziękuję. Muszę szybko zmykać, gdyż pierwsze godziny prowadzenia sprawy są niezmiernie cenne, jak sam pan wie najlepiej. Ale, ale...

Inspektor nagle zamilkł i patrzył w absolutnym zdziwieniu na leżący na stole papier. Była to kartka, na której nabazgrałem tajemniczą wiadomość.

– Douglas! – zamruczał. – Birlstone! Co to jest, panie Holmes? Człowieku, toż to czary .....! Skąd na Boga wzięliście te wszystkie nazwy?

– To szyfr, który udało nam się rozwiązać z doktorem Watsonem. Ale dlaczego pan pyta, coś jest nie tak z tymi nazwami?

Inspektor patrzył to na jednego to na drugiego z nas ze zdziwieniem. – Tylko to, że ubiegłej nocy pan Douglas z Birlstone Manor House padł ofiarą potwornego morderstwa!

Rozdział 2

Rozważania Sherlocka Holmesa

Był to jeden z tych podniosłych momentów, dla których mój przyjaciel istniał. Przesadziłbym, gdybym powiedział, że był zaszokowany albo podniecony tym zadziwiającym oświadczeniem. W jego nastawieniu nie było ani odrobiny okrucieństwa, ale bez wątpienia długi okres nadmiernego stymulowania spowodował jego nieczułość. Jednakże, jeżeli nawet jego emocje zostały przytłumione, to zdolności postrzegania intelektualnego były nader aktywne. Nie było widać, żeby - jak ja - był porażony oświadczeniem MacDonalda; jego twarz wskazywała raczej na spokojne i pełne zainteresowania zachowanie chemika, który widzi planowane wytrącanie się kryształków z nadmiernie nasyconego roztworu.

– Wspaniale! – powiedział. – Wspaniale!

– Nie wydaje się pan zdziwiony.

– Jestem zainteresowany, panie Mac, ale zdecydowanie nie zdziwiony. Dlaczego miałbym być zdziwiony? Otrzymuję anonimową informację z miejsca, o którym wiem, że jest istotne dla sprawy. Wiadomość ta ostrzega mnie, że pewnej osobie grozi niebezpieczeństwo. Godzinę później dowiaduję się, że to niebezpieczeństwo zmaterializowało się, i że osoba ta nie żyje. Jestem zainteresowany, ale jak sam pan widzi, nie dziwi mnie to.

Holmes wyjaśnił inspektorowi w kilku krótkich zdaniach fakty dotyczące listu i szyfru. MacDonald siedział z podbródkiem wspartym na dłoniach, zmarszczywszy w skupieniu wielkie, jasne brwi.

– Wybierałem się do Birlstone dziś rano – powiedział. – Przyszedłem poprosić pana o udanie się tam wraz ze mną i z pana przyjacielem, ale z tego, co pan mówi, wynika, że być może lepiej wykonamy zadanie, pracując w Londynie.

– Myślę, że nie – powiedział Holmes.

– Niech pan poczeka, panie Holmes – krzyknął inspektor. – Gazety będą w całości poświęcone tajemnicy Birlstone za dzień lub dwa, ale co to za tajemnica, jeżeli w Londynie istnieje człowiek, który przepowiedział morderstwo, jeszcze zanim nastąpiło? Musimy po prostu schwytać tego człowieka, a z tego wyniknie reszta.

– Bez wątpienia, panie Mac. Ale jak chce pan złapać tak zwanego Porlocka?

MacDonald odwrócił list, który wręczył mu Holmes.

– Nadany w Camberwell – nie pomaga to nam za bardzo. Nazwisko, mówi pan, stanowi pseudonim. Z pewnością nie można na nim bazować. Czy dobrze zrozumiałem, że wysłał mu pan pieniądze?

– Dwukrotnie.

– A w jaki sposób?

– W banknotach, na pocztę w Camberwell.

– Czy kiedykolwiek zadał pan sobie trud, żeby sprawdzić, kto je odebrał? – Inspektor spojrzał zdziwiony i trochę zaszokowany.

– Nie.

– Dlaczego nie?

– Ponieważ zawsze dotrzymuję słowa. Kiedy po raz pierwszy do mnie napisał, obiecałem, że nie będę starał się go wyśledzić.

– Myśli pan, że ktoś za nim stoi?

– Wiem, że tak jest.

– Ten profesor, o którym pan wspominał?

– Właśnie on!

Inspektor MacDonald uśmiechnął się, a jego powieka drżała, kiedy popatrzył na mnie.

– Nie będę ukrywał przed panem, panie Holmes, że w CID 1 uważamy, iż trochę pan przesadza z tym profesorem. Przeprowadziłem śledztwo na własną rękę w tej sprawie. Wydaje się być godnym poszanowania, utalentowanym i dobrze wyedukowanym człowiekiem.

– Cieszę się, że posunął się pan aż tak daleko, żeby rozpoznać jego talent.

