Portret Trumienny

Kuba Wojtaszczyk

Poznań 2014

1

Nie zapaliłem. Przypomniałem sobie, że mój partner śpi tuż przy ścianie. Jest bardzo wrażliwy (a właściwie drażliwy) na wszelkie nieprzyjemne, jego zdaniem, zapachy. W łóżku z trudem dostrzegłem Blondyna zakopanego w pierzyny, śpiącego zapewne w samych bokserkach, nad gumką których widniał pokaźny pieprzyk, tuż przy owłosionym pępku. Skąd się w ogóle wzięła chęć zapalenia w łóżku? Było to absurdalne, przecież od czasu, gdy wszedłem w ten święty, niezarejestrowany związek partnerski, przestałem praktykować popalanie w mieszkaniu podczas obecności Blondyna. Jemu bardzo to nie odpowiadało, mnie z kolei bardzo tego brakowało, lecz nie miałem siły użerać się z wrogiem papierosów, zwłaszcza że nie mieszkamy razem, tylko widujemy się od czasu do czasu, czyli praktycznie codziennie.

Ubrałem przygotowane poprzedniego dnia dżinsy i czarną koszulkę. Poranną toaletę wykonywałem w pośpiechu, jakby pociąg miał odjechać lada moment, a przecież miałem jeszcze dokładnie dwie godziny. Chwyciłem walizkę, przyszykowaną również wcześniej. Nie obudził się. Zapaliłem w drodze na PKP. Wtedy też wyłączyłem telefon, żeby Blondyn się do mnie nie dodzwonił. Nie pożegnałem się z nim. Być może już nigdy nie będę musiał tego robić, bo pociąg się wykolei? A Blondynowi zostanie po mnie tylko przyczepiona magnesami do lodówki kartka: „Do zobaczenia. Zostaw klucz pod wycieraczką”, napisana moim chaotycznym pismem?

Blondyna poznałem w Miejskiej Galerii Sztuki, w której pracuję. Był jedynym dobrze ubranym z tej studenckiej zgrai skomlącej o doświadczenie zawodowe. Miał na sobie dizajnerską koszulkę z wizerunkiem palaczki papierosów, nad którą unosił się dymek symbolizujący smród. Też tak śmierdzę i to mi odpowiada. Blondynowi jednak chyba nie za bardzo to pasowało – ale czego nie robi się dla płatnego stażu? Polubiłem chłopaka za ten jego brak asertywności. Przynajmniej na tyle, aby móc z Blondynem sypiać.

•

– Dwadzieścia sześć trzydzieści – skwitowała pani z dworcowej kasy.

Stanąłem przy bankomacie, nie wiedząc, co mam ze sobą zrobić. Obok znajdującego się pośrodku dworca stoiska z kryminałami przemknęli konduktor i dwie konduktorki. Wszyscy troje dzierżyli czarne, skórzane torby, w których zapewne grzały się kanapki owinięte w biały, otłuszczony papier śniadaniowy. Nikt nie zwrócił na nich specjalnej uwagi, a oni może chcieliby wyglądać jak stewardesy lub piloci Pan Am z lat sześćdziesiątych? Wzbudzać respekt, zazdrość i pożądanie, mieć kochanków i kochanki na stacjach docelowych? W pomiętych granatowych uniformach udali się do wyjścia, a przy drzwiach mężczyzna klepnął walizką w pupę jedną z konduktorek. No cóż, wspólne wyjazdy zbliżają.

Wyszedłem na papierosa na specjalnie wytyczony do tego skrawek chodnika, tuż przy koszu na śmieci i kiosku z prasą. Przez moment zdawało mi się, że dostrzegłem Artystę, którego jakiś czas temu wystawiała galeria, gdzie pracuję. Sam wystawiłem go na swoim łóżku, był całkiem nagi i gdzieniegdzie brudny od farby. Jednak to nie był on. Zresztą cóż miałby robić w moim mieście w lipcu, miesiącu posuchy artystycznej? Na wakacje galeria zwolniła tempo, a ja, ponieważ miałem przez to więcej wolnego, wszedłem w związek, który z góry skazany jest na porażkę. Biedny Blondyn i jego pieprzyk przy pępku.

