Cezary Harasimowicz

BYŁA SOBIE MIŁOŚĆ

Copyright © by Cezary Harasimowicz, MMXIX

Wydanie I

Warszawa MMXIX

Niniejszy produkt objęty jest ochroną prawa autorskiego. Uzyskany dostęp upoważnia wyłącznie do prywatnego użytku osobę, która wykupiła prawo dostępu. Wydawca informuje, że wszelkie udostępnianie osobom trzecim, nieokreślonym adresatom lub w jakikolwiek inny sposób upowszechnianie, upublicznianie, kopiowanie oraz przetwarzanie w technikach cyfrowych lub podobnych – jest nielegalne i podlega właściwym sankcjom.

Marek Edelman, Machabeusz ocalony z Zagłady, uważał, że człowiek jest z gruntu zły. Lecz wyrzekł słowa tak mniej więcej brzmiące: „Nienawiść jest złem, miłość jest obowiązkiem”. I jeszcze: „Nienawiść jest łatwa, miłość wymaga wysiłku”.

No cóż… Panowie miłościwi i zacne panie, czy wola wasza usłyszeć opowieść o wysiłku, miłości i śmierci?

Prolog

To było tak:

Nad moją dzielnicą rozprysnęła się wiosna. Z całym tym beznadziejnie kiczowatym sztafażem pęczniejących pąków, liści puchnących świeżością, promieniami słońca bryzgającymi z odległości stu pięćdziesięciu milionów kilometrów i tak dalej, i tak dalej. Niby czas miłości, odrodzenia, nadziei i wszystkich tych idiotyzmów. Bardzo niby.

To był dzień, w którym siedemdziesiąt pięć lat temu kilkuset bohaterskich narwańców uwierzyło w godną śmierć wbrew rozsądkowi. Na skrawku miasta, na trzech kilometrach kwadratowych, stłoczono kilkaset tysięcy ludzi. Otoczono ich murem. Umierali z głodu, zarazy, ze smutku i rozpaczy. Wywożono ich z pobliskiej rampy kolejowej donikąd. Tych kilkuset buntowników już nie chciało umierać w rozpaczy. Dziewiętnasty dzień kwietnia tysiąc dziewięćset czterdziestego trzeciego roku. Dosyć. Machabeusze ruszyli z butelkami z benzyną na żelaznego wroga. Mieli jeszcze trochę z łaski darowanych pistoletów, kilka karabinów. Niewielu z nich ocalało. Po pięć deko chleba na dzień. Jak walczyć, kiedy puchną nogi? Jeden z Machabeuszów przeżyje i po latach powie, że człowiek jest z gruntu zły. Od zarania gatunku musiał zabijać, żeby żyć.

Z okien mojego skromnego mieszkania w nieskromnym apartamentowcu widać dzielnicę, która kilkadziesiąt lat temu była oceanem ruin, zakrzepłej krwi, spalonych kości. Z tych szczątków powstała dzielnica. Tak: z e szczątków, a nie tylko – na szczątkach. Kiedy budowano w tym miejscu nową dzielnicę, część trupów zległa w ziemi na zawsze, ale część kości przemielono razem z gruzem. Ta mikstura posłużyła za tynk na elewacjach budynków wznoszonych w tym miejscu. Jak się żyje na cmentarzu?

Tej nocy nie mogłem spać. Miałem ciężkie sny. Pod zaciśniętymi powiekami moje oczy widziały śmierć. Po przejrzeniu EKG i USG serca lekarz stwierdził stan przedzawałowy i migotanie przedsionków. Ciągle zwlekałem ze spisaniem testamentu.

– Jednak powinieneś to zrobić.

Przysiadła w nogach tapczanu. Nie widziałem jej twarzy. Była cieniem. Być może była piękna, być może brzydka.

– Jeśli to zrobię… To tak, jakbym już skazał się…

– Przestań – zaprzeczyła. – To tylko zapobiegliwość.

Uniosłem głowę z poduszki, by zajrzeć jej w twarz. Odepchnęła mnie stanowczym gestem. Poddałem się. Głowa wróciła na poduszkę. Mokrą od potu. Zasnąłem. A właściwie drzemałem, wsłuchując się w ciszę za oknem. Cisza miała barwę krzyków i miażdżonych ciał. Tego dnia w telewizji będą pokazywać trupy leżące na ulicy, być może w miejscu, gdzie teraz mieszkam. Podobno ludzie wywlekali zwłoki swoich bliskich na chodnik, by uniknąć kosztów pogrzebu. Władze sanitarne miały obowiązek zająć się trupami i pochować je na koszt dzielnicy.

Wstałem o siódmej. Wziąłem prysznic. Ogoliłem się, patrząc jak co dzień na swoją twarz w lustrze. Jak co dzień zastanawiałem się, skąd mam tę bliznę na czole. Kiedy piłem kawę, wydawało mi się, że cień ciągle tam jest. Wciąż tkwi na krańcu tapczanu, jak na krańcu świata. Być może to było złudzenie. Pracowałem nad projektem do dziesiątej czterdzieści pięć. O jedenastej miały się zacząć uroczystości. Te nieoficjalne. Oficjalne były odgrodzone policyjnymi barierkami, bramkami do wykrywania broni i materiałów wybuchowych. Machabeusze właściwie nie mieli broni i materiałów wybuchowych.

Rozdawano papierowe żółte kwiaty podobne do gwiazdy. Dałem sobie przylepić żółtą papierową gwiazdę na piersi. Pomyślałem:

Stygmat czy pamięć?

Nie kontynuowałem tej myśli, bo wydała mi się kwintesencją banału. Pomyślałem o swoim sercu, które być może wkrótce rozpadnie się na skrawki.

Jak to się ma do skrawków ludzi, po których teraz stąpam? – pomyślałem.

Dzień był coraz bardziej słoneczny i zlewał się z pogodną żółcią kwiatów na piersiach ludzi w pochodzie. Patrzyłem na jasne twarze w tłumie. Tamci nie mieli jasnych twarzy. Tłum zatrzymał się przy wzgórku usypanym w miejscu, gdzie Machabeusze popełnili zbiorowe samobójstwo. Potem pochód ruszył tam, skąd wywieziono trzysta tysięcy ludzi donikąd. Padały nazwiska i imiona bliskich zamienionych w bezimienny proch i pył. Spotkałem przyjaciela. Sąsiada zza ściany, prawnika.

– Czy to wszystko ma sens?

– Nie wiem – odpowiedziałem sąsiadowi.

Przypomniałem sobie słowa jednego z Machabeuszy, tego ocalonego: „Człowiek jest z gruntu zły”. Ten ocalony został lekarzem. Jeśli nie mógł uratować chorego, przeprowadzał go ze spokojem na tamtą stronę. Podobno pacjenci ocalonego buntowali się przed śmiercią, chcieli jeszcze choć raz zobaczyć żonę, siostrę, wnuczkę. „Człowiek za wszelką cenę nie chce umierać”, mówił Machabeusz.

A czego chce za wszelką cenę? – spytałem sam siebie.

Czułem czyjąś obecność, czyjś wzrok na swoich plecach. Odwróciłem się. To nie była ona, ta, która nagabywała mnie dzisiejszej nocy.

Dziewczyna miała złociste włosy. O wiele jaśniejsze niż żółty stygmat przyklejony do piersi.

To było tak:

– Wstałaś już?

– Mhm.

Skłamałam. Jeszcze leżałam w łóżku i patrzyłam na błyski zajączków biegających po suficie. Prawdopodobnie nie wstanę dziś w ogóle z łóżka. Nie mam ani siły, ani ochoty.

Z komórki dobiegł głos przyjaciółki:

– Kłamiesz.

– Mhm.

– Musisz się zwlec. Wzięłaś trazodon? – spytała przyjaciółka.

– Wzięłam. Dlaczego muszę się zwlec?

Na kilka sekund w iPhonie zaległa cisza. Przyjaciółka szukała odpowiedniego pretekstu, by mnie wykopać w łóżka i postawić twarzą w twarz z życiem.

– Choćby dlatego, że trzeba ruszyć dupsko.

– W jakim celu? – spytałam usiłując oszukać przyjaciółkę i samą siebie nieco mocniejszym tonem.

– O jedenastej jest marsz.

– Wiem, wiem – przerwałam przyjaciółce. – Ale muszę dokończyć artykuł.

– Kurwa mać, o czym?

Przyjaciółce wydawało się, że jeśli będzie przeklinała, to postawi mnie do pionu. Idiotka. Gdy się leży w piekle, twarzą w gównie, to żadne przekleństwo nie jest w stanie postawić do pionu.

– Artykuł o tymczasowym aresztowaniu posła…

– Przestań – przerwała przyjaciółka, a mnie się wydało, że wielka kula waty zatkała mi usta. Na moment straciłam oddech.

– Kłamiesz. Nie piszesz żadnego artykułu.

To była prawda. Nie pisałam żadnego artykułu. Pisałam rozpacz. Własnymi słowami. W głowie i w piersiach. Nie na twardym dysku.

– Jest piękny dzień.

– Widzę – odrzekłam.

Kłamałam. Widziałam za oknem czerń. Tylko zajączki tańczące na suficie dawały oznaki życia.

– Zaraz u ciebie będę – oznajmiła przyjaciółka.

– Nie trzeba. Dam sobie radę.

– Nie dasz sobie rady. Za pół godziny jestem. Idziemy na marsz.

Klik. Przyjaciółka się rozłączyła, a ja pomyślałam:

Dajcie mi spokój. Dajcie mi wszyscy święty spokój. Wiem, wiem, trzeba. Wczoraj dziarscy chłopcy i hoże dziewczęta z ONR zrobili sobie nasiadówkę w Stoczni Gdańskiej, w sali, w której narodziła się Solidarność. Potem przemaszerowali ulicami Gdańska z chorągwiami. Akurat wczoraj. Kilkadziesiąt lat temu inni dziarscy chłopcy ze sztandarami maszerowali tymi samymi ulicami. Być może ci sami chłopcy palili w getcie ludzkie resztki. Wiem, wiem, trzeba. Za kilka dni dziarscy chłopcy i hoże dziewczęta spotkają się na polsko-niemieckiej granicy. Będą świętować urodziny Führera. Wiem, wiem. Ale ja nie mam siły.

Spojrzałam na błyszczkę tańczącą na suficie. Wstałam. Chyba to nikłe światełko poderwało mnie ze zmiętego posłania. Przysiadłam na krawędzi łóżka. Obok mnie usadowiła się ona.

– Przesadzasz.

– Z czym? – spytałam.

– Z tą swoją rozpaczą – odpowiedziała tamta.

– Być może. Ale… – zastanowiłam się – ale to jest stały fragment.

– Czego? – spytała tamta.

Nie odpowiedziałam. Bo co? Że rozpacz jest wmurowana na amen w ludzki gen? Obojętnie, czy jedzie się na rzeź z Umschlagplatzu, czy leży się bezwolnie na dnie piekła, patrząc w sufit mieszkania na Natolinie.

– Możesz się uratować – pocieszyła tamta.

– W jaki sposób?

– Wstań. Czeka cię podróż.

Słowa tamtej zmieszały się z pobłyskami na suficie i dziwną ciszą za oknem. W tej ciszy tkwiły krzyki i chrzęst kości.

– Podróż? Dokąd?

Dzień był piękny. Słoneczny jak żonkil, który przylepiła mi do kurtki śliczna dziewczyna. Nie miałam pojęcia, dlaczego wyłuskałam wzrokiem akurat jego.

Odwrócił się. Miał głębokie, piwne spojrzenie i głęboką bliznę na czole. W oczach plątało się, coś, jakby zaproszenie w podróż.

Trucizna

Podniosłem powieki i spojrzałem na świat. Tego dnia nie był przyjazny. Nad Kornwalią, nad zamkiem Tyntagel, zawisły bure chmury niczym stal stygnąca w mętnej wodzie. Chmury nie wróżyły nic dobrego. Ale ja nie zwykłem użalać się nad złym losem.

Życie nie szczędziło mi żalu i smutku, choć pochodzę z królewskiego rodu. Moje imię znaczy „przybył na ziemię przez smutek”. Nadała je matka po śmierci mego ojca, który zginął w bitwie wszczętej przez Irlandczyków.

Kiedy wyrosłem, kiedy twarz pokryła się szczeciną, kiedy ciało przybrało męskie kształty, a dłonie władały mieczem, mój umysł zapłonął chęcią zemsty za śmierć ojca. Bez wiedzy króla Marka wykradłem się z Tyntagelu, dotarłem potajemnie do Irlandii i zabiłem w pojedynku brata irlandzkiego króla. Rozłupałem mu czaszkę, uszczerbiając miecz, a sztyletem wykroiłem serce.

Wróciłem zdrów na zamek w Tyntagelu, gdzie teraz patrzę przez okienny wykusz na ciemne chmury, które napawają mnie smutkiem i zdają się szeptać o nadchodzącym nieszczęściu.

Niski głos oderwał mnie od smętnego widoku. Lubiłem ten aksamitny ton.

– Tristanie.

– Tak. – Odwróciłem się od okna.

W progu komnaty stał on, karzeł Frocyn, i patrzył na mnie swoimi dobrotliwymi oczami, w których kołysało się ulotne zamyślenie. Frocyn był mi bliski. Traktował świat z dystansem mędrca. Jego spojrzenie odgradzała od rzeczywistości mgiełka, której źródła nie mogłem rozpoznać. Frapowała mnie i kusiła tajemnica karlich źrenic.

Frocyn rzekł, nie przekraczając progu:

– Król prosi do siebie waszą książęcą mość.

– Tak wcześnie? – zdziwiłem się.

– Jego królewska wysokość nie mógł zmrużyć oka tej nocy. Przysnął o zmierzchaniu, ale zaraz się obudził z jękiem.

Uśmiechnąłem się.

– Pilnujesz królewskich oczu?

– Pilnuję królewskich snów – odrzekł tajemniczo.

– I co z nich wyczytałeś, Frocynie?

Karzeł zastanowił się, poprawił sztylet z niewielką rękojeścią, na której zastygła głowa syczącego węża. Podobał mi się ten sztylet.

– Wyczytałem niepokój, Tristanie.

– Powód?

Wąskie wargi Frocyna pozostały nieruchome. Już zaczęło mnie drażnić to milczenie, już chciałem go skarcić i ponaglić, lecz usta karła się odezwały:

– Jego królewską mość bezprzykładnie nachodzą baronowie.

– Andret, Gwenelon, Gondolin i Denoalen? – spytałem.

– Któż inny by się ośmielił?

– Czego chcą? – Ponagliłem, podnosząc głos: – Mów!

Frocyn odpowiedział natychmiast:

– Dąsają się, że ciągle jest bezdzietny.

– To prawda – odpowiedziałem.

– Ale nie to jest istotą ich frasunku.

– A co?

Frocyn przekroczył próg bez mojego pozwolenia. Zamknął szczelnie za sobą drzwi i podszedł blisko na swoich pałąkowatych nogach. Spojrzał mi prosto w oczy z troską, rzekł, ściszając głos do ledwie słyszalnego szeptu:

– Boją się ciebie, panie.

– Mnie? Głupstwa.

– Ciszej – skarcił mnie karzeł. – Jeśli król umrze bezdzietny, trzeba będzie tobie oddać władzę. A to baronom się nie podoba. Mówią, że niesiesz w sobie ukryty smutek i nienawiść do świata.

Wstrzymałem oddech. Pierwszy raz dotarło do mnie, że tak może być: że objęcie tronu Kornwalii jest nie w smak baronom. Wcale nie było mi to miłe. Ale mogłem przecież przydeptać im pięty… Grzeszną myśl przerwał głos Frocyna:

– Jest nadzieja.

– Tak? – zdziwiłem się.

– Ostatniej nocy, a właściwie wczesnym świtem, król się modlił.

– O co?

Karzeł wpił się swoim wzrokiem w moje oczy. Z jego oblicza odpłynęła mędrcza zaduma.

– Nie czytam królewskich modlitw.

– Czyżby? – zadrwiłem okraszając policzki uśmiechem, ale zaraz zgasiłem grymas. Nie przystoi kpić z królewskiego karła.

– Idź natychmiast do króla, Tristanie. Wzywa cię.

Król Marek siedział w komnacie, której powała czerniła się smolistymi smugami, strużynami, śladami po setkach, może tysiącach płonących knotów i żarzących się szczap w zamkowym kominie. Miał pochyloną głowę. Ale nie od smutku. Przypatrywał się jakiemuś przedmiotowi. Był tak zanurzony w myślach, że nie dostrzegł mego wejścia, nie usłyszał skrzypnięcia drzwi. Wreszcie królewskie spojrzenie odkleiło się od jakiegoś tajemniczego szczegółu, spłynęło na ziemię, na której stałem wyprostowany jak głownia miecza.

– Tristanie… – westchnął.

– Tak? – odrzekłem.

– Bóg mnie wysłuchał.

Milczałem. Miałem swoje zdanie o Bogu.

– Popatrz, co mi o świcie przyniosła jaskółka.

– Jaskółka?

– Podejdź.

Podszedłem. Musiałem wytężyć wzrok:

Na stole leżał złoty włos.

Tkwiłam w okiennym ryzalicie, śledząc jaskółczy lot.

A zatem nadchodzi deszcz – pomyślałam. Opętany lot jaskółek wróży ulewę, a cóż ulewa wróży? – spytałam samą siebie. Jeśli burzę, to niech pioruny ogarną moją duszę.

Nie potrafiłam ostudzić gniewu i nienawiści, która rozlała mi się w trzewiach. Czas nie koił ran. Myślałam o zemście. Wuj Morhołt był mi bliższy niż ojciec, król Irlandii. Szlachetny, dobrotliwy mimo postury olbrzyma. Kochałam zapach jego twarzy. Gdy pochylał się nade mną, całując przed snem, wyłuskiwałam z jego gęstej brody woń wiatru, morską bryzę owiewającą portowe brzegi Weisefortu. Z dumą patrzyłam na blizny na jego czole i dłoniach. Gdy byłam małą dziewczyną, wyobrażałam sobie, iż jestem jak wuj Morhołt dzielnym rycerzem. Żaden widok nie był tak miły moim oczom: ślady cięć na ciele. Jeszcze słyszę opowieści Morhołta o wojnach, bitwach i walkach ze smoczymi potworami.

Jakże strasznie wyglądało oblicze wuja, gdy zobaczyłam go z głową rozłupaną mieczem i sercem wyjętym z piersi. Nie dałam tknąć martwego ciała. Sama przysposobiłam zwłoki do ostatniej drogi. Wyjęłam z czaszki uszczerbiony ułamek głowni. Przysięgłam sobie, że jeśli kiedykolwiek natrafię na resztę żelaza – zabiję właściciela miecza.

Patrzyłam na lot jaskółek krążących nad basztami i warownią naszego kasztelu. Cierpliwie czekałam na burzę. Trzask piorunów i zygzaki błyskawic byłyby miłe mojej duszy. Lecz zamiast echa nawałnicy, usłyszałam delikatne pukanie do drzwi komnaty. Nie znoszę dyskretnych znaków. Rozkazałam stanowczo:

– Wejść.

W progu stanął on, Aguynguerran Rudy.

– Izoldo.

– Słucham, Aguynguerranie.

Spojrzałam na jego stopy, które lękały się przekroczyć próg. Sina smuga wpadająca przez okno oświetliła bladą, piegowatą twarz. Policzki nosiły trupią barwę. Gardziłam Aguynguerranem Rudym. Nie znosiłam jego umizgów. Czułam odór sączący się z jego ust, gdy próbował się do mnie przybliżyć. Ogarniały mnie mdłości. Moja matka twierdziła z uporem, że byłaby z nas dobra para. Aguynguerran Rudy był kasztelanem mego ojca, króla. Lecz na myśl o trupio bladym ciele upstrzonym kroplami piegów moje kiszki skręcały się w powróz.

To ja jestem panią własnego losu. Ja będę decydować, komu oddać swą dłoń…

– Izoldo.

Książę wyrwał mnie z milczenia. Otrząsnęłam myśli ze wstrętem.

– Tak.

– Wyruszam – oznajmił Aguynguerran, ciągle stercząc tchórzliwie za progiem.

– Co mi do tego, kasztelanie – odrzekłam, podnosząc podbródek.

– Może choć spytasz dokąd – rzekł, a jego lewa stopa, obuta w lśniącą ciżmę z wołowej skóry, przekroczyła próg. Pomyślałam z pogardą:

Ileż to razy ta stopa deptała bitewne błoto? Dwa, trzy? Najwyżej cztery.

Prawie krzyknęłam w piegowatą twarz Aguynguerrana:

– Stój! Nie zbliżaj się do mnie.

– Izoldo… Dlaczego mnie nienawidzisz?

Dostrzegłam krople łez w kącikach jego niebieskich oczu i na moment zrobiło mi się żal Aguynguerrana Rudego. Poddałam się żalowi:

– Dokąd wyruszasz, kasztelanie?

Westchnął. A w tym westchnieniu był cień nadziei, dumy i lęku. Po chwili marchewkowe wargi rzekły:

– Na bagniska Connemary.

– Z Bogiem.

Znów westchnął, z jego piersi wysączyła się skarga:

– Izoldo… Nie pytasz w jakim celu?

– Nie pytam. Cofnij się za próg, powiedziałam.

Usłuchał. Marzyłam, by już zakończył wstrętne umizgi i zamknął drzwi z tamtej strony. Chciałam wrócić do myśli o ukochanym wuju, do wspomnień.

– Ostatnie słowo – rzekł błagalnym tonem Aguynguerran.

– Mów.

Wypowiedział szeptem, tak jak przyrzekł, jedno słowo:

– Smok.

Przez ciało, od łydek przez kibić, piersi i ramiona, przebiegł mi mroźny dreszcz. Jakbym nagle zamieniła się w bryłę lodu.

– Smok?

Zaległa cisza. Tylko szum jaskółczych skrzydeł furkotał nad murami zamku. Martwa cisza, jak zawsze przed burzą.

– Na bagniskach Connemary pojawił się smok? Skąd? – Nabrałam haust powietrza w piersi: – Każę ci mówić dalej, kasztelanie.

– Powiadają, że… z dziwnych miejsc.

– Bzdury. Smoki nie rodzą się w „dziwnych miejscach” – odparowałam.

– Mówią, że nasza waśń z Kornwalią zmieszała niebo z piekłem. Że smoła zmieszała się ze śpiewem anielskim. Ten aliaż zrodził smocze jajo, z którego wykluł się smok i zamieszkał na irlandzkich rojstach.

Gniew zagotował mi się w żyłach.

– Bluźnisz, Aguynguerranie! Piekło to Kornwalia! Connemara leży w naszym królestwie! Irlandia nie może być piekłem!

– Powtarzam… co… ludzie mówią – bronił się. Przestępował z nogi na nogę, plącząc słowa.

Poczułam, jak czoło marszczy mi się nad brwiami. Poczułam, że zaraz wyleje się ze mnie krew i będzie gęsta niczym olej. Wycedziłam przez zęby:

– Co-jeszcze-mó-wią?

– Nie wiem, czy wasza mość zniesie te słowa ze spokojem…

– Rozkazuję!

Aguynguerran zaczerpnął tchu, a moim oczom się zdało, że jego rude włosy zapłonęły jak żagiew. Policzki kasztelana zalał siny rumieniec.

– Mówią… że wasz stryj… książę Morhołt… – zamilkł, jakby się zatkał klinem.

– Co książę Morhołt?! – prawie zawyłam z wściekłości.

– Że… zginął, bo się tak Bogu podobało… Że to kara za grzech, bo zabił brata króla Kornwalii… Ale… to nie moje słowa, Izoldo… Nie moje…

Zadudniła krew w moich żyłach, zadudniło serce, jakbym miała zaraz skonać z gniewu i wściekłości. Rzekłam:

– Książę Morhołt zginął z ręki irlandzkiego diabła. Tak! To szatan wcielił się w smoczego gada na bagnach Connemary.

– Tak być może.

– Tak jest, Rudy Aguynguerranie!

– Owszem… – Skinął głową.

Rozkazałam, dusząc w piersiach gniew:

– Masz zabić szatana.

– Po to się wybieram na bagniska. I… – zawiesił głos.

– I?

Podniósł chwiejne spojrzenie.

– Przyniosę ci smoczy jęzor i rzucę do twych stóp, pani.

Poprawiłam:

– Panno. Panną jeszcze jestem. – Podeszłam do progu i podniosłam dłoń do ucałowania. – Odejdź już, Aguynguerranie.

Odszedł. A ja przymknęłam okno. Przedburzowa wichura targnęła moimi jasnymi włosami. Chmury zaczęły pęcznieć błyskami na horyzoncie. Od morza szło echo piorunów i zgrało się z moją duszą. Podeszłam do szkatułki stojącej na dębowym trójnogu. Otworzyłam wieczko. Na aksamitnym dnie koloru purpury spoczywał odłupek miecza.

Tę stal wyjęłam z czaszki wuja Morhołta, gdy sposobiłam go na wieczny odpoczynek.

Odór. Smród. Fetor. Uderza mnie chmura zionącej siarki. Czy tak wygląda czort, który uciekł z piekielnych czeluści? Czy jestem na dnie świata, gdzie smażą się w smole przeklęte dusze? Nie. Jestem na ziemiach Connachtu. W krainie ludu Conmacne Marine, który ten potwór zdziesiątkował, porywając dziewice, rzucając o skały gór Na Beanna Beola niemowlęta, topiąc mężczyzn i kobiety w wodach rzeki Owenglin. Nad szczytami, nad torfowiskami unosi się gryzący obłok. Słychać jęki i wołania o pomoc. Siedem wiosek spalonych. Siedem kaplic zrównanych z ziemią. Opactwo zmienione w pogorzelisko. Patrzę, jak poczerniała krew spływa do morza w Clifden. Widzę uciekające tłumy. Spinam konia łydkami. Galopuję w stronę wzgórz. Kieruję się ku cuchnącym trzęsawiskom. Jestem sam.

Mijam z trudem torfowiska. Koń zapada się po popręg. Zeskakuję z siodła. Cudem chwytam stopami twardy grunt. Słyszę rżenie rozpaczy. Patrzę, jak kasztanowa sierść mojego wierzchowca staje się brunatna, czarna. Bagno go wchłania. Rumak wydaje ostatni dech. Muszę patrzeć, jak błotnisko wsysa mojego wałacha. Jeszcze tylko błysk przerażonych oczu błagających o pomoc. Charczący bulgot. A potem śmiertelna cisza.

Nie pamiętam, ile trwała. Zapadam się w sobie i słucham kołatania serca. Z letargu wyrywa mnie piekielne wycie. Niech będą błogosławione rajskie łąki, niech będą przeklęte czarcie czeluści. Poczwara pojawia się, zwabiona kolejną ofiarą.

Dobywam miecza. Uderza mnie podmuch ognia. W jednej chwili stal zamienia się w rozżarzoną czerwień. Zdążę zanurzyć miecz w trzęsawisku. Wszechobecna wilgoć studzi żar, sycząc jak żmija. Dobywam sztyletu. Lecz cóż ja zrobię krótką głownią? Widzę nad sobą szpony. Słyszę poszum skrzydeł, które zakrywają szczyty Na Beanna Beola, kryją słońce, niebo i cały świat. Pazur rozrywa kolczugę i rani mi pierś. Ogarnia mnie bezwład. Modlę się:

Niech krople deszczu opadają miękko na mą brew,

Niech lekki powiew odświeża mego ducha,

Niech promień słońca rozjaśnia moje serce,

Niech brzemię dnia spoczywa na mnie lekko

I niech Bóg otuli mnie w miłość.

Nie wiem, kto mnie wysłuchał. Czy Bóg, czy szatan. Czuję pod dłonią brzeszczot mego miecza. Dotykam palcem zbrocza, tam, gdzie głownia doznała uszczerbku na czaszce Morhołta. Przed oczami staje mi obraz rozłupanej głowy wroga. Widzę tryskający mózg zmieszany z krwią. Muskam opuszką palca głowicę. A potem moja dłoń, zbudzona do życia, zaciska się na rękojeści. Wstaję. Chwieję się na nogach. Potwór wznosi się w niebiosa i składając nietoperze skrzydła, pikuje wprost na mnie. Gwizd, szum, ryk rozdziera mi uszy. Uchylam się. Gad przelatuje tuż nad moją głową. Zawraca. Pali bagienne porosty ogniem rzuconym z rozwartej paszczy. Nawraca. Znów leci w moją stronę szybkością strzały. Zamykam oczy. Nie chcę widzieć swojej śmierci Wystawiam ku niebu ostrze. Czuję, jak sztych natrafia na opór. Słyszę ryk. Jęk bólu. Z podbrzusza potwora tryska czarnożółta ciecz. Wycie, które dobiega do moich uszu, brzmi jak zapowiedź końca świata. Gad przewraca się w locie, niczym kulisty piorun leci na wprost mojej głowy. Chce ją pożreć rozdziawioną paszczą. Zapieram się w grząskim gruncie. Nie wiem, do kogo się modlę – do Boga czy do diabła. Czynię jeden wymach. Słyszę bulgot. Oczy zalewa mi jad. Przecieram powieki. Opodal, tam, gdzie bagno wessało mi wałacha, leży ucięty smoczy łeb, z którego wylewa się resztka ognia i siarki. Zasłaniam usta. Miecz chowam w pochwie. Ryzykuję. Zapadam się po kolana w syczącym grzęzawisku, ale kroczę w stronę głowy potwora. Dobywam sztyletu. Ucinam smoczy język. Mdleję…

A oto jak się znalazłem na irlandzkiej ziemi, by przypadkiem walczyć ze smokiem:

Dwa dni przed walką z bestią stanąłem przed obliczem króla Marka, który wpatrywał się w złotą nitkę. Ów włos przywiodły mu jaskółki.

– Tristanie.

– Tak, wuju.

– Znajdziesz właścicielkę tego włosa.

Zakołował mi świat przed oczami. Królewska komnata z okopconą powałą odjechała mi spod stóp.

– Jak mam to zrobić?

Król Marek podniósł załzawione spojrzenie. Było w nim więcej smutku niż w mojej duszy. Pomyślałem:

Gdzie mam szukać Jasnowłosej? W Kornwalii? Galii? Lonii? Bretanii? Nie daj Panie Boże w Irlandii?

– Tristanie. Sen mi mówi, że moja przyszła małżonka… mieszka na irlandzkiej wyspie – odrzekł król Marek, jakby czytał w moich myślach.

– Mam wyruszyć na wrogą ziemię, żeby szukać ci żony? Kobiety z wrażego ludu?

Król Marek na kilka chwil zapadł się w sobie, liczył myśli jak paciorki różańca. Wreszcie uniósł ciężkie powieki, mówiąc:

– Czas skończyć wojnę.

Teraz ja zanurzyłem się w myślach. Były gęste i ciężkie.

– A jeśli twoje sny są fałszywe? Jeśli moja wyprawa rozjątrzy wroga?

– Pojedziesz pod przebraniem kupca. Resztę pokładam w twoim sprycie i roztropności – rozkazał niskim i stanowczym tonem król Marek.

– W stroju kupca?… Panie mój, jestem rycerzem, nie pozbywam się miecza.

Krótką chwilę król milczał.

– Dobrze. Miecz miej przy sobie.

Zatem według królewskiego rozkazu wyruszyłem do Irlandii, udając kupca. Towarzyszyła mi świta stu rycerzy przebranych za handlarzy wełną. Odpłynął nasz okręt z portu Tyntagel o świcie następnego dnia po rozmowie z królem Markiem. Pokonaliśmy sztorm i dobiliśmy do brzegu wrogiej wyspy. Tam dowiedziałem się, że bagna Connemary, ziemię zamieszkującą lud Conmacne Marine, pustoszy smoczy potwór. Głowę moją rozsadzały sprzeczne myśli: ratować wrogie plemię czy dać mu sczeznąć w smoczych wyziewach? Myślałem:

Tristanie, przybyłeś tu z miłosną misją. Lecz czy miłość do ulotnego włosa jest godna walki ze smoczą poczwarą?

Wtedy to Bóg rozplątał moje skołtunione myśli. Na gościńcu pojawił się półżywy jeździec, osmalony ogniem i siarczanym dymem.

– Człowieku… – wydyszał przez ściśnięte przerażeniem gardło – niech cię Panna Przenajświętsza i święty Patryk broni… Nie kieruj się w stronę bagnisk Connemary…

– Tam, gdzie smok ma legowisko?

– Tak… handlarzu.

Jeździec obrzucił spojrzeniem moją kupiecką tunikę. Odzienie było podejrzanie czyste, pachnące nowością. Czujne oczy rycerza spoczęły na moim półtoraku zwisającym u pasa. Nieznajomy zmarszczył osmalone czoło i spytał podejrzliwym tonem:

– Ktoś jest?

– Kupiec, panie – odrzekłem.

– Skąd przybywasz?

Ani jedna zmarszczka nie zadrgała mi na twarzy. Skłamałem:

– Z Bretanii.

– Masz akcent rodem z Kornwalii – odparował obcy jeździec.

– Bo się tam chowałem. – Brnąłem w łgarstwie: – Uciekłem do Bretanii, gdy jakiś zbir zabił księcia Morhołta, który był bliski memu sercu.

Tamten okolił wzrokiem moich licznych towarzyszy.

– Dużo was.

– Bo cenny towar wieziemy – odrzekłem bez chwili namysłu.

Rycerz spojrzał na nasze wozy.

– Cóż to za towar, kupcze?

– Wełna.

Jego strwożony głos już przestał się chwiać. Zabrzmiał ponurym zdziwieniem:

– Wełną chcesz handlować w Irlandii? Wieziesz drzewo do lasu? – I dodał z groźbą: – Nie podobasz mi się. Jak brzmi twoje imię?

– Pozwolisz, panie, że spytam o twoje szlachetne nazwisko – odparowałem.

Poddał się podstępowi i rzekł z pychą:

– Aguynguerran Rudy. Kasztelan na królewskim dworze. – Podniósł nadpalone brwi. – Po co ci miecz, handlarzu wełną?

Poczułem, jak gniew mrozi mi ciało, a dłoń chce powędrować ku rękojeści półtoraka. Już widziałem ten rudy psi irlandzki łeb spadający z szyi. Lecz powstrzymałem furię i odrzekłem:

– By uczynić to, na co ciebie nie było stać.

– Hm? – warknął rudzielec.

– Noszę przy pasie miecz, by zabić smoczą poczwarę.

Spiąłem łydkami boki wałacha i pogalopowałem samotnie ku sinym wzgórzom Na Beanna Beola. Tam zabiłem smoka.

I znów ten natręt stanął w mym progu. Tym razem za oknem komnaty nie zbierało się na burzę, jaskółki wznosiły się wysoko na niebie, słońce kropiło swoimi strugami moje jasne włosy. Spojrzałam na osmaloną twarz i nadpalone rude włosy Aguynguerrana. Z jego bladych oczu biła duma, a ciało zionęło odorem bardziej niż zwykle. Był to zapach siarki i zaraz miałam się dowiedzieć, skąd pochodził ów smród przyprawiający mnie o mdłości. Odesłałam dwórkę Brangien, która przeczesywała mi warkocz kościanym grzebieniem. Rudy kasztelan przekroczył próg bez skrępowania. Jego piegowata twarz przybrała maskę pychy.

– Pani…

– Panno – poprawiłam z naciskiem.

– Mam nadzieję, że miano panny wkrótce będzie ci zbędne, Izoldo.

Zerknęłam z niepokojem na sakwę, którą dzierżył w dłoni. Ociekała jakimś zielonożółtym śluzem. Poranny chleb i kwarta koziego mleka stanęły mi w gardle. Pokonałam słabość, podniosłam podbródek.

– Skąd ta bezczelność, kasztelanie?

Aguynguerran Rudy uczynił dwa kroki bliżej. Ukląkł. Sięgnął do sakwy i wydobył z jej zionącej smrodem czeluści jakiś ochłap mięsa wielkości bochenka chleba. Może nawet dwóch bochenków, nie wiem, nie pamiętam, przymknęłam ze wstrętem powieki.

– Izoldo. Proszę cię o rękę.

Zatrzęsło mnie od dreszczy.

– Jakim prawem prosisz mnie o rękę?

– Prawem zwycięzcy – odrzekł buńczucznie.

Podniosłam powieki. Wydawało mi się, że moje krucze rzęsy mają ciężar młyńskich kamieni. Nie mogłam oderwać wzroku od oślizłego ochłapu, który śmierdział u mych stóp.

– A cóż to zwyciężyłeś, kasztelanie? – wykrztusiłam.

– Potwora. Smoka. Szatana. Bestię pustoszącą Connemarę. Wyzwoliłem nasz lud Conmacne Marine od mocy czarta.

Wstrzymałam oddech. Przez ułamek chwili zwidziało mi się, że z tym wstrętnym rudzielcem o trupio bladych policzkach stajemy przed kamiennym ołtarzem, a arcybiskup Dublina związuje stułą na wieki wieków amen moją kruchą dłoń i jego, upstrzoną wstrętnymi piegami.

– Nigdy za ciebie nie pójdę – wysyczałam przez zaciśnięte wargi.

Wstał z kolan i bezczelnie spojrzał mi w oczy.

– Nie masz ucieczki przed moim łożem, panno Izoldo.

Nie wiem, ile trwał pojedynek naszych oczu. Nie pamiętam. Nie chcę pamiętać. Wiedziałam, co teraz ten parszywiec uczyni: uda się do króla. Powtórzy mu dumnie to, co usłyszały moje uszy: „Walka nie była łatwa. Potwór unosił się na swych smoczych skrzydłach nad sinymi wierzchołkami gór Na Beanna Beola. Słyszałem płacz niemowląt, których czaszki pękały na kamiennych zboczach, wołania o ratunek tonących ojców i umierające matki w wodach rzeki Owenglin. Nad szczytami nad torfowiskami unosił się gryzący obłok siarki. Siedem wiosek było spalonych. Siedem kaplic zrównanych z ziemią. Opactwo zmienione w pogorzelisko. Widziałem, jak poczerniała krew spływała do morza w Clifden. Widziałem uciekające tłumy. Spiąłem konia łydkami. Pocwałowałem w stronę wzgórz. Na cuchnących bagnach i torfowiskach Connemary stoczyłem krwawy pojedynek z poczwarą. Odciąłem jej język na dowód. Przysięgam, że prawdę mówię. Panie, królu, ojcze Irlandii wyzwolonej od diabelskiej bestii, proszę cię o rękę Jasnowłosej Izoldy, która mi się należy w obliczu mojego bohaterstwa…”.

– Idź precz, kasztelanie – poderwałam go z kolan zduszonym gniewem.

Aguynguerran Rudy wstał z kolan. I odszedł, zostawiając mnie sam na sam z cuchnącym i lepkim jęzorem. Wezwałam sługę:

– Perynisemie!

Natychmiast pojawił się w odrzwiach. Wskazałam ochłap.

– Zabierz to ścierwo. I spal w piecu.

– Wasza królewska wysokość… – w oczach sługi plątała się niepewność. Przestępował z nogi na nogę jak przestraszona owca. Rzucał wzrokiem za ramię.

–Coś kryjesz? Jaką tajemnicę masz na wargach? Mów.

Zamknął szczelnie drzwi za sobą i wyszeptał:

– To nie jego mość Aguynguerran Rudy zabił smoka.

Poczułam, jak moje piersi falują nad głębokim oddechem.

– A kto?

– Ludzie mówią… – słowa zamarły na ustach Perynisema. Łysina na czubku jego głowy pokraśniała.

– Co ludzie mówią?

Perynisem zaczerpnął w płuca trzy głębokie oddechy, przywołał na usta dziwny grymas i rzekł półszeptem:

– Jakiś kupiec z Bretanii.

– Kupiec z Bretanii zabił smoka?

– Tak mówią świadkowie. Leży teraz martwy w trzęsawiskach, ale tłuszcza boi się doń zbliżyć, bo rozeszła się wieść, że jeśli się tknie trupa, bestia zmartwychwstanie i choć jest bezgłowa, z uciętej szyi będzie zionąć ogniem.

Natychmiast kazałam osiodłać konia i ruszyłam w stronę bagnisk Connemary.

Tłuszcza zebrana na rojstach chciała mnie powstrzymać. Ale wiadomo, jestem kobietą, której nie można powstrzymać. Ciżba krzyczała: „Nie idź tam, królewno!”, „Smok zmartwychwstanie, Izoldo!”, „Truchło jeszcze zionie ogniem!”, „Nie ruszaj trupa młodzieńca!”, „Zgroza! Larum! Przekleństwo!”.

Ruszyłam w stronę zwłok zanurzonych w smoczych szczynach, jadzie, krwi i bagiennym błocie. Jakiś kmiot stojący w tłumie doniósł mi wcześniej, że owemu kupcowi towarzyszyła świta, ale owi handlarze rozpierzchli się gdzieś ze strachu. Liczyłam kroki: jeden, dwa, trzy… dziesięć. Byłam już blisko nieruchomych zwłok. Przerzucałam spojrzeniem to na smocze truchło, to na ludzkiego trupa. Drżały mi ręce i nogi. Nie byłam pewna, czy słowa o zmartwychwstaniu poczwary są prawdziwe. Mimo obawy postanowiłam ruszyć zwłoki. Leżał twarzą w bagnie. Nie mam pojęcia, jakim cudem grzęzawisko nie wessało mnie w swoją brunatną maź. Dzień zmierzchał. Nad torfowiskiem pojawiły się błękitne płomyki. Może była to osobliwość, która zdarza się tu często, może to były resztki smoczego ognia, może ogniki nadziei, może zrzynki piekielnego ognia. Odwróciłam trupa twarzą do siebie. Przystawiłam dłoń do jego szyi. Poczułam ledwo pulsujące drganie. Żył. Przyłożyłam usta do jego ust i tchnęłam weń życie. Uniósł powieki. Otarłam twarz z brudu. Trwało chwilę, zanim jego dusza zeszła na ziemię. Spojrzałam na czoło ocaleńca. Świeciło na nim białe znamię.

– To ty?… – wyszeptał przez półmartwe usta.

Moją głowę rozświetlił blask wschodzącego księżyca. Kupiec wpatrywał się we mnie jak w lustro. Jakby chciał zobaczyć odbicie swojej na wpół martwej twarzy w moich oczach. Nie, on ślepił gdzieś powyżej oczu, rzęs, brwi.

– Jasnowłosa…

– Jesteś kupcem z Bretanii, który zabił bestię? – spytałam ostrożnie, wysupłując słowa ze ściśniętej krtani.

– Zabiłem… ale… nie jestem kupcem… – odrzekł nieśpiesznie.

Patrzyłam na jego twarz, która przybrała dziwną maskę. Czułam lęk i grzeszne drżenie w lędźwiach.

– Kim jesteś zatem?

– Posłańcem – odszepnął.

– Czyim?

Zaległa cisza. Wydawało mi się, że bagno dyszy. Że z otwartej szyi leżącego opodal potwora wylewa się żar, że jego błoniaste skrzydła falują, by poderwać się do lotu. Ale to na szczęście była ułuda. Ułudą nie było to, co miało za chwilę paść z warg, na których przed chwilą złożyłam swoje usta.

– Jestem posłańcem króla Marka, władcy Kornwalii.

Zawirował świat. Zawirowały rojsty, zawirowały szczyty. Na Beanna Beola zabulgotały wody rzeki Owenglin.

– Jaki jest cel twojego poselstwa?

– Ty, Jasnowłosa… – odrzekł posłaniec i stracił przytomność.

Pierwszym obrazem, który dotarł do moich oczu, były cztery jaskółki wirujące za oknem. Drugim było słońce. Trzecim – puszyste chmury na niebie. Czwartym, gdy podniosłem się z łoża, wisielec. Na szubienicy dyndał rudy trup. Piątą pomroką była jej twarz okolona złotym warkoczem. Jasnowłosa omiotła mnie spojrzeniem. Niemal jak duch pojawiła się w gościnnej komnacie, bo bezszelestnie.

Skinąłem głową i wskazałem na szubienicę sterczącą na dziedzińcu.

– Aguynguerran powieszony?

– Tak – odrzekła krótko.

Odsunąłem się od okna i stanąłem na długość sztyletu od dziewczyny. Spytałem:

– Za co go skazano?

– Za krzywoprzysięstwo. Skłamał, że to on zabił smoka. – Milczała przez dobrą chwilę. Dodała prawie bezgłośnie: – Łgał jak pies, by zdobyć moją rękę.

Zamarłem. Przez obolałą głowę prześliznęła się myśl:

Chryste… Czy życie składa się z przypadków, które toczą się bezładnie jak kamienna lawina, czy też jest pisane przez zmyślnego skrybę w niebiosach? Przybyłem tu z tajną misją, by zdobyć Jasnowłosą dla króla Kornwalii… Gdybym nie pokonał smoczej poczwary, a gdyby uczynił to Aguynguerran Rudy, być może Jasnowłosa stanęłaby przed ołtarzem z kasztelanem. Chryste, kto pisze nasz los? W jakiej księdze?

– Panno – odezwałem się nieśmiało, ale Jasnowłosa mi przerwała:

– Moje imię Izolda. Jestem córką króla Irlandii.

Chryste… Panie świata, księżyca i gwiazd… Oto właścicielka jasnego włosa. Pomóż mi w mojej misji, która teraz staje się trudniejsza niż ucięcie głowy smoka… Mam w imieniu mego króla prosić o rękę córki wrogiego władcy… Panie na niebiosach, pomóż…

Odsiecz przyszła niespodziewanie z ust Jasnowłosej Izoldy.

– Nie jesteś kupcem z Bretanii.

– Nie jestem – przytaknąłem.

– Kupcy nie noszą miecza przy pasie.

Kiwnąłem głową bez słowa. Rozejrzałem się po komnacie. Nie dostrzegłem w jej mroku mojego półtoraka. A ona, Izolda Jasnowłosa mówiła dalej równym tonem:

– Kim jesteś? Kogo przywróciłam do życia? Mów. Słucham.

Przełknąłem gorycz, która oblepiała mi usta. Czy to był smak strachu, czy resztki smoczego jadu, który truł moje ciało i duszę, tego nie wiem. Rzekłem, patrząc w harde oczy Jasnowłosej Izoldy:

– Jestem siostrzeńcem Marka, króla Kornwalii.

W oczach dziewczyny zabłysły pioruny. Gdyby miała sztylet pod ręką, pewnie by mnie nim ugodziła. Lecz po chwili spojrzenie Izoldy złagodniało i zgasły w nim błyskawice.

– Jak masz na imię?

– Tristan.

– Jak smutek.

Wydawało mi się, że westchnęła. Ale być może był to poszum jaskółczych skrzydeł, płynących niebem gdzieś hen pod chmurą.

– Jaki podstęp czaisz, siostrzeńcze… – dodała z trudem, jakby miała piołun na języku: – …króla Marka, władcy Kornwalii?

– Przybyłem z misją.

Sięgnąłem dłonią pod koszulę, gdzie miałem szkaplerz. Ale szkaplerza nie było. Zastygłem w geście z dłonią na piersi.

– Czego szukasz? – spytała Jasnowłosa lodowatym tonem.

– Pozbawiłaś mnie miecza, nie mam też szkaplerza z wizerunkiem świętego Pirana.

– I ze złotym włosem pod wieczkiem – dodała.

Skinąłem głową. Patrzyłem w jej butne oczy. Jestem odważny, lecz wtedy przez ciało przepłynął mi dreszcz lęku.

– To mój włos – dodała Izolda. – Jak się tam znalazł?

Przemogłem zmieszanie i bojaźń.

– Twój włos Bóg zawiódł w jaskółczym dziobie do zamku w Tyntagelu. Król Marek uznał to za znak niebios i kazał mi odnaleźć właścicielkę złotej nitki. Nie jestem mędrcem, Izoldo, nie potrafię czytać wersów księgi, która jest nam pisana. Ale myślę, że Bóg w swoim miłosierdziu sprawił, że dwa wrogie królestwa mogą dziwnym zrządzeniem zawrzeć pokój i w końcu przerwać śmiertelną nienawiść, aby zakończyć wojnę.

– Jakim sposobem? – spytała, podnosząc kształtny podbródek.

Zdobyłem się na jeszcze większą odwagę i wyrzekłem:

– Pójdź za mąż za króla Marka.

Czekałem w spokoju na cios sztyletu, na krzyk, na przekleństwo, na wołanie straży, by mnie pojmać, wtrącić do lochu, czekałem na wyrok, na kata, czekałem na szubienicę. Nie było sztyletu, krzyku, przekleństwa, wołania straży, kata, nie zawisnąłem na szubienicy. Z pełnych ust Jasnowłosej wysypały się cztery słowa:

– Jak się czujesz, Tristanie?

– O co pytasz? O duszę czy o ciało?

Nie mogłem zrozumieć spojrzenia jej zimnych oczu. Stała nieruchomo, wpatrując się w moją bliznę na czole. Jakby chciała z niej odczytać myśli, intencje, skryte zamiary.

– Pytam o jedno i drugie. O ciało i duszę. Chcę wiedzieć, czy odtrutka z mierznicy i okłady baraniego tłuszczu wyleczyły cię, mojego wroga.

– Czuję się zdrowy. Uleczyłaś mnie, Izoldo.

Odwróciła się i wyszła. Zgrzytnął zamek w drzwiach. A ja zostałem sam z wisielcem za oknem.

„Bóg w swoim miłosierdziu ma sprawić, że dwa wrogie królestwa mogą zawrzeć pokój i w końcu przerwać śmiertelną nienawiść, aby zakończyć wojnę?!”. Nigdy! Przenigdy!

Słowa tego szalbierza grzechotały mi pod czaszką jak terkot kół na kocich łbach. Ja miałabym oddać cnotę śmierdzącemu łajnem wrogowi? Poddać się misji wiedzionej przez zabójcę mojego ukochanego stryja? Skąd wiem, że ten podstępny oszust, ten kornwalijski pies jest mordercą Morhołta?

Gdy leżał w malignie, zatruty smoczym jadem, sięgnęłam po jego miecz. Wyjęłam go z pochwy. Zamarłam. Dostrzegłam, że jest uszczerbiony. Odłupek, który trzymałam w szkatule, fragment żelastwa wydobyty z czaszki stryja, pasował jak ulał do szczerby na klindze…

Tak, w jednym to kornwalijskie bydlę, ten morderca, kłamca i szalbierz miał rację: nie potrafił czytać wersów księgi, która jest nam pisana. Udałam się do komnat ojca i poprosiłam o natychmiastowe widzenie. Przegoniłam stanowczym gestem marszałka i arcybiskupa, którzy radzili, co począć ze zwłokami Aguynguerrana Rudego. Czy zakopać jak ścierwo za kloacznym dołem, czy dochować chrześcijańskiej godności i pogrzebać trupa w poświęconej ziemi choćby pod płotem. Nie czas na cmentarne deliberacje. Miałam z ojcem do pomówienia sam na sam. Kiedy ujawniłam, jaki spisek miłosny uknuto, mój rodziciel zamarł w skupieniu. Po kilku chwilach jego królewskie czoło zrosiło się potem. Wydawało mi się, że na gęstej brodzie pojawiło się kilka srebrnych nitek. Wreszcie usta ojca spytały, czy kocham ziemię, na której rosłam i w której spoczywają szczątki walecznego stryja Morhołta. Niepotrzebnie ojciec pytał. Plan królewskiej wysokości pasował do moich zamiarów jak odłupek do uszczerbionego miecza Tristana:

Miałam oddać rękę i cnotę wrogowi. Miałam udać się do Kornwalii, czujnym okiem szpiegować knowania na dworze w Tyntagelu i szeptać do ucha męża dezyderaty zgodne z zamysłami Irlandii. Cóż, nie wiedziałam, że naszą tajną rozmowę podsłuchała moja matka. Trzeba tu rzec, iż nie odziedziczyłam łagodnego charakteru królowej. Byłam jej wyrodną córką. Moja matka to kobieta o trwożliwym sercu. Patrzyła na świat naiwnymi oczami. Ta ułomność sprawiła, że los potoczył się w inną stronę, niż zamyśliłam – podryfowałam jak łódź bez steru.

Na okręcie podniesiono żagiel o samym świcie. Załopotała harfa Briana Śmiałego, na nim wyszyta. Słońce tego dnia wstawało leniwie, ale piekło już od zarania niemiłosiernie. Udawałam, że duszę wypełnia mi podniecenie przed spotkaniem przyszłego małżonka. Ach, jak dobrze się czułam w tym kłamstwie, jakie słodkie minki stroiłam, jak pasowała mi maska królewskiej bogdanki, posłanki pokoju.

Stałam na dziobie okrętu i niby wypatrywałam brzegu Kornwalii, na którym czekało mnie nowe życie. Poczułam na sobie wzrok Tristana. Wiedziałam, że tkwił za moimi plecami i obserwował jasne włosy rozwiane na morskim wietrze.

– Izoldo…

Odkleiłam spojrzenie od niebieskiej kreski horyzontu. Zajrzałam mu w piwne, fałszywe źrenice. Mój głos przybrał niewinną barwę.

– Słucham, Tristanie – zaszczebiotałam.

– Muszę cię prosić… Izoldo… To nie jest bezpieczne miejsce.

Prawda. Statkiem zaczęły miotać fale. Uległam reprymendzie i cofnęłam się na środek pokładu, tam, gdzie zległa część tobołków z moim wianem. Strzegli ich sługa Perynisem i moja dwórka Brangien. Słońce wspinało się na szczyt zenitu i piekło w twarz. Otarłam dłońmi strużki potu z czoła. Upał palił jak żar w piecu. Sięgnęłam po bukłak, by ugasić pragnienie i zwilżyć gardło.

– Wasza książęca… – Brangien spróbowała mi wyrwać naczynie z dłoni.

– Jak śmiesz! – skarciłam. Uderzyłam ją w policzek dłonią.

Upiłam łyk. Widziałam, jak twarz dwórki robi się kamienna. A kiedy, kierując się fałszywą litością, podałam bukłak kornwalijskiemu łajdakowi, i kiedy Tristan upił napój z łagwi, dziewczyna wydała z siebie potworny krzyk. Jej skowyt przebił mi serce. Słońce zstąpiło z nieba i oblało mnie złocistym blaskiem.

Poczułem w ustach nieznaną słodycz. Kiedy dwórka, Brangien jej było, wydała ze swoich mięsistych ust krzyk przerażenia, jej rozpaczliwy skowyt przebił mi serce, słońce zstąpiło z nieba i oślepiło oczy. Wtedy dotarło do mnie, że włosy Izoldy są blaskiem złotej gwiazdy, a ich lśnienie będzie mi towarzyszyć po wieki wieków. Nasze źrenice spotkały się. Na ich dnie zobaczyłem koniec świata i czterech jeźdźców pędzących ku horyzontowi.

Na chwilę otrzeźwiałem. Kilku żeglarzy rzuciło się z pomocą ku Brangien. Dziewczyna uniżenie ich przeprosiła i chwytając się za podbrzusze, wyjaśniła ze wstydem, iż to bóle kobiece, związane z pełnią księżyca. Dwórka otarła łzy i pociągnęła Izoldę w stronę luku. Zbiegły schodkami pod pokład, a mnie wydawało się, że stukot trzewików Izoldy jest najpiękniejszym dźwiękiem, jaki słyszałem, piękniejszym niż bicie dzwonu w świątyni w Turo. Pielgrzymowałem tam w podzięce, kiedy udało mi się zabić Morhołta. Gdy Izolda zniknęła z mych oczu, jakaś czarna chmura ogarnęła świat mrokiem. Wydawało mi się, że nie przeżyję ani chwili bez widoku Jasnowłosej.

Nie miałam pojęcia, jakie to struny z jakiej to harfy grają w mojej głowie. Nie mogłam siłą woli wytrzeć obrazu kornwalijskiego posłańca. Chciałam się wyrwać z uścisku Brangien, ale jej szerokie dłonie były silniejsze. Dziewczyna pobladła.

– Panno, co uczyniłaś?

– Twoje słowa są zbyt harde, Brangien – skarciłam dwórkę. – Uważaj. Napinasz zbyt mocno cięciwę. Co cię użądliło? Nie pamiętam, by cię taki szał opętał podczas miesiączki.

– Izoldo… – jej głos się załamał. – Muszę ci wyznać…

Zamilkła. A mnie się wydawało, że morskie bałwany pochłoną okręt. Rozkazałam:

– Mów, Brangien.

Zacisnęła szczęki. Do oczu dziewczyny napłynęły łzy. Wreszcie odezwała się:

– Miałam wykonać królewskie polecenie.

– Jakie królewskie polecenie? Co mój ojciec ci zlecił, Brangien?

Cofnęła się o krok. Złapała równowagę, bo okrętem chybotało już coraz mocniej.

– Nie ojciec – odrzekła i dodała z wysiłkiem, jakby jej krtań zawiązała się w supeł. Przez szczeliny desek pokładu przedarła się jasna smuga i oświetliła bladą twarz dziewczyny. – Matka… jej królewska wysokość…

– Co ci kazała uczynić jej królewska wysokość?

– Podać napój.

– Jaki napój? – naparłam.

– Ten z bukłaka.

Oblizałam wargi. Wolno, z upodobaniem, lubieżnie. Miałam w ustach dziwną słodycz. Znam zapach i smak ziół, przypraw, znam nie tylko posmak mięty, cynamonu, lubczyku, drogocennego szafranu, arcydzięgielu, maku królewskiego, katarantusa, znam wszystkie tajemne zioła, ale tak obezwładniającej nuty nigdy nie poznałam.

– Cóż to za napój? – spytałam, ważąc słowa. Jakiś głos przyczajony w mojej głowie podszepnął, że odpowiedź będzie groźniejsza niż świst miecza. I tak było.

– Jej królewska mość… twoja matka… – Brangien plątała się – …umyśliła, żeby skończyć wojnę. Wybacz mi, Izoldo, co teraz powiem… Królowa podsłuchała twoją i twego ojca zmowę, byś wyszła za króla Marka, skrywając prawdziwe intencje. Oto w łagwi był napój…

– Jaki napój? – ponowiłam pytanie.

Odpowiedź z trudem przedarła się przez ściśnięte gardło dziewczyny:

– Miłosny nektar, który zakończyłby wojnę. Miałam nim w tajemnicy napoić ciebie i króla Marka.

Nie umiem opisać, co w tamtej chwili stało się z moim sercem. Nie wiem, czy zamarło, czy zapragnęło rozerwać się na strzępy. Nie wiem, czy Brangien wypowiedziała to, co teraz spróbuję powtórzyć, w moich uszach rozległo się dudnienie, szum, łoskot, szczęk.

– Izoldo… Ci, którzy wypiją napój, są skazani na wieczną miłość.

Słyszałam słowa dziewuchy czy też nie, nie pamiętam. Pchnęłam ją z całej siły. Padła na jedną ze skrzyń, w których złożone było gros mojego wiana: złote i srebrne naczynia, puchowe poduszki, galijski aksamit i szkocka wełna, koronki, lutnia i harfa. Innych części posagu już nie pomnę, bo wymazałam je z pamięci. Ze skroni Brangien popłynęła strużka krwi, ale dwórka nie straciła przytomności. Zaczęła kwilić jak ranna sarna. Nie chciało mi się słuchać jęków. Wybiegłam na pokład. Ujrzałam go, dostrzegłam, jak wypija z bukłaka ostatnie krople przeklętej cieczy. I wtedy naprawdę stanęło mi serce.

– Tristanie… – szepnęłam.

Izoldo…

Nie pamiętam, czy chwyciłem ją za ramiona, czy za biodra, czy objąłem kibić. Na szczęście nikt nie dostrzegł mojego gestu. Zniknęliśmy w czeluści włazu. Zbiegliśmy pośpiechem w dół schodków. Pod pokład.

– Precz! – krzyknęła Jasnowłosa do służki.

Zakrwawiona twarz Brangien mignęła w smudze światła. Dziewczyna posłusznie umknęła na dek. A nasze oddechy zmieszały się, połączyły, spięły. Usta złączyły się, języki zlizywały resztki słodyczy, ostanie krople napoju, który nas, śmiertelnych wrogów złączył na zawsze. Chciałem podwinąć rąbek sukni, ale Jasnowłosa sama to uczyniła. Poczułem ciepło jej ciała na swym przyrodzeniu. Nasze biodra zakołysały się w rytm rozchwianego kadłuba okrętu. Lekko zajęczała ni to z bólu, ni z rozkoszy. Była dziewicą.

Mówią, że pewien szkocki łucznik potrafił raz po raz napiąć łuk dziesięć tysięcy pięćset czterdzieści dwa razy. Osiem tysięcy strzał trafiło w cel. Byliśmy jedną z tych strzał, może tysiącami strzał. Nie wiem. Nie chcę wiedzieć. Może byliśmy tarczą. Może cięciwą. A może wszystkim naraz.

Jakbym obudziła się ze snu. Po udach spływała mi dziewicza krew. Nie napawała mnie ni obrzydzeniem, ni strachem. Byłam kobietą. Zajrzałam w jego najsłodsze źrenice i dopiero wtedy dotarło do mnie, że nasz rozkołysany okręt za kilka chwil dobije do brzegów Kornwalii, gdzie czeka mnie ślub z królem na Tyntagelu.

– Co będzie, Tristanie? – spytałam, kładąc głowę na ciepłym barku kochanka.

Strużki moich włosów rozsypały się bezładnie wokół jego ramienia. Ujął je w palce i przesunął opuszkami, jakby chciał trącić strunę harfy. Był czuły, on, ten, który zabił smoczą bestię, ten, który zamordował mojego ukochanego stryja Morhołta, on, Tristan, rycerz ze znamieniem na czole i smutkiem zapisanym w oczach.

Powtórzyłam pytanie, pokonując szum fal i furkot żagla, łapiącego w płótno coraz silniejsze podmuchy:

– Co będzie, kochany?

– Co będzie, to będzie – odrzekł matowym głosem.

Potem mnie przytulił i pocałował krótkim muśnięciem.

– Jak się z tego wyplączemy?

Spojrzał mi prosto w oczy.

– Z niczego nie będziemy się wyplątywać.

Odgarnęłam mu brązowy kosmyk z twarzy i szepnęłam w ucho:

– Mam iść za twojego stryja. Mam oddać ciało i duszę królowi Kornwalii. Nie mogę złamać słowa danego przez mojego ojca. Ty nie możesz złamać rozkazu króla, jesteś jego lennikiem. – Dodałam po chwili: – Czeka nas śmierć?

Ujął moją dłoń, która niechybnie go załaskotała. Ucałował opuszki wskazującego i serdecznego palca. Następnie rzekł całkowicie spokojnym tonem:

– Oddasz rękę królowi.

– A duszę?!

Przymknął powieki.

– Duszę mi zostawisz.

Znów nachyliłam się bliżej jego twarzy. Dostrzegłam, jak ścięgna napinają mu szorstkie policzki. Wiedział, jakie zaraz niechybnie zadam pytanie:

– A ciało?

Milczał. Powtórzyłam:

– Tristanie. Co będzie po ślubie z moim ciałem?

Zakołysało okrętem. Dobijaliśmy do brzegów Kornwalii.

Redaktor inicjujący: Filip Modrzejewski

Redaktorka prowadząca: Ida Świerkocka

Redakcja: Tomasz Karpowicz

Korekta: Helena Piecuch, Maria Anna Nowicka

Projekt okładki: Anna Gaik-Czasak

Zdjęcie wykorzystane na okładce: © Everett Collection / Shutterstock

Projekt typograficzny i łamanie: Typo – Marek Ugorowski

Grupa Wydawnicza Foksal Sp. z o.o.

02-672 Warszawa, ul. Domaniewska 48

tel. 22 826 08 82, 22 828 98 08

biuro@gwfoksal.pl

gwfoksal.pl

ISBN 978-83-280-6868-1

Skład wersji elektronicznej: Michał Olewnik / Grupa Wydawnicza Foksal Sp. z o.o.
i Michał Latusek / Virtualo Sp. z o.o.