Spis treści

Karta redakcyjna

Dedykacja

Motto

Wstęp

CZĘŚĆ I. Inspiracje i afirmacje

Rozdział 1. W poszukiwaniu spełnienia

O potrzebie zmiany

O szczęściu i radości

Czy pieniądze dają szczęście?

O wiedzy i umiejętnościach

O odraczaniu gratyfikacji oraz wyborach w życiu

O cierpliwości

O cierpieniu i poszukiwaniu sensu w życiu

Zajmij się tym samodzielnie

Moje notatki

Rozdział 2. Instrumentarium doktora Phila Stutza

W gabinecie doktora Stutza

Trzy „nieuchronne”

Akceptacja ciągłej pracy nad sobą

Sport a codzienna praca

Akceptacja niepewności

Niepewność na ścieżce sportowej kariery

Akceptacja cierpienia

Cierpienie w sporcie

Konstruktywne podejście do cierpienia

Mój największy wróg: wewnętrzny krytyk – część X

Zajmij się tym samodzielnie

Moje notatki

Rozdział 3. Recepta doktora Stutza (na piramidę sił życiowych)

Realizujemy receptę dr. Stutza

Wzmacniamy ciało

Troszczymy się o relacje z innymi

Pielęgnujemy relacje ze sobą

Suplement do recepty dr. Stutza: Spotkania ze sobą

Zajmij się tym samodzielnie

Moje notatki

Rozdział 4. Przepis profesora Terry’ego Orlicka na wybitność

Zajmij się tym samodzielnie

Moje notatki

CZĘŚĆ II. Trening mentalny w praktyce

Wprowadzenie

Rozdział 5. Emocje i inteligencja emocjonalna

Emocje: czym są i jak je rozpoznawać?

Mateusz Brela Trening Mentalny: Regulacja emocjonalna

Co daje rozwijanie inteligencji emocjonalnej?

Czym jest regulacja emocjonalna i jak z niej korzystać?

Umiejętność regulowania emocji w sporcie

Rozpoznaj ponownie swoje emocje

Zajmij się tym samodzielnie

Moje notatki

Rozdział 6. Stres – wróg czy przyjaciel?

Naukowe spojrzenia na stres

O stresie inaczej

Mateusz Brela Trening Mentalny: Radzenie sobie ze stresem

Jak oswoić stres?

Wykorzystanie oddechu

Inne techniki opanowywania stresu

Zajmij się tym samodzielnie

Moje notatki

Rozdział 7. Pewność siebie a tożsamość i poczucie własnej wartości

Pewność siebie: cecha czy umiejętność?

Mateusz Brela Trening Mentalny: Budowanie pewności siebie

Model pewności siebie – 2P

P – jak przygotowanie

Usprawnij swoje przygotowanie

P – jak przekonanie

Samoocena i poczucie własnej wartości

Zajmij się tym samodzielnie

Moje notatki

Rozdział 8. Gdzie szukać motywacji?

Motywatory – skąd się wzięły?

Motywacja według Daniela Pinka

Mateusz Brela Trening Mentalny: Znajdowanie motywacji

Motywacja zewnętrzna i wewnętrzna w sporcie

Odnajdywanie prawdziwej motywacji

Wzór na określenie motywacji

Wytrwałość

Samodyscyplina

Sposoby motywowania

Zajmij się tym samodzielnie

Moje notatki

Rozdział 9. Koncentracja – sztuka czy konieczność?

Cyfrowe dystraktory

Wielozadaniowość

Stan flow, czyli doświadczanie przepływu

Mateusz Brela Trening Mentalny: Wzmacnianie koncentracji

Obecność i uważność

Nieobecność vs doświadczanie

Koncentracja w sporcie

Wchodzenie w stan flow

Trening wyobrażeniowy w sporcie

Zajmij się tym samodzielnie

Moje notatki

Rozdział 10. Nawyki i planowanie

Cztery prawa „atomowych” nawyków

Ważne i pilne w planowaniu

Mateusz Brela Trening Mentalny: Wdrażanie skutecznych nawyków oraz planowanie

Nawyki jako narzędzie wyboru, nie ograniczenie

Ramy jako przestrzeń dla kreatywności i spontaniczności

Destrukcyjne nawyki

Rutyny przedstartowe

Przykłady rutyn przedstartowych w praktyce

Zajmij się tym samodzielnie

Moje notatki

Rozdział 11. Na drodze do mistrzostwa umysłu

Mateusz Brela Trening Mentalny (MBTM) Podsumowanie programu

Ikigai na miarę „półtora człowieka”