Wypaliwszy, poszedłem na peron 4a w nadziei, że pociąg podstawią wcześniej. Słońce odbijało się od szyb, grzało coraz mocniej. Pociłem się pomimo względnie skąpego stroju. Mam wielki problem z podróżowaniem: boję się wybierać miejsca podróży, pakować, ustalać. Jestem sójką bez jakiejkolwiek chęci wylotu. Nigdy nie byłem w Wenecji czy w Bazylei, chociaż galeria finansowała wyjazdy na biennale. Co tu mówić o zagranicy, jak ja się boję jeździć nawet do domu rodzinnego? Tak jak teraz.

Doczłapałem do pociągu, po czym starannie wybrałem i odmierzyłem wagon usytuowany najbardziej pośrodku. Zajęcie takiego wyśrodkowanego miejsca zmniejsza ryzyko śmierci w razie wykolejenia lub zderzenia. Nie mam zamiaru umrzeć w prozaiczny sposób, tak że ostrożnie podchodzę do wszelkich śmiercionośnych miejsc; ale też i do tych, które teoretycznie są bezpieczne. Kolej ma swoją długoletnią tradycję w byciu przekaźnikiem zgonów.

Usiadłem w wybranym wagonie. Brak tłumów to zawsze luksus, ale zupełny brak ludzi może być wielkim zagrożeniem. Zawsze staram się przestrzegać kolejowych ostrzeżeń. Portfel mam ukryty, aby nie ukradł mi go żaden zbir. Staram się siedzieć w przedziałach, gdzie już ktoś siedzi – byleby nie miał ogolonej głowy, nie był ubrany w dres i pachniał przyzwoicie. Posiadam również ważny bilet. Tak zabezpieczony, zajmuję miejsce zazwyczaj przy oknie, aby móc oprzeć się o ścianę i usnąć. Później wydaje mi się, że mam we włosach klejący brud. Przykładanie głowy do pociągowej ścianki jest jedyną ohydą, na jaką sobie pozwalam. Wolę przespać podróż, niż przez nią całą myśleć o bliskości nieciekawej śmierci w płomieniach lub przez zgniecenie.

•

Pociąg ruszył, a moje powieki zaczęły opadać i się podnosić, jakby strach chciał bardziej dać się we znaki tuż przed zaśnięciem. Na szczęście mam taką przypadłość, że mój organizm działa, jakby był od narodzin szprycowany aviomarinem – szybko usypiam w każdym środku transportu. Grzało, ale gorąco zmieniało się z sekundy na sekundę w przyjemność. A gdybym tak umarł? Teraz, zaraz w katastrofie kolejowej, która pochłonęła, na szczęście, tylko garstkę, bo akurat lato, ranna godzina i ludzie jakoś niechętnie o tej porze poddają się niemiłym doznaniom. Szczęście w nieszczęściu, iż pociąg wykoleił się przez zwaloną na tory gałąź, a nie wskutek zderzenia z innym pociągiem. Wagony (zaledwie trzy jednostki) sunęły wraz z lokomotywą wśród leśnej głuszy, ryjąc przy tym w wysuszonej ściółce leśnej. Nie znasz dnia ani godziny.

A jakbym umarł, zginął w tym wypadku, to jak by to przyjęli znający mnie ludzie? Byliby w szoku czy raczej pojawiłyby się komentarze w stylu: „On to zawsze taki fircyk był i gadał o trupach, to i na niego przyszła kolej”? Myśląc o tym, widzę całą mą rodzinę na stylizowanych na gotycyzm zdjęciach: mą matkę i mego ojca, zapuchniętych od
łez, na tabletkach, coby niespodziewanie nie pomdleli przy świeżo wykopanym dole; za mymi rodzicielami burzowe chmury, ciemność, rzędy nagrobków i obowiązkowo szpadel wbity w kupę ziemi. Widzę siostrę, która stawia w oknie gromnicę czy co się tam stawia po śmierci bliskiego. Brata, jego wiarołomną żonę-katechetkę i ich czworo dzieci z wieńcami tuż przy wejściu do kaplicy, gdzie odbywa się czuwanie przy zwłokach. Niestety, trumna jest zamknięta, przecież nikt nie chce widzieć rozharatanych zwłok młodego i mającego przed sobą świetlaną przyszłość człowieka. Resztę rodziny, trochę dalszą, można by upchnąć na jednym zdjęciu grupowym, oczywiście w odpowiedniej scenerii grozy i powszechnego smutku. Każdy krewny z kwiatem albo z zapalonym zniczem w dłoni, gdzieniegdzie łza spływająca po zmarszczonym licu. Głowy spuszczone, wzrok wbity w ziemię. Być może rodzinka przy imprezach zechce wylewać kieliszek wódki na podłogę – za zmarłych, czyli też i za mnie?

