Robert Louis Stevenson

Doktor Jekyll i pan Hyde

przełożyła Paulina Braiter
ilustracje wykonała Aleksandra Czudżak

Tytuł oryginału: Strange Case of Dr Jekyll and Mr Hyde, 1886

Copyright © for the Polish edition by Grupa Wydawnicza Foksal, 2025

Copyright © for the Polish translation by Paulina Braiter, 2025

Wydanie I

Warszawa 2025

Niniejszy produkt objęty jest ochroną prawa autorskiego. Uzyskany dostęp upoważnia wyłącznie do prywatnego użytku osobę, która wykupiła prawo dostępu. Wydawca informuje, że wszelkie udostępnianie osobom trzecim, nieokreślonym adresatom lub w jakikolwiek inny sposób upowszechnianie, upublicznianie, kopiowanie oraz przetwarzanie w technikach cyfrowych lub podobnych – jest nielegalne i podlega właściwym sankcjom.

Dla

Katharine de Mattos

Źle zerwać więzi dane od Boga i losu, ale nadal jesteśmy dziećmi wiatru, wrzosu. Choć daleko od domu, wciąż dla nas, zbłąkanych, w starym kraju żarnowca złote kwitną łany.

Rozdział I. Opowieść o drzwiach

Pan Utterson był prawnikiem, człekiem o pociągłym obliczu, którego nigdy nie rozjaśniał uśmiech; zimnym, skąpym, wstydliwym w mowie, zacofanym w poglądach, chudym, wysokim, przykurzonym, posępnym, a przecież – o dziwo – uroczym. Podczas spotkań z przyjaciółmi oraz kiedy wino przypadło mu do smaku, w jego oczach pojawiało się coś głęboko ludzkiego, co w istocie nigdy nie trafiało do jego mowy, za to odbijało się nie tylko w milczącym wyrazie poobiedniej twarzy, ale też znacznie częściej i prościej w jego czynach. Żył bardzo oszczędnie; gdy był sam, pijał gin, by zaspokoić apetyt na trunek, a choć lubił teatr, od dwudziestu lat nie przekroczył jego progu. Wybryki innych znosił jednak życzliwie, czasami podziwiając niemal z zazdrością, z jak wielkim zapałem oddawali się swoim grzeszkom. I nawet w najgorszych przypadkach gotów był raczej pomagać, niż upominać. Skłaniał się ku kainowej herezji, mawiał pogodnie: pozwalam bratu memu zdążać do diabła własną drogą.

Z uwagi na jego poglądy i usposobienie los często sprawiał, że był ostatnim szacownym znajomym i godnym zaufania kompanem w życiu upadłych mężów, i póki odwiedzali go w jego pokojach, nigdy nie okazywał im nawet cienia dezaprobaty.

Bez wątpienia nie przychodziło mu to z trudem: pan Utterson nawet w najlepszych okolicznościach nie zwykł był okazywać uczuć, a jego przyjaźnie opierały się na podobnej dobrodusznej otwartości. Ludzie skromni zazwyczaj przyjmują swój krąg przyjaciół takim, jakim dostali go zrządzeniem losu, i tak też było z naszym prawnikiem. Do grona jego przyjaciół zaliczali się albo krewniacy, albo ludzie, których znał najdłużej; jego sympatia niczym bluszcz rosła powoli z czasem i nie wiązała się bynajmniej ze zbieżnością poglądów. Stąd bez wątpienia więź, jaka łączyła go z panem Richardem Enfieldem, odległym krewniakiem, dobrze znanym w mieście. Wielu ludzi nie mogło pojąć, co ci dwaj widzą w sobie nawzajem i jakiż to temat może ich łączyć; ci, którzy spotykali ich podczas ich niedzielnych spacerów, twierdzili, że nie odzywają się do siebie ani słowem, wyglądają wyjątkowo nudno i z oczywistą ulgą przyjmują pojawienie się druha. Mimo to jednak obaj mężowie przykładali wielką wagę do tych spotkań, uważali je za zwieńczenie każdego tygodnia i nie tylko odkładali na bok potencjalne przyjemności, lecz nawet opierali się wezwaniom w interesach, by móc bez przeszkód napawać się wspólnymi spacerami.

Przypadek zrządził, że jedna z owych przechadzek doprowadziła ich do bocznej ulicy w ruchliwej dzielnicy Londynu. Uliczka była wąska i – jak to mówią – cicha, lecz w dni powszednie krążyło po niej wielu przechodniów; wyglądało na to, że zamieszkują ją ludzie raczej majętni i w duchu rywalizacji pragnący powiększyć jeszcze swój dobytek, toteż wystawiali swoje towary, kusząc przechodniów. Witryny sklepów pyszniły się zachęcająco wzdłuż chodników niczym rzędy uśmiechniętych handlarek. Nawet w niedziele, gdy ukrywano co barwniejsze pokusy, a uliczka była względnie pusta, jaśniała pośród biedniejszego sąsiedztwa jak ogień w lesie, a jej świeżo odmalowane okiennice, wypolerowane mosiądze i ogólna czystość oraz pogoda natychmiast przyciągały i cieszyły oko przechodniów.

Po lewej stronie, twarzą na wschód, dwie bramy od jednego z narożników, równy szereg kamienic zakłócało wejście na podwórze; i właśnie w tym miejscu ponad ulicę wyrastał złowrogi szczyt domu. Należał do budynku dwupiętrowego, pozbawionego okien: znad samotnych drzwi na parterze spoglądało ślepe czoło wyblakłego muru; w każdym obskurnym detalu odbijały się lata uporczywego zaniedbania. Drzwi, bez dzwonka i bez kołatki, pokrywała odłażąca, wypłowiała farba. Włóczędzy snujący się wokół odpalali zapałki od desek; dzieci urządzały sobie zabawy na schodkach; jakiś uczeń wyraźnie wypróbował nóż na sztukateriach; i przez prawie całe pokolenie nie zjawił się nikt, kto mógłby przepędzić przypadkowych gości i naprawić poczynione przez nich szkody.

Pan Enfield i prawnik szli drugą stroną ulicy, kiedy jednak zrównali się z wejściem, ten pierwszy podniósł laskę i wskazał przed siebie.