– Człowieku, on rzuca się w oczy! Po usłyszeniu pańskich poglądów uznałem, że spotkanie z nim jest moim obowiązkiem. Odbyłem z nim pogawędkę na temat zaćmienia słońca. Nie wiem, w jaki sposób doszliśmy do tego tematu, ale na zewnątrz miał latarnię reflektorową i globus i wszystko wyjaśnił w jednej minucie. Pożyczył mi książkę, ale przyznać muszę, że przekraczała trochę moje możliwości percepcyjne, chociaż odebrałem dobre wykształcenie w Aberdeen. Nadawałby się świetnie na ministra ze swoją szczupłą twarzą i siwymi włosami oraz patetycznym sposobem mówienia. Kiedy położył rękę na moim ramieniu w chwili, gdy żegnaliśmy się, było to jakby błogosławieństwo ojca przed wypuszczeniem dziecka w zimny, okrutny świat.

Holmes chrząknął i zatarł ręce.

– Wspaniale! – rzekł. – Wspaniale! Powiedz mi, przyjacielu MacDonald, czy to wzruszające i przyjemne spotkanie odbyło się w gabinecie profesora?

– Zgadza się.

– Przyjemny pokój, prawda?

– Bardzo przyjemny – naprawdę świetnie urządzony, panie Holmes.

– Siedział pan przed jego biurkiem?

– Zgadza się.

– Światło w oczy, a jego twarz w cieniu?

– No cóż, było to wieczorem, ale pamiętam, że światło lampy było skierowane na moją twarz.

– Zawsze tak robi. Czy udało się Panu dostrzec obraz nad głową profesora?

– Zazwyczaj nie przegapiam niczego, panie Holmes. Być może nauczyłem się tego od pana. Tak, widziałem obraz - młoda kobieta z głową spoczywającą na dłoniach, patrząca z boku.

– To był obraz namalowany przez Jean Baptiste’a Greuze’a.

Inspektor udał zainteresowanie.

– Jean Baptiste Greuze – kontynuował Holmes, łącząc opuszki palców, i odchylając się w fotelu – był francuskim artystą, którego szczyt kariery przypada na lata od 1750 do 1800. Nawiązuję tu oczywiście do jego kariery malarskiej. Nowocześni krytycy wydali mu świetną opinię opartą na zdaniu współczesnych mu osób.

Oczy inspektora wydawały się nieobecne.

– Czyż nie lepiej ... – zaczął.

– Tak, tak, robimy to – przerwał mu Holmes. – Mówię tylko, że ma to bezpośredni i istotny wpływ na tajemnicę Birlstone. Rzeczywiście, w pewnym sensie można to określić jako samo sedno tej sprawy.

MacDonald uśmiechnął się słabo i spojrzał prosząco w moją stronę.

– Pańskie myśli biegną troszeczkę zbyt szybko dla mnie, panie Holmes. Pozostawia pan jedno czy dwa ogniwa bez ich wyjaśnienia, a ja wtedy nie potrafię połączyć wszystkiego w całość. Jakie, do licha, jest powiązanie między tym malarstwem nieżyjącego już artysty i sprawą w Birlstone?

– Każda wiedza przydaje się detektywowi – zauważył Holmes. – Nawet drobny fakt, że w roku 1865 obraz namalowany przez Greuze’a, zatytułowany „Młoda dziewczyna z jagnięciem” uzyskał cenę miliona dwustu tysięcy franków - więcej niż czterdzieści tysięcy funtów - podczas sprzedaży w Portalis, może dać podstawę do poważnych przemyśleń.

I tak wyraźnie się stało. Inspektor rzeczywiście wyglądał na zainteresowanego.

– Chciałbym tylko przypomnieć panu – kontynuował Holmes – że wynagrodzenie profesora można potwierdzić w licznych źródłach budzących zaufanie. Wynosi siedemset rocznie.

– W takim razie jak mógł go kupić?

– No właśnie! Jak?

– Och, to bardzo istotne – powiedział inspektor w zamyśleniu. – Niechże pan mówi dalej, panie Holmes. Bardzo mi się to podoba. Świetnie.

Holmes uśmiechnął się. Zawsze rozgrzewały go dowody prawdziwego podziwu - cecha typowa dla artysty.

– A jeżeli chodzi o Birlstone? – spytał.

– Mamy jeszcze czas – inspektor spojrzał na swój zegarek. – Przy drzwiach czeka na nas dorożka, a do Victorii dojedziemy w ciągu dwudziestu minut. Ale jeżeli mowa o obrazie, przypominam sobie, że kiedyś powiedział mi pan, Holmesie, że nigdy nie spotkał pan profesora Moriarty’ego.

– Nie, nie znam go osobiście.

– W takim razie skąd pan wie tyle o jego domu?

