Neal Shusterman

Głębia Challengera

przełożył Rafał Lisowski

Tytuł oryginału: Challenger Deep

Text copyright © 2015 by Neal Shusterman

Interior illustrations copyright © 2015 by Brendan Shusterman

Published by arrangement with HarperCollins Publishers.

Copyright © for the Polish edition by Grupa Wydawnicza Foksal, MMXXIII

Copyright © for the Polish translation by Rafał Lisowski, MMXVII

Wydanie II

Warszawa MMXXIII

Spis treści

Dedykacja

Podziękowania

1 Czuję zapach ludzkiej krwi

2 Na dole można by spędzić wieczność

3 To ci dobrze zrobi

4 Tym cię mogą załatwić

5 Jestem kompasem

6 Taki kłopot

7 Dobroczynna otchłań

8 Sprowadzenie na ziemię

9 Nie jesteś pierwszy i nie będziesz ostatni

10 W kuchni strachów

11 Wszystko, co okropne, ma też piękną stronę

12 Zakupy

13 Dół nie istnieje

14 Stąd nie można tam dojść

15 Nie ma ruchu w przestrzeni

16 Majtek

17 Zapłaciłbym, żeby to zobaczyć

18 Tajemnicza popielniczka

19 Dekonstrukcja Xargona

20 Papugi zawsze się uśmiechają

21 Ankieta członka załogi

22 Materac go nie uratował

23 Osiem i pół sekundy

24 Nie myśl, że należy do ciebie

25 Nie dostałeś pozwolenia

26 Stos paskudności

27 Masy o odkażonych dłoniach

28 Orzechowa tęcza

29 Mam paru dobrych kolegów cirquijczyków

30 Ruchy much

31 Tylko tyle są warte?

32 Mniej niż zero

33 Słabość opuszcza ciało

34 Za jej plecami

35 Podejrzani inni niż zwykle

36 Bez niej jesteśmy zgubieni

37 Ślepy na trzecie oko

38 Ach, oto i ssawka

39 Gwiazdy na moim arkuszu

40 Piekło pod żaglami

41 Nic ciekawego

42 Duch bitwy

43 To wszystko kabuki

44 Klucz bossa

45 Głębokość dziesięciu grobów

46 Bitwa o jedzenie

47 Mamy nawet dzwon nurkowy

48 Naprawdę taka samotna

49 Nie chcesz whoppera?

50 Okna w garażu

51 Nie do końca ja

52 Dowód prawdy

53 Retrospekcja u moich stóp

54 Należyta staranność

55 Regularna plaga

56 Gwiazdy są w porządku

57 Chemikalia między nami

58 Waleń

59 Płonący człowiek

60 Rzeczy, które mówią

61 Sprawdź mózg

62 Bardziej żywy, niż myślisz

63 Ludzie, których nie znam, w miejscach, których nie widzę

64 Gdyby ślimaki umiały mówić

65 Ciemność po drugiej stronie

66 Twoja przerażająca wspaniałość

67 Ciało pomiędzy

68 Robak w środku

69 Twoje myśli są bez znaczenia

70 Srebrny rekin

71 Gorszy wróg

72 Nasza jedyna nadzieja

73 Honory

74 Bogu ufamy

75 Blokady bezpieczeństwa

76 Nie da się tego zatrzymać

77 Plama oleju

78 Królestwo litościwego słońca

79 Poświęcamy waszej uwadze

80 Posolony ślimak

81 Wojna Nemezji

82 Głęboko w gardle zagłady

83 Roboty na trybiki

84 Utracony krajobraz

85 Każde mięso trzeba zmiękczyć

86 Terapeutyczne rodeo

87 Wszystko, na co pracowaliśmy

88 Toksyczna fala

89 Ulice zielone od krwi

90 Atlas naszprycowany

91 Wcale nie na igrzyskach

92 Większa niewiadoma

93 Nie ma innego sposobu

94 Masa krytyczna

95 Wiatraki mojego umysłu

96 Boski diler

97 Czy mogę ci ufać?

98 Rozkład potencjału

99 Bieg po pierścieniach Saturna

100 Jej osadzone kończyny

101 Kawałek Skye

102 Zawzięte paznokcie

103 Magiczne mantry i lateksowe pudle

104 Buntownicza baranina

105 Rozwarstwienie

106 Skóra osoby, którą byliśmy

107 Klucz do forpiku

108 Na górę czy na dół

109 Kiedy tatuaże świrują

110 Ogród rozkoszy nieziemskich

111 Rozgrzany dla ciebie

112 Abstrakcyjny kanciasty lęk

113 Tacy byli

114 Wesoły papierowy kubeczek

115 Dalej, żwawo, hasa, hej! Buchaj, ogniu! Kotle, wrzej!

116 Brudne martini

117 Kiedy cię nie było

118 Phosta fyzika

119 Mała gaduła

120 Mapy mówią co innego

121 Jaki psychiczny świat

122 Z historycznego punktu świrzenia

123 Bard i pies

124 Nienawiść do posłańca

125 Przechadzka

126 Doskonały ból

127 Czy myślałeś o tym, że to mogło być celowe?

128 Jelitowa współwłasność

129 Przeciwko nam

130 Pozostań popsuta

131 Kartonowe forty

132 Bez szeptania

133 Szlak Grzywoklaczy

134 Po drugiej stronie szyby

135 Co jest bardziej przerażające?

136 Stać się gwiazdozbiorem

137 Zagubiony horyzont

138 Strzelec na polach koloru

139 Reszta jest milczeniem

140 Czas na słowa minął

141 Jakby nigdy nie istniał

142 Czy jesteś albo kiedykolwiek byłeś?

143 Zawiedli

144 Inne miejsca

145 Dusza naszej misji

146 Toksyczne

147 Genetyczna Forma Życia i Dyskowy System Operacyjny

148 Jak chomik

149 Półrozpad

150 Ostatni na placu boju

151 Król wszelkiego przeznaczenia

152 Strach na wróble

153 Przytłaczające nigdy

154 Głębia Challengera

155 Westybul

156 Tu nie ma cudów

157 Trochę jak z religią

158 Idioci na górze

159 10.03

160 Tak to działa

161 Miejsca egzotyczne

Od autora

Wykaz wybranych placówek, w których można otrzymać informacje i/lub pomoc w zakresie problemów i zaburzeń psychicznych dzieci i młodzieży

Przypisy

Wszystkie rozdziały dostępne w pełnej wersji książki.

Dla doktora Roberta Woodsa

Podziękowania

Głębia Challengera to owoc miłości, dzieło, które powstawało przez lata. Przede wszystkim chcę podziękować mojemu synowi Brendanowi za jego wkład, mojemu synowi Jarrodowi za niesamowite zwiastuny książki oraz moim córkom, Joelle i Erin, za wiele cennych spostrzeżeń i za to, że są cudownymi ludźmi. Najszczersze wyrazy wdzięczności kieruję do mojej dyrektor wydawniczej Rosemary Brosnan, redaktor prowadzącej Jessiki MacLeish i wszystkich z wydawnictwa HarperCollins za niesamowite wsparcie okazane tej książce. Dziękuję również moim asystentkom Barb Sobel i Jessice Widmer za porządkowanie mojego życia i grafiku wystąpień publicznych. Chciałbym podziękować Orange County Fictionaires za lata wsparcia i konstruktywnej krytyki, NAMI, czyli National Alliance on Mental Illness [Krajowemu Stowarzyszeniu ds. Chorób Psychicznych], za to, że jest tak wspaniałym źródłem wiedzy; i wreszcie moim przyjaciołom, którzy byli przy mnie w najlepszych i w najgorszych chwilach.

Dziękuję Wam wszystkim! Moja miłość do Was jest bez dna.

1 Czuję zapach ludzkiej krwi

Na pewno wiesz dwie rzeczy. Po pierwsze: byłeś tam. Po drugie: nie mogło cię tam być.

Żeby połączyć te dwie sprzeczne prawdy, potrzebna jest umiejętność żonglerki. Oczywiście żonglerka wymaga trzeciej piłki, żeby rytm był płynny. Ta trzecia piłka to czas – który podskakuje gwałtowniej, niż chcielibyśmy wierzyć.

Jest piąta rano. Wiesz o tym, bo na ścianie twojej sypialni wisi zegar na baterie, tykający tak głośno, że czasem musisz nakryć się poduszką. Ale choć tutaj jest piąta rano, jednocześnie gdzieś w Chinach jest piąta po południu – co udowadnia, że sprzeczne prawdy absolutnie mają sens, jeśli spojrzeć na nie z globalnej perspektywy. Przekonałeś się jednak, że wysyłanie myśli do Chin to nie zawsze dobry pomysł.

Twoja siostra śpi w sąsiednim pokoju, a dalej – twoi rodzice. Twój tata chrapie. Za chwilę twoja mama szturchnie go tak, że ojciec przewróci się na drugi bok, a wtedy chrapanie zamilknie, może aż do rana. To wszystko jest normalne i ta świadomość bardzo krzepi.

Po drugiej stronie ulicy na trawniku sąsiada włączają się zraszacze, syczą tak głośno, że zagłuszają tykanie zegara. Przez otwarte okno czujesz zapach wodnej mgiełki – lekko chlorowanej, mocno fluorowanej. Czyż to nie wspaniale, że trawniki w sąsiedztwie będą miały zdrowe zęby?

Syk zraszaczy to nie jest odgłos węży.

A malowane delfiny na ścianie u twojej siostry nie knują morderczych intryg.

A oczy stracha na wróble nie widzą.

Mimo to są takie noce, kiedy nie możesz zasnąć, bo rzeczy, którymi żonglujesz, wymagają od ciebie pełnej koncentracji. Boisz się, że któraś piłka upadnie, i co wtedy? Nie śmiesz sobie wyobrażać, co nastąpi po takiej chwili. Bo w takiej chwili czai się kapitan. Jest cierpliwy. I czeka. Zawsze.

Jeszcze zanim był statek, istniał już kapitan.

Ta podróż zaczęła się od niego, domyślasz się, że na nim się zakończy, a wszystko pomiędzy to sypka mąka z wiatraków, które mogłyby być olbrzymami mielącymi kości na chleb.

Stąpaj ostrożnie albo je zbudzisz.

2 Na dole można by spędzić wieczność

– Nie wie nikt, jak tam jest głęboko – mówi kapitan. Jego lewy wąs drga niczym ogon szczura. – Gdy kto w tę niezgłębioną czeluść wpadnie, to dni miną, zanim dojdzie do dna.

– Ale przecież rowy zmierzono – śmiem zauważyć. – Ludzie już tam byli. Wiem, że ta głębia ma dziesięć tysięcy dziewięćset metrów.

– Wiesz? – powtarza drwiąco. – Skąd niby rozdygotane, niedożywione szczenię takie jak ty miałoby wiedzieć cokolwiek ponad to, że ma mokry nos? – Potem śmieje się z tej oceny. Ogorzała twarz kapitana jest pełna zmarszczek, bo spędził całe życie na morzu, ale wiele z nich kryje się pod ciemną, splątaną brodą. Kiedy się śmieje, zmarszczki naciągają się i widać mięśnie oraz ścięgna na jego karku. – Ano, prawda to, że ci, co zapuścili się w wody tego rowu, twierdzą, że widzieli dno, ale łżą. Łżą, aż się za nimi kurzy, lecieć potem z miotłą trzeba, coby z nich wypłoszyć ten kurz.

Przestałem starać się zrozumieć słowa kapitana, ale i tak mi ciążą. Jakbym coś przegapił. Coś ważnego i złudnie oczywistego, co zrozumiem dopiero wtedy, gdy będzie już za późno, żeby to miało znaczenie.

– Tam na dole można by spędzić wieczność – mówi kapitan. – Nie daj sobie wmówić, że jest inaczej.

3 To ci dobrze zrobi

Mam taki sen. Leżę na stole w aż za jasno oświetlonej kuchni, w której wszystkie urządzenia są lśniąco białe. Nie tyle nowe, ile udają takie. Plastik z chromowanymi akcentami, ale głównie plastik.

Nie mogę się ruszyć. Albo nie chcę. Albo się boję. Za każdym razem ten sen jest trochę inny. Wokół mnie krążą ludzie, tylko że to nie ludzie, a potwory w przebraniu. Weszły do mojego umysłu i wyrwały z niego obrazy, zmieniły te obrazy w maski ludzi, których kocham – ale ja wiem, że to tylko kłamstwo.

Śmieją się i mówią o rzeczach, które nic dla mnie nie znaczą, a ja leżę sparaliżowany wśród tych fałszywych twarzy, w samym środku uwagi. Zachwycają się mną, ale w taki sposób, w jaki zachwycamy się czymś, wiedząc, że wkrótce tego nie będzie.

– Chyba za wcześnie wyjęte – mówi potwór z twarzą mojej matki. – Za krótko siedziało.

– Tylko w jeden sposób można się o tym przekonać – odpowiada potwór przebrany za mojego ojca.

Wszędzie wkoło wyczuwam śmiechy – nie dobiegają z ich ust, bo usta masek się nie poruszają. Śmiech jest w ich myślach, którymi rzucają we mnie jak zatrutymi strzałkami z wyciętych dziur na oczy.

– To ci dobrze zrobi – mówi jeden z pozostałych potworów.

Potem brzuchy burczą im tak głośno jak osypująca się góra, kiedy wyciągają ku mnie ręce i pazurami rozdzierają na strzępy swoje główne danie.

4 Tym cię mogą załatwić

Nie pamiętam, kiedy zaczęła się ta podróż. Zupełnie jakbym był tu zawsze, tylko że to niemożliwe, bo istniało jakieś „wcześniej”, zaledwie tydzień, miesiąc albo rok temu. Ale jestem prawie pewien, że wciąż mam piętnaście lat. Nawet jeśli przebywam na tej starej drewnianej łajbie całe lata, wciąż mam piętnaście lat. Tutaj czas płynie inaczej. Nie porusza się naprzód, ale na boki jak krab.

Nie znam wielu pozostałych członków załogi. A może po prostu zapominam ich po chwili, bo wszyscy mają w sobie coś bezimiennego. Są wśród nich starsi, którzy chyba spędzili całe życie na morzu. To oficerowie na tym statku, o ile można ich tak nazwać. Halloweenowi piraci, tak samo jak kapitan, ze sztucznymi poczerniałymi zębami, bawiący się w „cukierek albo psikus” na progu piekła. Śmiałbym się z nich, gdybym nie wierzył z całego serca, że wyłupią mi oczy plastikowymi hakami.

Są też młodsi, dzieci takie jak ja: ich przestępstwa wygnały je z ciepłych domów albo z zimnych domów, albo z braku domów, wskutek rodzicielskiego spisku, który widzi wszystko nieruchomymi oczami Wielkiego Brata.

Moi koledzy z załogi, i chłopcy, i dziewczyny, skupiają się na swojej bezproduktywnej robocie i nie mówią do mnie nic oprócz: „Zejdź mi z drogi” albo „Nie ruszaj moich rzeczy”. Zupełnie jakby ktoś z nas miał cokolwiek, czego warto pilnować. Czasami próbuję pomóc im w ich zajęciach, ale odwracają się albo odpychają mnie, niezadowoleni, że się zaoferowałem.

Ciągle sobie wyobrażam, że na pokładzie jest moja młodsza siostra, chociaż wiem, że jej tu nie ma. Nie powinienem pomóc jej w matematyce? W myślach widzę, jak na mnie czeka i czeka, ale nie wiem, gdzie jest. Wiem tylko tyle, że nie przychodzę. Jak mogłem jej to zrobić?

Wszystkich na pokładzie ma na oku kapitan, który jest w pewien sposób znajomy, a w pewien nie. Wydaje się, że wie o mnie wszystko, chociaż ja nie wiem o nim nic.

– To jest moja sprawa, żeby trzymać w garści twoje sprawy – powiedział.

Kapitan ma przepaskę na oku i papugę. Papuga ma przepaskę na oku i kartę magnetyczną na szyi.

– Nie powinno mnie tu być – skarżę się kapitanowi. Zastanawiam się, czy mówiłem mu to już wcześniej. – Czekają na mnie klasówki i referaty do napisania, i brudne ciuchy, których nie zdążyłem pozbierać z podłogi, i koledzy, masa kolegów.

Kapitan zaciska szczęki i nic nie odpowiada, za to papuga mówi:

– Tu też będziesz miał kolegów, masę kolegów, tu też!

Któreś z dzieci szepce mi do ucha:

– Nic nie mów papudze. To tym cię mogą załatwić.

5 Jestem kompasem

Tego, co czuję, nie da się ująć w słowa albo może się da, ale są to słowa w języku, którego nikt nie rozumie. Moje emocje mówią językami. Radość przekształca się w gniew, gniew w strach, a strach w ironiczne rozbawienie, jak wtedy, gdy skaczesz z samolotu z szeroko rozłożonymi rękami, wiedząc bez cienia wątpliwości, że potrafisz latać, a potem odkrywasz, że wcale nie potrafisz i nie tylko nie masz spadochronu, ale nawet ubrania, a ludzie w dole patrzą przez lornetki i śmieją się z ciebie, gdy spadasz jak kłoda ku bardzo krępującej zgubie.

Nawigator każe mi się tym nie przejmować. Wskazuje palcem blok pergaminu, w którym często rysuję dla zabicia czasu.

– Ujmij swoje uczucia w linie i kolory – mówi. – Kolor, walor, fular, dolar. Prawdziwe bogactwo jest w tym, jak twoje rysunki chwytają mnie za serce, krzyczą do mnie, otwierają mi oczy. Moje mapy wskazują nam kierunek, ale twoje wizje wskazują nam drogę. Jesteś kompasem, Cadenie Boschu. Jesteś kompasem!

– Jeżeli jestem kompasem, to raczej takim do niczego – stwierdzam. – Nie umiem znaleźć północy.

– Oczywiście, że umiesz – odpowiada. – Po prostu na tych wodach północ ciągle goni własny ogon.

To mi przypomina pewnego kolegę, który myślał, że północ znajduje się zawsze tam, gdzie patrzył. Teraz myślę, że może miał rację.

Nawigator wybrał mnie na współlokatora, kiedy mój dawny sąsiad, którego ledwo co pamiętam, zniknął bez wyjaśnienia. Dzielimy kajutę za małą dla jednej osoby, a co dopiero dla dwóch.

– Jesteś najprzyzwoitszy wśród tutejszych nieprzyzwoitych – mówi mi. – Twoje serce nie nasiąkło chłodem morza. Poza tym masz talent. Talent, talon, trwałość, zazdrość. Twój talent sprawi, że cały statek zzielenieje z zazdrości, zapamiętaj moje słowa!

To chłopak, który był już na wielu wyprawach. I jest dalekowidzem. To znaczy, że kiedy na ciebie patrzy, nie widzi ciebie, ale coś za tobą, ileś wymiarów dalej niż nasz. Zwykle nie patrzy na ludzi. Za bardzo jest zajęty tworzeniem map nawigacyjnych. Tak je w każdym razie nazywa. Są pełne liczb i słów, i strzałek, i linii łączących kropki gwiazd w konstelacje, których nigdy wcześniej nie widziałem.

– Tutaj niebo jest inne – mówi. – Trzeba widzieć w gwiazdach inne wzory. Wzory, wagary, skalary, zegary. Chodzi o to, żeby odmierzać mijający dzień. Rozumiesz?

– Nie.

– Jak ziemia, to płoza, jak płoza, to koza. To jest odpowiedź, powiadam. Koza. Zjada wszystko, trawi świat, zmienia go w część własnego dna, a potem wypluwa, przywłaszczając sobie jego terytorium. Terytorium, prosektorium, podmuch, posłuch. Posłuchaj, co mówię. Znak kozy kryje odpowiedź na pytanie o cel naszej podróży. W tym wszystkim jest sens. Szukaj kozy.

Nawigator jest genialny. Tak genialny, że głowa mi pęka od samej jego obecności.

– Dlaczego się tu znalazłem? – pytam go. – Skoro wszystko ma sens, jaki jest mój sens na tym statku?

Wraca do swoich map, pisze jakieś słowa i dodaje nowe strzałki do tych, które już tam są, nawarstwia swoje myśli tak gęsto, że tylko on umie je rozszyfrować.

– Sens, fajans, futryna, fiszbin, delfin, drzwi. Ty stanowisz drzwi do zbawienia świata.

– Ja? Jesteś pewien?

– Równie pewien jak tego, że jedziemy tym pociągiem.

6 Taki kłopot

Drzwi, futryna, delfiny tańczą na ścianach pokoju mojej siostry, kiedy stoję w drzwiach. Delfinów jest siedem. Wiem, bo to ja je dla niej namalowałem, a każdy symbolizuje jednego z Siedmiu samurajów Kurosawy, ponieważ chciałem, żeby wciąż je ceniła, kiedy będzie starsza.

Dziś wieczorem delfiny piorunują mnie wzrokiem, a choć ze względu na brak kciuków raczej nie poradzą sobie z mieczami, wydają mi się dużo groźniejsze niż zwykle.

Mój ojciec kładzie Mackenzie do łóżka. Dla niej jest już późno, ale dla mnie nie. Właśnie skończyłem piętnaście lat; ona niedługo skończy jedenaście. Minie jeszcze wiele godzin, zanim zasnę. O ile zasnę. Bo może nie. Nie dzisiaj.

Na dole matka rozmawia z babcią przez telefon. Słyszę, jak gada o pogodzie i termitach. Termity pożerają nasz dom.

– …ale dezynsekcja pod płachtą to taki kłopot – słyszę słowa mamy. – Musi być lepszy sposób.

Tata całuje Mackenzie na dobranoc, a potem się odwraca i widzi, że tam stoję, nie całkiem w pokoju, ale nie całkiem na zewnątrz.

– O co chodzi, Caden?

– Nic, po prostu… Nieważne.

Ojciec wstaje, a moja siostra odwraca się do ściany z delfinami, pokazując, że szykuje się do krainy snów.

– Jeśli masz problem, możesz mi powiedzieć – mówi tata. – Wiesz o tym, prawda?

Odpowiadam tak cicho, żeby Mackenzie nie słyszała:

– No bo… w szkole jest taki jeden chłopak.

– Tak?

– To znaczy nie jestem pewien…

– Tak?

– No bo… myślę, że chce mnie zabić.

7 Dobroczynna otchłań

W centrum handlowym jest taki kubeł na datki. Duży żółty lejek do zbierania pieniędzy dla jakiejś instytucji na rzecz dzieci, o których bardzo nieprzyjemnie myśleć. „Małe Ofiary Dalekich Wojen Bez Rąk i Nóg” albo coś w tym stylu. Wrzuca się monetę w szparę. Moneta kręci się w kółko w tym dużym żółtym lejku przez dobrą minutę, terkocze rytmicznie coraz głośniej i głośniej, coraz gwałtowniej, coraz rozpaczliwiej, w miarę jak spiralnym ruchem zbliża się do otworu. Kręci się coraz szybciej – cała ta energia kinetyczna jest wtłaczana w szyjkę, aż wreszcie lejek ryczy niczym tuba alarmowa – a potem milknie, kiedy moneta spada w czarną otchłań kubła.

Jestem tą monetą, kiedy się zsuwa, wyje w szyjce lejka, i nic poza moją energią kinetyczną i siłą odśrodkową nie powstrzymuje mnie przed spadnięciem w ciemność.

8 Sprowadzenie na ziemię

– Jak to chce cię zabić? – Mój tata wychodzi na korytarz na piętrze i zamyka drzwi do pokoju siostry. Słabe światło pada pod nieśmiałym kątem z łazienki w głębi holu. – Caden, to jest poważna sprawa. Jeżeli jakiś chłopiec w szkole ci grozi, musisz mi powiedzieć, co się dzieje.

Stoi i czeka, a ja żałuję, że się w ogóle odezwałem. Mama dalej rozmawia z babcią przez telefon i przychodzi mi do głowy, że może to wcale nie jest babcia, może mama udaje – rozmawia z kimś innym, być może o mnie, używając szyfru. Ale po co? Przecież to bez sensu. Nie, po prostu gada z babcią. O termitach.

– Powiedziałeś o tym chłopcu nauczycielom?

– Nie.

– Co zrobił? Groził ci bezpośrednio?

– Nie.

Tata robi głęboki wdech.

– Dobrze, to skoro otwarcie ci nie groził, może nie jest aż tak źle, jak myślisz. Czy on chodzi do szkoły z jakąś bronią?

– Nie. To znaczy może. Tak… tak, myślę, że chyba ma nóż.

– Widziałeś?

– Nie, po prostu wiem. No wiesz, to jest ten typ chłopaka, który ma nóż.

Tata znowu głęboko oddycha i drapie się po przerzedzonych włosach.

– Powtórz mi dokładnie, co ci powiedział. Spróbuj sobie wszystko przypomnieć.

Grzebię głęboko w mózgu, szukając słów, które to wytłumaczą, ale nie daję rady.

– Nie chodzi o to, co powiedział, ale czego nie powiedział.

Mój tata jest księgowym: lewa półkula, rozumowanie liniowe, dlatego wcale mnie nie dziwi, kiedy stwierdza:

– Nie rozumiem.

Odwracam się i zaczynam bawić fotografią rodzinną na ścianie, przekrzywiam ją. To mi przeszkadza, więc szybko znowu ją prostuję.

– Nieważne – odpowiadam. – To nie ma znaczenia. – Próbuję uciec na dół po schodach, bo bardzo chcę usłyszeć, o czym rozmawia mama, ale tata lekko łapie mnie za ramię. Wystarczy, żeby mnie zatrzymać.

– Poczekaj chwilę – mówi. – Chciałbym wszystko zrozumieć. Chłopiec, który cię zdenerwował, chodzi z tobą do klasy i w jego zachowaniu jest coś, co wydaje ci się groźne.

– W sumie to nie mam z nim lekcji.

– Więc skąd go znasz?

– Nie znam. Ale czasami mijam go na korytarzu.

Tata spuszcza wzrok, liczy coś w myślach, a potem znowu na mnie patrzy.

– Caden… skoro go nie znasz, a on nigdy ci nie groził, po prostu czasem mija cię na korytarzu, to skąd przyszło ci do głowy, że chce ci zrobić krzywdę? Pewnie nawet cię nie kojarzy.

– Jasne, masz rację, po prostu jestem zestresowany.

– Pewnie reagujesz przesadnie.

– Właśnie, przesadnie. – Teraz, kiedy powiedziałem to na głos, słyszę, jak głupio brzmiało to, co mówiłem wcześniej. Przecież ten chłopak nawet nie wie, że istnieję. A ja nie wiem, jak ma na imię.

– Liceum bywa stresujące – stwierdza tata. – Wiele rzeczy może człowieka zdenerwować. Przykro mi, że nosiłeś w sobie coś takiego. Co za straszna myśl! Ale każdy czasami potrzebuje, żeby go sprowadzić na ziemię, no nie?

– Właśnie.

– To co, lepiej się czujesz?

– Aha, już lepiej. Dzięki.

Kiedy odchodzę, on dalej mi się przygląda, jakby wiedział, że kłamię. Rodzice zauważyli, że ostatnio mnie nosi. Tata uważa, że powinienem zająć się sportem, żeby uwolnić tę nerwową energię. Mama uważa, że powinienem uprawiać jogę.

9 Nie jesteś pierwszy i nie będziesz ostatni

Morze rozciąga się we wszystkie strony. Przed nami, za nami, za prawą burtą, za lewą i w dół, w dół, w dół. Nasz statek to galeon, sfatygowany milionem wypraw sięgających czasów jeszcze mroczniejszych niż obecne.

– To najlepszy statek tego rodzaju – powiedział mi kiedyś kapitan. – Zaufaj mu, a nigdy nie zwiedzie cię na manowce.

Całe szczęście, bo u steru nigdy nikogo nie ma.

– Czy on ma jakąś nazwę? – spytałem kiedyś kapitana.

– Nadać mu nazwę to go zatopić – odparł. – To, co nazywamy, waży więcej niż morze, które wypiera. Spytaj dowolnego wraku.

Nad łukiem głównego włazu wisi wypalona w drewnie tabliczka z napisem: Nie jesteś pierwszy i nie będziesz ostatni. Zadziwia mnie, że wobec tych słów czuję się jednocześnie nieistotny i wyróżniony.

– Przemawia do ciebie? – pyta papuga przycupnięta nad włazem, obserwując mnie, stale mnie obserwując.

– Nie za bardzo – odpowiadam.

– Jeśli przemówi – radzi papuga – to każde słowo zapisuj.

10 W kuchni strachów

W Plastikowej Białej Kuchni bywam prawie co noc. Konkrety zmieniają się za każdym razem na tyle, żebym nie mógł przewidzieć wyniku snu. Gdyby zawsze było tak samo, przynajmniej wiedziałbym, czego się spodziewać – a gdybym to wiedział, mógłbym przygotować się na najgorsze.

Tej nocy się chowam. Mało jest w kuchni miejsc, gdzie można się ukryć. Wepchnąłem się do supernowoczesnej lodówki. Drżę i myślę o kapitanie. O tym, że nazwał mnie rozdygotanym szczenięciem. Ktoś otwiera drzwiczki; jej maski nie kojarzę. Kręci głową.

– Biedaczysko, musi ci być zimno. – Nalewa kawy z pełnego dzbanka, ale zamiast mi ją podać, sięga wprost przez mój pępek i z lodówki, skądś za mną, wyjmuje mleko.

11 Wszystko, co okropne, ma też piękną stronę

Pod głównym pokładem znajdują się kajuty załogi. Pokład załogi jest dużo większy, niżby się wydawało, jeśli patrzeć na statek z zewnątrz. Tak duży, że to wręcz niemożliwe. Jest tam długi korytarz, który ciągnie się i ciągnie, jakby nigdy się nie kończył.

Szczeliny między deskami, z których składają się kadłub i pokłady statku, wypełnia cuchnąca czarna smoła, żeby woda się tamtędy nie wlewała. Smród nigdzie nie jest silniejszy niż tam na dole – ostry i organiczny, jakby te wszystkie organizmy, które czas zatopił w tej smole, wciąż nie skończyły się rozkładać. Cuchnie tam zagęszczonym potem i tym, co zbiera się pod paznokciami u nóg.

– Zapach życia, mały – odparł kapitan z dumą, gdy pewnego razu spytałem go o ten smród. – Może i życia w stanie transformacji, ale jednak życia. Jest jak słony fetor basenu pływowego. Ostry i paskudny, a jednak orzeźwiający. Fala uderza o brzeg, wtłacza ci mgiełkę do nosa, ale czy na nią złorzeczysz? Nie! Bo przypomina ci, jak bardzo kochasz morze. Ten letni zapach plaży, który zabiera cię do najbardziej błogiego miejsca twojej duszy, to nic innego niż łagodna woń morskiego rozkładu. – Potem odetchnął głęboko i z zadowoleniem, aby dowieść swojej racji. – Powiadam ci, wszystko, co okropne, ma też piękną stronę.

12 Zakupy

Kiedy ja i moi koledzy byliśmy młodsi i umieraliśmy z nudów w centrum handlowym, mieliśmy taką grę. Nazywaliśmy ją „Psychol na zakupach”. Wybieraliśmy sobie jakąś osobę, parę, a czasem całą rodzinę – ale zawsze najlepiej wychodziło z kimś, kto robił zakupy sam. Potem wymyślaliśmy historię jego tajnej motywacji. Zwykle miała związek z siekierą i/lub piłą łańcuchową oraz piwnicą i/lub strychem. Pewnego razu upatrzyliśmy sobie drobną staruszkę, która kuśtykała przez centrum handlowe z taką zawziętością wypisaną na ściągniętej twarzy, że uznaliśmy ją za wymarzoną seryjną morderczynię. Historia była taka, że kupuje w centrum całą masę rzeczy – za dużo, żeby to wszystko unieść, więc zamawia dostawę. Potem łapie kuriera i zabija go właśnie tym, co jej przywiózł. W piwnicy i/lub na strychu ma całą kolekcję nowo zakupionych narzędzi zbrodni i martwych kurierów z ups.

Chodziliśmy więc za nią przez jakieś dwadzieścia minut, przekonani, że to jest strasznie śmiesznie… aż weszła do sklepu ze sztućcami i kupiła nowiutki nóż rzeźnicki. Wtedy zrobiło się jeszcze śmieszniej.

Ale kiedy wychodziła ze sklepu, nawiązałem z nią kontakt wzrokowy – głównie dlatego, że założyłem się sam ze sobą, że nie stchórzę. Wiem, że tylko mi się przywidziało, ale w jej oczach były złośliwość i okrucieństwo, których nigdy nie zapomnę.

Ostatnio wszędzie widuję te jej oczy.

Tytuł rozdziału 115. zaczerpnięto z Makbeta Williama Szekspira w przekładzie Józefa Paszkowskiego.

Przekład: Rafał Lisowski

Redakcja: Anna Kubalska

Korekta: Beata Wójcik, Marek Arcisz

Ilustracje we wnętrzu książki: © 2015 by Brendan Shusterman

Ilustracja na okładce © 2015 by Andy Bridge

Projekt okładki i stron tytułowych: Urszula Gireń

Grupa Wydawnicza Foksal Sp. z o.o.

02672 Warszawa, ul. Domaniewska 48

tel. (22) 828 98 08

faks (22) 395 75 78

biuro@gwfoksal.pl

www.gwfoksal.pl

ISBN 978-83-8318-414-2

Skład wersji elektronicznej: Michał Olewnik / Grupa Wydawnicza Foksal Sp. z o.o.
i Michał Latusek / Virtualo Sp. z o.o.