Spis treści

Karta redakcyjna

Dedykacja

Motto

Wstęp

1. Zrozum, co cię motywuje

2. Poznaj siebie

3. Odkryj sztukę kierowania własnymi działaniami

4. Nie czekaj, aż zaczniesz pracować na odpowiednim stanowisku

5. Wykorzystuj swój wpływ, a nie władzę

6. Miej wizjonerskie cele

7. Nie rób z gęby cholewy

8. Zabiegaj o sukcesy od pierwszego dnia

9. Pamiętaj, że nie bierzesz udziału w rankingu popularności

10. Uważnie słuchaj

11. Oczekuj doskonałości

12. Trzymaj się twardo swoich przekonań

13. Opanuj do perfekcji gierki w miejscu pracy

14. Weź pod uwagę kontekst

15. Uchwyć szerszy obraz sytuacji

16. Nie przyspieszaj na siłę procesu stawania się ekspertem

17. Praktykuj przywództwo służebne

18. Wystrzegaj się tendencyjnego myślenia

19. Stawiaj zaufanie na pierwszym miejscu

20. Przeprowadzaj rozmowy kwalifikacyjne w sposób profesjonalny

21. Nadążaj za szybko zmieniającym się światem

22. Skorzystaj ze wsparcia coacha

23. Zarażaj pozytywną pasją

24. Zaakceptuj konieczność poświęceń

25. Nie mów „tak”, gdy chcesz powiedzieć „nie”

26. Zbieraj informacje zwrotne i rób z nich użytek

27. Przełamuj opór dotyczący zmian

28. Akceptuj porażki

29. Nie polegaj na minionych zwycięstwach

30. Ucz się, zapominaj i ucz się na nowo

31. Proaktywnie poszukuj wyzwań

32. Spodziewaj się okazjonalnych burz w swoim zespole

33. Postaw się na miejscu kogoś innego

34. Wiedz, kiedy lepiej nabrać wody w usta

35. Wykorzystuj swoje mocne strony

36. Ufaj swojej intuicji

37. Doceń wagę prezentacji

38. Przyznaj, że nie masz racji

39. Przekazuj inicjatywę w ręce członków swojego zespołu

40. Nie lekceważ wartości niezobowiązujących rozmów

41. Deleguj zadania i obowiązki

42. Ulegaj dziecięcej ciekawości

43. Nie bój się pobrudzić rąk

44. Kształć swoich następców

45. Dąż do wyników

46. Przydzielaj odpowiednim osobom odpowiednie stanowiska

47. Bądź dla swojego zespołu troskliwym coachem

48. Trwaj, gdy inni rezygnują

49. Panuj nad sobą

50. Dbaj o to, by twoje wartości znajdowały się w centrum twojej uwagi

51. Wszystko optymalizuj

52. Zanim podejmiesz działania, sprawdź, czy mają one sens

53. Krocz z podniesionym czołem

54. Pozwól, by inni znaleźli się w centrum zainteresowania

55. Zachowaj rozsądek w mikrozarządzaniu

56. Tryskaj optymizmem

57. Podnoś na duchu tych, którzy upadają

58. Daruj sobie głodne kawałki

59. Nie zapominaj o swoim zdrowiu

60. Wykaż się odwagą i śmiałością

61. Nie patrz wyłącznie na wyniki finansowe

62. Bądź wspaniałym mentorem

63. Łam zasady

64. Pogódź się z tym, że może ci dokuczać samotność

65. Podejmuj właściwe decyzje

66. Występuj w roli rozjemcy

67. Przydzielaj zakresy odpowiedzialności

68. Postępuj jak przedsiębiorca

69. Myśl globalnie

70. Radź sobie z nieoczekiwanymi zdarzeniami

71. Zaglądaj w przyszłość

72. Starannie wybieraj wzorce do naśladowania

73. Naucz się wybaczać

74. Trzymaj fason w sytuacjach podbramkowych

75. Doceniaj różnorodność i inkluzywność

76. Dopasuj swój język ciała do roli przywódczej

77. Nie zamykaj swoich drzwi

78. Wykazuj się inteligencją kulturową

79. Klient nasz pan

80. Starannie dobieraj słowa

81. Dbaj o motywację swoich pracowników

82. Miej oko na liczby

83. Daj zielone światło technologii

84. Wynegocjuj swoją drogę do sukcesu

85. Zrezygnuj w imię własnych przekonań... jeśli nie ma wyjścia

86. Rozbijaj szklane sufity

87. Nie przymykaj oczu na problemy

88. Pozbądź się tego, co nie jest ci już potrzebne

89. Nie odkładaj na później

90. Przygotuj się na to, co niemożliwe

91. Uważnie zarządzaj w trybie zdalnym

92. Wiek to tylko liczba

93. Pokieruj swoim przełożonym

94. Nie pusz się jak paw

95. Stwórz fantastyczną kulturę organizacyjną

96. Odkryj swoje prawdziwe „ja”

97. Ustąp, zanim ktoś cię do tego zmusi

98. Przekaż pałeczkę

99. Nie rezygnuj z przewodzenia

100. Pozostaw po sobie trwałą spuściznę

Bibliografia

O autorze

Tytuł oryginału: 100 Things Successful Leaders Do. Little Lessons in Leadership

Przekład: Krzysztof Krzyżanowski

Projekt okładki: Ola Kulik

Redakcja: Urszula Śmietana

Korekta: Zofia Kozik

Copyright © Nigel Cumberland 2020

The right of Nigel Cumberland to be identified as the Author of the Work has been asserted by him in accordance with the Copyright, Designs and Patents Act 1988.

First published by Nicholas Brealey Publishing in 2020
An imprint of John Murray Press
A division of Hodder & Stoughton Ltd,
An Hachette UK company

Copyright © for the Polish edition by Wydawnictwo Studio EMKA
Warszawa 2022

Wszelkie prawa, łącznie z prawem do reprodukcji tekstów w całości lub w części w jakiejkolwiek formie – zastrzeżone.

Wydawnictwo Studio EMKA
wydawnictwo@studioemka.com.pl

www.studioemka.com.pl

ISBN 978-83-67107-49-5

Konwersja: eLitera s.c.

Dedykuję tę książkę mojemu synowi Zebowi, mojej pasierbicy Yasmine, a także wszystkim osobom, które chcą zostać wybitnymi przywódcami. Oby każdy, kto stawia sobie taki cel, odnalazł swoją wyjątkową ścieżkę prowadzącą do przywódczych sukcesów.

„Jeżeli twoje działania inspirują innych do tego, żeby częściej marzyć, więcej się uczyć, podejmować więcej działań i dbać o swój rozwój, zasługujesz na miano liderki/lidera”.

JOHN QUINCY ADAMS

Wstęp

„To, jaką liderką/jakim liderem jesteś dziś, wynika z wszystkich twoich dotychczasowych myśli, działań i słów”.

Czy chcesz ruszyć w szybkim tempie ścieżką wiodącą ku przywództwu? Jeśli tak, świetnie się składa, gdyż ta książka znakomicie sprawdzi się jako przewodnik podczas tej podróży. Pomoże ci przyswoić ważne nawyki, umiejętności i zachowania, dzięki którym zaczniesz fantastycznie radzić sobie ze wszelkiego rodzaju rolami przywódczymi.

Przywództwo przybiera rozmaite formy, począwszy od kierowania wieczorami grupą wolontariuszy, zarządzaniem w weekendy młodzieżową drużyną sportową czy bycia głową dużej, zabieganej rodziny, a skończywszy na objęciu po raz pierwszy stanowiska menedżerskiego lub kierowniczego w pracy, uruchomieniu własnego startupu, w którym będziesz stanowić całą kadrę zarządzającą, lub objęciu stanowiska dyrektora generalnego w jednej z największych firm działających na świecie.

Nieważne, czy chodzi o działania na małą, czy wielką skalę; czy są to rzeczy trywialne, czy też ważne. Przywództwo pozostaje przywództwem. Sztuka inspirowania swoich dzieci, motywowania ich do działania i organizowania ich poczynań nie różni się diametralnie od pełnienia obowiązków prezesa zarządu w jednej z największych światowych spółek akcyjnych. Ogromnie cieszę się z tego, że czytasz właśnie tę książkę i chcesz rozwijać swoją wiedzę oraz umiejętności związane z przywództwem. Świat tylko czeka, aż w pełni wykorzystasz swój potencjał w tej materii.

Potrzeba poprawy jakości przywództwa widoczna jest wszędzie, gdzie tylko spojrzeć:

• Politycy mają problemy z odpowiednim skupieniem się: nie potrafią pokierować nie tylko swoimi społecznościami czy krajami, ale także własnymi działaniami. Wielu przywódcom politycznym z wielkim trudem przychodzi w ogóle wytrwać na swoim stanowisku do końca kadencji.

• Firmy (zarówno małe, jak i wielkie) zmagają się z tak wieloma złożonymi problemami, dotyczącymi ich funkcjonowania na rynku i konkurencji, że ich menedżerowie nie mogą sprostać postawionym przed nimi zadaniom.

• Drużyny sportowe nie są w stanie utrzymać stabilnej formy; w tej sytuacji wiele zespołów nieustannie zatrudnia i zwalnia coraz to nowych trenerów.

• Sektor publiczny cierpi na wieczny brak funduszy pozwalających rozwiązać problemy w rodzaju nieefektywnego systemu edukacji lub znajdującej się na krawędzi niewydolności służby zdrowia.

• Skandale przypominają nam o tym, jak słabe jest przywództwo w naszych społecznościach – wspólnoty religijne doświadczają kryzysów, a nasze rodziny się rozpadają.

Kto przychodzi ci na myśl, gdy wyobrażasz sobie odnoszących sukcesy przywódców?

Być może widzisz wtedy jedną z tych niezwykle popularnych postaci, które pełnią lub pełniły oficjalnie ważne role przywódcze – mogę tu wymienić chociażby sir Richarda Bransona czy Donalda Trumpa. A może inspiracją są dla ciebie liderzy, którzy nie są aż tak widoczni, ale nadal pozostają ważnymi postaciami – twoi przełożeni, byli nauczyciele, przywódcy samorządu lokalnego, parlamentarzyści z twojego okręgu wyborczego, partnerzy biznesowi lub twoja druga połówka? 100 lekcji zawartych w tej książce ma ci pomóc w dołączeniu do grona liderek i liderów, których inni podziwiają i od których chcą się uczyć.

Miałem okazję pracować z setkami przywódców związanych z rozmaitymi instytucjami, od Organizacji Narodów Zjednoczonych, Grupy Banku Światowego, globalnych banków i międzynarodowych firm aż po lokalne startupy technologiczne, administrację państwową, szkoły czy organizacje pozarządowe, takie jak Teach for India. Usłyszałem o wszelkiego rodzaju ambicjach i marzeniach, jakie mogą przyjść do głowy osobie na stanowisku przywódczym. Opowiedziano mi chyba o wszystkich możliwych wyzwaniach i trudnościach, jakie napotkasz najprawdopodobniej jako liderka/lider.

Najważniejszy wniosek, jaki wyciągnąłem z tych doświadczeń, jest całkiem prosty: zbyt wiele osób rezygnuje z pracy nad całokształtem osobistego zestawu narzędzi przywódczych, przez co nie wykorzystuje wszystkich własnych umiejętności i atutów, a zarazem trzyma się swoich słabości, które niweczą ich wysiłki. Tobie to jednak nie grozi – realizacja ćwiczeń proponowanych w tej książce będzie dla ciebie okazją, żeby uważnie przyjrzeć się sobie, zastanowić się, w jaki sposób chcesz się rozwijać jako liderka/lider, jak powiększać grono zwolenników i przyszłych przywódców i jak chcesz być pamiętana lub pamiętany przez swoich podwładnych.

Potraktuj tę książkę niczym zaufanego kompana. Tych 100 krótkich rozdziałów pomoże ci zrozumieć, które elementy należy połączyć, żeby zrealizować swoje przywódcze ambicje. Będziesz się zastanawiać nad tym, co właściwie oznacza dla ciebie przywództwo, analizując takie zagadnienia, jak:

• kierowanie własnymi poczynaniami

• czynniki, które cię motywują

• style przywództwa

• postawy i zachowania przywódców

• sposób, w jaki myśli i komunikuje się liderka/lider

• motywowanie i inspirowanie innych

• radzenie sobie z wyzwaniami w sferze przywództwa

• pomaganie innym we wprowadzaniu zmian

• wspieranie inicjatyw przywódczych i przekazywanie ludziom odpowiedzialności.

Jak korzystać z tej książki?

Każdy rozdział przedstawia nową koncepcję, która przybliży cię do twoich celów. Pierwsza strona każdego rozdziału prezentuje i objaśnia jakąś ideę; druga strona zawiera natomiast ćwiczenia i działania (czasem drobne, czasem poważne), które możesz podjąć już dziś.

Nie ignoruj tych aktywności. Zadania, z którymi przyjdzie ci się zmierzyć, zostały stworzone z intencją potęgowania twoich szans na odniesienie przywódczego sukcesu dzięki odpowiednim nastawieniom, nawykom, umiejętnościom, zachowaniom i relacjom. Niektóre z tych ćwiczeń będą dla ciebie zaskoczeniem, inne okażą się wyzwaniem, a jeszcze inne uznasz za dość łatwe i oczywiste. Wszystkie jednak są ważne z perspektywy budowania zestawu umiejętności charakteryzujących utalentowanego lidera. Dzięki tym ćwiczeniom wkroczysz na ścieżkę rozwoju liderskich kompetencji i z powodzeniem będziesz odhaczać kolejne punkty z listy zadań związanej z przywództwem. Niełatwo to osiągnąć i mało kto jest gotów poświęcić tym ćwiczeniom wystarczająco dużo czasu i wysiłku. Jednakże tak właśnie postępują te liderki i ci liderzy, którzy odnoszą sukcesy.

Co daje mi podstawy, żeby pisać o odnoszących sukcesy liderkach i liderach?

Książka ta odwołuje się do 20 lat moich doświadczeń w doradzaniu przywódcom z całego świata. Wszyscy oni – od dyrektorów generalnych dużych firm i borykających się z trudnościami przedsiębiorców, poprzez liderki i liderów związanych z sektorem publicznym czy organizacjami charytatywnymi, aż po tych, którzy po raz pierwszy w swojej karierze zaczynali kierować poczynaniami innych ludzi – mogli się podzielić jakimiś spostrzeżeniami dotyczącymi drogi, jaką trzeba pokonać, by zostać wybitnym przywódcą. Ich przemyślenia łączą się z moimi własnymi wnioskami płynącymi z osobistych sukcesów i porażek w sferze przywódczej.

1

Zrozum, co cię motywuje

„Niektóre osoby przez całe swoje życie starają się zostać liderkami/liderami. Dla innych przywództwo jest czymś, co zostało im narzucone, choć wcale o tym nie marzyli”.

Zastanów się nad sytuacją, w której zaakceptowałaś/zaakceptowałeś odpowiedzialność przypisaną przywództwu. Co skłoniło cię do wzięcia na siebie tego ciężaru? Jak zachowasz się w przyszłości, stając przed podobną decyzją? Niewykluczone, że zaakceptowanie przez ciebie tej roli wynikało z połączenia wielu czynników; niektóre mogą wypływać z twojego wnętrza, inne są natomiast czynnikami zewnętrznymi (mogę tu wymienić chociażby napotykane przez ciebie sytuacje lub presję wywieraną przez innych), popychającymi cię do wystąpienia w roli przywódcy.

Gdy pracuję z doświadczonymi liderkami i liderami, pytam, co skłoniło ich do zaangażowania się w przywództwo. Oto niektóre spośród ich odpowiedzi – być może część z nich zabrzmi w twoich uszach znajomo:

Czynniki wewnętrzne

Czynniki zewnętrzne

• Chętnie przejmuję kontrolę nad sytuacją.

• Nienawidzę bezczynnie obserwować tego, co się wokół mnie dzieje.

• Nie lubię, gdy ktoś inny mówi mi, co mam robić.

• Ktoś musiał wziąć na siebie obowiązki lidera.