Swoją drogą, ciekawe, czy przyjechałby ktoś z moich znajomych, z którymi nie utrzymuję kontaktu od studiów, i tych z galerii, stworzonych bardziej z powietrza niż z krwi i kości. Nigdy nie ukrywałem nikłej sympatii do tych ludzi, toteż pewnie nikt by się nie stawił. A może zjawiłby się Artysta, uznawszy, że mnie kochał i dopiero teraz pojął tę miłość? W ramach podkręcenia nastroju smutku rzuciłby się na spuszczaną trumnę, krzycząc: „Nie!!!”. Grudki ziemi zawieruszyłyby się w jego brązowych lokach; ciągle umazanymi farbą dłońmi ryłby w ziemi, szukając śladów mych odruchów. Z piwnych oczu Artysty lałyby się łzy, oj, lały! Mógłby rywalizować w tym rzucaniu się i grzebaniu w ziemi z kimś z mojej rodziny; przepychaliby się, leżąc na wieku wykonanym z drzewa wiśniowego. Do wolno myślących mózgownic dotarłby wtedy nieprawdopodobny fakt, że z trupem coś najprawdopodobniej było nie po kolei!

Nie mogę zapominać o Blondynie z pieprzykiem nad bokserkami. Widzę wyraźnie tę postać w modnym, czarnym garniturze vintage. W białej koszuli z cieniutkim krawatem typu śledź. Blondyn stałby blady z tą swoją przydługą, jasną grzywką; głowę trzymałby prosto, patrząc w obiektyw; dumny, lecz z błyszczącym, zawiedzionym wzrokiem, bo okazałem się głupim chujkiem i miałem Artystę na boku. Przecież nie mógł wiedzieć, że malarz był przed nim. Spoglądałby więc w ten obiektyw, a wiatr, zapowiadający burzę, mierzwiłby tę idealną fryzurę.

•

– Dzień dobry, bilety do kontroli! – Obudził mnie wystrzał i natychmiast sobie pomyślałem, że pociąg się wykoleja. W bokserkach poczułem wzwód. Rozczarowany Blondyn i rozgorączkowany Artysta
zrobili swoje.

Konduktorzy mogliby być milusi jak pracownicy linii lotniczych. Witać pasażerów, podawać z uśmiechem drinki i poduszki, częstować orzeszkami (których i tak bym nie wziął – ludzie notorycznie nie myją rąk!). Ale to niemożliwe. Latanie jest dla człowieka nienaturalne, dlatego też podniebne kuriozum firmy starają się zatuszować nadnaturalną ogładą i wazeliniarstwem, nawet w stosunku do klientów wyraźnie niesympatycznych. Lot samolotem to igranie ze śmiercią i wszyscy dobrze o tym wiedzą; bliżej stamtąd do królestwa niebieskiego, toteż pracownicy samolotu mają anielską cierpliwość. A po Annie Jantar, WTC i Smoleńsku szefostwo musi się naprawdę starać i wybierać takich stewardów oraz takie stewardesy, którzy potrafią się uśmiechać, nie tylko lecąc, ale także wtedy, gdy spadają. Ja tu myślu-myślu, tymczasem pociągowy steward, ten sam, który na dworcu frywolnie klepnął konduktorkę w pupę, wyciąga do mnie dłoń głodną biletu, a w drugiej trzyma kasownik i nerwowo stempluje powietrze, pewnie z przyzwyczajenia. Podałem wydrukowany w kasie świstek; zniżka studencka od dwóch lat mnie nie obowiązywała, niestety. Konduktor zbadał, dokąd jadę, popatrzył trochę to na mnie, to na bilecik, po czym oddał go w moje ręce.

•

Musiało mi się znowu przysnąć, aviomarin w moich żyłach działa nieustannie. Rzuciłem okiem na widoczki za oknem, na landscapes, jak to mawiał Artysta. Znajome pola i zabudowa wiejska, znajoma ruina po firmie sprowadzającej paliwo. Zerwałem się prędko i porwałem swoją torbę. Pociąg właśnie się zatrzymał i wypuścił mnie w mieścinie, o której staram się zapomnieć. A ona niczym zły sen, mara przebrzydła wraca i sterczy mi nad głową. Stanąłem przy pięknym murowanym dworcu kolejowym z początku XX wieku. Współczesna wersja była okrojona o blask architektury tamtej epoki, bo zamieniona została na powybijane szyby, śmieci, kupy zwierzęco-ludzkie oraz wszelkiej maści napisy, począwszy od „Hitler” (ktoś się nie mógł zdecydować, więc dodał także „Jude”), przez „Widzew pany”, po „Anka Wstańka laski trzaska”. Przede wszystkim jednak dworzec zamknięto na cztery spusty i tylko przez te wybite szyby można się dostać do środka. A w środku Sodoma i Gomora oraz żulstwo z jabolami w dłoniach, czyli standardowo jak na polskie pozamykane dworce.

Stoję przy tej laurce dla gwałtu na sztuce. Stoję i wzdycham, bo jako pracownik instytucji kultury i sztuki mam wyczucie estetyczne i boli mnie straszliwie, boli w każdym zakamarku, kiedy ludzie nie potrafią i nie chcą docenić zabytków. Zapaliłem papierosa, i to z nerwów, i to z irytacji na zmierzch artyzmu i brak transportu do domu rodzinnego, który mi telefonicznie zagwarantowano. Mógłbym zadzwonić i przyśpieszyć, kogo trzeba, ale telefon dalej mam wyłączony i nie zamierzam go uruchomić. Chyba się boję wiadomości od Blondyna albo ich braku.

2

W końcu przyjechał po mnie mój brat – władca kierownicy od rodzinnego samochodu, w którym mógł wozić żonę i troje dzieci. Czwarte już się nie mieściło.

– Cześć – wyjąkałem, gasząc papierosa i jednocześnie pakując torbę na tylne siedzenie.

– Cześć – odpowiedział. To sobie pogadaliśmy, nie ma co.

Wiesław, mój brat, lat czterdzieści siedem, mechanik, mąż, ojciec. Koniec. Tyle mogę o nim powiedzieć, bo właściwie go nie znam. Dziewiętnaście lat różnicy między naszymi datami urodzenia tworzy wielką przepaść świadomościowo-intelektualną, którą kiedyś nawet starałem się przeskoczyć. Nie udało się, spadłem w dół wysypany kamieniami, olbrzymimi głazami, które uciskały Wiesławowy mózg, przez co sprawiały, że myślał o mnie w kategoriach syna, bo przecież nie brata. Raczej się wstydził, że rodzice wpadli tak późno. Zatem mam dwóch ojców.

– I po co palisz?

A nie mówiłem? Nie widzieliśmy się cztery miesiące, a Wiesław ponownie udowadnia, że nic oryginalnego nie czai się w jego umyśle. Zresztą wystarczy spojrzeć na wybór partnerki-katechetki i czterokrotne jej zaciążenie, nie mówiąc o bezrefleksyjnym łażeniu do kościoła w tę i nazad, a obraz mego brata maluje się sam.

Stereotypowy Wiesław. Wiesław łysiejący, niemodny, nieoryginalny, bardziej szary niż ktokolwiek inny. Ma wyprute żyły, ciągnące się za nim, gdziekolwiek pójdzie. Nibynóżki, nibymacki już dawno bez krwi; wychłeptali ją żona i potomkowie. Wszakże to krew Wiesława, musiał ją podzielić, prawie po równo, na pięć. Należał do takiej kategorii ludzi, z którymi nikt nie chciałby zamienić się miejscami. Nikt! Być Wieśkiem to znaczy być nikim. Nikt go nie dostrzegał, nikt w niego nie wierzył. A może mnie się tylko tak wydawało? Rodzice się nim chlubili, wszakże spełniał ich Catholic dream – dzieciaty, żonaty, zarabiał, utrzymywał i się modlił. Raz do roku do Częstochowy. Zuch syn, zuch!

– Co matce kupiłeś? – Wiesiek spojrzał na mnie spode łba, pewny, że zapomniałem o jej urodzinach, o jej siedemdziesiątych urodzinach.

– Książkę. – Obserwowałem mijane tereny wiejskie, bo stacja PKP leży pięć kilometrów od centrum miasteczka. Dziwne to rozwiązanie. W czasie wojny którejś zimy Szwaby gnały Żydów na ten dworzec. – Książkę jej kupiłem.

Zaśmiał się, jakbym powiedział śmieszny dowcip.

– Książkę! Tyle już jej nakupowałeś tych książek, że nie ma kiedy tego czytać.

– Nie ma, bo dzieciaki do niej przyprowadzasz – odburknąłem pod nosem, ale Wiesław chyba nie usłyszał, zajęty rozpoczętym kazaniem.

– Mama musi odpoczywać bez zbędnych intelektualnych bodźców! W jej wieku nie może się denerwować – przerwał bez ostrzeżenia, a ja nadal patrzyłem na zabudowę wiejską, która niedługo ma zniknąć pod drogą szybkiego ruchu.

Po chwili znów usłyszałem Wiesława, jednak starałem się go ignorować. Było mi duszno w tej puszce. Ten upał przyprawi mnie o zawał; nawet tutaj słońce grzało i nie zamierzało przestać. Chciało mi się spać. Jednostajny, buczący głos brata hipnotyzował mnie; szemrał gdzieś z tyłu głowy niczym brzęcząca za oknem osa wśród bujnej roślinności, różnorodnych kwiatów; niczym niewinny głosik
Bachledy-Curuś w Panu Tadeuszu, gdy boso przedzierała się przez ogródeczek, aby nakarmić drób czy coś tam.

Musiałem zasnąć, bo nieoczekiwanie głos Wieśka przybrał na sile.

– Jak mogłeś usnąć, gdy do ciebie mówię? – zasyczał, a ja nie wiedziałem, gdzie jestem. Zirytowany Wiesiek patrzył to na mnie, to na drogę.

– A wy co dajecie? – wycedziłem, jeszcze nie do końca kontaktując. Być może napomknął o prezencie podczas mego snu. Zresztą dobrze wiedziałem, że cokolwiek by kupił, nawet więdnące kwiaty owinięte w sreberko i miliony wstążek, to i tak prezent Wiesława będzie lepszy niż mój. Po prostu tak musiało być; gdzieś było zapisane, że starszy brat jest mądrzejszy, jest pępkiem rodziny, zaraz po ojcu. Jest i być będzie, na wieki wieków, amen.

– Kupiłem z Krystynką rodzicom miejsce na cmentarzu – pałał dumą. – W tym dziadkowym grobie już się nie zmieszczą.

– Naprawdę? – Próbowałem zebrać myśli, bo nie wierzyłem w to, co słyszę. – Naprawdę musisz być taki przewidywalny? (Ziewnął, dosłownie ziewnął!) Oczywiście, że kupiłeś matce grób! Cóż innego mógłbyś jej dać na siedemdziesiąte urodziny? Cały ty, nikt normalny na to by nie wpadł, no chyba że w jakimś marnym filmie.

Ale brat mój i tak mnie nie słuchał, nawet nie skomentował jednym prychnięciem. Wiesław alfa, Wiesław omega, Wiesław światły, Wiesław skarbnica wiedzy. Mógłby mi zafundować grób, jakikolwiek, nawet z przeceny, przy śmietnikach, albo chociaż wykopać dół, zatłuc mnie łopatą i zakopać. Wszyscy bylibyśmy szczęśliwi.

Jakbym nie był tchórzem i nie odczuwał lęku przed tym, że się obudzę z zakażeniami, gangrenami, to sam bym ze sobą skończył. Na razie musi wystarczyć mi ciągłe gadanie o ukatrupieniu i profil na wirtualnym cmentarzu w necie. Portal społecznościowy dla trupów z klasą, stworzony z myślą o mnie. Za niewielką opłatą kupiłem tam mogiłę. Nawet wybrałem nagrobek. Wygląda na drewniany, z zamierzchłej przeszłości, taki retro – za który niejeden hipster dałby się, o ironio, zabić. Wirtualne truchło o mym imieniu i nazwisku leży na cmentarzu ateistycznym. Niedaleko, bo wystarczy kilka razy kliknąć myszką, leżą też papież Karol (to znaczy Jan Paweł II) i Patrick Swayze. Są też inni znani i nieznani. Nie mam znajomych, bo na tym portalu nie nawiązuje się kontaktów; jest bezpostowo, bez lubienia, bez dodawania ulubionej muzyki. Słowem – cisza. Jak chcę, to dopłacam i mam znicze oraz kwiaty. Jak ich nie chcę, to nic nie muszę robić.

Okolica wiejska swobodnie przeszła w gęstszą zabudowę miejską. Ściśnięte domy szeregowe z miniaturowymi ogródkami i samochodami przed każdym garażem, na których tle pięły się bloki z wielkiej płyty, pomalowane w niebieskie pasy. Naprzeciwko unosiło się widmo cmentarza żydowskiego, o którym wiedzieli tylko nieliczni, większość dostrzegała jedynie fabrykę okien PCV, a trochę dalej produkcję kostki brukowej. Wiesiek pojechał krótszą trasą, tym samym ograniczając mój dokładniejszy ogląd miasteczka. Przecisnął się kamienistą drogą między PCV, kostką burkową a wąziutką rzeczką ściekową. Dzięki temu nikt mnie nie dostrzeże, żadne potencjalnie znajome ryje, które przez piętnaście minut główkowałyby: „Kogo to ten Wiesiek wiezie?”. Wiesiek, który przestał się do mnie odzywać – a ja nie miałem zamiaru rozpoczynać kolejnego, nic nieznaczącego tematu. Spojrzałem na dłonie brata mego, wybijające rytm plastikowej muzyki z radia. Pomiędzy palcami miał wysuszoną skórę; łuszczyła się; gdzieniegdzie musiała popękać całkiem niedawno, gdyż czerwieniły się małe strupy. Myślałem, że zwymiotuję, wyobrażając sobie, że odchodząca skóra, oderwana od dłoni, wiruje wraz z powiewem klimatyzacji i dostaje się do moich dróg oddechowych, zadomawiając się na ściankach nosa. Wymiociny dotarły do gardła i wraz z naskórkiem je wypełniły. Błagalnymi gestami kazałem zatrzymać samochód. Wiesław stanął zdziwiony, lecz nie zdążył nic powiedzieć, bo otworzyłem drzwi i faktycznie zrzygałem się na kamienistą drogę. Na szczęście, nikogo nie było w okolicy.

– Choroba lokomocyjna – wyszeptałem, zatrzaskując drzwi i desperacko szukając po kieszeniach chusteczki higienicznej.

Brat mój wzruszył tylko ramionami i pojechaliśmy. Gdyby dom rodziców był dalej niż za zakrętem, wówczas poszedłbym piechotą; nie wytrzymałbym długo z suchą skórą wirującą przed oczami.

Podjechaliśmy pod budynek, a ja wyskoczyłem z samochodu jak oparzony, byleby wdychać powietrze, czyste i rześkie. Wyciągnąłem swoją nieśmiertelną torbę i stanąłem przed furtką. Dwupiętrowy dom z rozległą piwnicą i takim samym strychem utrzymano w stylu niewystarczających funduszy przełomu 1989/1990 z domieszką późniejszego eklektyzmu materiałów budowlanych.

Pieniądze na budowę pochodziły głównie z ciężkiej pracy i trudnego przemytu marek w tyłkach mych rodzicieli. Matka z ojcem, ale też i z moim rodzeństwem, jeździli przez Rosję na Węgry w celach kupieckich. A że za komuny Ruskie sprawdzały, okradały, to ma rodzina chowała marki, zarobione na sprzedaży ubrań i innych gadżetów, pomiędzy pośladki i ściskała je z nerwów. Zdążyłem się urodzić i odpowiednio dorosnąć, aby wybrać się na podobną wyprawę, jeszcze przed tryumfem Solidarności. Pojechaliśmy maluchem z przyczepką łachów. Miałem może trzy lata i nad Balatonem pobiłem niemieckiego rówieśnika, bo nie chciał mi oddać mojej zabawki. Pamiętam to jak przez mgłę, ale w rodzinie zdarzenie to funkcjonuje niczym obraz prawdziwego patriotyzmu: taki mały, a już wiedział, że Niemca trzeba bić.

Za ogrodzeniem pięły się tuje, świerki, róże i inne krzaki, nad którymi rodzice już dawno stracili kontrolę. Mimo przycinania i przekopywania roślinność rozrastała się bujnie we wszystkich kierunkach. Stanąłem przed brązowymi drzwiami, zastanawiając się, czy ryzykować wejście do królestwa cór i synów mądrości życiowych, niedzielnych obiadów i uzależnień od telegazety. Czując popędzający wzrok Wieśka, jednak nacisnąłem klamkę. Brat mój musi myśleć, że jestem jakimś kompletnym idiotą, wstydzi się mnie i pewnie mi współczuje. „I vice versa” – pomyślałem, stawiając torbę w przedpokoju.

Od wejścia cuchnęło dziećmi. Śmierdziało kaszkami, kupą, oliwką. Poza tym unosił się jakiś nieokreślony fetor, jakby mleko połączone z rzygami. Ściany musiały przesiąknąć tym zapachem, bo przecież potomkowie Wiesława już wyrośli z niemowlęcych atrybutów. Zresztą przez ten dom przetoczyło się tak dużo różowiutkich bachorów, że nic dziwnego, iż czuć je było na odległość; niczym widmo wiecznej dzidziusiowatości.

Brodząc w postpampersowych oparach i krzykach najmłodszego pokolenia, wdrapałem się po kilku schodach, aby przejść korytarzykiem do małego salonu połączonego z kuchnią. Te dwa pomieszczenia były otwarte, aby łatwiej spożywać codzienne posiłki i oglądać telewizor.

Na kremowych ścianach rozwieszono zdjęcia komunijne wszystkich członków rodziny – albo przynajmniej te fotografie, które udało się rodzicom zdobyć. Owe wizerunki powkładano w złote, plastikowe ramy, dodające kiczowatego blasku, ale też oddające, według domowych kuratorów, podniosłość dnia, gdy Bóg wstępował w dziecinne serduszka. Moja fotografia znajdowała się w najbardziej zaciemnionym miejscu, ale nie dlatego, że Bóg miał opory, aby we mnie wejść, nic z tych rzeczy! Wszedł we mnie bardzo swobodnie. Wiszę w mało dostępnym miejscu, ponieważ dwa dni przed Pierwszą Komunią przywiązałem psa Arbuza do swojego rowerka i kazałem się ciągnąć, pedałując przy tym. Kundlisko pociągnęło za mocno i wyrżnąłem twarzą w żużel, porządnie rozcinając sobie przy tym pucołowaty policzek. Szwy i strupy były absolutnie niefotogeniczne, ale zdjęcie należało zrobić. Czerwona rana kontrastowała z białym garniturem. Wyglądało to kuriozalnie albo, jak rzekła moja chrzestna, „jakbym pochodził z patologicznej rodziny”.

Za to nikt nie miał wątpliwości co do wizerunku Wiesława. Jego fotografia zawisła w centralnym miejscu, a dookoła niej z poniszczonych zdjęć szczerzyły się czarno-białe buziuchny rodziców w różnych ujęciach. Wiesio, ubrany również na biało, w krótkich spodenkach, koszulce, podkolanówkach i sandałkach, dumnie dzierżył świecę i uśmiechał się ze strachem w oczach. Obraz idealny, dziecko idealne.

– Dzień dobry, Aleksandrze! – Krystyna, żona Wiesława, wyłoniła się z kuchni, obierając pomarańczę.

– Cześć, Krystynko – rzekł Wiesław, o którego obecności zapomniałem; minął mnie i ucałował małżonkę, po czym usiadł przed telewizorem.

Również przywitałem się z kobietą, której dress code przypominał ten bezhabitowej zakonnicy. Patrzyliśmy na siebie przez chwilę bez słowa. Widziałem drwiący wzrok prześwietlający moją osobę. W końcu zapytała o podróż, pociąg i PKP. Same nieistotne sprawy, ale pewnie siliła się na stworzenie miłej atmosfery.

Torbę zostawiłem przy schodach, umyłem ręce w miniaturowej łazience dla gości, wstawiłem wodę na kawę i zrobiłem kanapki z szynką, serem i pomidorami. Przez cały czas Krysia obserwowała mnie, jakbym zakłócił jej przestrzeń, jakbym był intruzem, nieproszonym gościem albo wręcz złodziejem. Mentalnie stylizowała się na kuchniokratkę, na władczynię kafelkowej przestrzeni. A ja przecież byłem w mym domu rodzinnym, tu biegałem, tu zostawiałem błotne plamy butów, a tu poślizgnąłem się na umytej przez matkę podłodze. To Krystyna była intruzem, który wparował do mej rodziny wraz z obrączką od Wieśka na palcu.

– Rodzice są na cmentarzu, ale niedługo powinni wrócić – powiedziała, chcąc przerwać milczenie. Kiwnąłem na to głową, popijając kawę.

Wiesiek zagubił się w realiach Szansy na sukces, nie interesując się światem, poza tym medialnym. Zresztą długo nie cieszył się czystością przekazu, gdyż z góry, niczym stado koni, zbiegło troje dzieci.

– Wuja! Wuja! – Podleciały do mnie i wyciągnęły swe małe rączki niczym Cyganiątka proszące o jałmużnę.

– W końcu przyjechałeś! – Pucołowate policzki jednego z bliźniaków rozszerzyły się, ukazując szczerbate uzębienie.

Być może to Paweł tak się do mnie uśmiechał (jestem chrzestnym Pawła), ale to mógł być jego brat bliźniak Jan (nie jestem chrzestnym Jana). Jasnowłose szkraby wyglądały tak samo, a Krystyna i Wiesio ubierali je w identyczne ciuchy, tak że pomyłka wchodziła w grę. Popukałem jednego i drugiego po główce w nadziei, że nikt nie rozpozna mojej niewiedzy. Jan i Paweł mieli po dziesięć lat i wiecznie brudne paznokcie. Zawsze łazili razem i pewnie też jednocześnie czuli ból, jak na bliźniaków przystało. Kiedy ich obserwowałem podczas wizytacji w domu, doszedłem do wniosku, że mają tylko jedno hobby – plucie na Drugiego. Drugi, a właściwie Dawid, miał sześć lat. Nazywam go Drugi, bo gdyby „Drugi” funkcjonowało jako imię, wówczas tak by dostał na chrzcie. Świetnie zgrałby się wtedy z imionami bliźniaków. Wziąłem najmłodszego na ręce, bo zrobiło mi się go szkoda; nie dość, że bracia nim poniewierali, to jeszcze ukradkiem bawił się lalkami i malował wymyślne historie w zeszyciku. Społeczeństwo gardzi najbardziej kreatywnymi jednostkami już od ich najmłodszych lat. Jan i Paweł wyrosną pewnie na golących się na łyso miłośników Boga i prawicy. A Dawidek będzie Dawidkiem, lubiącym kredki, farbki i uprawiającym seks z facetami. Mam nadzieję.

Bliźniacze pacholęta jednocześnie skrzywiły twarze i spojrzeniami rzucały na mnie gromy. Zadrżałem przez te pierwsze oznaki przyszłego dresiarstwa. Chcąc wkupić się łaski, wygrzebałem z torby portfel i rozdałem całej trójce po dwie dychy. Na szczęście miałem taką sumę.

– Tylko nie wydajcie na pornole! – Dałem Janowi i Pawłowi po żartobliwym kuksańcu.

– Aleksandrze! – wykrzyknęła Krystyna, słysząc zakazane słowo na „pe”.

– Co to są pornole, mamo? – zapytał Drugi, który również dzierżył odliczone pieniądze.

– Nic, nie słuchaj wujka.

– To są gołe baby, debilu! – krzyknął któryś z bliźniaków i napluł Drugiemu na czubek głowy. Dawidek w ryk.

– Wiesiek, bo oni znowu się tłuką, zrób coś! – Kryśka podniosła zasmarkanego, zapłakanego i oplutego Drugiego, tuląc go do piersi. Ohydny widok, mało estetyczny.

Wiesław wyszedł z salonu ze ściągniętym paskiem w dłoni. Bliźniaki też w ryk, znowu razem.

– Przecież nie musisz ich od razu lać, Wiesiek! – Głos kobiety przebił się przez zawodzenie dzieci. Bratowa musiała się szkolić w tej sztuce. Przy piątym dziecku osiągnie mistrzostwo.

Redakcja i korekta:

PracowniaTekstu.pl przy współpracy Simple Publishing

Projekt książki, skład, łamanie:

Leszek Pietrzak (leszekpietrzak.com)

Projekt okładki:

Leszek Pietrzak (leszekpietrzak.com)

Ilustracje:

Leszek Pietrzak (leszekpietrzak.com)

Copyright for text © by Kuba Wojtaszczyk, 2014

Copyright for this edition © Simple Publishing Sp. z o.o., 2014

ISBN 978-83-7975-001-6

Simple Publishing Sp. z o.o.

ul. Petera Mansfelda 4

60-855 Poznań

Skład wersji elektronicznej:

Virtualo Sp. z o.o.