– Cóż, to inna sprawa. Byłem trzykrotnie w jego domu; dwukrotnie, czekając na niego pod różnymi pretekstami i wychodząc przed jego powrotem, raz - właściwie nie powinienem o tym mówić oficjalnemu detektywowi - pozwoliłem sobie przerzucić jego dokumenty, co przyniosło nieoczekiwane wyniki.

– Znalazł pan coś kompromitującego?

– Zupełnie nic. I to właśnie mnie zdziwiło. Jednakże, zdaje sobie pan teraz sprawę z wagi tego obrazu? Jest to znak wielkiego bogactwa. W jaki sposób go nabył? Jest wolnego stanu. Jego młodszy brat jest naczelnikiem stacji w zachodniej części Anglii. Stanowisko, które zajmuje Moriarty, warte jest siedemset rocznie. I jest posiadaczem Greuze’a.

– No i co z tego?

– Z pewnością wniosek jest oczywisty.

– Chce pan powiedzieć, że bez wątpienia zdobył wielką fortunę nielegalnie?

– Oczywiście. Mam inne powody, żeby tak myśleć - tuzin różnych nitek, które prowadzą do samego środka pajęczyny, skąd wyłania się trująca, nieruchawa kreatura. Wspomniałem tylko o Greuze’u, ponieważ sprowadza kwestię do miejsca, które mieści się w ramach pańskich obserwacji.

– No cóż, panie Holmes. Przyznaję, że to, co pan mówi, jest interesujące: nawet bardziej niż interesujące - cudowne! Ale pozwólmy sobie na dogłębniejsze wyjaśnienia. Czy to oszustwo, czy fałszowanie pieniędzy, czy może włamania - skąd pochodzą pieniądze?

– Czytał pan kiedykolwiek o Jonathanie Wildzie?

– Prawdę mówiąc, nazwisko brzmi znajomo. Ktoś, kto pisze powieści, prawda? Nie czuję specjalnie szacunku dla detektywów w powieściach - są to ludzie, którzy coś robią, ale nigdy nie wyjaśniają, w jaki sposób. Może to być inspiracja, ale nie prawdziwe śledztwo.

– Jonathan Wild nie był detektywem i nie występował w powieściach. Był mistrzem wśród przestępców, a żył w ubiegłym wieku, około 1750 roku.

– A więc jest dla mnie nieprzydatny. Jestem człowiekiem praktycznym.

– Panie Mac, jedyną praktyczną rzeczą, jaka przydałaby się panu, byłoby zamknięcie się na trzy miesiące i czytanie kronik przestępstw przez dwanaście godzin dziennie. Historia toczy się kołem. Wszystko już kiedyś było, i powraca - nawet profesor Moriarty. Jonathan Wild był ukrytą siłą przestępców londyńskich, którym sprzedawał efekty pracy swego mózgu i organizacji, pobierając piętnaście procent prowizji. Stare koło nadal się obraca i pojawiają się te same przestępstwa. Wszystko już kiedyś miało miejsce i przytrafi się znów ponownie. Opowiem panu parę rzeczy na temat Moriarty’ego, które mogą pana zainteresować.

– Oczywiście, że mnie to interesuje. To, co pan mówi, już teraz jest interesujące.

– Na szczęście wiem, kto jest pierwszym ogniwem w tym łańcuchu z upadłym Napoleonem na jednym końcu i setką jego żołnierzy; kieszonkowców, szantażystów i oszustów karcianych na drugim, przy czym to oni popełniają wszelkie możliwe przestępstwa. Szefem jego personelu jest pułkownik Sebastian Moran, równie strzeżony i niedostępny dla wymiaru sprawiedliwości jak on sam. Jak pan myśli, ile mu płaci?

– Chciałbym się dowiedzieć.

– Sześć tysięcy rocznie. Tak płaci się za mózg, rozumie pan - jest to zasada biznesu amerykańskiego. Dowiedziałem się o tym zupełnie przypadkowo. To kwota wyższa niż wynagrodzenie premiera. Dzięki temu mamy pogląd na zarobki Moriarty’ego i na skalę, w jakiej działa. Następny punkt: postanowiłem wyśledzić kilka z ostatnich czeków Moriarty’ego - zwykłych niewinnych czeków, którymi opłaca świadczenia związane z mieszkaniem. Zostały wypłacone w sześciu różnych bankach. Czy to robi na panu jakieś wrażenie?

– Dziwne, rzeczywiście! Ale co pan na tej podstawie wnioskuje?

– Że nie chciał, żeby ktokolwiek plotkował na temat jego bogactwa. Nikt nie powinien wiedzieć, ile posiada. Nie wątpię, że ma ponad dwadzieścia kont bankowych, większość jego fortuny znajduje się za granicą w Deutsche Bank albo w Credit Lyonnais, o czym jestem przekonany. Gdyby miał pan kiedyś rok lub dwa do zagospodarowania, zalecam studia nad finansami profesora Moriarty’ego.

Rozmowa robiła coraz większe wrażenie na inspektorze MacDonaldzie. Zatracił się w tej opowieści. Ale teraz jego praktyczna, szkocka inteligencja przywróciła go do porządku.

– Może sobie mieć – powiedział. – Sprowadził nas pan na boczny tor swoimi interesującymi anegdotami, panie Holmes, a jedyną ważną rzeczą jest pana uwaga o istnieniu pewnego związku między profesorem a przestępstwem. Wnioskuje pan to na podstawie ostrzeżenia otrzymanego od Porlocka. Czy dla naszych aktualnych, praktycznych potrzeb możemy posunąć się nieco dalej?

– Możemy sformułować pewną koncepcję dotyczącą motywów przestępstwa. Jak rozumiem na podstawie pańskich pierwotnych uwag, jest to niedające się wyjaśnić lub przynajmniej trudne do wytłumaczenia morderstwo. Zakładając, że źródłem przestępstwa jest to, co podejrzewamy, mogą być dwa różne motywy. Po pierwsze mogę powiedzieć wam, że Moriarty rządzi swoimi ludźmi, stosując żelazne zasady. Wprowadził surową dyscyplinę. W jego kodeksie występuje tylko jedna kara - śmierć. Możemy przypuszczać, że zamordowany człowiek - Douglas, którego nadchodzące fatum znane było jednemu z podwładnych superprzestępcy - w jakiś sposób zdradził swojego szefa. Nastąpiła kara, co powinno być ujawnione wszystkim, choćby po to, żeby ich przestrzec.

– No cóż, panie Holmes, to jest jedna z możliwości.

– Druga jest taka, że wszystko zostało zaaranżowane przez Moriarty’ego jako element jego działalności. Czy z morderstwem wiązał się rabunek?

– Nic o tym nie słyszałem.

– Byłoby to jednak oczywiście sprzeczne z pierwszą hipotezą i przemawiałoby za drugą. Moriarty mógł zorganizować morderstwo, gdyby obiecano mu część zrabowanego majątku lub gdyby zapłacono mu wystarczającą kwotę. Oba te rozwiązania są możliwe. Ale które z nich jest prawdziwe, a może istnieje jakaś trzecia kombinacja? Odpowiedzi na te pytania musimy szukać w Birlstone. Znam zbyt dobrze tego człowieka, aby spodziewać się, że zostawił jakikolwiek ślad, który wskazywałby na niego.

– W takim razie musimy jechać do Birlstone! – wykrzyknął MacDonald, zrywając się na równe nogi. – Słowo daję! Jest później niż przypuszczałem! Daję panom pięć minut na przygotowanie i ani chwili dłużej!

– Wystarczy dla każdego z nas – powiedział Holmes i pośpiesznie zaczął się przebierać, zdejmując bonżurkę i zastępując ją płaszczem. – Po drodze, panie Mac, poproszę pana o opowiedzenie mi całej historii.

„Cała historia” okazała się, niestety, bardzo krótka, aczkolwiek wystarczała, aby przekonać nas, że zlecona nam sprawa może być warta najściślejszej uwagi eksperta. Twarz Holmesa pojaśniała i zacierał swoje szczupłe ręce, słuchając nielicznych, ale istotnych szczegółów. Długi szereg nudnych tygodni skończył się wreszcie i na horyzoncie pojawiła się możliwość wykorzystania niezwykłych umiejętności lub specjalnego daru natury, które zamęczają ich właściciela, gdy nie są wykorzystywane. Ostry jak brzytwa umysł tępieje i rdzewieje w braku działania.

Kiedy Sherlock Holmes otrzymywał zlecenie, jego oczy nabierały blasku, blade policzki rumieńców, a cała twarz jaśniała wewnętrznym światłem. Teraz, pochylając się do przodu w dorożce, słuchał uważnie krótkiego opisu problemu, który oczekiwał nas w Sussex, a przedstawianego mu przez MacDonalda. Inspektor opierał się - jak nam wyjaśnił - na zanotowanym opisie, przekazanym mu we wczesnych godzinach rannych pociągiem wiozącym mleko. White Mason, miejscowy oficer policji, był jego osobistym przyjacielem i stąd MacDonalda powiadomiono dużo szybciej niż dzieje się to zazwyczaj w Scotland Yardzie, gdy lokalna policja potrzebuje pomocy. Z tego względu zazwyczaj ślady, na których ma opierać się nowoprzybyły ekspert ze stolicy są już niezbyt wyraźne.

DROGI INSPEKTORZE MACDONALD

[napisano w liście, który nam przeczytał]: Oficjalna prośba o Pańską pomoc znajduje się w oddzielnej kopercie. Ten list natomiast jest przeznaczony prywatnie dla Pana. Proszę przysłać mi telegraficznie informację, którym porannym pociągiem może Pan przyjechać do Birlstone, a wyjadę po Pana - względnie wyślę powóz. Ten przypadek to prawdziwa zagwozdka. Proszę nie marnować ani chwili i zająć się nim natychmiast. Jeżeli może Pan sprowadzić pana Holmesa, proszę to zrobić, gdyż znajdzie tutaj coś, co lubi. Można by pomyśleć, że cała ta sprawa została przygotowana jako przedstawienie teatralne, gdyby w tym wszystkim nie było trupa. Przysięgam, że to jest zagadkowe wydarzenie.

– Wydaje się, że twój przyjaciel jest poważnym człowiekiem – zauważył Holmes.

– Tak, sir, a przy tym White Mason to bardzo energiczny człowiek.

– Czy ma pan coś jeszcze?

– Jedynie to, że przekaże nam dalsze szczegóły zaraz po spotkaniu.

– W takim razie proszę wyznać, w jaki sposób dotarł pan do pana Douglasa i jego niesamowitego morderstwa?

– Opis był w oficjalnym raporcie, który został załączony. Nie użyto słowa „niesamowity” - takiego określenia nie stosuje się w oficjalnych sprawozdaniach. W raporcie podano nazwisko Johna Douglasa i wspomniano, że poniósł obrażenia głowy z broni palnej. Raport wspomniał także, że alarm podniesiono wczoraj około północy. Ponadto dodano, że przypadek był niewątpliwie morderstwem, ale nikogo nie aresztowano. Stwierdzono zaś bardzo szokujące i nadzwyczajne okoliczności. Jest to absolutnie wszystko, czym dysponujemy na dzisiaj, panie Holmes.

– W takim razie, za waszym pozwoleniem, zostawimy to w ten sposób, panie Mac. Pokusa formułowania przedwczesnych teorii w oparciu o niewystarczające dane to przekleństwo naszego zawodu. Widzę jedynie dwa fakty, które stanowią pewnik w chwili obecnej - wielki mózg w Londynie i zmarły w Sussex. My natomiast musimy wyśledzić ogniwa łańcucha, który je łączy.

Rozdział 3

Tragedia w Birlstone

Teraz na chwilę - za pozwoleniem - pominę moją nieistotną postać w dalszym opowiadaniu i opiszę wydarzenia, które nastąpiły, zanim dotarliśmy na miejsce na podstawie później uzyskanych wiadomości. Jedynie w ten sposób czytelnik będzie mógł docenić ludzi w to zaangażowanych i dziwne otoczenie, w którym rozgrywa się ich los.

Wioska Birlstone to mała grupa bardzo starych domów z muru pruskiego, znajdujących się na północnej granicy hrabstwa Sussex. Przez całe wieki pozostawała niezmieniona; lecz w ciągu ostatnich kilku lat jej malowniczy wygląd i usytuowanie ściągnęły nowych zamożnych mieszkańców, których wille wyłaniają się teraz z lasów otaczających wioskę. Lasy te stanowią krawędź wielkiego boru Weald, który przerzedza się, sięgając aż do północnych, wapiennych wzgórz. Aby sprostać potrzebom coraz liczniejszej ludności otwarto kilka małych sklepików; wydaje się więc, że w perspektywie Birlstone ze starej wioski może rozrosnąć się w nowoczesne miasteczko. Jest to centrum dla znacznego obszaru ponieważ Tunbridge Wells, najbliższe duże miasto znajduje się dziesięć lub dwanaście mil na wschód, na pograniczu Kentu.

Około pół mili od miasta w starym parku słynącym z olbrzymich buków znajduje się dwór Birlstone. Część tego sędziwego budynku pochodzi z czasów pierwszej krucjaty, kiedy Hugo z dynastii Kapetyngów zbudował fort w samym środku swojej nieruchomości, która została mu nadana przez Czerwonego Króla. Budynek ten zniszczył pożar w 1543 roku, po czym część sczerniałych od dymu kamieni wykorzystano, gdy w czasach jakobińskich na ruinach feudalnego zamczyska budowano wiejski pałac.

Dwór z licznymi dachami spadowymi i małymi romboidalnymi okienkami miał nadal ten sam kształt, jaki nadano mu na początku siedemnastego wieku. Z dwóch fos, które strzegły zamczyska w czasach wojen, zewnętrzna została osuszona i pełni skromną funkcję ogrodu warzywnego. Wewnętrzna pozostała niezmieniona; miała około dwunastu metrów szerokości, a jej głębokość dookoła całego dworu wynosiła poniżej metra. Fosa zasilana była małym strumykiem, który przepływał przez nią, tak więc jej woda, chociaż mętna, nie była niezdrowa czy skażona. Okna parteru znajdowały się kilkadziesiąt centymetrów od powierzchni wody.

Jedynym dojściem do budynku była droga przechodząca przez most zwodzony, którego łańcuchy i kołowrót dawno zardzewiały i połamały się. Nowi posiadacze dworu, z zapałem i energią naprawili most zwodzony. Co wieczór jest podnoszony, a opuszczany każdego ranka. W ten sposób odnowiono zwyczaj ze starych feudalnych czasów i na noc przekształcano dwór w wyspę, na co bezpośredni wpływ miała tajemnica, która wkrótce zwróciła uwagę całej Anglii.

Dom przez kilka lat był niezamieszkany i istniała groźba, że zamieni się w malowniczą ruinę, zanim Douglasowie przejęli go w posiadanie. Rodzina ta składała się z dwóch osób - Johna Douglasa i jego żony. Douglas był wybitną osobą, zarówno jeżeli chodzi o charakter i styl życia. Miał około pięćdziesięciu lat, zniszczoną twarz, w której wybijały się silnie zarysowane szczęki, wąsy przyprószone siwizną, niezmiernie ostre, szare oczy i chudą, ale emanującą siłą postać, która nie straciła siły i energii młodości. Był radosny i miły dla wszystkich, lecz jego maniery były nieco niezręczne, sprawiając wrażenie, że zaznał życia na poziomie znacznie niższym niż „towarzystwo” w hrabstwie Sussex.

Jednak chociaż bardziej wyrobieni towarzysko sąsiedzi patrzyli na niego z ciekawością i pewną rezerwą, Douglas wkrótce zyskał wielką popularność wśród wieśniaków, wspierając dużymi kwotami wszelkie lokalne inicjatywy i uczestnicząc w organizowanych przez nich koncertach. Pełnił też różne funkcje, i dysponując bogatym tenorem, chętnie śpiewał przy różnych okazjach. Zdawało się, że ma dużo pieniędzy. Mówiono, że zyskał je w kopalniach złota w Kalifornii, natomiast z tego, co mówił i ze słów jego żony można było wywnioskować, że dużą część życia spędził w Ameryce.

Dobre wrażenie wywoływane jego szczodrością i demokratycznymi manierami zwiększała jeszcze reputacja człowieka dzielnego nielękającego się niebezpieczeństw. Chociaż był słabym jeźdźcem, stawiał się na każde konne spotkanie, przy czym spadał z konia w sposób zadziwiający, starając się przy tym wypaść jak najlepiej. Kiedy wybuchł pożar w parafii, wybił się odwagą, z jaką wszedł do budynku dla ratowania majątku po opuszczeniu go przez miejscową straż pożarną, która uznała, że już nic więcej nie da się zrobić. To wszystko spowodowało, że John Douglas z dworu w ciągu pięciu lat zarobił na świetną reputację w Birlstone.

Jego żona była także popularna wśród ludzi, którzy ją poznali; chociaż według mody angielskiej niewiele osób odwiedzało kogoś nowego, kto osiedlił się w hrabstwie bez wprowadzenia go do towarzystwa. Nie przywiązywała do tego wagi, ponieważ z natury była osobą skromną i bardzo zajętą domowymi obowiązkami oraz mężem. Wiadomo było, że ta angielska dama spotkała owdowiałego pana Douglasa w Londynie. Była to piękna kobieta; wysoka, ciemnowłosa i szczupła, młodsza od męża prawie o dwadzieścia lat, przy czym różnica ta w żaden sposób nie zakłócała ich zadowolenia z życia rodzinnego.

Jednakże czasami ci, którzy znali ich najlepiej, dostrzegali, że zaufanie między państwem Douglas wydawało się niepełne, ponieważ żona albo nie chciała nic mówić na temat przeszłości męża, albo - co wydawało się bardziej prawdopodobne - jak odnotowali i komentowali spostrzegawczy ludzie, objawiała oznaki pewnego napięcia nerwowego i wydawała się skrajnie niespokojna, kiedy jej mąż późno nie wracał do domu. W cichej wiejskiej okolicy, gdzie wszelkie plotki są mile widziane, ta słabość pani ze dworu nie przechodziła niezauważenie i rozrosła się w pamięci ludzi, kiedy nastąpiły wydarzenia nadające temu szczególne znaczenie.

Była jeszcze jedna osoba, której zamieszkiwanie pod tym dachem miało jedynie charakter przejściowy, ale której obecność w czasie dziwnych wydarzeń, o których zaraz opowiemy, spopularyzowało jej nazwisko. Był to Cecil James Barker, z Hales Lodge, Hampstead.

Wysoka, giętka postać Cecila Barkera była dobrze znana na głównej ulicy wioski Birlstone, gdyż często odwiedzał Manor House, gdzie był mile widziany. Jako jedyny przyjaciel z dawnego, nieznanego ogółowi życia pana Douglasa, którego widywano w nowym, angielskim otoczeniu był tym bardziej godny uwagi. Sam Barker był bez wątpienia Anglikiem, ale na podstawie jego uwag można było dojść do oczywistego wniosku, że poznał Douglasa w Ameryce, i pozostawał z nim tam w zażyłych stosunkach. Wydawał się człowiekiem zamożnym i mówiono o nim, że jest kawalerem.

Był nieco młodszy od Douglasa - nie mógł mieć więcej niż czterdzieści pięć lat - wysoki, wyprostowany, z szeroką klatką piersiową i dokładnie wygoloną twarzą, która mogłaby należeć do boksera. Brwi miał gęste, czarne i takież oczy, którymi zdołałby bez posługiwania się silnymi rękoma utorować sobie drogę wśród wrogiego tłumu. Nie jeździł konno ani też nie strzelał, ale spędzał całe dnie, włócząc się po starej wiosce z fajką w zębach względnie też w powozie ze swoim gospodarzem (a pod jego nieobecność z gospodynią), zwiedzając piękną wiejską okolicę. Kamerdyner Ames, mówił o nim:

– Dobroduszny, szczodry dżentelmen, ale wierzcie mi na słowo nie chciałbym być człowiekiem, który mu się sprzeciwi!

Miał serdeczne i zażyłe stosunki z Douglasem. Okazywał nie mniejszą serdeczność jego żonie - była to zażyłość, która nieraz zdawała się powodować pewną irytację jej męża, co dostrzegali nawet służący. Tak wyglądała trzecia osoba, która winna być opisana jako członek tej rodziny, kiedy zdarzyła się katastrofa.

Co do innych mieszkańców starego budynku wystarczy, aby z licznej służby wymienić nieco sztywnego, godnego szacunku i kompetentnego Amesa i panią Allen - dorodną i radosną osobę, która pomagała pani domu w licznych pracach domowych. Pozostałych sześć osób służby w żaden sposób nie ma związku z wydarzeniami nocy 6 stycznia.

O godzinie jedenastej czterdzieści pięć do małego posterunku miejscowej policji dotarł pierwszy alarm. Na służbie był sierżant Wilson z policji hrabstwa Sussex. Bardzo podniecony Cecil Barker przybiegł do drzwi i z furią naciskał dzwonek. We dworze miała miejsce straszna tragedia, John Douglas został zamordowany. - Tyle przekazał zadyszany. Pośpieszył z powrotem do dworu, a za nim w ciągu kilku minut wyruszył sierżant policji, który dotarł na miejsce przestępstwa krótko po godzinie dwunastej, po przekazaniu władzom hrabstwa wiadomości na temat tego wydarzenia.

Po przybyciu do Manor House sierżant zauważył, że most zwodzony jest opuszczony, w oknach pali się światło, a wszyscy mieszkańcy są w stanie bezgranicznego poruszenia i przerażenia. Służący o pobielałych twarzach trzymali się razem w holu wraz z zatrwożonym kamerdynerem załamującym ręce w drzwiach. Jedynie Cecil Barker wydawał się panem siebie i swoich emocji. Otworzył drzwi najbliższe wejścia i poprosił sierżanta, aby wszedł z nim do środka. W tym momencie przybył doktor Wood, kompetentny i błyskotliwy lekarz ogólny ze wsi. Trzej mężczyźni weszli razem do nieszczęsnego pokoju, a za nimi na palcach porażony lękiem kamerdyner, który zamknął za sobą drzwi, aby uniemożliwić służącym dostrzeżenie straszliwej sceny.

Zmarły leżał na plecach z szeroko rozłożonymi kończynami na samym środku pokoju. Ubrany był w różową bonżurkę, nałożoną na piżamę. Na bosych stopach miał ranne pantofle z grubego pluszu. Lekarz ukląkł obok niego i, posługując się ręczną lampą, która stała na stole, przyjrzał się ofierze. To wystarczyło, aby przekonać go, że jego obecność nie jest już potrzebna. Zmarły poniósł dotkliwe obrażenia. Na jego piersiach leżała dziwna broń, strzelba z lufą odpiłowaną na trzydzieści centymetrów przed spustem. Wyraźnie było widać, że strzelono z niej z małej odległości prosto w twarz, powodując rozerwanie głowy na strzępy. Spusty zostały połączone drutem, aby zwiększyć destruktywność jednoczesnego wybuchu.

Wiejski policjant był niespokojny z powodu wielkiej odpowiedzialności, która nagle na niego spadła.

– Nie wolno niczego dotykać, aż przyjadą moi przełożeni – powiedział cicho, patrząc z przerażeniem na zmasakrowaną głowę.

– Niczego do tej pory nie dotknięto – zapewnił Cecil Barker. – Mogę za to ręczyć. Widzi pan dokładnie taki stan, w jakim ja go zastałem.

– Kiedy to się zdarzyło? – sierżant wyciągnął swój notes.

– Było pół do jedenastej. Jeszcze nie zacząłem się rozbierać, siedziałem obok kominka w sypialni, kiedy usłyszałem strzał. Nie był głośny - wydawał się stłumiony. Zbiegłem na dół - myślę, że byłem w tym pokoju w ciągu mniej niż trzydziestu sekund.

– Czy drzwi były otwarte?

– Tak, były otwarte. Biedny Douglas leżał tak, jak go widzicie. Świeca paliła się na stole. Lampę zapaliłem kilka minut później.

– Czy widział pan kogoś?

– Nie, nikogo. Usłyszałem jak pani Douglas schodzi ze schodów krótko po mnie i wybiegłem, żeby uchronić ją przed tym widokiem. Przyszła pani Allen, gospodyni i ją zabrała. Potem zjawił się Ames i ponownie weszliśmy do pokoju.

– Słyszałem, że most zwodzony jest podnoszony na noc?

– Tak, był podniesiony do czasu, aż go opuściłem.

– W takim razie, jak morderca mógł uciec? To niemożliwe! Pan Douglas musiał sam się zastrzelić.

– Pomyśleliśmy tak na początku. Ale niech pan zobaczy! – Barker odsunął zasłonę i pokazał, że długie okno w kształcie rombu było otwarte na oścież. – I niech pan zobaczy to! – Przytrzymał lampę, oświetlając nią smugę krwi jak gdyby w kształcie śladu buta na drewnianym parapecie. – Ktoś stał tutaj jakiś czas.

– Czy to znaczy, że ta osoba przedostała się przez fosę?

– Na pewno!

– W takim razie, jeżeli pan był w pokoju pół minuty po morderstwie, to w tym czasie ten ktoś był w wodzie.

– Co do tego nie mam żadnych wątpliwości. Bardzo żałuję, że nie podszedłem do okna! Ale zasłona była zaciągnięta, jak widzicie, więc nie przyszło mi to do głowy. Potem usłyszałem kroki pani Douglas i nie mogłem jej pozwolić wejść do pokoju. Byłoby to dla niej zbyt szokujące.

– Porażające! – potwierdził lekarz, patrząc na roztrzaskaną głowę i ślady dookoła. – Od czasu wypadku kolejowego w Birlstone nie widziałem takich obrażeń.

– Ale – zauważył sierżant, który nadal rozważał kwestię otwartego okna – rozumiem bardzo dobrze, co pan mówi; morderca uciekł, przeprawiając się przez fosę, ale moje pytanie jest następujące; jak sprawca dostał się do domu, jeżeli most był podniesiony?

– Oto jest pytanie! – powiedział Barker.

– O której godzinie podnieśliście most?

– Była prawie osiemnasta – odparł Ames, kamerdyner.

– Słyszałem – powiedział sierżant – że zazwyczaj podnosicie most o zachodzie. Zachód słońca o tej porze roku jest raczej około pół do piątej niż o szóstej.

– Pani Douglas miała gości na herbatce – wyjaśnił Ames. – Nie mogłem podnieść mostu aż do ich wyjścia. Dopiero wtedy sam wykonałem tę czynność.

– Dochodzę więc do następującego wniosku – stwierdził sierżant. – Jeżeli ktoś wszedł tu z zewnątrz, z pewnością przeszedł mostem przed osiemnastą i ukrywał się, aż pan Douglas wszedł do pokoju po dwudziestej trzeciej.

– Zgadza się! Pan Douglas obchodził dom co wieczór przed pójściem spać, żeby sprawdzić, czy pogaszono wszystkie światła. To sprowadziło go także tutaj. Morderca czekał i tu go zastrzelił. Następnie uciekł przez okno, porzucając broń. W ten sposób to rozumiem, zresztą nic innego nie pasuje do faktów.

Sierżant podniósł kartę, która leżała obok zmarłego na podłodze. Widniały na niej inicjały V.V. a pod nimi liczba 341 naprędce nabazgrana atramentem.

– A cóż to jest? – spytał, pokazując nam.

Barker spojrzał z zaciekawieniem.

– Nie zauważyłem jej przedtem – wyznał. – Morderca musiał ją tu zostawić.

– V. V. - 341? Nic z tego nie rozumiem.

Sierżant obracał kartę w swoich grubych palcach.

– Co oznacza V. V.? Czyjeś inicjały, być może. Co tam pan ma, doktorze Wood?

Był to młotek solidnych rozmiarów, który leżał na dywanie przed kominkiem - duży młotek używany przez robotników. Cecil Barker wskazał na skrzynkę gwoździ z główkami z brązu, która znajdowała się na gzymsie kominka.

– Pan Douglas wymieniał wczoraj obrazy – wyjaśnił. – Osobiście widziałem, jak stoi na tym krześle i mocuje wielki obraz. To tłumaczy obecność młotka.

– Lepiej, żebyśmy położyli go z powrotem na dywanie, gdzie go znaleźliśmy – zdecydował sierżant, drapiąc się ze zdziwieniem po głowie. – Żeby dotrzeć do sedna sprawy, trzeba będzie zaangażować najlepsze umysły w naszych siłach. I do tego będą potrzebni specjaliści z Londynu. – Podniósł ręczną latarkę i przeszedł powoli dookoła pokoju. – Ojej! – wykrzyknął z podnieceniem, przesuwając zasłonę na oknie w jedną stronę.