CZĘŚĆ III. Lekcje od mistrzów

Słowo od Autora

Miłosz Brzeziński, Unikaj dystraktorów i skupiaj się na tym, co najważniejsze

Mariusz Dzięcioł, Warto odpuścić, zdjąć nogę z gazu i zadbać o siebie

Matylda Kozakiewicz, Segritta, Warto potraktować psychologa jak lekarza pierwszego kontaktu

Mateusz Kusznierewicz, Zalecam na pierwszym miejscu postawić przygotowanie

Jacek Magiera, Zmiana mentalności to podstawa budowania wielkiego sukcesu

Robert Rutkowski, Bądź drogą, nie celem

Andrzej Tucholski, Odpowiedzialność zawsze na kimś spocznie

Strumienie mojej wdzięczności

Lista książek do przeczytania

Bibliografia

Projekt okładki: MDESIGN Michał Duława

Koncepcja edytorska i realizacja: Halina Tchórzewska-Kabata

Opracowanie redakcyjne i korekta: Halina Tchórzewska-Kabata, Michał Kabata

Zdjęcie na okładce i skrzydełku: Wiktoria Konopacka

Grafika na okładce i stronach działowych książki:
Invision Frame | Shutterstock.com

Ilustracje: Monika Kotaś

Skład i łamanie: pagegraph.pl

© Copyright Mateusz Brela
© Copyright Wydawnictwo Studio EMKA
Warszawa 2024

Wszelkie prawa, łącznie z prawem do reprodukcji tekstów i ilustracji w całości lub w części w jakiejkolwiek formie – zastrzeżone.

Wydawnictwo Studio EMKA
wydawnictwo@studioemka.com.pl

www.studioemka.com.pl

ISBN 978-83-68064-22-3

Najukochańszemu Dziadkowi Tomkowi,
którego nie ma już ze mną,
ale bez wątpienia byłby ze mnie dumny.
Dałeś mi wszystko, czego potrzebowałem,
by napisać tę książkę...

Każda podróż ku doskonałości jest ekscytująca i w jakiejś mierze wzbogaca życie. Podążanie w stronę doskonałości wiąże się z wyzwaniami, zwycięstwami, momentami kulminacyjnymi, chwilami zwątpienia, prostymi radościami, porażkami, rozwojem osobistym i nieustającą nauką.

Terry Orlick

Wstęp

Wszyscy powinniśmy mieć marzenia i cele. Gdy przystępowałem do pracy nad tą książką, moje marzenia nie znały ograniczeń. Wyobrażałem sobie, że zawrę w niej to wszystko, co w trakcie dotychczasowego, nie tak bardzo długiego, ale za to od wczesnych lat intensywnego życia, złożyło się na moje doświadczenia i wiedzę – najpierw czynnego sportowca, a od kilku lat psychologa sportowego, a również podcastera i edukatora sięgającego po różne inne środki przekazu w mediach społecznościowych.

Wszystkie tego typu działania są satysfakcjonujące, dają poczucie sprawczości, rozpoznawalność, no i „w internecie nic nie ginie”, a jednak dla mego pokolenia (oby nie ostatniego!) ciągle jeszcze najpełniejszym i najszlachetniejszym sposobem przekazania myśli pozostaje książka.

Pomysł, że mogę napisać własną książkę, pojawił się, gdy dosłownie bujałem w obłokach – w samolocie podczas powrotu z wakacji parę lat temu. To wtedy, oderwany od codziennego zgiełku, spojrzałem na swoje życie z innej perspektywy. Zrozumiałem, że czas podzielić się tą wiedzą i doświadczeniem z innymi. Od razu zacząłem szkicować zarys pierwszego spisu rzeczy...

I w tym samym momencie pojawił się problem celu – dla kogo ma być ta książka, komu chcę przekazać to, czego się nauczyłem i doświadczyłem w swoim intensywnym zawodowym życiu. Był kiedyś ktoś taki, lecz już go nie ma – to ja sam dwadzieścia czy kilkanaście lat temu – młody chłopak marzący o karierze sportowej i o czymś lub o kimś, kto lub co podpowie w trudnej sytuacji, gdzie szukać rozwiązania...

Obecnie w swojej praktyce psychologicznej również spotykam dziewczyny i chłopców podobnie jak ja kiedyś zafascynowanych sportem, którzy potrzebują lub oczekują wsparcia. I chociaż źródeł ogólnie dostępnej wiedzy jest teraz znacznie więcej, a i świadomość organizatorów życia sportowego odnośnie do potrzeb młodych adeptów sportu bywa dużo wyższa niż dwadzieścia lat temu, to nadal osobisty kontakt czy chwila spokojnej lektury i refleksji są nie do przecenienia. Właśnie w tych młodych ludziach jako pierwszych ujrzałem przyszłych odbiorców tego, co chcę tu przekazać.

Jednak w miarę rozwijania się prac nad książką, jej koncepcja poszerzała się i pogłębiała. Teraz mam nadzieję, że znajdą w niej pożyteczne i inspirujące rzeczy również bardziej doświadczeni sportowcy, którzy już potrafią świadomie kroczyć wybraną ścieżką zawodowej lub amatorskiej kariery i których mogą głębiej zainteresować poruszane tu tematy i problemy z zakresu psychologii sportu.

Ujmując to najprościej, chciałem stworzyć coś wartościowego, co pomoże innym wznieść się na wyższy poziom i rozwinąć swój potencjał. Niezależnie od tego, jaką dyscyplinę sportu uprawiasz – zawodowo, po amatorsku lub po prostu trenujesz rekreacyjnie – ta książka jest dla ciebie i dla wszystkich, którzy chcą rozwijać określone kompetencje umysłowe, korzystne dla ich kariery i ogólnego dobrostanu psychofizycznego.

A poczuję się w pełni usatysfakcjonowany i spełniony, jeśli zechcesz przemierzyć ze mną cały wytyczony w tej książce szlak do „mistrzostwa umysłu”. Zaplanowałem go w sposób przyjazny dla czytelnika, a równocześnie dający mi możliwość przekazania w pełni tych myśli, wrażeń i przemyśleń, które mają stanowić merytoryczną istotę książki.

Mistrzostwu umysłu nadałem architekturę, która, w kolejnych częściach, wprowadza w inny aspekt psychologii. Zaczynamy od wybranych filozoficznych i psychologicznych postaw wobec życia, rodzajów spełnień oraz sposobów radzenia sobie z wyzwaniami. Inspiracje i afirmacje do tej części książki zaczerpnąłem między innymi z prac doktora Phila Stutza, bogatych w przemyślenia na temat cierpliwości, cierpienia, akceptacji niepewności, ale wskazujących też skuteczne narzędzia do codziennej pracy nad sobą. A dla równowagi i wytyczenia kierunku, w którym chcę cię poprowadzić, zdecydowałem się odwołać do koncepcji profesora Terry’ego Orlicka, pomagających rozwijać wybitność w życiu i karierze sportowej.

Te teoretyczno-praktyczne założenia i wynikające z nich wnioski pozwoliły mi przedstawić własną koncepcję treningu mentalnego w praktyce, w którym proponuję konkretne techniki i narzędzia do pracy nad emocjami, stresem, pewnością siebie, motywacją, koncentracją oraz nawykami i planowaniem. Ta część poradnika ma wyposażyć cię w umiejętności niezbędne do efektywnego radzenia sobie z wyzwaniami, które z pewnością napotkasz na swojej drodze do doskonałości.

Obszernym, ale w moim zamierzeniu niezbędnym, a także atrakcyjnym w lekturze, uzupełnieniem proponowanych przeze mnie metod i wskazań są lekcje od mistrzów. Znajdziesz tu wybrane fragmenty rozmów, jakie przeprowadziłem z uznanymi ekspertami i sportowcami, którzy dzielą się swoją wiedzą i doświadczeniem na temat tego, co dla nich oznacza mistrzostwo umysłu.

Mam nadzieję, że udało mi się zachęcić cię wstępnie do dalszej lektury. Liczę, że przynajmniej część z tego, co znajdziesz w tej książce, stanie się dla ciebie inspiracją do przemyśleń i działania. A może zechcesz podjąć niektóre z wyzwań, jakie od czasu do czasu będę przed tobą stawiał? Zdecydujesz później.

Teraz zapraszam cię w podróż, która na pierwszy rzut oka może wydawać się dość długa, ale – pamiętaj! – jej celem jest mistrzostwo twego umysłu.

Ze sportowym pozdrowieniem

Mateusz

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki