Katarzyna Berenika Miszczuk | Marta Krajewska | Anna Szumacher | Jagna Rolska | Rafał Dębski | Martyna Raduchowska | Marcin Podlewski | Marcin Mortka

NAWIA

Szamanki / Szeptuchy / Demony

Copyright © by Grupa Wydawnicza Foksal, MMXXI

Wydanie I

Warszawa MMXXI

Niniejszy produkt objęty jest ochroną prawa autorskiego. Uzyskany dostęp upoważnia wyłącznie do prywatnego użytku osobę, która wykupiła prawo dostępu. Wydawca informuje, że wszelkie udostępnianie osobom trzecim, nieokreślonym adresatom lub w jakikolwiek inny sposób upowszechnianie, upublicznianie, kopiowanie oraz przetwarzanie w technikach cyfrowych lub podobnych – jest nielegalne i podlega właściwym sankcjom.

Płacz cichą nocą się niesie

Katarzyna Berenika Miszczuk

Z wykształcenia jest lekarką. To wszechstronna pisarka, której znakiem rozpoznawczym jest nieoczywista mieszanka literackich światów niezmiennie doprawiona dużą dawką humoru. Ma w swoim dorobku kilkanaście książek. Największe uznanie czytelników przyniosła jej seria diabelsko-anielska o miłości diabła i ludzkiej kobiety: Ja, diablica (2010), Ja, anielica (2011), Ja, potępiona (2012) oraz Ja, ocalona (2020). Na cykl Kwiat paproci o słowiańskim romansie Mieszka i Gosi składają się: Szeptucha (2016, Książka Roku 2016 w plebiscycie portalu Lubimyczytac.pl), Noc Kupały, Żerca (2017, Książka Roku 2017 Lubimyczytac.pl), Przesilenie (2018, Książka Roku 2018 Lubimyczytac.pl) oraz Jaga (2019, Książka Roku 2019 Lubimyczytac.pl). W 2017 roku powieścią Obsesja autorka rozpoczęła kolejny cykl W lekarskim fartuchu. Rok później ukazała się jej kontynuacja – Paranoja. Autorka ma na swoim koncie również komedię kryminalną Ja cię kocham, a ty miau. Książka Druga Szansa stała się inspiracją dla serialu Otwórz oczy na Netflix. Obecnie autorka pracuje nad kontynuacją Jagi o uczuciowo-zawodowych perypetiach młodej szeptuchy.

*

Około stu lat temu.

Gdzieś w pobliżu Łysej Góry.

W świecie, w którym słowiańscy bogowie są wciąż żywi.

A upiry ciągle groźne.

Gdy nastaje ciemność, gdy milkną dźwięki gonitwy dnia, gdy wyciszeniu ulegają wszystkie nasze myśli, wtedy rozbrzmiewa cisza. Wibruje, drży, dźwięczy, a nawet dzwoni.

Cisza nagle staje się bardzo głośna. Napawa się sobą, napiera na uszy, wreszcie to ona jest pierwsza. Oczywiście tylko do momentu, gdy ktoś przerwie jej pełen samozachwytu koncert.

Wtedy cisza milknie urażona. A natręt, nawet gdyby był tylko niewinnym szeptem, rozbrzmiewa donośnie jak partia tuby podczas koncertu orkiestry.

A gdy wadzący jej dźwięk zamiast szeptu jest płaczem...

Och, płacz cichą nocą niesie się bardzo daleko. Czasem nawet dotrze do uszu tych, którzy nie powinni go usłyszeć.

Szeptucha uniosła głowę i nadstawiła uszu. Donośne kwilenie oseska dopłynęło do niej razem z wiatrem. Staruszka zmarszczyła brwi i przerwała łuskanie grochu do obitego garnka malowanego w białe kropki.

– Dziecina? – zdziwiła się na głos, chociaż jej przyjaciółka cisza i tak by jej nie odpowiedziała.

Bury kocur, którego przygarnęła, żeby grzał jej zimą kolana i wyłapywał myszy, nawet nie podniósł głowy. Nie zdziwił go ani płacz dziecka, ani gadanie do samej siebie starej wiejskiej baby, którą zwą mądrą Babą albo Babą Radomiłą.

Stara szeptucha znana była w okolicy ze swoich małych dziwactw. Zwłaszcza odkąd jej mąż zmarł przedwcześnie, a dzieci się wyprowadziły. Mieszkańcy Bielin wielokrotnie widywali ją błąkającą się nocami po cmentarzach, rozmawiającą z płomieniami czy niespodziewanie odpowiadającą nieistniejącym rozmówcom.

Nie zniechęcało to jednak do niej klientów. Wręcz przeciwnie, przekonani byli o jej ścisłych związkach z bogami. Uważali, że widziała i wiedziała więcej. A to wielki atut, jeśli chce się o coś prosić słowiańskie bóstwa ustami szeptuchy.

Baba odrzuciła na plecy srebrny warkocz i pochyliła się z powrotem nad grochem.

– Przecie u nikogo ni mo dzieciochów małych – mówiła dalej do siebie.

Utraciwszy żwawy rytm łuskania ziaren, dłuższą chwilę mocowała się z wyjątkowo opornym strąkiem. Cisza znowu zaczęła miło brzęczeć.

Niespodziewanie rozpaczliwy płacz niemowlęcia ponownie dotarł do jej uszu. Zirytowana porzuciła groch i wyszła przed swoją chatę o pochylonym dachu. Nie zajmowały jej przyziemne sprawy, więc nie zważała na stan domu. Wiedziała, że zajmą się tym mieszkańcy wsi, gdy będzie potrzeba. Dbali o nią, w zamian za jej leki i wstawiennictwo u bogów.

Wyszła na drogę i spojrzała w kierunku najbliższych zabudowań. Jej chata znajdowała się nieopodal prastarego lasu tętniącego życiem zwyczajnym i tym całkowicie nienaturalnym. Baba pilnowała, by ani ludzie nie uczynili krzywdy puszczy, ani by ona nie zrobiła przypadkiem krzywdy im. Cała wieś rozciągała się bliżej szosy, oddzielona bezpiecznie od ściany lasu kilkoma polami uprawnymi.

Radomiła zaszurała bosymi stopami po polnej drodze, która zarastała zielskiem, nie korzystano z niej często. Zresztą i konie z wozami nie były w stanie rozchodzić jej lepiej. Taka pokrętna ścieżka musiała prowadzić do mądrej baby. Tylko w ten sposób odwiedzali ją jedynie ci, którzy naprawdę tego potrzebowali.

Płacz wciąż rozbrzmiewał, raz narastając, a raz cichnąc. Wydawało się, że nic nie jest w stanie go ukoić.

Radomiła dobrze znała mieszkańców. Żadna kobieta nie była przy nadziei ani żadna ostatnio nie urodziła.

A mimo to krzyk niemowlęcia niósł się ciemną nocą.

Splunęła na drogę.

– Niedobrze – mruknęła i czym prędzej schowała się w swojej chacie.

* * *

Nerwy kobiety zamieniły się w cieniutkie, naprężone postronki. Miała dość. Chciała jedynie, żeby to się skończyło. Na to, żeby to wszystko nigdy się nie wydarzyło, nie miała już najmniejszej nadziei.

Płacz rozbrzmiewał głośno w całym trzyizbowym domku. Kobieta była sama. Jej mąż nie wytrzymał. Wyszedł do lasu. Stwierdził, że trzeba nagotować drew. Wcale nie było takiej potrzeby. A na pewno nie teraz, w środku nocy. Kobieta doskonale zdawała sobie sprawę, że po prostu uciekł. Zostawił ją. Wolał pić całą noc w cieniu drzew, niż siedzieć w ich wspólnym domu. Wolał siedzieć w ciemnościach, narażony na spotkanie z wilkiem lub niedźwiedziem, niż słuchać płaczu.

Który przecież także wywołał.

* * *

Następnego wieczoru szeptucha specjalnie nie położyła się spać, choć nogi spuchły jej ze zmęczenia, a plecy przygięły sprawunki całego dnia. Usiadła na ławeczce przed swoją chatką i nasłuchiwała. Na jej kolanach umościł się bury kocur. Nie mruczał. Nigdy tego nie robił, nawet kiedy był szczęśliwy. Za to wyśmienicie grzał obrzęknięte kolana. Potrafił odnaleźć bolące najmocniej miejsce i położyć tam swój ciepły brzuch.

Machinalnie głaskała go po kościstym grzbiecie. Kotu nie brakowało jedzenia, ale przez ciągły ruch zdawał się złożony tylko z mięśni i kości.

– Mój domowik – szepnęła z czułością.

Wiedziała, że kocur nie jest nadprzyrodzonym domowym demonem, który dba o gospodarstwo czy zwierzynę. Niemniej jednak wspaniale sobie radził z myszami i potrafił nawet szczwanego lisa przegonić od kurek, więc staruszka hołubiła zwierzaka jak mogła. Często sobie od ust odejmowała, żeby kupić mu u sąsiada trochę boczku z grubą warstwą tłuszczu.

Kocur podsunął jej do głaskania masywny łebek pełen szram po zwycięskich walkach. Ukontentowany wysunął lekko pazury i wczepił je w wełnianą spódnicę.

– Cekomy. Jak mnie nós nie myli, to zoroz usłysymy.

Nie czekała długo. Tuż po zmierzchu, razem ze zwykłymi dźwiękami nocy, dotarł do niej niesiony przez wiatr płacz. Rozpaczliwe łkanie. Słychać w nim było tęsknotę, smutek, ale także złość.

Bardzo dużo złości.

Mądra Baba zaczęła się domyślać, co mogło się stać.

– Przyjdo – powiedziała do kota. – Przyjdo niebawem. Powim ci, ze ludziska to sie nie nauczom. Te same błendy, te same problemy. Co z ojca, to na syna, co z matki, to na córcię.

Westchnęła, przytuliła kocura do piersi i poszła do domu. Udała się na spoczynek. Rozwiązała już zagadkę. Pozostawało jej tylko poczekać cierpliwie na gości.

* * *

Kobieta wyglądała jak cień. Miała zapadniętą, poszarzałą twarz. Wychudła tak bardzo, że szal, który narzuciła na ramiona, wisiał na niej jak na metalowym wieszaku. Włosy, mimo że spięte w koczek, sprawiały niechlujne wrażenie, były posklejane i skołtunione.

Jej zachowanie też było dziwne. Wykręcała nerwowo palce. Stawy trzeszczały rytmicznie.

Pyk.

Pyk.

Pyk.

Szeptucha czekała, siedząc przy swoim stoliku nakrytym obrusem wykonanym przez nią własnoręcznie na szydełku. Postawiła przed klientką ziółek uspokajających w szklance z koszyczkiem. Dobrze wiedziała, z jakim problemem przyszła kobieta, ale nie chciała wychodzić przed szereg. Czasem zdarzało się, że ktoś nawracał do niej kilka razy, zanim wreszcie powiedział, co go trapi.

Kobieta w końcu usiadła, dokładnie naprzeciwko mądrej Baby. Wydawało się, że podjęła decyzję. Pociągnęła na próbę łyk ziółek, a następnie łapczywie opróżniła szklankę. Ręce drżały jej już mniej, kiedy odstawiała ją na stół. Spojrzenie szarych oczu z zalęknionego i rozbieganego stało się harde i nieustępliwe.

– Babo Radomiło, ja z problemem – wysapała przez obolałe od gorącego naparu gardło.

– Wim.

– Ja… ja… ja… – Klientka się zacięła.

Szeptucha dalej czekała. Postanowiła więcej się nie odzywać. Kobieta sama musiała dojrzeć do wyznania prawdy. Czas mijał, ale Babie Radomile nigdzie się nie spieszyło. Mogła siedzieć i do jutra. A raczej do zmierzchu, aż znowu nad okolicznymi zabudowaniami poniesie się płacz niemowlęcia.

– Popełniłam błąd, to znaczy my popełniliśmy błąd – powiedziała w końcu kobieta.

Radomiła tylko pokiwała głową.

– Nie powinnam była – dodała cichutko klientka.

– Ano.

– MY nie powinniśmy byli.

– Ano.

– Męczy nas…

– Sumienie? – podpowiedziała szeptucha mało życzliwym tonem.

Kobieta zgarbiła się i wsunęła głowę między ramiona. Niewiele brakowało jej do płaczu. Kościste plecy zadrżały spazmatycznie.

– U kogo byliście? – zapytała Radomiła.

– U Baby za Suchedniowem.

Szeptucha nie powstrzymała się i z furią splunęła na krzywe deski podłogi. Jej policzki pokryły czerwone plamy. Uważała, że znachorka zza Suchedniowa nie zasługiwała nawet na nazwanie jej znachorką, co już i tak samo w sobie było obraźliwe.

– To nie mundra Baba! – wykrzyknęła. – To sarlatanka. Ksywde by wom zrobiła. Ano zrestom i tak zrobiła.

Kobieta potulnie spuściła oczy. Kiwała gorliwie głową, zgadzając się ze wszystkimi słowami szeptuchy. Znowu zapadła cisza. Radomiła złoiła się w myślach za zbyt żywiołową reakcję na słowa pacjentki. Przestraszyła ją tylko.

– Kiedy tam posliśta? – zapytała, mając nadzieję, że udało jej się przybrać bardziej serdeczny, a chociażby życzliwszy ton głosu.

– Dwa miesiące temu.

– Dwa ksienzyce… – Radomiła pokiwała głową. Następnie łypnęła podejrzliwie okiem na klientkę. – Długo, zanim nawiedziło. Dwa ksienzyce? Pewnaś?

– No tak mocno dało się we znaki z dwa tygodnie temu i trwa do dzisiaj – zaczęła tłumaczyć kobieta. – Na początku było niewinnie. Jakieś szelesty w nocy. Czasem coś spadło. Myślałam, że myszy jakie się zalęgły pod powałą albo po prostu przeciąg trzaska oknami i szumi w szczelinach. Nasz dom stary, to i dźwięków wiele wydaje. Ja byłam… ja byłam po tym wszystkim… po tej wizycie u Baby zza Suchedniowa byłam trochę… trochę nie mogłam się na niczym skupić – w końcu wyrzuciła z siebie. – Na początku naprawdę wszystkie te objawy mi umykały. Zrozumcie, Babo Radomiło, to nie było łatwe.

Szeptucha ledwie powstrzymała się przed pogardliwym prychnięciem. Policzyła w myślach do trzech, tak jak jej matka, która także była szeptuchą, zawsze doradzała. „Tylko spokoj nam pomoze. Spokoj to najlepsiejse lekarstwo” – mawiała.

Poza tym Radomiła bardzo się pilnowała, żeby nie osądzać swoich pacjentów. To nie była jej rola. Od sądzenia byli bogowie. Światły Świętowit i przede wszystkim mroczny Weles, który decydował potem, co się działo po śmierci z duszą człowieka.

– Zabić nigdy nie jest łatwo – stwierdziła krótko.

Powiedziała to na podstawie własnego doświadczenia. W końcu była szeptuchą. Niejako do jej obowiązków należało przeganianie upirów. A nie każdego da się bezproblemowo wyrzucić z czyjegoś domu. Czasem trzeba się go pozbyć definitywnie niczym szkodnika. Najtrudniej było Radomile walczyć z demonami, które powstały ze zmarłych ludzi. Zdarzało się przecież wcale nie tak rzadko, że znała ich jeszcze za życia, zanim narazili się bogom swoim zachowaniem. Wtedy zmuszona była podnosić rękę na sąsiadów, co ciężko potem przeżywała.

Kobieta po drugiej stronie stołu nie wytrzymała. Załkała żałośnie, a z jej piersi wydostał się jęk. Jednak z jej oczu nie pociekły łzy. Już ich nie miała, wszystkie wypłakała wcześniej.

Radomile powoli topniało serce. Nienawidziła szarlatanki zza Suchedniowa. Uważała, że to, co robi konkurentka, jest niemoralne. Już kilka razy musiała naprawiać jej błędy. Gdy była młodsza, to nawet wybrała się do niej raz na wizytę, żeby wygarnąć jej, że plami honor zawodu szeptuchy. Tamta jednak tylko ją wyśmiała i nadal praktykowała w sposób, za który już dawno bogowie powinni przekląć ją na zawsze.

Bogowie jednak milczeli, więc Radomiła także się poddała. Nie mogła odpowiadać za złe wybory mieszkańców swojej i okolicznych wiosek. Starała się im tłumaczyć najlepiej, jak mogła, jak należy żyć, by radować swoim zachowaniem bogów, a potem, gdy jej niestety nie słuchali, pomagała w miarę możliwości.

– Dlacego zabiliśta? – zapytała.

– Jesteśmy starzy – powiedziała głuchym głosem kobieta. – Mamy już trójkę dzieci. Dorosły, wyprowadziły się na swoje. Najmłodszy w zeszłym roku wyfrunął z gniazda. Zaciągnął się do wojska. Bardzo jesteśmy z niego dumni. Myśleliśmy, że teraz jest wreszcie ten czas tylko dla nas. Gdy jeszcze sił starcza, a obowiązków już nie ma. Zrozumcie, mądra Babo, my po prostu nie chcieliśmy mieć więcej dzieci. Przecież byliśmy na to za starzy!

Radomiła zmierzyła spojrzeniem jej chudą sylwetkę. Rozpacz i cierpienie postarzały ją na twarzy, ale wcale nie była stara wiekiem. W okolicy panny wcześnie wychodziły za mąż i często przed dwudziestymi urodzinami miały już co najmniej dwójkę na wychowaniu. Jej klientka mogła mieć może czterdzieści lat. W porównaniu z szeptuchą była młódką w pełni sił. Także w pełni sił witalnych i kobiecych.

– A jednak zaciązyłaś. – Pokiwała głową.

Kobieta jeszcze bardziej się pochyliła. Już prawie zwinęła się w kulkę na chybotliwym krześle.

– Dobze, ze zyjes – dodała szeptucha.

– Wolałabym umrzeć podczas zabiegu.

– Zycie i sprawiedliwe sondy boskie tak nie działajo.

Radomiła dobrze znała metody złej szeptuchy. Tamta używała metalowego wieszaka do wywoływania przedwczesnego porodu. Spędzała płody z całej okolicy dookoła Łysej Góry. Szczyciła się tym.

Ale nie każde dziecko zgadzało się skończyć przygodę ze światem zbyt szybko. Bądź to może bogowie czasem postanawiali dać prztyczka w nos ludziom, którzy chcieli oszukać swoje dole.

– Co to nas nawiedza? – zapytała cicho kobieta. – Czy to…

– Słysałam noco płac. Dziecina, któro zabiliśta, do was przychodzi. Teraz to poroniec – powiedziała szeptucha. – Tak mi sie wydaje. Pewna bede, jak przenocuje u was i łobace na własne łocy.

Kobieta spodziewała się takiej wiadomości. Jednak kiedy usłyszała ją z ust szeptuchy, wyrzuty sumienia ponownie zgięły jej plecy.

– Ile miało? – spytała Radomiła.

– Dużo. Kilka miesięcy.

– Cyli? Dwa? Łosiem? Im starse, tym cenściej porońce się robio.

– Sześć…

– No tak.

– I co teraz?

– Przyjde wiecorkiem. Przejde sie po lessie i posukam ziołek. Wezme je. A potem łobacymy.

– Czy… czy będzie jeszcze dobrze?

– Ni wim. Tego nikt opróc bogów nie wi.

Redaktor inicjujący: Agnieszka Trzeszkowska

Redakcja: Dorota Pacyńska

Korekta: Artur Kaniewski, Agnieszka Trzeszkowska

Ilustracja na okładce: Natalia Starkiewicz

Projekt okładki: Joanna Strękowska

Skład i łamanie: pagegraph.pl

Grupa Wydawnicza Foksal Sp. z o.o.

02-672 Warszawa, ul. Domaniewska 48

tel./faks (22) 826 08 82, 828 98 08

biuro@gwfoksal.pl

www.gwfoksal.pl

ISBN 978-83-280-9537-3

Skład wersji elektronicznej: Michał Olewnik / Grupa Wydawnicza Foksal Sp. z o.o.
i Michał Latusek / Virtualo Sp. z o.o.