Byłam w Ameryce

Anna Grześkow

Byłam w Ameryce

Wydawnictwo DEBIUTANT

2023

„Byłam w Ameryce”

Copyright © by Wydawnictwo Debiutant 2023

Copyright © by Anna Grześkow

Wszelkie prawa zastrzeżone.

Żaden fragment tekstu nie może być publikowany ani reprodukowany bez pisemnej zgody wydawcy.

Wydanie I

ISBN: 978-83-67613-08-8

Korekta: Jadwiga Jęcz

Projekt okładki: Michał Grześkow i Magdalena Czmochowska Skład: Anna Basista

Wydawnictwo DEBIUTANT

ul. Dworcowa 2/3

82–200 Malbork

www.wydawnictwodebiutant.pl

wdebiutant@gmail.com

Zbieżność imion z rzeczywistymi osobami jest przypadkowa.

Rozdział 1

No to jestem. Doleciałam. W samolocie niczego nie zepsułam, nie wylałam i nie wygłupiłam się za bardzo. Miałam 10-letnią wizę, na lotnisku wklepali mi pozwolenie na półroczny pobyt. Super, może tyle wytrzymam...

– No siostra, witaj w krainie mlekiem i miodem płynącej – przywitał mnie braciszek, nieco większy niż 10 lat temu.

„Pewnie tu lepiej karmią” – pomyślałam.

– Uff, nareszcie, fajnie cię widzieć. – Poklepałam go po brzuszku.

– Wiem, siostra – westchnął.

Odebraliśmy bagaże i pojechaliśmy do jego domu.

Rozglądałam się ciekawie, autostrady piękne, szerokie. Dojechaliśmy. Wszystkie domy były prawie jednakowe.

– Kurczę. Skąd będę wiedziała, który jest twój?

– Nie martw się, coś przywiesimy na drzwiach – zaśmiał się. – No, prosimy do środka.

Wieczorem rodzinka zorganizowała przyjęcie powitalne, było ciepło i impreza odbywała się na tak zwanym „deku”, czyli tarasie. Chociaż domek był

nieduży, to ogród za nim przyćmiewał. Spory basen, okazałe oczko wodne z niewielką kaskadą i dużo trawy.

Przyszło sporo osób. Większość stanowili znajomi bratowej z Szaflar. Wszyscy podobno przyjechali do Ameryki w tym samym czasie, wszyscy brali udział

w loterii i chyba pół wsi wyjechało. Spotkałam też na tym przyjęciu sąsiadkę z miejscowości, w której mieszkałam z mężem w Polsce, a ona z kolei wyszła za mąż za sąsiada z mojej miejscowości rodzinnej.

Całe po prostu Podhale! Jaki ten świat mały.

Cieszyłam się z nowych znajomości i z tych odnowionych także.

– Trzeba tu będzie sprzątać, nie wiem, siostra, czy to ci pasuje – dokuczał mi braciszek. – Nie wiem, czy będziesz lubić – podkpiwał.

– A co tu jest do lubienia? – Wzruszyłam ramionami.

– Będę robić to, co będzie trzeba. Przecież nie zostanę tu na zawsze.

– No nie wiem – śmiał się. – Niektórzy też tak mówili.

„Dobra, dobra” – myślałam. – „Ja tam lubię wyzwania. Ciągle zaczynam od nowa i ciągle na walizkach”.

Nie ma co się zadręczać, przyjechałam i spróbuję.

Była to taka trochę degradacja społeczna, ale przecież żadna praca nie hańbi.

Rozdział 2

Minęło kilka dni. Pilnowałam porządku w domu, opiekowałam się bratanicami pod nieobecność rodziców, bo oni musieli pracować, a to akurat wakacje. Lipiec 2004. Nie pracowałam, nie wiedziałam, gdzie tej pracy szukać i nikt mi też w szukaniu jakoś nie pomagał. Panował tutaj zwyczaj obdarowywania przyjeżdżających pieniędzmi, na dobry początek. Miałam więc trochę kasy na drobne wydatki, choć i tak nie miałam ich gdzie wydać.

Coś w końcu zaczęło się dziać. Bratowa zabrała mnie ze sobą, żeby pokazać, jak i co.

– Zobaczysz, jak się tutaj sprząta.

Cieszyłam się, chciałam już coś robić, zarabiać, wysyłać. Ciekawa byłam domów, a sprzątanie, no cóż, przecież każda z nas sprzątała w swoim.

– Nie denerwuj się. Będą mówili: „Hi! How are you”, a ty powiesz „Good and you” i tyle, a resztę ci pokażę.

– Dobra. – Trochę się niepokoiłam i głos mi się trząsł, bo po angielsku ani w ząb.

Weszłyśmy przez garaż do pralni. Tutaj znajdowało się wszystko, co było potrzebne do sprzątania.

– Ty rób łazienki, wanny nie wycieraj, sama wyschnie, siałer spłucz, wytrzyj tylko szyby i nie żałuj papieru.

Kurde, nie wiedziałam, co to siałer, w ogóle mój angielski to ani be, ani me, ani kukuryku. Trudno, trzeba było się z tym zmierzyć. Dowiedziałam się, że siałer to prysznic i że najważniejsze w łazienkach jest to, żeby baterie błyszczały.

– Mają się świecić, jak psu wiesz co – przykazała bratowa.

– Teraz leć do bizmentu, a ja dokończę i przyjdę.

To słówko słyszałam już u nich w domu i wiedziałam, że bizment to piwnica, suterena. Boże, ale słówka, jednak stara- łam się wszystko zapamiętać.

U nas piwnica kojarzyła się z ciemnym, mrocznym pomieszczeniem,

kiedyś

straszyło

się

nią

niegrzeczne dzieci. Piwnice w Stanach miały okna i były pięknie urządzone.

Znalazłam kontakt i włączyłam światło. Po prostu bajka. Skórzane kanapy, stoliki, ława i wielki telewizor, a po przeciwnej stronie barek z granitowym kontuarem. Wytarłam kurze i ruszyłam do baru. Na podłodze stał stojak z listewek, taki krzyżak z butelkami z winem. Na dole sześć butelek i stopniowo coraz mniej ku górze, aż zwieńczała go jedna pękata butla. Dostałam tak zwane piórko, czyli rozkładaną rączkę z nałożoną włochatą szmatką. Do zbierania kurzu rewelacja. Przeciągnęłam delikatnie po butelkach, kiedy jednak chciałam poprawić raz jeszcze, zamarłam. Krzyżak się zakołysał, brzęknęły

butelki, ale nic się nie stało. Już się odwracałam, żeby przetrzeć blaty, kiedy kątem oka zauważyłam jakiś ruch. Odwracałam się powoli widząc, jak ta wielka butla spada. Wszystko działo się jak w zwolnionym tempie. Spadała tłukąc równo to, co miała po drodze.

Szkło się tłukło, wino się lało, a zapach roznosił po całej piwnicy. Bratowa w jednej chwili znalazła się na dole. Stałam jak wryta, z piórkiem jak z berłem w uniesionej łapie, a u moich stóp spustoszenie.

Bratowa śmiała się przez chwilę, trzeba było jednak to jakoś posprzątać. Zamiast kończyć robotę, musiałyśmy wycierać podłogę. Śmierdziało jak w gorzelni.

„No to zarobiłam, cholera, teraz trzeba za wino zapłacić” – kołatało mi się w głowie – „wspaniały początek. Jasny gwint.” Jak na złość, w tym momencie wrócił gospodarz. Śmiał się tak głośno i szczerze, że w końcu i ja się roześmiałam. Bratowa śmiejąc się przedstawiła mnie, przeprosiła i chciała zwrócić pieniądze za wino.

Gospodarz stwierdził, że to mała strata, ale był

ciekaw, czy chciałam to wino wypić czy odkurzyć.

Pożartowaliśmy, wszystko dobrze się skończyło, ale wstyd mi było okropnie.

Rozdział 3

Kurczę pieczone, wciąż nie miałam pracy i nikt mi jej nie szukał. Opiekowałam się dziewczynkami, sprzątałam, prałam, gotowałam, kosiłam trawę.

Podobało mi się, że trawniki wokół domów są takie zadbane, chciałam pomóc bratowej i wyciągnęłam kosiarkę. Skosiłam w ogrodzie za domem, został

jeszcze trawnik od ulicy, przed domem.

Zostawiłam kosiarkę przy chodniku i pobiegłam po pojemniki na śmieci, żeby przygotować to, co skoszę, do

wywiezienia.

Wracając

zauważyłam

zatrzymujący się samochód. Kierowca wysiadł, rozejrzał się i złapał moją kosiarkę.

– Hej! – krzyknęłam i rzuciłam się pędem ratować dobytek braciszka.

Facet podniósł rękę, pomachał, wsiadł do auta i odjechał.

– On mnie widział przecież – opowiadałam wieczorem.

– Tak w biały dzień kradną? – dziwiłam się.

– Nie kradną – tłumaczył mój brat. – To przeważnie Meksyki. Oni zbierają złom i jak chcesz się czegoś pozbyć, to wystarczy wystawić na zewnątrz, tak jak postawiłaś kosiarkę, a oni zabiorą.

– Super, pozbyłabym się całkiem dobrej kosiarki.

Często

spacerowałyśmy

z

dziewczynkami.

Miejscowość

nazywała

się

Hickory

Hills.

Zwiedzałam okolicę, chciałam wiedzieć, czy są jakieś sklepy i zdobyć ogólną orientację.

Dziwiło mnie, że obcy ludzie reagują na mój widok powitalnym gestem lub słowem „Hi”.

Było to bardzo miłe i w Polsce raczej niespotykane.

Sąsiadami brata byli w większości Amerykanie, ale najbliżsi to po lewej rodzina arabska, a po prawej polska. Polacy pochodzili z Podhala. Mąż pracował

w budowlance, jak większość Polaków, żona miała w domu coś w rodzaju domowego przedszkola.

Zajmowała się trójką własnych dzieci, chętnie więc opiekowała się również cudzymi, których mamy musiały pracować.

Rodzina ta była zaprzyjaźniona z moją, często wpadałam do nich na kawę. Zdarzało się, że Gosia zabierała mnie do sklepów.

Już od kilku dni w radio podawali komunikaty o zbliżającym

się

huraganie.

Bałam

się,

nie

wiedziałam, co nas czeka, a ostatni huragan, no i jedyny, jaki przeżyłam, szalał w sześć- dziesiątym chyba ósmym na Podhalu, kiedy to halny zmiótł z powierzchni wielkie połacie lasów. Wtedy byłam małą dziewczynką, ale szalejący żywioł i ogrom strat zapisał się w mojej pamięci.

W końcu nadszedł, wiatr szalał, na ulicach zamarł

wszelki ruch. Zrobiło się ciemno, padał ulewny

deszcz, huragan niszczył wszystko. Fruwały śmieci, gałęzie, łamały się drzewa.

Sąsiedzi przybiegli do nas i wszyscy schroniliśmy się w piwnicy. Przez okna, które znajdowały się przy samej ziemi, ze zgrozą patrzyliśmy na to, co działo się na ulicy.

Przez trzy dni nie mieliśmy prądu, brat przyniósł

agregat, żeby można było włączyć lodówki i światło.

Po cichu myślałam sobie: „Gdzie ja trafiłam, trzeba stąd wiać”. Ameryka przecież słynie z huraganów i tornad. Mieszka- łam w stanie Illinois, podobno tutaj tak nie szaleją, ale kto wie.

Znowu jeździliśmy w odwiedziny do znajomych brata. Dzielono się opowieściami o ostatnich przeżyciach swoich i swoich znajomych i o tych zasłyszanych. Potem rozmowy schodziły na tematy związane z emigracją. Ciekawe, że o życiu nielegalnych emigrantów najchętniej opowiadali ci, którzy już posiadali amerykańskie obywatelstwo lub mieli zielone karty. Snuli opowieści o łapankach stosowanych przez urząd emigracyjny w fabrykach, polowaniach na nielegalnych, o deportacjach.

Wynikało z tego, że nie powinno mnie tu być. Jeśli nie wyjadę w terminie, to nie mam prawa pobytu, nie mam pozwolenia na pracę, w ogóle nie mam żadnych praw, nic mi nie wolno. Choć moja wiza była jeszcze ważna, to też nic mi nie wolno, bo

przyjechałam w odwiedziny. Lepiej się nie wychylać, bo im mniej mnie widzą tym lepiej.

– Kurde, przestańcie, teraz będę się bała wyjść na spacer, cholera – zdenerwowałam się. – Trzeba było mnie uprzedzić, zrezygnowałabym z przyjazdu.

– Co się denerwujesz, ludzie tu żyją kupę lat nielegalnie – spokajał mnie braciszek.

– Czyli da się. To po co mi o tym wszystkim opowiadacie?

– No bo tak jest.

– To znaczy chcecie mnie postraszyć, tak? –

drążyłam.

Nie mogłam zrozumieć, czemu miało służyć to zastraszanie, to miał być wolny kraj, podobno, mlekiem i miodem płynący, podobno.

Na jednym z takich spotkań u kuzyna bratowej poznałam siostrę jego żony. Z mężem i dziećmi też przyjechali dopiero co. Zaczynali wszystko od nowa, szukali mieszkania, pracy, z tą różnicą, że mieli zieloną kartę, co upraszczało i ułatwiało sytuację.

Słuchałam zrezygnowana .

– Siadom po połedniu. – Siostra posługiwała się gwarą. – Do wena. Wiezom mie gdziesik, jak my wysiadali, to ciymno już było. Wysiadom. O Jezuuu, dyć tu ciymno jak w Trypsiu.

Pochodziła właśnie z tego Trypsia. Nie wiedziałam, jak brzmi prawidłowa nazwa, ale wiedziałam, że to wieś na Podhalu.

Miała pracować w firmie sprzątającej biurowce, mówiło się ofisy, w centrum Chicago. Podobno to dobra praca, ale trudno ją dostać. Polacy stworzyli w tej firmie swego rodzaju imperium, trzeba było mieć znajomości, żeby się do niej dostać i w niej utrzymać.

Bez zielonej karty to niemożliwe. Po pracowników przyjeżdżano po południu, praca odbywała się w nocy, a odwożono nad ranem. Nie byłam zainteresowana, bo odpada- łam w przedbiegach.

Słuchałam jednak z grzeczności.

Ciemno w centrum wielkiego miasta? To gdzie te jakieś ofisy się znajdują? Mnóstwo pytań. Nie chciałam ich zadawać, bo trochę się krępowałam, a także obawiałam się, że sprowokuję znowu okazję do dziwnych i niepokojących opowieści.

W końcu coś się ruszyło. Po prawie trzech tygodniach

znaleźli

mi

pracę

w

serwisie

sprzątającym, na mniejszą skalę.

Przyjechali po mnie o szóstej rano. W samochodzie siedziało już kilka kobieta, za kierowcę robiła Ukrainka Vera. Była już wysoko w ciąży. Fajna.

Młoda, wesoła i cały czas śpiewała.

Miała mnie uczyć kobieta, która właśnie szykowała się do wyjazdu do Polski. To były jej ostatnie dni w pracy.

– Jestem najlepsza na kurzach. No nie, szefie? –

Usłyszałam.

Faktycznie, szef też przyjechał. Zasłaniał sobą całe drzwi wejściowe, nie wiem, jak mieścił się za kierownicą, no ale on ruszać się nie musiał.

– Nie wiem, jak to będzie – truła dalej. – Proszę cię, nie zawiedź mnie – zwróciła się do mnie błagalnie.

„To co?” – myślałam – „wróci i sprawdzi? I co to w ogóle jest? Konkurs jakiś?”.

– Dobra, pokaż, co mam robić.

– Sprząta się jak w domu, tylko że za każdym razem to prawie generalne porządki, a nie codzienne ogarnianie.

– W porządku, nie jest to skomplikowane.

– Staraj się robić szybko, ale porządnie. Idź za porządkiem, dookoła i do tych drzwi wrócisz, żeby o niczym nie zapomnieć. – Pokazywała. – Nie wiem, szefie, jak to będzie. Tak jak ja, to nikt nie zrobi. –

Powątpiewająco kręciła głową.

Szef tylko się uśmiechał, wyglądał jak księżyc w pełni. Przyglądał mi się ciekawie i dobrotliwie kiwał

głową.

„Dobra, dobra” – myślałam – „nie bądź taka do przodu, bo cię z tyłu zabraknie”.

– To nie gadaj, tylko mi pokazuj – rzuciłam zirytowana.

Do domu przyjechałam około dwudziestej drugiej.

Na drugi dzień jeszcze później, a trzeciego około północy. Myślałam, że tak ma być. Rozrzucali nas dwójkami po domach, a potem zbierali. Zdarzało się,

że trzeba było czekać na samochód dwie godziny.

Wstydziłam się stać z tobołami, bo w jednym worku czyste szmaty, w drugim brudne, odkurzacz, mop, wiadra i nasze torebki. No i my, spocone, brudne, rozczochrane, jak te Rumunki na żebrach. Czasem przejechał radiowóz, popatrzyli i pojechali. W takich momentach było mi wszystko jedno, deportacja wydawała się wybawieniem.

Ludzie w domach obserwowali nas przez okna, zbliżał się wieczór, robiło się ciemno, a my stałyśmy jak bezdomne z całym dobytkiem. Rozumiałam, że jeden kierowca, kilka dwójek i domy w różnych okolicach, ale chyba można to było jakoś rozwiązać.

Po trzecim razie moja bratowa nie wytrzymała.

Zadzwoniła do szefa i poinformowała, że rezygnuję z pracy. Nie zabierałam głosu, ale odetchnęłam z ulgą. Nie poskarżyłam się ani razu, jednak bratowa czuła się winna, że wsadzili mnie do jakiegoś kołchozu. Niepotrzebnie obawiała się pretensji z mojej strony, bo przecież kompletnie nic nie wiedziałam o pracy w Stanach.

Wiedziałam tylko, że nic nie dostanę za te trzy dni.

Umowa była taka, że pierwszy tydzień próbny, za darmo. Mój brat przycisnął gościa i ten przywiózł mi sto pięćdziesiąt dolarów. Prowadzili razem jakieś interesy, spotykali się w jednym gronie i bał się chyba, że kiedyś brat coś chlapnie.

Poszeptali między sobą, braciszek wziął pieniądze i z głupawym uśmieszkiem stwierdził:

– Wiesz, bo ona taka mała, nie dała sobie rady.

Szlag mnie trafił, ale zacisnęłam zęby. Znowu mi wmawiają, że mój niski wzrost to jakieś kalectwo, cholera jasna.

Rozdział 4

Przyjechała koleżanka bratowej, Gosia. Znali się, one i ich mężowie, jeszcze z kawalerskich czasów. Gośka z Krzyśkiem też wylosowali zieloną kartę.

– A ty co? Jeszcze w domu siedzisz? Chodź, zabiorę cię do nas na chwilę, a potem pojedziemy do Dunajca.

– Do Dunajca? Chcesz mnie z powrotem do Polski zawieźć?

„O czym ona mówi?” – myślałam.

– A nieee. To taki sklep polski. Tam są ogłoszenia o pracę. Jak będziesz tak siedzieć, to nigdy nie znajdziesz.

– Dlaczego nikt mi o tym nie powiedział?

– Nie czekaj na nikogo, bo się nie doczekasz –

skwitowała.

Obejrzałam domek, zresztą podobny do domów, które już widziałam. Większość polskich rodzin w takich mieszkała. Na piętrze trzy sypialnie i łazienka z wanną, na parterze kuchnia z salonem i jadalnią, i piwnica z salonem, małą pralnią i łazienką z prysznicem. Garaż przy domu, a z tyłu duży ogród.

No i potem polski sklep. Jadło wszelakie, nawet gotowe, gorące obiady na wynos, różne inne produkty, kosmetyki i prasa. Właśnie to ostatnie najbardziej mnie interesowało. Słowo pisane!!!

Kurde, moja ukochana „Angora”.

Nareszcie! Nawet trochę książek było. Wprawdzie same romansidła, ale dobre i to.

Przy wejściu cała ściana ogłoszeń. Tyle ofert, a ja siedziałam jak głupia. Dlaczego nikt mi tego nie pokazał? Zerwałyśmy kilka, kupiłam trochę książek, trochę gazet i wróciłyśmy do domu.

– Wiesz co? – przypomniała sobie Gosia. – Ja kiedyś pracowałam z taką Kaśką Białki. Mam gdzieś jej numer telefonu. Spróbujemy, może potrzebuje...

Zadzwoniła. Owszem, Kaśka potrzebowała, chciała mnie zobaczyć i porozmawiać.

– Będzie mnie oglądać? – wystraszyłam się. – A jak się nie spodobam? – Byłam trochę zdziwiona i zażenowana. – Dobra, niech się dzieje wola nieba –

westchnęłam zrezygnowana.

– Nie przejmuj się, ja z nią pracowałam, fajna dziewczyna. Przecież chcesz pracować. Nikt niczego ci nie znalazł, bo nie szukał, a ty nie wiedziałaś gdzie.

Widziałam, że sama cieszy się z takiego obrotu sprawy.

Kasia przyjechała po pracy. Okazało się, że chodziły z młodszą siostrą bratowej do szkoły.

– Cieszę się bardzo, że się spotkałyśmy, nie wiedziałam, że też mieszkasz w Stanach.

– Wszyscy tutaj jesteśmy, tylko ona nie chce przyjechać, ma już zieloną kartę, ale nie chce zostać

– opowiadała bratowa.

– Może lepiej jej w Polsce – zaśmiała się Kasia. –

Każdy coś wyśle. Popatrzyła znacząco i uśmiechnęła się.

– Każdy by tak chciał – przytaknęła bratowa.

– Słuchaj, a ty mogłabyś już od jutra. Ja mam dziewczynę, ale mi nie pasuje, nie możemy się dogadać. Teraz mogę jej wymówić, bo mam ciebie.

– Cieszę się, ale nie chciałabym, żeby ktoś przeze mnie stracił pracę.

– Niech cię o to głowa nie boli, to sprawy między nami.

Kasia była miłą, energiczną i wesołą osobą.

Cieszyłam się ogromnie, bezczynność mnie już męczyła, a fakt, że w Polsce wszyscy na mnie liczą męczył jeszcze bardziej.

Było nas cztery z Kasią.

– Nie mów do mnie „boska”, najlepiej po imieniu.

Żadna ze mnie boska.

– A kto to jest boska? – zapytałam

– No szef, szefowa – podpowiedziała Beata, młoda dziewuszka.

Była jeszcze Hania, mniej więcej w moim wieku, już po czterdziestce.

– Aha, boss i boska – śmiesznie, ale dobra.

– Będziemy jeździć we cztery albo dwie na jednym, dwie na drugim. Może też tak być, że jedną zostawię,

a my we trzy zrobimy szybko i dojedziemy –

objaśniała Kasia.

– Nie martw się, będzie dobrze. Sprzątałaś już? –

zainteresowała się Beata.

– O tak, kilka razy z bratową. A jakie miałam wejście!

– opowiedziałam im o winie.

– Ha, ha – śmiała się Beata – no to było wejście smoka.

– Będzie co opowiadać. Takie rzeczy się zdarzają, nic nowego, ale trzeba uważać. Spokojnie.

Kasia objaśniła rozkład domów i pokazała, gdzie czego szukać. Trochę już sama wiedziałam.

– Najczęściej wchodzimy przez pralnię albo przez garaż, nikt nie używa głównych drzwi. Często mamy klucze, kody do alarmów. Środki są zawsze w pralni, czasem w kuchni pod zlewem. Rzadko w garażu. Odkurzacze i mopy w pralni, w garażu lub w klozetach.

– O matko! A co to są klozety? Sarajewo, ja nic nie wiem.

– Klozet to schowek, szafa – śmiała się Beata. – Jak nie będziesz mogła znaleźć, to zapytasz panią –

doradzała Beata.

Aha, super. Tylko w jakim języku, chyba na migi

– Zapytasz, gdzie wakium, tylko nie powiedz fakju.

– Beata bawiła się świetnie.

– Dobra, nie dokuczaj. Wszystko ci powiemy –

uspokajała Kasia. – Zresztą szybko złapiesz. Powiem

tak: idź do landry. Pod synkiem jest bakiet. Nalej wody. Będziesz wiedziała, co zrobić?

– Ha, wodę nalać, to pewnie do wiadra, czyli bakiet.

Miał stać pod synkiem, no to chyba pod zlewem, ale gdzie i co to jest landry. Chyba że to pralnia.

Patrzyłam

skonsternowana

na

rozbawione

dziewczyny, aż w końcu mnie samą zaczęła bawić ta sytuacja.

– No widzisz – wykrzyknęła Beata, klaszcząc w ręce.

– Już wszystko wiesz.

– A czego nie wiesz, to się domyślisz – przytaknęła Hania.

Pracowało się wesoło i przyjemnie, robota paliła nam się w rękach. Robiłyśmy średnio po cztery domy.

Wracałyśmy do domu około szesnastej. Sobota wolna. Wreszcie zarabiałam, powoli zwracałam za bilet i mogłam wysłać trochę do domu. Wysłałam też pierwsze paczki. Byłam z siebie dumna.

Rozdział 5

Okropnie bałam się psów. Dawno temu ugryzł mnie jeden. Ślady i strach zostały do dziś.

W każdym prawie domu był jakiś stwór. Pies, kot, gadziny jakieś, rybki. Psów jednak najwięcej i często więcej niż jeden. Stanowiło to dla mnie wyzwanie.

Pieski, te duże i te małe, zachowywały się przyjaźnie, ale i tak się bałam.

– One bardziej boją się niż ty – pocieszały dziewczyny.

Udawałam twardzielkę, zjadaliśmy razem kanapkę, czasem odważyłam się nawet pogłaskać, ale po cichu i tak się bałam.

– Tutaj są dwa. – Usłyszałam kiedyś. – Jeden duży i drugi mały.

Ten duży tutaj rządził. Na nas nie zwracał uwagi.

Gdy tylko weszłyśmy na górę od razu zeskoczył z kanapy i zbiegł na dół, głośno szczekając. Szybko zorientowałam się, że nie szczeka na nas.

Obserwowałam go zaciekawiona. Poszczekał, patrząc na szczyt schodów, a że nic się nie działo, wbiegł z powrotem na górę. Szczekał na małego, kręcąc się w kółko. Mały wbił się w kanapę i trząsł

się ze strachu. Duży jazgotał, ile wlazło i popychał go pyskiem, aż w końcu zepchnął malucha z kanapy.

Razem pobiegły na dół. Mały oczywiście obsiusiał

kanapę, ale zaradziłyśmy temu, posprzątałyśmy piętro i wróciłyśmy na parter. Wszystko zaczęło się od nowa. Duży znowu długo namawiał małego na przeprowadzkę, a mały trząsł się i siusiał.

– Ale się nabiega – śmiałam się – a ile naszczeka to jego.

– Fajne pieski. Już po strachu, co? Kończymy, dziewczyny – zarządziła Kasia

Pewnego razu Kasia zawiozła mnie na domek i zostawiła.

– Zaczniesz sama, dojedziemy i pomożemy.

Właściciel w delegacji. Czasem nocują dzieci, bo rodzice się rozwiedli. Pan kupił dwa szczeniaki i pewnie zapłacił córce za opiekę. Zacznij od góry.

Zabrałam się za robotę. Psy zamknęli w klatkach w piwnicy. Dom wielki. Też trzy sypialnie na górze, w tym jedna gościnna. Nie było tu sypialni córki.

Pomieszczenia większe niż u brata. Każdy pokój miał

swoją

łazienkę.

Sypialnia

gospodarza

czyściutka. Wielka garderoba, widać, że pan lubił się ubrać. Każdy sweterek na wieszaku, wszystko ułożone kolorami, bajka. Pokój syna trochę zakurzony, widać, że dawno go tu nie było.

Ogarnęłam łazienki, schody. Został parter i piwnica.

Dziewczyn jeszcze nie było.

Postanowiłam zacząć od jadalni. We wszystkich domach zawsze od frontu po jednej stronie

znajdowała się reprezentacyjna jadalnia, po drugiej salon dla gości. Potem przechodziło się do salonu rodzinnego z kominkiem, salon przylegał do jadalni, po czym przechodził w aneks kuchenny z wyspą i mnóstwem szafek. Z czasem przekonałam się, że jest to standard, różniły się tylko pod względem gabarytów.

Weszłam do jadalni i w nozdrza uderzył mnie okropny zapach.

– O matko! Co tak śmierdzi!? – jęknęłam.

Przetarłam stół, krzesła, wytarłam podłogę.

Zbliżyłam się do salonu dla gości. Tutaj smród aż wisiał w powietrzu.

– Ja pierniczę – wyrwało mi się na głos. – Coś zdechło czy się zesrało? O kurwości, ale smród!

Na środku salonu, na pięknym dywanie pieski urządziły wychodek. Chyba srały sobie równo przez tydzień.

– By was chudy byk! – wrzasnęłam ze złością – jak ja to mam posprzątać???

Znalazłam w kuchni gumowe rękawiczki, zebrałam wszystko do worka i wyniosłam do pralni.

Otworzyłam drzwi na taras, można było oddychać.

W salonie rodzinnym na ławie przy kominku tkwiły zapleśniałe resztki jedzenia i drinków, też chyba z całego tygodnia.

– Kurde, impreza na całego – mruczałam zniesmaczona.

– Fuj!

Usłyszałam otwierające się drzwi do garażu, przyjechały dziewczyny.

– Jezu! Co tak śmierdzi? – Kasia naciągnęła sweter na nos.

– Co tu się stało? Co to jest?

– Jak to co? Gówno! – wrzasnęłam. – Zapomniałam wynieść.

– Ja pierniczę. – Beacie zrobiło się niedobrze.

– Wywalcie ten wór na zewnątrz – poradziła Kasia.

– O, dalej już tak nie śmierdzi.

– Dużo zrobiłaś. Sypialnia dziewczyny też gotowa?

– Nawet nie wiem, gdzie jest.

– Tutaj za kuchnią. Haniu, zajmij się tym – zarządziła

– To te dziewuchy nie wyprowadzały piesków?

Popijały, widzę, skubane. Zaraz zadzwonię do pana.

My mamy sprzątać, a nie psie kupy wynosić.

– Cholera – krzyczała Hania. – Poparzyłam paluchy.

Zostawiła włączoną lokówkę.

– Jaki ona ma tu burdel! – złościła się. – Tata taki czysty, a ta... brudaska jedna.

– Właśnie – przytaknęłam. – U taty ułożone kolorami, pedant chyba.

– A widziałaś ślady jakiejś baby? – Kasia wystawiła głowę z kuchni, oczekując sensacji. – Może zostawiła ciuch albo co?

– Nie wiem, na jednym wieszaku było futro, chyba babskie. – Wzruszyłam ramionami.

– Pewnie ma kogoś – zawyrokowała.

– A jakie futro? – zainteresowała się Hania.

– A co ja wiem, może z wydry – prychnęłam.

– Z jakiej wydry – podchwyciła Beata. – Wydra nie ma futra.

– Kurde, skaranie z wami, nie wiem, nie znam się –

wypaliłam. –Właśnie, że ma futro, musi mieć, bo by jej było zimno w wodzie – dodałam po zastanowieniu.

– Kurde – pisnęła Hania – kto?

– Wydra – parsknęła Beata.

– Dajcie spokój – westchnęłam. – Chodźmy już stąd.

Kasia oczywiście zadzwoniła do pana i z wielkimi pretensjami opowiedziała o wszystkim. Przeprosił, dopłacił, a dziewczynę tak obsztorcował, że unikała nas jak zarazy.

Najwięcej

przeżyć

dostarczyło

Halloween,

ostatniego dnia października. Z trawy wystawały czyjeś nogi, na środku ogrodu stał pieniek z wbitą siekierą i odrąbaną głową, grobowce, kościotrupy, po prostu zapowiedź horroru. Dzieci z rodzicami, wszyscy w przebraniach, wędrujący od domu do domu z poszewkami i koszykami na cukierki. Było na co popatrzyć.

W jednym domu przestraszyłam się dwa razy. Przy wejściu, na powitanie, na małym stoliczku stała miska z cukierkami. Miskę trzymało jakieś

monstrum z łapą w środku. Połakomiłam się, rzecz jasna.

Dziewczyny przezornie trzymały się z boku, zachęcając do poczęstunku. Gdy tylko dotknęłam cukierka,

monstrum

zaświeciło

ślepiami,

zaskrzeczało i ruszyło łapą, jakby chciało mnie złapać.

Drgnęłam jak po rażeniu prądem, fundując dziewczynom niezłą zabawę. Nie był to jednak koniec atrakcji.

Pierwsza zeszłam na dół i zabrałam się za salon z kominkiem. Z antresoli zwisał kościotrup w czapce klowna, z wielkimi czerwonymi łapskami. Na ławie miseczka z łakociami. Pewnie, że sięgnęłam, było już popołudnie i w żołądku ssało. Potrąciłam coś przy okazji, potoczyło się jakieś pudełko, coś stuknęło. Już podnosiłam się z klęczek, kiedy rozległ się dziki wrzask, pajacowi oczy zaświeciły się na czerwono, a łapy młóciły powietrze jak cepy.

– O matko – pisnęłam i zakrztusiłam się. Pajac jeszcze bardziej się rozochocił. Skrzeczał i zawodził, błyskał, wierzgał nogami. Po prosto obłęd. Stałam jak skamieniała, ale po chwili

zaczęłam szukać czegoś, czym by się dało stwora wyłączyć. Nie znalazłam, sam przestał.

Odkurzanie

zostawiłam

Hani,

a

sama

pomaszerowałam do kuchni, oglądając się nieufnie na pajaca.

Stuknęły drzwiczki od szafki, brzęknęły naczynia i natychmiast

rozległy

się

upiorne

dźwięki.

Obejrzałam się i zrozumiałam.

– Ty na dźwięk reagujesz, skubańcu, ha, ha, bardzo śmieszne – mruknęłam z wyrzutem i pogroziłam palcem.

Dziewczyny miały uciechę, obserwując wszystko z góry.

Z Kasią pracowałam tylko do Wigilii. Kuzynka bratowej zaklepała mi miejsce w serwisie, w którym sama pracowała. To miała być lepiej płatna praca, ale musiałam obiecać, że zostanę w Stanach na dłużej.

Właściwie nie miałam wyboru, wszystko wysyłałam do Polski i nie miałam z czym wracać. Nie było też pewności, że przepuszczą mnie kolejny raz na lotnisku.

Tak

więc

postanowiłam,

mówiąc

kolokwialnie, wizę przesiedzieć, a jak długo, to się okaże. Na razie nie miałam zamiaru się tym martwić, choć decyzja była trudna.

Rozdział 6

W Wigilię nowa szefowa zawiozła mnie na domek.

– To Meksykanie, młode małżeństwo. Jak im się spodoba, to będzie twój domek, przyjadę o pierwszej. Aha, jakby co, to dzwoń!

Szefowa miała na imię Ewa. Słyszałam, że nie pracuje, ani nie rozwozi sprzątaczek, od tego ma ludzi. Widocznie zawiozła mnie ten jeden raz.

Dowiedziałam się także, że przyjaźni się z moją rodzinką. Wcześniej nie było dla mnie miejsca w jej serwisie.

Domek, który miałam posprzątać, był niewielki, dużo czasu jednak straciłam na poszukiwanie środków czystości. Wygrzebałam spod zlewu resztki płynu do naczyń, znalazłam w pralni dwie szmatki wielkości chustek do nosa, miotłę w sypialni pod łóżkiem. Jak się okazało, odkurzacz nie był

potrzebny, bo wszędzie położono panele, a małe chodniczki dało się wytrzepać.

Gospodarze pięknie się uśmiechali, schodzili mi z drogi. Kończyłam, kiedy przywieźli im lunch.

– Nic ta kobieta nie robi – gderałam po cichu, wpychając brudne ciuchy do kosza w pralni. – Nie sprząta, nie pierze, nie gotuje. Cały dzień się uśmiecha. Szczęśliwi, co? Chyba pracy nie znają. –

Rozbawiło mnie to stwierdzenie. Ha, ha.

Ewa miała przyjechać o pierwszej, brakowało jeszcze pół godziny. Wyszłam na zewnątrz. Spacerując, przyglądałam się okolicznym domom.

– Nie możesz tak wychodzić – powiedziała z wyrzutem, wysiadając z auta. – Musisz się krzątać, dopóki po ciebie nie przyjadą, choćbyś miała udawać, że coś robisz.

Pierwsza bura, super.

Święta spędzaliśmy u kuzynostwa bratowej.

Przybyła cała rodzina, naprawdę liczna. Poznałam mamę bratowej, która już od lat mieszkała w Stanach i miała amerykańskie obywatelstwo. Prawie wszyscy

byli

już

zasiedziałymi

polskimi

Amerykanami, ich dzieci urodzone w Stanach mówiły po polsku z akcentem, a między sobą porozumiewały się po angielsku.

Wszyscy byli dla mnie bardzo życzliwi, pytali o pracę, udzielali rad.

Zorientowałam się szybko, że większość mieszka w dużych,

drogich

domach,

w

bogatych

miejscowościach. Mój braciszek należał do klasy średniej, której do tamtych sporo brakowało. Moim zdaniem i tak nieźle sobie radził.

Znowu nasłuchałam się opowieści dziwnej treści, które na duchu nie podnosiły, ale znajdowały się w stałym repertuarze takich spotkań.

Dojrzewałam

do

podjęcia

decyzji

o

usamodzielnieniu się. Bratanice potrzebowały

swoich pokoi, a ja chciałam się czuć swobodnie i komfortowo. Trzeba było zrobić tak, żeby wszyscy byli zadowoleni.

Rozdział 7

To był duży serwis. Dziewięć Polek i jeszcze trzy pary Litwinek, które same jeździły. Kierowcą naszego vana był Grzegorz, jak mój brat. Każda pracownica dostawała domek, który musiała posprzątać do trzynastej, potem przewożono ją na popołudniówkę. Trzeba było pracować na innym domku w parze z drugą. Dniówka wynosiła sześćdziesiąt pięć dolarów, za pięć dni dawano trzysta dwadzieścia pięć. Za sobotę, tylko jeden domek do pierwszej, pięćdziesiąt dolarów, co razem wynosiło trzysta siedemdziesiąt pięć. To był

zarobek! U Kaśki miałam dwieście pięćdziesiąt, dwieście osiemdziesiąt.

Słyszałam też, że jak się postarać, to klientki zawsze proszą o tę samą osobę; dobra sprzątaczka chodzi zawsze na te same domki i że najlepsze są te, które chodzą co tydzień.

Kuzynka bratowej, Zoja, mieszkała przy tej samej ulicy, kierowca miał więc po drodze. Zawsze przyjeżdżał najpierw po nas.

Pierwszego dnia było trochę drętwo, wszyscy się przywitali, ale przez cały dzień mało kto się do mnie odzywał.

Raz sprzątałam sama; to była Wigilia, ale to się nie liczyło. Musiałam tak rozplanować pracę, żeby nikt

na mnie nie musiał czekać, ani mi pomagać. Podobno dziewczyny tego nie lubiły, niechętnie pomagały, bo nikt im za to nie płacił. Ameryka! Nie mogłam się od razu narazić, i tak patrzą na mnie wilkiem.

Okropnie się denerwowałam i to chyba mnie napędzało, bo posprzątałam w trzy i pół godziny.

Potem musiałam wszystko przecierać po kilka razy, żeby zabić czas. Bez sensu.

Po południu miałam sprzątać jakiś wielki dom.

Nazywali go pałacem. Zawsze chodziło tam kilka osób, ale tego dnia właściciele prosili tylko o kilka pomieszczeń. Dopiero wrócili po półrocznej nieobecności i chcieli mieć gotowe potrzebne już pomieszczenia, reszta domu innym razem. W razie gdybyśmy sobie nie poradziły, dojadą i pomogą.

– Rozkaz od szefowej – zameldował Grześ.

– No, Ania – zacierał ręce z zadowoleniem –

zobaczysz pałac. Widziałaś kiedyś pałac?

– Pewnie nie. – Nie chciałam go rozczarować, zresztą nie widziałam pałacu.

Pracować miałam z Maryśką, góralką, która, jak się dowiedziałam, była postrachem serwisu.

Miałam przejść chrzest bojowy. Bałam się jak diabli.

Maryśka była niska, żylasta i patrzyła na mnie złym wzrokiem.

Dom był wielki, urządzony w stylu pałacowym.

Draperie i brokaty, ciężkie drewniane meble, kryształowe

żyrandole.

Wszystko

okropnie

zakurzone.

Pracowałam

szybko,

Maryśka

obserwowała mnie ukradkiem. Nie trzeba było sprzątać całego domu, więc uwinęłyśmy się w trzy godziny. Właściciele cieszyli się, że tak szybko i zaproponowali kawę, a potem wrę- czyli każdej po dwadzieścia dolarów. Kończyłyśmy robotę, a dziewczyn jeszcze nie było.

Maryśka podeszła i z uśmiechem poklepała mnie po ramieniu, wręczając banknot.

– Dasz mi przy wszystkich, w vanie i powiesz, że to od pana.

– Po co? Nie rozumiem – zapytałam zdziwiona.

– Bo cię o to proszę. Zdziwią się, że udało nam się skończyć tak szybko. Tutaj nikt jeszcze typa nie dostał.

– Aha, zrobię, jak chcesz – zgodziłam się.

Usłyszałyśmy podjeżdżający samochód. Maryśka spojrzała znacząco i mrugnęła.

– Ubieramy się – zarządziła.

Kiedy my wychodziłyśmy, dziewczyny właśnie otwierały drzwi vana i zamierzały wysiadać.

– Już nie trzeba, wszystko zrobione. – Maryśka dumnie potoczyła wzrokiem po wnętrzu auta, po czym spojrzała na mnie znacząco. Wyciągnęłam rękę, trzymając w palcach rozłożony banknot.

– Proszę, Marysiu, to od pana – wystękałam.

„Głupota jakaś” – myślałam – „nie wiadomo, o co chodzi”.

– Nie tak miało być – szepnęła Maryśka konspiracyjnie.

– Co nie tak?