Magdalena Majcher

Doktórka od familoków

Copyright © by Magdalena Majcher, MMXXIII

Wydanie I

Warszawa MMXXIII

Niniejszy produkt objęty jest ochroną prawa autorskiego. Uzyskany dostęp upoważnia wyłącznie do prywatnego użytku osobę, która wykupiła prawo dostępu. Wydawca informuje, że wszelkie udostępnianie osobom trzecim, nieokreślonym adresatom lub w jakikolwiek inny sposób upowszechnianie, upublicznianie, kopiowanie oraz przetwarzanie w technikach cyfrowych lub podobnych – jest nielegalne i podlega właściwym sankcjom.

To było moje zadanie: badać dzieci, obojętnie, czy mnie zamkną, czy nie. Wszystkie moje dzieci miały być przebadane.

Doktor Jolanta Wadowska-Król w rozmowie z autorką książki

Prolog

Katowice, 1985

Jolanta Wadowska-Król przecisnęła się przez wąską szczelinę między kartonami opisanymi przez nią jako te przeznaczone do transportu do nowej siedziby przychodni oraz tymi, które miały wylądować na śmietniku. Po raz ostatni usiadła na wysłużonym fotelu i przejechała palcami po zniszczonym blacie starego biurka.

Kierownictwo przychodni od dawna przebąkiwało o planowanej wyprowadzce z Franciszoka¹, ale nikt nie potrafił podać choćby przybliżonej daty tego przedsięwzięcia. Aż pewnego dnia doktórka, jak nazywali Wadowską-Król jej pacjenci, przyszła do pracy i usłyszała, że zaczyna się wielkie pakowanie, bo wraz z nadejściem kolejnego miesiąca rozpocznie się przeprowadzka na ulicę Lenina².

Dwadzieścia lat – tyle czasu lekarka spędziła w tym gabinecie. Przez te dwie dekady dorosło kolejne pokolenie i do przychodni swoje dzieci zaczęli przyprowadzać jej pierwsi pacjenci. Czas pędził jak szalony. Dopóki działała, dopóki znajdowała się w samym środku wydarzeń i realizowała swoją misję, a w jej żyłach płynęła adrenalina, dopóty wskazówki zegara przesuwały się leniwie, a doba liczyła czterdzieści osiem godzin. Jednak odkąd została odsunięta, a jej marzenia zatrzaśnięto w rektorskim sejfie, od razu po Bożym Narodzeniu następowała Wielkanoc, a letnie wakacje trwały co najwyżej dwa tygodnie.

Westchnęła głośno.

– Dwadzieścia lat – powiedziała w zadumie, a jej głos odbił się echem od ścian pomieszczenia, z którego wyniesiono już wszystkie meble poza biurkiem, fotelem i niewielką szafką z kartami pacjentów.

Tylko ona została lekarce do przejrzenia. Karty aktualnych pacjentów miały się znaleźć w pudle opisanym jako „do przewiezienia”, a stare zostaną zniszczone. Wprawdzie nowa siedziba przychodni była świeżo po remoncie i w o wiele lepszym stanie niż zdezelowane pomieszczenia na Franciszoka, ale nie było tam miejsca na zorganizowanie archiwum. Wszystkie informacje zawarte w tych kartach znajdowały się zresztą również w książeczkach zdrowia pacjentów, bo Wadowska-Król wypełniała je równie skrupulatnie, co swoją dokumentację, którą trzymała w gabinecie.

Lekarka wstała z fotela, poprawiła biały fartuch, który nieznacznie zsunął jej się z ramienia, i podeszła do szafki. Z impetem otworzyła znajdującą się na samej górze szufladę i wyjęła pierwszą z brzegu pożółkłą kartę. Zatrzymała wzrok na zapisanych jej ręką słowach: „wyprowadzeni na Osiedle Tysiąclecia”, dalej dokładny adres. Doskonale pamiętała tę rodzinę, jak zresztą wszystkie pozostałe. Ci mieszkali na Rzemieślniczej³, zaraz za murem huty. Wadowska-Król poczuła, jak po jej policzku spływa samotna łza. Minęło sporo czasu. Wydawało jej się, że tamtą sprawę już przepracowała, że zapomniała i zostawiła to za sobą, a jednak poczucie niesprawiedliwości wciąż było w niej żywe. I nie chodziło wcale o te zamknięte w sejfie marzenia, o zaszczyty, które nigdy nie miały się stać jej udziałem… Tamto było już nieważne. Ale nie potrafiła pogodzić się z myślą, że tak po prostu ją odsunięto po tym wszystkim, co zrobiła dla tych dzieci i ich rodzin.

Między kartami pacjentów natknęła się na szarą teczkę. Nie pamiętała, żeby ją tam włożyła, ale to ona musiała to zrobić, nikt z jej współpracowników nie zaglądał do jej dokumentów. Wyciągnęła listę, którą stworzyła bardziej na własne potrzeby niż dla sanepidu, który wtedy mocno utrudniał jej pracę, zasypując ją wezwaniami do przedstawiania sprawozdań i prowadzenia statystyk.

Przebiegła listę wzrokiem. W jednej z rubryk znajdowały się liczby, które stanowiły dziedzictwo wielu pokoleń wychowanych w Szopienicach. Dwieście siedemdziesiąt trzy mikrogramy na decylitr, dwieście sześćdziesiąt pięć, sto dwanaście, sto osiemdziesiąt, dwieście dziewięćdziesiąt jeden…

W ułamku sekundy lekarka podjęła decyzję. Nie wiedziała, dlaczego właściwie to robi, po prostu czuła, że nie może wyrzucić tych dokumentów. One należały do niej, stanowiły część jej historii. Wysunęła całą szufladę.

Szufladę, której zawartość niemal trzydzieści kolejnych lat miała spędzić na strychu domu Królów.

Rozdział 1. Helena⁴

Sierpień 1974

Helena Kościelniak opadła na dużą, zajmującą pół izby wersalkę, która głośno pod nią zatrzeszczała. Słońce już zachodziło, a ona nie usiadła nawet na moment, odkąd wstała chwilę po piątej, żeby ustawić się w kolejce po chleb. Spojrzała na swoje ręce, pomarszczone, stwardniałe i pełne odcisków. Aż trudno było uwierzyć, że należały do trzydziestolatki. Kiedyś mogła poszczycić się pięknymi dłońmi. Miała długie smukłe palce, palce pianistki, jak mawiała jej matka. Teraz były obrzmiałe do tego stopnia, że obrączka boleśnie wrzynała się jej w palec serdeczny.

Helena położyła dłoń na brzuchu. Będzie musiała w końcu pomówić ze Staśkiem. To już osiem tygodni, jak spóźniało się jej krwawienie, a mimo to wciąż nie poinformowała męża, że ich rodzina znowu się powiększy. Może liczyła na to, że poroni, tak jak tamto dziecko w zeszłym roku? Była zła na męża, że znów jej to zrobił. A mówiła, żeby dał jej spokój i trzymał się od niej z daleka! Chyba wolałaby już, żeby Stasiek chodził na dziwki, ale on wciąż ochoczo korzystał ze swoich małżeńskich przywilejów. Że też jeszcze mu się chciało! Helena już dawno straciła zainteresowanie tymi sprawami. Zasypiała, kiedy tylko jej głowa dotknęła poduszki. Zmęczenie nie było jedynym powodem, dla którego unikała zbliżeń. Podczas trzeciego porodu omal nie przeniosła się na tamten świat. Czwarty i piąty były więc dla niej strasznym przeżyciem, bo panicznie bała się, że umrze, a kto wtedy wychowa jej dzieci? Prosiła więc Staśka, żeby w razie jej śmierci szybko znalazł sobie jakąś kobietę, ale on wymownie pukał się w czoło.

– Ty i żadna inna – deklarował, jednak Helena w ogóle mu nie wierzyła, bo zdążyła się na nim poznać jak nikt inny.

A teraz przyjdzie jej przeżywać to po raz kolejny. Sen z powiek spędzała jej też świadomość, że trzeba będzie wykarmić jeszcze jedno dziecko. Już teraz było ciężko. Stasiek nie mógł na razie wrócić na hutę ołowiu, bo został czasowo przesunięty do walcowni cynku, a to przy ołowiu zarabiało się najwięcej. Musiał jednak czekać, aż wyniki jego badań się poprawią. Zresztą nawet gdy pracował w swoim macierzystym wydziale, brakowało im pieniędzy. Dostawali niby dodatkowy deputat, który mogli wykorzystać w sklepie na terenie huty, ale to była kropla w morzu ich potrzeb. A za kilka dni Karolinka zaczynała przecież pierwszą klasę, trzeba było ją wyposażyć.

Helena nie mogła sobie pozwolić na zbyt długi odpoczynek. Kiedy tylko jej oddech się wyrównał, wstała z wersalki, krzywiąc się przy tym, bo od wielu miesięcy towarzyszył jej silny ból w dolnym odcinku kręgosłupa. Nie skarżyła się jednak, bo narzekanie nie leży w naturze śląskiej kobiety. Kościelniakowa cieszyła się z prostych rzeczy, a o swoich zmartwieniach nie rozmawiała z nikim. Czasem tylko żaliła się Staśkowi, ale nie za często, bo przecież on żyły sobie wypruwał, żeby mieli z czego żyć, a ona nie chciała wyjść przed nim na niewdzięczną.

Omiotła wzrokiem dwuizbowe mieszkanie, które dostali od huty. W pierwszym pokoju spali ona i Stasiek, a także dwoje najmłodszych dzieci – oni na wersalce, a dzieci na pojedynczym tapczanie, który dostały w spadku po kuzynkach z Giszowca, siostrzenicach Heleny. Dawniej Kościelniakowa miała dobre relacje z najmłodszą siostrą z jej licznego rodzeństwa, ale teraz mocno ograniczyła z nią kontakt, bo Jadźka zadzierała nosa. Wyszła za sztygara, sporo od siebie starszego, a w ich mieszkaniu w nowo wybudowanym bloku z wielkiej płyty stała elegancka meblościanka na wysoki połysk. Helena uważała, że hutnicy powinni być tak samo uprzywilejowani jak górnicy, bo wykonywali równie ciężką, wyczerpującą pracę fizyczną, za co nierzadko płacili utratą zdrowia i nie tylko.

Przeszła do drugiego pomieszczenia z dużym piecem kaflowym. Ta izba była zdecydowanie większa, a jej prostokątny kształt pozwolił na ulokowanie tu aż trójki dzieci, które zajmowały dużą wersalkę ustawioną w rogu. W centralnej części pomieszczenia znajdował się spory drewniany stół z sześcioma krzesłami. Najmłodszy, trzyletni Miecio jadał posiłki na kolanach matki. Gdzie oni upchną tu jeszcze jedno dziecko?

Helena podeszła do pieca i zajrzała do ogromnego metalowego garnka, w którym gotowały się prześcieradła. Sięgnęła po długą drewnianą łyżkę i je przemieszała. Wytarła dłonie o podomkę i zawahała się, bo nagle zapomniała, co jeszcze miała zrobić. Spojrzała na zegarek. Zbliżała się ósma wieczorem. Najwyższy czas zagonić dzieci do domu, bo biegały po placu od samego rana z krótką przerwą na obiad.

Wyszła do sieni i od razu poczuła chłód. Taki urok końcówki sierpnia, dni jeszcze ciepłe, ale ranki i wieczory już zimne. Kościelniakowie mieszkali na parterze piętrowego familoka, więc Helena po chwili była już na zewnątrz. Panował tu półmrok i chwilę zajęło, zanim jej oczy przyzwyczaiły się do tych warunków. W oknach znajdującego się kilka metrów dalej budynku paliły się niemal wszystkie światła. Szopienice przygotowywały się do snu przed kolejnym dniem ciężkiej pracy.

– Pani Kościelniakowa, szuka pani swoich bajtli? – zapytał niski kobiecy głos, który dobiegł z prawej strony.

Helena spojrzała w tamtym kierunku. Głos należał do Grabarzowej, sąsiadki z pierwszego piętra. Kobieta wyglądała, jakby liczyła sobie co najmniej siedemdziesiąt wiosen, ale Helena wiedziała, że niedawno świętowała pięćdziesiąte piąte urodziny. Zawsze kiedy rozmawiała z sąsiadką lub jej córką, uświadamiała sobie, jak dobrze jej się wiedzie, i rugała się w myślach za to, że śmie od czasu do czasu ponarzekać mężowi. Oni przynajmniej mieszkali sami, bez rodziców, zaś piętro wyżej, w lokalu takim samym jak to, które zajmowali, żyło czworo dorosłych – Grabarzowa z mężem, córką i zięciem – oraz ośmioro dzieci.

– Dobry wieczór, nie zauważyłam pani. – Helena podeszła do sąsiadki. Zatrzymała wzrok na jej twarzy. Mogłaby przysiąc, że kobieta przed chwilą płakała. – Czy coś się stało? – zapytała z wahaniem, bo jej troska mogła zostać odebrana jako wścibstwo.

Zdecydowanie bliżej niż z Grabarzową była z jej córką, Marią Tkacz, która pracowała w sklepie po drugiej stronie muru. Jej mąż, jak większość mieszkańców dzielnicy, pracował na hucie, w zakładzie kadmu. Huta Metali Nieżelaznych Szopienice, licząca siedemnaście wydziałów produkcyjnych i zajmująca powierzchnię ponad stu sześćdziesięciu hektarów, zatrudniała około pięciu tysięcy osób.

– Nie, nie, tylko… – Grabarzowa spojrzała krytycznie na Helenę, jakby zastanawiała się, czy chce wyżalić się właśnie młodej sąsiadce z dołu. Ostatecznie chęć wyrzucenia z siebie trosk przeważyła. – Naszego Januszka doktórka znów skierowała do szpitala na Janów, a oni tam na miejscu stwierdzili, że nie są w stanie mu pomóc, i wysłali go do kliniki do Zabrza⁵. Który to już raz w ciągu ostatnich dwóch lat? Dziecko niby wraca do domu, czuje się trochę lepiej, a później znów to samo. Nie wiem już, co robić. Jak mogłabym pomóc córce i wnukom? Sadzę tu u nas na ogródku własne warzywa, żeby dzieci dostawały do jedzenia coś zdrowego, bo wiadomo, że takie warzywa zawsze lepsze niż te ze sklepu czy te, które dostajemy z huty, a mimo to one wszystkie takie słabe, zwłaszcza Januszek.

Helena pokiwała ze zrozumieniem głową. Ona też każdego dnia borykała się z tym problemem – co dać dzieciom do jedzenia, żeby zaspokoić ich potrzeby. Dzieciaki rosły i powinny jeść zdrowo, żeby nie chorować, a tymczasem w sklepach brakowało wszystkiego.

– Będzie dobrze – powiedziała bez przekonania. – Lekarze w końcu muszą odkryć, co dolega Januszkowi. Słyszałam, że w klinice w Zabrzu pracują jedni z najlepszych doktorów nie tylko na Śląsku, ale w całej Polsce.

– Marysia była u niego wczoraj, ale więcej nie pojedzie, bo skąd brać pieniądze na bilety? – Grabarzowa jakby nie usłyszała komentarza sąsiadki. – A on, bidula, to nawet nie będzie umiał się odezwać do pielęgniarek, że czegoś potrzebuje. Wie pani, jaki on jest.

– Zamartwianiem się mu pani nie pomoże – zauważyła Helena, która sama nie dalej jak kwadrans wcześniej gryzła się tym, jak to będzie.

– Wiem, dlatego wyszłam z domu. Czułam, że mi się na płacz zbiera, a nie chciałam Marysi dodatkowo swoimi troskami obciążać. – Nagle na twarzy starszej kobiety drgnął mięsień. – A może pani by z nią porozmawiała? Ona bardzo panią lubi, może jakbyście poklachały o babskich sprawach, choć na chwilę zapomniałaby o problemach…

– Pewnie, wpadnę do niej jutro – zadeklarowała Helena, choć w zasadzie nie musiała tego robić, bo przecież z Marysią widywały się niemal codziennie: podczas rozwieszania prania na sznurach w wąskich przejściach pomiędzy familokami, w drodze do sklepu czy do działu płac po mężowską wypłatę.

Czasem Marysia zaglądała do niej, żeby pożyczyć szklankę cukru lub po prostu na plotki, innym razem to Helena do niej zachodziła. U Kościelniaków częstymi gośćmi były też dzieci Tkaczów i odwrotnie, bo bajtle chętnie się razem bawiły. Helena oczywiście wiedziała o problemach ze zdrowiem chorowitego Januszka, ale nie miała pojęcia, że Wadowska-Król, pediatra opiekująca się szopienickimi dziećmi, znów wysłała go do szpitala. Helena uświadomiła sobie teraz, że nie widziała Marysi od kilku dni, co powinno było ją zaniepokoić, ale w natłoku codziennych obowiązków nie zwróciła na to uwagi.

– A dzieci pobiegły z naszymi Czarkiem i Anetką na podwórko do Bieńków. – Grabarzowa zmieniła nagle temat.

– Do Bieńków? – Helena oparła spracowane dłonie o szerokie biodra, z trudem mieszczące się pod starą podomką. – Mówiłam im, żeby nie odchodzili z Mieciem za daleko.

Bieńkowie mieszkali przy Wandy, po drugiej stronie Zjednoczenia Partii⁶, głównej ulicy, która przecinała Szopienice.

– A co im się tu może stać? – Sąsiadka wzruszyła ramionami i bez pożegnania wyminęła Kościelniakową, po czym zniknęła w sieni familoka.

Helena ruszyła w mrok; w czasie gdy rozmawiała z Grabarzową, zrobiło się kompletnie ciemno. Na Rzemieślniczej nie było żadnych latarni, które oświetlałyby place pomiędzy gęsto wybudowanymi familokami. Niemal w całych Szopienicach, o których świat najwyraźniej zapomniał, próżno byłoby szukać ulicznych lamp. Tutaj kończył się Śląsk, bo dalej na wschód był już Sosnowiec. Katowice kojarzyły się z otwartym trzy lata wcześniej Spodkiem i powstałą rok później Superjednostką, Rynkiem czy kopalniami – to były prawdziwe symbole stolicy regionu – ale nie z doklejonymi do tkanki miejskiej Szopienicami, które jeszcze kilkanaście lat wcześniej były samodzielnym miastem. Kto by się przejmował biedotą z dzielnicy, w której mieściła się jedynie huta będąca największym polskim producentem wyrobów walcowanych z miedzi i mosiądzu i największym ośrodkiem produkcji kadmu na świecie?

Krążąc po wąskich przejściach między gęsto pobudowanymi domami, Helena nagle uświadomiła sobie, że od dawna nie słyszała szczekania psów. Sama nie wiedziała, skąd niespodziewanie w jej głowie pojawiła się ta myśl, ale niosła ze sobą następną – Szopienice w istocie były miejscem jałowym. Żywi byli tu tylko ludzie. I przemysł, rzecz jasna.

Jakiś czas temu sąsiedzi z familoka naprzeciwko przygarnęli kota. Zdechł po tygodniu, jak wszystkie inne zwierzęta. Szopienicka ziemia nosiła tylko najsilniejszych.

Nisko nad ziemią zawisł dym. Helena zadarła głowę, ale nie miała szans dojrzeć gwiazd. Przyspieszyła kroku, bo mimo że po okolicy nie kręcili się obcy, a swój swojemu krzywdy nie zrobi, nie lubiła chodzić po nocy. Już ona da popalić tym smykom! Kto to widział, żeby o tej porze szlajać się po podwórkach? Dawno powinni być w łóżkach!

Po kilkuminutowym spacerze była już przed domem, w którym na parterze mieszkali Bieńkowie, ale nigdzie nie widziała swoich dzieci. Złość ustąpiła miejsca lękowi. A jeśli przydarzyło się jakieś nieszczęście? Śląsk, tak jak graniczące z nim Zagłębie, jeszcze nie pozbierał się po niemal sześciu latach przepełnionych strachem i niepewnością. Niby wampir został schwytany i lada chwila miał się rozpocząć jego proces, ale byli tacy, którzy plotkowali, że aresztowano nie tego człowieka. A zresztą nawet jeśli to Marchwicki mordował, trudno wrócić do normalnego życia po latach wzmożonej ostrożności. O zabójcy krążyły legendy. Część z nich, jak to tego typu opowieści, opierała się na prawdzie, ale inne były wyssane z palca. Helena wiedziała, że wampir mordował tylko kobiety, ale szukając po nocy dzieci, nie była w stanie myśleć racjonalnie.

– Heniek, Iwona! – wykrzyczała w ciemność imiona najstarszych dzieci, dziesięcioletniego syna i ośmioletniej córki.

Odpowiedziała jej cisza.

– Ojciec spierze wam dupy pasem, jak tylko wróci do domu! – Helena spróbowała raz jeszcze, ale z takim samym skutkiem, jak chwilę wcześniej.

Przed oczami miała twarz najmłodszego, trzyletniego Miecia. Gdzie te łobuzy go zabrały? Rozejrzała się wokół, ale to jak szukać igły w stogu siana. O najstarsze dzieci była raczej spokojna. Nie zgubiłyby się w dzielnicy, którą znały jak własną kieszeń. Ale jeśli Miecio się gdzieś zawieruszył, a one go teraz szukają…

Szybkim krokiem weszła do sieni i energicznie zapukała do drewnianych drzwi, które, jak wszystkie inne w okolicy, można byłoby otworzyć jednym mocniejszym kopnięciem. Z mieszkania dobiegały odgłosy zabawy i wieczornej krzątaniny. Chwilę później ze szpary pomiędzy drzwiami a futryną łypnęły na nią bystre brązowe oczy. Irena Bieniek, gospodyni, zobaczywszy znajomą twarz, mocniej pociągnęła za klamkę, otwierając drzwi.

– Dobry wieczór. Szukam wszędzie dzieci, podobno bawiły się z pani bajtlami. – Zdenerwowana Helena od razu przeszła do rzeczy.

Irena skinęła głową i niemal natychmiast przy jej nodze zmaterializował się Miecio w połatanych spodenkach i za dużej bluzce, którą odziedziczył po starszych braciach. Helena poczuła, jak uginają się pod nią kolana, a cały lęk ustępuje miejsca wdzięczności, która jednak nie trwała zbyt długo.

– Chcecie matkę do grobu wpędzić? – podniosła głos, łapiąc małego za ramię i wyciągając go z mieszkania Bieńków.

– Mówiłam im, żeby wracali do domu, bo będzie się pani denerwować – powiedziała Irena, wycierając dłonie o znoszony fartuch. – Mnie tam oni nie przeszkadzają, ale tak sobie pomyślałam, że pani od zmysłów odchodzi, dlatego zaraz ich miałam odprowadzić.

– Dziękuję – bąknęła Helena, posyłając groźne spojrzenia w stronę swojej pozostałej czwórki, którą ze znajdującej się w głębi mieszkania izby wyciągnął panujący przy drzwiach hałas.

Zatrzymała spojrzenie na Iwonce, bo swoje drugie dziecko miała za zdecydowanie najrozsądniejsze z całego towarzystwa. W ośmioletniej córce widziała swoje lustrzane odbicie. Iwonka wyglądała identycznie jak Helena na pamiątkowej fotografii z jej Pierwszej Komunii Świętej. Błękitne, głęboko osadzone oczy, mały zadarty nosek, pucołowate policzki i długie blond warkocze. Tak, Helena była kiedyś piękną dziewczyną, zanim ciężka fizyczna praca, tłusta kuchnia i kolejne ciąże i porody nie zamieniły jej w zniszczoną życiem wielką śląską babę.

Mówią, że matka wszystkie dzieci kocha tak samo, ale to nieprawda. Helena nic nie mogła poradzić na to, że to właśnie podobna do niej Iwonka była jej pupilką. Lubiła wyobrażać sobie, że przynajmniej ona wyrwie się z tego zamkniętego środowiska i że czeka ją lepsze życie. I rzeczywiście, kiedy córka była malutka, wydawało jej się, że jest ponadprzeciętnie mądrym i uzdolnionym dzieckiem. A teraz skończyła jak jej starszy brat – w przepełnionej szkole specjalnej. Jakby zdurniała.

– Prosiłam, żebyście nie odchodzili daleko! – Helena przeniosła wzrok na najstarszego Henia.

– Spokojnie, na szczęście nic się nie stało. Po prostu stracili poczucie czasu – wtrąciła nieśmiało Irena Bieniek, choć doskonale rozumiała Kościelniakową.

Jej dzieciaki również były niesforne i zdarzało im się robić matce gorsze numery.

– Ojciec sobie z wami porozmawia – rzuciła przez zaciśnięte zęby Helena, po czym nieco złagodniała. – Pożegnać się i podziękować za gościnę – zakomenderowała.

Cała jej piątka, z winą wypisaną na umorusanych twarzach, bąknęła pod nosami „dziękujemy, do widzenia, cześć”, po czym pokornie wymaszerowała za matką z mieszkania Bieńków. Helena złapała Miecia za brudną rączkę i pociągnęła go ze sobą. Pozostali ze spuszczonymi głowami ruszyli za rodzicielką w stronę muru huty, bezpośrednio przy którym stał ich familok. Już w połowie drogi odzyskali dobre humory. Pięcioletni Adaś, zdecydowanie najbardziej żywiołowy i szalony spośród dzieci Kościelniaków, za plecami matki zaczął ją przedrzeźniać, na co jego brat i siostry parsknęli niekontrolowanym chichotem.

– Śmiejcie się, śmiejcie! – zagrzmiała Helena, nie wypuszczając z dłoni malutkiej rączki Miecia. – Będzie wam do śmiechu, jak ojciec wróci! A wy – zatrzymała się i wycelowała palec wskazujący najpierw w stronę Henia, a potem w Iwonkę – za karę wyszorujecie rano podłogę w całym mieszkaniu!

– Mamo! – zawołał z oburzeniem Henio.

– Co: mamo? Wstrętne nieroby! Ja pomagałam swojej muter w domu, kiedy byłam młodsza od was, i nigdy nie musiała się o to prosić! Sama z siebie pytałam, czy coś trzeba zrobić! A wam tylko latanie w głowach! – Helena demonstracyjnie dawała upust złości, która jednak zdążyła z niej ulecieć w trakcie tej krótkiej wędrówki.

Odetchnęła z ulgą, że jej dzieci są bezpieczne. Owszem, czasem zdarzało jej się psioczyć na to, jak trudno było wykarmić i wychować piątkę dzieciaków, i tak, były takie dni, kiedy tęskniła za tamtą beztroską dziewczyną, którą była, zanim urodziła Henia, ale to właśnie bajtle nadawały sens jej istnieniu. Bo co ona miała oprócz nich? Staszek miał tę swoją hutę, a dla niej całym światem były właśnie dzieci. Wiedziała też, że pokocha to szóste, które rosło pod jej sercem, nawet jeśli zdarzało jej się pomyśleć, że lepiej byłoby, gdyby je straciła. Lepiej dla niego, nie dla niej.

Weszli do mieszkania. Helena wzdrygnęła się, kiedy po zdjęciu swetra poczuła na ramionach uścisk chłodnego powietrza. A niech to, zapomniała zamknąć okno! Zła na siebie, że wyziębiła mieszkanie, zagoniła dzieci do stołu, po czym naprawiła swój błąd. Kiedy przeszła do drugiej izby, gdzie cała piątka zdążyła się wygodnie umościć na krzesłach, Miecio brudnymi od ziemi rączkami wkładał właśnie do buzi czerstwą bułkę. Uśmiechnęła się do niego i zanim zaczęła przygotowywać kolację, przestawiła z podłogi na piec duży garnek z wodą do kąpieli dla całej rodziny.

Redaktorka inicjująca: Ewa Orzeszek-Szmytko

Redaktorka prowadząca: Kamila Sypniewska

Redakcja: Maria Śleszyńska

Korekta: Magdalena Wołoszyn-Cępa, Lilianna Mieszczańska

Projekt okładki: Natalia Twardy

Skład i łamanie: pagegraph.pl

Grupa Wydawnicza Foksal Sp. z o.o.

02-672 Warszawa, ul. Domaniewska 48

tel. (22) 828 98 08

biuro@gwfoksal.pl

www.gwfoksal.pl

ISBN 978-83-8318-477-7

Skład wersji elektronicznej: Michał Olewnik / Grupa Wydawnicza Foksal Sp. z o.o.
i Michał Latusek / Virtualo Sp. z o.o.