• Zależało mi na tym, żeby dostać podwyżkę, więc przyjęłam awans, który zmusił mnie do objęcia roli przywódczej.

• Jako starszy brat zawsze byłem liderem.

• Uwielbiam pomagać innym.

• Chciałam doprowadzić do zmian i uznałam, że jako liderka zdołam je przeprowadzić.

• Ten projekt nie miał lidera, więc postanowiłem wystąpić w tej roli.

• Starsi stażem współpracownicy prosili, żebym zgłosiła swoją kandydaturę w konkursie na nieobsadzone stanowisko kierownicze.

• Jako kobieta byłam zachęcana do wystąpienia w roli liderki, co wpisywałoby się w firmową politykę zapewniania kobietom i mężczyznom jednakowych możliwości.

• Znajdowałem się pod presją koleżanek i kolegów.

• Nie miałam wyboru – byłam jedyną osobą o stosownych kwalifikacjach.

• Chciałem odmówić, ale bałem się odrzucić awans.

Jeżeli chcesz odnosić sukcesy jako liderka/lider, musisz zrozumieć, co skłoniło cię do wzięcia na siebie tej odpowiedzialności. Odkrycie prawdziwych powodów tej decyzji może ci się nie spodobać – kto wie, czy do takiego postępowania nie zachęciły cię wyłącznie czynniki zewnętrzne – ale dzięki przeanalizowaniu motywacji możesz skuteczniej decydować o tym, w jaki sposób weźmiesz na siebie obowiązki przywódcze i co zrobisz, żeby znakomicie sobie z nimi radzić.

Zastosuj to w praktyce

Czy zaliczasz się do urodzonych przywódców? A może wolisz podążać za innymi? Niezależnie od tego, jaka jest odpowiedź na te pytania, może się okazać, że abyś mogła/mógł w stu procentach wykorzystać swój potencjał, musisz nieco zmodyfikować swoje naturalne reakcje.

Kontroluj obsesyjną chęć kierowania innymi

Do czynników wewnętrznych podsycających twoje pragnienie kierowania innymi mogą się zaliczać: twoja osobowość, ego, motywacja i indywidualne potrzeby. Jeżeli zawsze ciągnie cię do tego, by występować w roli liderki albo lidera, może to świadczyć o tym, że jesteś ambitną osobą, która skorzysta z każdej nadarzającej się okazji. Jednak to nie zawsze najlepsze rozwiązanie. Tego rodzaju impuls może cię skłonić do wzięcia na siebie obowiązków przywódczych, zanim jeszcze zdążysz się do tego przygotować, a nadmierny pośpiech i niewystarczające doświadczenie to przepis na porażkę.

Przezwycięż niechęć wobec obowiązków przywódczych

Możesz też napotkać problem będący przeciwieństwem powyżej opisanych okoliczności: wcale nie lubisz się wyróżniać i nie marzysz o przywództwie. Nie ma w tym niczego złego, dopóki skutecznie unikasz ról przywódczych. Jeżeli jednak taka odpowiedzialność zostanie ci narzucona, możesz znaleźć się w trudnym położeniu. Nie warto czekać z nauką pływania aż do chwili, kiedy ktoś wepchnie cię do basenu, a zatem skorzystaj ze sposobności i z wyprzedzeniem poczytaj o problemach, z którymi ci nie po drodze. Zdecyduj też, że będziesz okazywać większą asertywność, jeśli masz uzasadnione obawy przed przyjęciem pewnych zobowiązań.

Nie pozwól, by inni zmuszali cię do akceptowania określonych ról

Nawet najwybitniejsi przywódcy odmawiają od czasu do czasu, gdy ktoś proponuje im podjęcie nowych obowiązków lub wzięcie na siebie nowej odpowiedzialności. W danej sytuacji mogą oczywiście dochodzić do głosu niezwykle przekonujące czynniki zewnętrzne, ale nie bój się tego, że sprawisz przykrość osobom, które próbują cię do czegoś przymusić. Zanim wyrazisz na cokolwiek zgodę, zastanów się, czy czujesz się gotowa/gotowy i czy masz ochotę wziąć na siebie dodatkową odpowiedzialność, a także przyjąć towarzyszące jej uznanie.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki