Myśli, których się nie zdradza, ciążą nam,
zagnieżdżają się, paraliżują nas, nie dopuszczają
nowych i w końcu zaczynają gnić. Staniesz się
składem starych śmierdzących myśli, jeśli ich nie wypowiesz.

ERIC-EMMANUEL SCHMITT

Anastazji i Wiktorii

PROLOG

Tylko pomyśl, wyobraź to sobie: idziesz ścieżką, skrajem lasu, na skróty do szkoły. Znasz tę drogę: koleiny, kałuże, zapach igliwia i szklaną butelkę wbitą w mech. Jest trochę zimno i siąpi deszcz.

Po drodze, plącząc palce przy zamku, zapinasz kurtkę. Choć kilka dni temu mama przetarła go woskiem, ciągle się zacina. Chodzisz tędy codziennie, niczego się nie spodziewasz. W plecaku masz książki i zeszyty, jest tam też śniadanie, którego dziś nie zapomniałaś zabrać. Idziesz szybko, masz przecież jeszcze odpisać lekcje i nakarmić plasterkami szynki z kanapek koty. Nie przepadasz za mięsem, ale mama o tym nie wie. Czerwienisz się, kiedy codziennie ją zapewniasz, że wszystko zjadłaś. To tylko niewinne kłamstwo, ale dla ciebie nie ma przecież niewinnych kłamstw.

Spieszysz się, bo nie lubisz się spóźniać. Klepiesz w pamięci modlitwę do Anioła Stróża.

Nagle słyszysz za sobą kroki. Stawiane ciężko i szybko jak oddech, którego siłę w jednej chwili czujesz na plecach. Nic cię jednak jeszcze nie niepokoi. Kończysz przecież modlitwę, a twój Anioł Stróż uwalnia cię od wszystkich czarnych scenariuszy. Potem widzisz przed sobą ręce, ale tylko przez ułamek sekundy. Jedna dłoń obejmuje cię pod żebrami. Tak samo w trakcie zabaw robi tata. Uśmiechasz się nawet. Jednak druga ręka zatyka ci usta. Ktoś cię unosi nad twoją codzienną drogą i zaciąga w ustronne miejsce, w którym jeszcze nie byłaś.

Wszystko trwa kilka minut, ale wystarczy, by zmienić cały twój świat. Na lewej półkuli mózgowej masz już przybitą tabliczkę znamionową. Tego się nie da zmazać, nie pomoże żadna operacja. W tej chwili wydaje ci się to jednak mało znaczące. Jeszcze nic nie czujesz. To na razie nie boli.

Kilka godzin później leżysz w szpitalnym łóżku. Są przy tobie bliscy, jest też wychowawczyni, która przyniosła kwiaty. Uśmiechają się, mówią, że będzie dobrze. Pytają, jak się czujesz. A ty kiwasz nieśmiało głową, siląc się na uśmiech, uspokajasz ich. Jesteś dumna, dzisiaj taka ważna.

Myślisz, że się wykąpiesz, uczeszesz i wszystko wróci do normy.

To zrozumiałe.

Jesteś przecież tylko głupim dzieckiem, niewiele jeszcze rozumiesz.

TERAZ

Nawet nie mam jak ze sobą skończyć. Pilnują mnie na okrągło, co rusz robią kipisz w pokoju. Wertują w kieszeniach spodni, płaszczy, kurtek, między przegródkami szuflad, w pościeli i bieliźnie. Szukają ostrych przedmiotów, z których mogłabym zrobić ostateczny użytek. Pocą się przy tym i ciężko dyszą, bo to jest trud nie na ich wiek i już nie na ich siły. Są jednak metodyczni, konsekwentni i z natury nieufni. Co jakiś czas dla zasady wpadają więc znienacka i robią to samo.

Dziś byli nad wyraz skrupulatni. Dziwi mnie to, bo chyba w ostatnim czasie nic szczególnego się nie działo. Poza tym doskonale wiedzą, że mam dla kogo żyć. A może zdają sobie sprawę, że po tym, co przeszłam i przechodzę na co dzień, śmierć jest dla mnie jakimś wyjściem. Naprawdę już nie wiem, o co im chodzi. Gdybym ich rozgryzła, byłoby mi łatwiej. Ocenianie ich według siebie nie ma jednak najmniejszego sensu, to ślepy zaułek.

Jesień przyszła w tym roku wcześniej. Choć ciągle świeci słońce, do miasta wdarł się przenikliwy chłód. Przejeżdżamy przez te same ulice od wielu tygodni. Dom–kościół, kościół–dom. Zostawiamy za sobą kontury blokowisk, pasaże sklepów i szkołę, wreszcie park, cmentarz i plebanię. Nic się nie zmienia, poza tym, że dziś mijamy jakby mniej przechodniów, a kolory blakną.

Skoda octavia porusza się wolno, blokuje kolumnę samochodów jadących za nami. Choć wujek dba o samochód, nie jest dobrym kierowcą. Jak zwykle wszyscy na nas trąbią i pomstują pięściami.

– To ich problem – tłumaczy – Ja po prostu przestrzegam przepisów.

Zazwyczaj jeździ wokół komina. Gdy ma wyjechać z miasta, nie śpi po nocach i panikuje. Nękają go wizje karamboli, sensacje żołądkowe i wspomina kolizję sprzed lat. Z babcią nie ruszają się nigdzie dalej z domu. No, chyba że do Częstochowy, Torunia albo na groby bliskich. Tam są co roku, nawet po kilka razy.

Chociaż wujek nieźle zarabia, nie byli nigdzie dalej. Nie jeżdżą na wakacje, nie kupują nic droższego i nie jedzą w restauracjach. Nie wiem, co robią z pieniędzmi, bo w domu ich jakoś nie widać. Wujek z babcią żyją poza granicami mojego świata.

Markocin jest małym robotniczym miastem. Przypomina trochę opuszczone koszary. Choć wojsko dawno stąd wyszło, miejscowi pilnują, żeby nic się tu za szybko nie zmieniało. Nie lubią nowych i nie chcą znać innych historii. Mają swoją legendę, swoją martyrologię. Jedyną i prawdziwą.

Upstrzone reklamami sklepów z tanim alkoholem i papierosami zaułki są jego wizytówką. Meta, Dom Piwa i Alkohole Świata, pośród których błąkają się niespiesznie skacowani przechodnie i rozwrzeszczana dzieciarnia, to zaklęte rewiry centrum. Najbardziej ruchliwa w mieście ulica to aleja Piłsudskiego, kiedyś Armii Czerwonej. To nasza droga do kościoła. Wyciosana pomiędzy starymi budynkami po szkole oficerskiej i kasynie a ciągnącymi się naprzeciwko obiektami sportowymi, które pamiętają złoty wiek Edwarda Gierka.

Spoglądam przez okno na przemijający świat. Porwane skrzydła ptaków buksują się na wietrze. Ciepło światła pieści moje myśli. Tak musi się czuć wyziębiony i spisany na straty kaktus.

Mrużąc oczy od październikowego słońca, przytykam nos do uchylonej szyby. Chcę widzieć twarze ludzi, słyszeć, o czym mówią, wiedzieć, jakimi problemami żyją. Wypatruję sklepowych witryn, chłonę każdy zapach i szmer zgiełku miasta. On dodaje mi życia, jest jak krew wtłoczona w organizm schorowanego człowieka, którym jestem, choć mam zaledwie siedemnaście lat. W drodze upijam się tym wszystkim. Chwila ze światem barw, dźwięków i zapachów wystarcza, żeby mnie odurzyć.

Jestem nastoletnią staruszką u schyłku życia. Przeżyłam bombardowania, pochowałam w pamięci bliskich i boli mnie całe ciało. Płaczę nad ruinami swojej egzystencji. Przy życiu trzymają mnie wspomnienia i bliscy, których już dawno nie widziałam. Jest też nadzieja, że kiedyś, po drugiej stronie, będę szczęśliwa. Coś jednak musi się skończyć, by zaczęło się nowe.

Niewiele oczekuję. Chcę, żeby bolało trochę mniej, a zadawanie mi krzywd miało jakąś stałą częstotliwość. Najgorsze jest czekanie w niepewności na to, co się wydarzy. Przewidywalność. Tak, chcę przewidywalności.

Najbardziej lubię, kiedy jedziemy wzdłuż parku. Czuję więdnące na słońcu liście, obumarłą trawę, a potem cukiernię. Boże, jak pięknie pachnie. Warto było czekać przez tydzień.

Brakuje mi ruchu, chciałabym naraz biegać, wspiąć się na drzewo i przepłynąć wpław rzekę. Mam smutne oczy, jak zamknięty w klatce szczeniak. Ciągle sobie wmawiam, że to nie potrwa już zbyt długo, że im gorzej, tym lepiej, bo uwolnienie jest coraz bliżej. Nie mogę się teraz poddać. Tak wiele już przecież przeszłam.

W ręku trzymam jak zwykle Gabriela. Jest ze mną od dziecka. Nie wiem, czy ten pluszak miał rzeczywiście przedstawiać archanioła. Oni są przekonani, że tak właśnie jest, ja jednak wolę wierzyć, że to zwykła zabawka. Jedyna rzecz, w której nie ma nic ponad: mocy ochronnej albo strażniczej siły. Z dawnego świata został mi już tylko on. To dowód, że kiedyś było normalnie.

Mówią, że zło mieszka w lalkach, filmach, a nawet bajkach i sztukach walki. Hello Kitty i kucyk Pony to wcielone zło, a w książkach o Harrym Potterze Szatan zakamuflował swoje credo. Spalili wszystko, bo tak polecił im ksiądz. Nie mam już nic swojego. Tak było trzeba, żeby zerwać ze złem, dawnym grzesznym życiem, mocami zaklętymi w przedmiotach: notatkach, zabawkach, płytach, zielnikach i innych rzeczach. Mówią, że Bóg jest zazdrosny i chce być najważniejszy. Stawianie w centrum uwagi czegokolwiek innego to bałwochwalstwo. „Bóg widzi”, „Bóg osądzi”, „Bóg cię pokarze”. Słyszę to sto razy dziennie.

– Masz ochotę na lody? – przerywa ciszę wujek Stefan.

– Bardzo – odpowiadam, bo nie potrafię nawet udawać, że nic od niego nie oczekuję, że brzydzę się łaską, którą mi czasem okazuje.

„Lody. Kiedy ostatnio jadłam lody? Już prawie zapomniałam, jak smakują. Czy mam na nie ochotę? Oczywiście, że mam”.

– Może kupimy po mszy – mówi i wzdycha, jakby żałował, że coś mi zaproponował.

Pewnie dostrzegł minę babci, która zawiesiła na nim ciężki jak stalowe drzwi wzrok.

Co do wujka, to mam wrażenie, że czasem zacina się ten jego gestapowski charakter i jest taki normalny i spoko jak inni starsi panowie wobec siostrzenic i bratanic. Stop. Zaraz koryguję tę myśl. Jest przecież potworem i był nim od zawsze. Urodziła go ta wredna baba. Babcia ciągle trzyma go na krótkiej smyczy. Czy to jednak wystarczający powód, by go usprawiedliwiać?

W domu potrafi nie odzywać się do mnie całymi dniami. Jest zły, kiedy wątpię, że pokuta, którą mi zadaje do spółki z księdzem, ma sens. Nie rozumie, że chciałabym iść do szkoły, do kina, tak jak inni rówieśnicy. Mówi, że jeszcze nie jestem gotowa. Nie potrafi jednak powiedzieć, kiedy to się wreszcie skończy.

Na szczęście wczoraj zakończyliśmy posty. Tygodniówki o chlebie i wodzie zadaje mi ksiądz Marek. Pierwszego dnia postu zawsze bardzo boli mnie głowa. Nie wolno mi jednak przyjmować żadnych tabletek, na które nie zezwoli wuj, nawet zwykłego proszka przeciwbólowego. Im gorzej, tym lepiej, tłumaczą mi z babcią. Jak boli, to znaczy, że dusza się oczyszcza, uwalnia spod władzy demonów. Diabeł walczy do końca – nim ustąpi, zapiera się z całych sił. To znak, że uwolnienie jest blisko.

Psychiatra od miesiąca zaleca, bym została w domu. Przedłuża zwolnienia zaocznie, nawet nie wiem, jak wygląda. Wystarczy to, co opowiada mu o mnie wuj. To dobrzy znajomi, koledzy po fachu. W święta wielkanocne stoją z halabardami na straży przy grobie Zbawcy. Próbowałam się dowiedzieć, co mi właściwie dolega. Wujek Stefan mówi mi jednak, że to naprawdę nie ma znaczenia.

– To Szatan tak mocno nad tobą zapanował. Trzeba włożyć wiele pracy, żebyś została oczyszczona – tłumaczy.

Spędzając godziny sama ze sobą, rozmyślam o tym, co właściwie stało się z moim życiem. Może jestem zbyt głupia, żeby zauważyć coś, co widzą dorośli? Codziennie słyszę o demonie, który się utaił. Oni twierdzą, że dzięki wszystkim tym postom i modlitwom tak długo nie manifestuje swojej obecności.

– Czasem trzeba lat i wielu wysiłków, żeby go poskromić. Ufaj, córko, Bogu – powtarza ksiądz.

Najbardziej trafia do mnie teoria, że zostałam przeklęta i stąd się wzięły te wszystkie nieszczęścia. Przeklęta, tak, jestem przeklęta. Nie ma więc mojej winy w tym, że noszę to brzemię. Może to jakieś przeznaczenie, w tym sensie, że zostałam wybrana, żebym cierpiała.

Ksiądz Marek mówi, że Bóg widzi to cierpienie, że to dla niego dźwigam swój krzyż. Niosę przed jego ołtarz swój trud.

– Twoje cierpienie to błogosławieństwo. Taki los spotykał wszystkich świętych – tłumaczy mi.

Wyobrażam sobie, że w jakimś sensie Pan nasz wyróżnił mnie, wkładając na moją głowę żelbetonową aureolę. Udręka, którą mnie naznaczył, uszlachetnia nie tylko mnie. Poddawana katuszom, codziennie umieram za miliony. Jestem widzialnym świadectwem ofiary, które cuci dusze czyśćcowe, nawraca grzeszników i jest zadośćuczynieniem za grzechy innych. Iluż to świętych tak właśnie cierpiało, wynosząc nasz naród ponad inne narody w tym bezbożnym świecie. Kiedy czuję ten ból, chełpię się nim.

Niebieski Ojciec ma radość z mojego cierpienia. Kto wie, może wesoło pogwizduje pod nosem, obserwując, jak wiję się czasem z bólu. Ciekawe, czy gdy już wreszcie umrę, będę lekko się uśmiechać jak inne święte męczennice, pachnieć fiołkami i przychodzić we śnie z ozdrowieńczą mocą do paralityków i chorych na raka w ostatnim stadium. A może potną mnie na kawałeczki i cząstki mej doczesności rozejdą się po świecie w tysiącach relikwiarzy?

Nie mam nikogo, z kim mogłabym w spokoju o tym porozmawiać. Nie mam też dostępu do internetu, gazet i książek. Telefon zabrała mi jakiś czas temu babcia. Trzymają mnie pod kluczem. Mam się oczyszczać i czekać na cud.

Kiedy śpią, lubię stawać przy oknie i patrzeć na gwiazdy. Wystaję tak godzinami, sycąc się ich światłem. Jestem w kontakcie z zaświatami. Spogląda na mnie milion świetlistych konstelacji. Wierzę, że jestem z nimi spowinowacona. Już niebawem, wyniesiona ponad to piekielne miejsce, rozbłysnę obok nich, rozświetlając mrok.

Wuj zgromadził na temat opętań sporo literatury i artykułów, słucha płyt z kazaniami znanych egzorcystów.

Opętanie stało się treścią ich życia. Są przeczuleni na punkcie środków bezpieczeństwa. Nigdy nie jestem sama w domu. Reglamentują mój czas, ochraniając mnie przed światem, w którym jest tyle zła.

– Wyspowiadaj się – napomina mnie wujek, kiedy podjeżdżamy bliżej kościoła.

– Byłam tydzień temu – odpowiadam cierpliwie.

– Uważasz, że nie popełniłaś żadnego grzechu?

– Nawet nie miałam jak i kiedy. Przecież siedzę cały czas w domu – burczę.

– Mówi przez ciebie pycha – szepcze z pretensją. – Nie bądź butna. Ukorz się.

Prycham pod nosem. Nie wchodzę z nim w dyskusję. Poddaję się jednak za cenę tych lodów, których i tak pewnie mi nie kupi.

– A te wszystkie głupoty, które wypisywałaś na kartkach z zeszytu? – pyta.

A więc o to mu chodzi. Uśmiecham się smutno. Miałam wielkie oczekiwania, a wyszło jak zwykle.

Przeważnie jest mi już wszystko obojętne. Spędzam czas w tym betonowym pudełku, odcięta od wszystkiego. Chciałabym przespać resztę tego koszmaru. Ale ile można spać? W końcu oszaleję. Okno jest zabudowane zewnętrzną kratą. Nawet gdybym zdobyła sznur, nie ma nic, na czym mogłabym zawisnąć.

Nauczyciel, z którym realizuję program przedmiotów ścisłych, nieopatrznie zostawił ostatnio w moim pokoju długopis. Kiedy zbierał się do wyjścia, wsunęłam bezcenny przedmiot pod dywan. Na kilkudziesięciu kartkach wykrzyczałam swój rozpaczliwy apel: „Nazywam się Marta Szejner. Mój wuj Stefan Stypuła i jego matka Bronisława więżą mnie w pokoju. Całymi dniami jestem zamknięta i pilnowana przez tych groźnych ludzi. Mieszkamy przy ulicy Ogrodowej 12 mieszkania 16. Jeśli znalazłeś tę kartkę, zawiadom policję. Moje życie to horror”.

„Może jacyś dobrzy ludzie pochylą się nad moim losem” – pomyślałam naiwnie, wyrzucając przez okno zwitek kartek, które rozwiał po ulicy wiatr. Byłam przekonana, że moja sytuacja, którą lakonicznie opisałam, będzie musiała kogoś poruszyć. Czekałam więc, nasłuchując, na pomoc. Znam na pamięć kroki domowników i sąsiadów. Tym razem były stawiane jakby wolniej. Ciężkie buty robiły sporo hałasu i odbijały się echem na wszystkich piętrach kamienicy. Zrobiło mi się gorąco, kiedy przyłożyłam ucho do wygłuszonych grubą skórą drzwi i usłyszałam męskie głosy.

– Policja! – zabrzmiało głośno i wyraźnie.

„A więc nadeszła wolność” – pomyślałam z wiarą. Nie miałam dotychczas żadnej możliwości, żeby się poskarżyć, łudziłam się więc, że może wreszcie uda mi się zdjąć krzyż, który dźwigam. Jednak zanim przeszli do pokoju, w którym mieszkam, długo rozmawiali z babcią i wujkiem. Wuj mówił dość cicho, przeciągając głoski uczonym tonem, coś im tłumaczył. Wreszcie przekręcił klucz w zamku.

Było ich dwóch. Po belkach na pagonach poznałam, że są raczej niscy rangą, po twarzach – że młokosy. Obaj niezmąceni procesami myślowymi i uczuciami wyższymi.

– Proszę pokazać ręce.

Młody policjant patrzył na mnie z respektem, jakby się mnie bał.

– Ten człowiek mnie więzi, głodzi mnie. On i jego matka to fanatycy. Nie mogę wyjść z domu, nie chodzę do szkoły – wyrzuciłam z siebie jak pistolet maszynowy.

Może gdybym mówiła spokojniej, bardziej rzeczowo, na zimno, byłaby jakaś szansa, żeby tak od razu mnie nie zbyli. Nie podołałam, straciłam kontrolę nad emocjami, w zasadzie wykrzyczałam im wszystko, co myślę, przez łzy.

– Kochanie, pokaż panom ręce – powiedział z uśmiechem wuj.

Jak ja nienawidzę tego spokojnego i elokwentnego głosu.

– Proszę wykonać polecenie – docisnął policjant.

Pokazałam ręce. Blizny po sznytach, sznyt na sznycie. To im wystarczyło. Wuj pokazał jeszcze jakieś karty leczenia, recepty, wypisy ze szpitala. Wpisywali wszystko w notatnik, kiwali ze zrozumieniem głowami, słuchając jego mądrych gadek naszpikowanych medyczną nomenklaturą.

W końcu powiedzieli:

– Dziękujemy i przepraszamy za najście.

Stanęłam jak wryta.

– Jak to? Nawet mnie nie przesłuchacie?!

– Nie. Absolutnie nie ma takiej potrzeby. – Popatrzyli na mnie z pogardą i obrócili się na pięcie.

Teraz już wiem, że mogę liczyć tylko na siebie. Jestem przecież wariatką. Są na to papiery, na ciele noszę dowody prób samookaleczenia. Dla bezpieczeństwa mojego i innych trzeba mnie izolować. Zresztą: jaką ja mam wiarygodność?

Samochód zatrzymuje się wreszcie pod kościołem obok lśniącego volva proboszcza. Wuj ma przywilej, parkuje obok wejścia z zewnątrz do zakrystii. Babcia przebiera nogami. Stale się boi, żeby się nie spóźnić. Wszędzie więc jesteśmy piętnaście minut wcześniej.

Wuj jest tu powszechnie szanowany. Nie dość, że lekarz, to jeszcze służy do mszy i czyta lekcjonarz. Działa w neokatechumenacie. Ludzie kłaniają mu się w pas. Mój widok pewnie ich odstrasza. Mam swoją legendę. Jestem postrachem miejscowych dzieci. „Kurwa Szatana”. Ile razy słyszałam to za swoimi plecami od zgorszonych moim widokiem pobożnych kobiet.

Na dodatek ubierają mnie jak starą babę. Sukienka za kolana, z grubej wełny, na głowie moher i biała koszula pod kłujący sweter. Jak ja wyglądam? Niczym w za dużej uprzęży na wychudzonej szkapie. Mam nawet koszulę nocną z falbankami wyjętą żywcem z pierwszych melodramatów, które kręcono w dwudziestoleciu międzywojennym. Na szczęście w koszuli nikt mnie nie widzi, poza wujkiem i babcią. Te wszystkie ubrania są na mnie za duże. Babcia jednak nie chce słyszeć o zakupach, przecież jeszcze urosnę. Poza tym dla niej wszystko, co mówię, to głos Szatana. Według wujka babcia najlepiej zna się na modzie. Do dziś zdaje się na jej wybory. Wygląda, jakby wyszedł z jakiejś czarnej dziury, teleportowany z lat pięćdziesiątych ubiegłego wieku. Nosi spodnie w ostry jak nóż kant. Do tego pantofle, koszula i obowiązkowo marynarka. W domu dla odmiany zakłada zielony wojskowy dres.

Za kruchtą kierujemy się do konfesjonału. Idę pierwsza, garbata i ledwo żywa, potem wyprostowana jak struna babcia, na końcu jej syn. Najprzystojniejszy jej zdaniem mężczyzna w mieście.

Wuj z uśmiechem rozgląda się po wiernych i lekko wypycha mnie przed kolejkę do spowiedzi. Przystają i obserwują, ile będzie trwała i czy pouczenie spowiednika jest wystarczająco długie. Klękam przed starym księdzem. To emeryt, nie mieszka na plebanii. Wypowiadam formuły i zmyślam grzechy. Takie nie za ciężkie, ale bez przesady, bo zawsze mam coś za paznokciami. Zadaje mi pokutę: dziesięć zdrowasiek, po ich odmówieniu Bóg mi wszystko wybaczy.

Jak zwykle siadamy w pierwszej ławce od ołtarza. Choć w kościele jest ciasno, nikt tam nie siada. To miejsce służebnicy Szatana. Jest puste i zawsze czeka na mnie. Ludzie nie chcą przebywać zbyt blisko. Wolą obserwować mnie z dystansu. Ciągle nie mogę przywyknąć, że jestem w centrum zainteresowania tłumów. Unikam spojrzeń zgromadzonych. Czuję gorąco na plecach od wlepionych we mnie par oczu. Jestem pewna, że dzieciaki i rówieśnicy po prostu się ze mnie śmieją. Wuj i babcia robią wszystko, żebym była pośmiewiskiem. Poczynając od ubioru, kończąc na tych wszystkich niestworzonych historiach, które o mnie rozpowiadają. Pewnie im zależy, żebym nie miała z nikim kontaktu. Jestem miejscowym dziwadłem. Ludzie trzymają mnie na dystans.

Wuj zostawia mnie samą. Przyklęka przed ołtarzem i zmierza do zakrystii. Babcia siada na skraju z drugiej strony, jakbyśmy się miały na tej ławce huśtać. Zapewne wzbudza podziw. Mieszka przecież pod jednym dachem z demonem, którego ujarzmia.

Msza jak zwykle jest katorgą. Spowiednik, kiedy spowiedź traktowałam jeszcze poważnie, tłumaczył mi, że powinnam bardziej się wczuwać, otwierać i nasłuchiwać, aż zstąpi na mnie Boży Duch. Wczuwam się więc i nasłuchuję. Duch jednak nie zstępuje, a ja nie czuję nic szczególnego. Najgorsze są śpiewy i modlitwy. Dręczące, ostre dźwięki zlewają mi się w uszach, dobijając się do mózgu jak młot pneumatyczny. Już kilka razy uciekłam z kościoła. Wprowadzali mnie siłą z powrotem. Wreszcie nauczyłam się, że trzeba to przeczekać.

Ksiądz Marek głosi kazanie. Ludzie go kochają, potrafi tak pięknie mówić. Zanim to wszystko się wydarzyło, sama roniłam łzy, słuchając jego homilii. Potrafi przełożyć ewangelię na prosty język.

– Każdy chce kochać i być kochanym. Od tego się zaczynają i na tym się kończą wysiłki, które ludzkość podejmuje w doczesnym życiu. Nic więcej, marzymy o tym wszyscy – mówi i robi znaczącą pauzę. – Warto na koniec postawić sobie więc pytanie, dlaczego nie potrafimy się o siebie zatroszczyć, życzyć sobie nawzajem czegoś dobrego, przytulić mocno bliźniego w swoich myślach. Zostańmy z tym pytaniem przez chwilę sami ze sobą.

Ma gadane. Proboszcz z miejsca przydzielił mu wiele zadań. Prowadzi oazę, zajmuje się ministrantami, organizuje wyjazdy na pielgrzymki i do świętych miejsc. Kiedyś myślałam nawet, że jest przystojny. Jego wygląd jest dopracowany. Idealnie zaczesany przedziałek, perłowe zęby. Dba o szczegóły. Każdy kosmyk włosów na jego czole ma swoje miejsce.

Tacę zbiera wuj. Podchodzi najpierw do mnie i gdy wrzucam dziesięciozłotowy banknot, który mi wcześniej wręczył, gładzi mnie po włosach tak jak inne dzieci. Tyle że ja nie jestem już dzieckiem. Wzdrygam się, kiedy przesuwa w moim kierunku koszyk na pieniądze. Nienawidzę, kiedy czochra z uśmiechem moją czuprynę. Tak naprawdę jednak wujek świdruje wzrokiem, ile ludzie wrzucają na ofiarę. Proboszcz wiedział, co robi, dając mu tę fuchę.

Babcia jest taka dumna, kiedy jej pierworodny biega w komży, zbierając ofiary. Nie dość, że to najprzystojniejszy mężczyzna w mieście, uczony lekarz, to jeszcze na dodatek stoi w kościele tak blisko Boga. Jest najszczęśliwszą z matek. Z czułością w oczach hołubi go, sycąc się widokiem syna jak dziecko ukochaną zabawką.

Robi mi się mdło i niedobrze. Czuję miks potu i perfum oraz powietrza zamkniętego w szafach pełnych ubrań. Śmierdzą zepsute zęby i wyziewy wczorajszych libacji alkoholowych.

W końcu przychodzi kulminacyjny moment. Ludzie przystępują do komunii. Jestem jedną z pierwszych w kolejce. Kiedyś, gdy zbliżałam się, by przyjąć ciało Chrystusa, upadłam przed księdzem i zaczęłam wrzeszczeć. Tak właśnie demon zamanifestował się po raz pierwszy. Wszyscy mają nadzieję zobaczyć to jeszcze raz. A tu nic. Wracam i klękam, zasłaniam twarz dłońmi. Nie to, żebym była taka rozmodlona. Ja się po prostu chowam.

KIEDYŚ

Za kilka dni miały się zacząć wakacje. Miałyśmy już wolne od szkoły i jak nigdy dotąd było mi z tym źle. Nie wyobrażałam sobie, że rozstaniemy się na tak długo i że będziemy tak daleko. Kochałam ją zbyt mocno, od dłuższego czasu hodowałam w myślach lęk przed stratą i samotnością. Nawet nie przypuszczałam, że tego lata życie się zmieni, że stracę niemal wszystko, a to, co wydawało się pewniejsze od jutra, okaże się takie kruche. Jednak w tamtych dniach miłość zasnuła mi oczy niewyczerpaną siłą, której nie znałam wcześniej. Bujałam w obłokach – wolna jak ptak, a zarazem płochliwa i zapętlona w obawy. Nic się nie liczyło, czułam, że trzymam w rękach szczęście. Wydawało się takie delikatne i ulotne.

Noce, jak całe tamto lato, były gorące. Za dnia nie dawało się oddychać i dopiero wieczorem szłyśmy popływać, a potem pobyć ze sobą. Była w tym naprawdę dobra. Znikała w mroku, przepływała jezioro w tę i z powrotem, podczas gdy ja bezpiecznie taplałam się wokół pomostu, nieporadnie rozpędzając toń ciepłej wody. Martwiłam się, kiedy zbyt długo nie wracała. Stroiła sobie ze mnie żarty ukryta gdzieś obok. Wreszcie, gdy już zdarłam gardło, wynurzała się, udając niewinną nimfę.

– A jednak mnie kochasz. Martwisz się.

Miała chyba niezły ubaw z mojej przestraszonej miny.

– Pojebana jesteś. Nie rób tego więcej! – wrzeszczałam na nią.

– To tylko żarty.

Łatwo było mnie udobruchać. Wystarczyło, że mnie objęła, i jak ręką odjął, nie miałam jej już za złe, że bawi się ze mną tak okrutnie.

– Zróbmy jakiś znak. Coś naszego – pomyślałam głośno, nic więcej nie dookreślając.

– Mówisz: znak – powtórzyła, okręcając włosy ręcznikiem w turban, i zaraz się ożywiła. – Może tatuaże. Taki sam tatuaż każda z nas. Zajebisty pomysł.

– A co jest niby takiego zajebistego w okaleczaniu się? – spytałam zawiedziona, mocno do niej przywierając.

Uwielbiałam ją też za to, że była czasem taka dziecinna, a jednocześnie na swój sposób szczera.

– No wiesz, to będzie takie nasze. Już do końca życia – ekscytowała się.

– Tatuaż może sobie zrobić każdy frajer. Myślałam o czymś naszym. Czego nie widać na zewnątrz. Rozumiesz?

– Coś, czego nie widać na zewnątrz? – Skrzywiła się i głośno się zastanawiała, o co mi chodzi.

– Pomyślałam o tym, że jak już odjedziesz, będę przychodzić w to miejsce i patrzeć na księżyc. Wiesz, księżyc wszędzie możesz zobaczyć. Więc może też znajdziesz takie miejsce, żeby popatrzeć do góry i czasem o mnie pomyśleć. O to mi chodziło.

– A to żeś wymyśliła. – Zachichotała jak dzieciak. A potem, spoglądając mi w oczy, dodała już szeptem: – Kocham cię.

Zrobiło mi się smutno. Nie tylko dlatego, że czasem się różnimy.

– To tylko wakacje – powiedziała i chcąc mnie pocieszyć, przytuliła się mocniej.

– Wiem. Pojedziesz sobie i będziesz się dobrze bawić. Będę po prostu tęsknić. Najgorzej będzie wieczorami. Boję się, że sobie nie poradzę. Dlatego wymyśliłam ten księżyc. – Siliłam się na uśmiech, choć tak naprawdę zebrało mi się na łzy.

– Obiecuję więc, że będę cię w nim wypatrywać – zapewniła, choć wydawało mi się, że w jej głosie usłyszałam sarkazm, a może po prostu byłam przewrażliwiona. – Kochasz mnie?

– Co za pytanie.

– Więc o nic się nie bój.

Łzy jak zwykle przyniosły mi ulgę. Poczułam się, jakbym wraz z nimi wylała mieszaninę bólu i wątpliwości.

Moja pierwsza miłość. Pierwsza, która zaakceptowała mnie taką, jaka jestem, i którą pokochałam ze wszystkimi jej skazami.

Miałam skończone szesnaście lat, kiedy wyznałam jej to, czego nie powiedziałam żadnej innej dziewczynie. Byłam z nią szczera do końca. Od dziecka interesowały mnie kobiety. Wodziłam za niektórymi oczami, zawstydzona ich zdziwionym wzrokiem. Choć nie miałam takich doświadczeń, czułam, że jestem inna. W relacjach z chłopakami mogłam być co najwyżej dobrym kumplem. Nie wyobrażałam sobie jednak, żebym mogła do któregoś czule się przytulić. Nie budzili we mnie żadnych pragnień i tęsknot. Wyjątkiem był oczywiście mój ojciec, ale to trochę inna relacja i inna miłość.

Godziny i kilometry schodziły nam na włóczęgach po okolicy. Nie czułam zmęczenia i nigdy nie byłam nimi znużona. Poza sobą nie potrzebowałyśmy nic więcej, żadnych okoliczności towarzyszących. Byłam chyba dobrym słuchaczem, bo Inka ciągle miała mi coś do powiedzenia. Od razu pomyślałam, że pasujemy do siebie. Zresztą lubiłam jej słuchać, dawałam się zaprosić dalej i dalej do środka jej myśli. To ważne. Mama tłumaczyła mi, że kiedy ludzie są gadatliwi, czasem próbują się zdominować i konkurują. Kiedy natomiast milczą, mogą czuć się nawzajem zlekceważeni.

Któregoś dnia spacerowałyśmy daleko za miastem, skrajem lasu. Zaczęło padać, a potem zaatakował nas wściekły rój komarów. Chwytając się za ręce, pobiegłyśmy przed siebie i trafiłyśmy na bagna otoczone skarpą. Koszmarne miejsce, istny Mordor. Padało coraz mocniej, aż wreszcie zaczęło grzmieć. Nigdy wcześniej tam nie byłam. Jeśli jakimś cudem kiedykolwiek zapuściłabym się tu sama, z pewnością już dawno zadzwoniłabym po mamę, żeby przyjechała i natychmiast mnie stąd zabrała. Inka lubiła jednak wyzwania. Mocno szarpnęła mnie za rękę i pobiegłyśmy przed siebie.

– Wariatka! – zdążyłam za nią krzyknąć.

Kiedy wdrapałyśmy się na wzniesienie porośnięte gęstym zagajnikiem, schroniłyśmy się na krawędzi urwiska pod rozłożystymi konarami samotnego klonu. Musiałam odpocząć. Nie byłam tak wysportowana jak ona. To był początek. Tu się wszystko zaczęło.

– Zobacz tylko – powiedziała, podążając wzrokiem na skraj urwiska.

Kilkanaście metrów niżej wygonione przez wiatr kłęby chmur uciekały odbite w niespokojnej toni jeziora. Padał ciepły deszcz, a pioruny łajały horyzont. Tego się nie da zapomnieć. Na dodatek po chwili na niebie rozbłysła tęcza. To był festiwal cudów natury.

Podałyśmy sobie ręce. Nic nie mówiłyśmy.

Ciągle zamykam oczy, zanurzając się w tych wspomnieniach. Ktoś, kto kocha, nie umrze nigdy.

Kiedy trzymałam jej dłoń, chciałam, by ta chwila nigdy się nie skończyła, a jednocześnie cieszyłam się, że mogę jej doświadczać w każdej sekundzie. Czułam, że to coś więcej niż przyjaźń. A może właśnie przyjaźń, ale taka, jakiej nie znałam.

W pewnym momencie szarpnęła mocniej moją dłoń. Przystanęłyśmy blisko siebie, twarzą w twarz. Nie umiałam się całować, ale wyobrażałam sobie, że powinno się to robić delikatnie, przynajmniej na początku. Najpierw musnęłam jej wargi, tak na przywitanie, a potem ona przejęła inicjatywę. Pamiętam, że po wszystkim wieczorem mocno bolał mnie brzuch. Kiedy dotykała mojej twarzy i szyi, tańczyły na nich miliony przyjemnych dreszczy. Poddałam się jej cała.

Poznałyśmy się w pierwszej klasie technikum. Wiodła prym w grupie. Była trochę chłopczycą. Nosiła martensy i skórzane czarne kurtki nabite ćwiekami. Szczerze powiedziawszy, na początku wydawała mi się zbyt hałaśliwa i za bardzo pewna siebie. Szkoła była liberalna, więc nikt nie zwracał uwagi na irokeza Inki i kolczyk w jej nosie.

Lubiła się popisywać i robić wokół siebie zamęt. Była niezłą flirciarą. Wkręcała nauczycieli w niedwuznaczne dialogi, po których płonęli od wypieków na twarzy albo pąsowieli pełni gniewu. Może właśnie dlatego jedni od niej wymagali mniej, a inni zapamiętale ją temperowali. Cała Inka. Można ją kochać albo nienawidzić. Jako jedyna dziewczyna w klasie popalała papierosy. Otoczona wianuszkiem chłopaków, na przerwie śmiała się najgłośniej, zawstydzając ich wulgarnymi dowcipami, w których, w odróżnieniu od jej słuchaczy, nie widziałam nic śmiesznego. Potem przestała palić albo po prostu nie paliła przy mnie. Zauważyła chyba, że dym mnie odrzuca.

Jak wiele dziewczyn i chłopaków z klasy nie była stąd. Lubiatów to taka duża wioska albo malutkie miasto. Miało w sobie coś i z tego, i z tego. Kilkadziesiąt domów na krzyż, kilka bloków, kino, kościół i szkoła – to wszystko. Technikum hodowli koni, w którym się uczyłyśmy, ściągało koniarzy z całego kraju. To było wesołe towarzystwo. Łączyła nas wspólna pasja. Ja, na szczęście, miałam tu wszystko na miejscu: siostrę, mamę i ojca, dom. Inka miała tylko babcię. Współczułam jej. Zupełnie niepotrzebnie. Jak się później okazało, bliscy nie byli jej do niczego potrzebni.

Od dziecka lubiłam obserwować ludzi. Często okazywało się, że są zupełnie inni, niż można było sądzić według pozorów, które stwarzali. Przekonywałam się, że tak naprawdę nie są tacy jak role, które grają. Inka przy ludziach zakładała maskę, kryła swoją bezbronność. Często się zawieszała i przepadała gdzieś daleko, zagubiona w myślach. Nie potrzebowała wtedy publiczności. Schodziła ze sceny. Rozgryzłam ją dość szybko. To mnie w niej pociągało – ta rana, która czasem dawała o sobie znać, kiedy Inka zamykała się na wszystko i nikła.

Miała pociągłą twarz, duże oczy i trochę wydatny nos. Nie nadawała się na modelkę. Brakowało jej gracji i delikatności. Pomimo to jej uroda od razu wydała mi się dość oryginalna. Wyższa od nas wszystkich i bardziej rozwinięta. Jej dojrzałe piersi były obiektem kpin i marzeń. Złośliwi szeptali, że powiększyła sobie biust.

Spędzałyśmy coraz więcej czasu razem. Słuchałyśmy tej samej muzyki, wymieniałyśmy się książkami. Chciałyśmy zmienić świat, szukałyśmy samych siebie. Myślę, że to Ince zależało bardziej niż mnie, byśmy poznały się bliżej. Może intrygowało ją to, że kompletnie ignorowałam jej popisy, kiedy próbowała zaistnieć i zagadać wszystko wokół. Zauważyłam, że będąc ze mną sam na sam, nie potrzebowała tego. Kurtyna opadała i przedstawienie się kończyło. Pewnie wyczuła, że nie dam się zwieść tej grze. Na przerwach nie starczało czasu, żeby się nagadać. Łapałam się na tym, że myślę o niej coraz częściej, zastanawiam się, co robi i czy jest ktoś inny w jej życiu. Bałam się tego, ale te myśli były coraz bardziej natrętne.

Każda bliższa relacja to historia przełomów, kolejnych stopni wtajemniczenia, do których wiedzie przypadek. Tak było również z nami. W stajni technikum był taki uparty ogier, nazywał się Gilbert. Zanim przyzwyczaił się do jeźdźca, lubił mu napsuć sporo krwi, sprawdzić go w bojach. Może trochę ją przypominał, bo trzeba było go ujarzmić, żeby do siebie przekonać.

Inka lubiła wyzwania. Jak zwykle pewna siebie dosiadła ogiera i puściła się galopem. Gilbert nagle stanął dęba i Inka upadła. Niby nic się nie stało, ale dyrektor wysłał mnie z nią do Nowego Sącza na USG. Miałyśmy jechać wcześnie rano i mama się zgodziła, żebym przenocowała u koleżanki. To było, zanim pierwszy raz mnie pocałowała. Ten wieczór spędziłyśmy same. Okazało się, że jej babcia, chociaż była właścicielką kawalerki, w ogóle w niej nie mieszkała.

– Chodzi o to, żeby się nie czepiali, że mieszkam tu sama i takie tam – wyjaśniła, miętoląc niechlujnie w wargach cienkiego brązowego papierosa.

W mieszkaniu panował porządek. Z czasem się okazało, że sprzątała codziennie przez dwie godziny. Kompulsywne zajęcie, któremu podporządkowała się bez reszty. Zresztą całe jej życie było nieustannym robieniem porządków i bałaganieniem. Albo raczej psuciem i naprawianiem. Nie potrafiła odpocząć. Zastanawiałam się czasem, co jej to daje. Widziałam, jaka była tym zmęczona. Uciekała w rozmaite zajęcia, nie chcąc zostać ze swoimi myślami. Pełna sprzeczności, ciężko było za nią nadążyć.

Tego wieczora piłyśmy różowe Carlo Rossi. Pierwszy raz w życiu piłam wino. Zasmakowało mi. Rok wcześniej tata nalał mi w sylwestra odrobinę szampana, ale jakoś mi nie podszedł. Teraz było inaczej. Po drugim kieliszku wino uderzyło nam nieco do głowy. Inka powysyłała masę esemesów chłopakom ze szkoły, w których wkręcała ich w jakieś niedwuznaczne dialogi, po czym przesyłała całą tę konwersację ich dziewczynom.

– Zrobiłaś to? – Za każdym razem, kiedy wybierała opcję „wyślij wiadomość”, nie wierzyłam, zanosząc się śmiechem. Sama nie wiem, czemu bawiło mnie to, że miesza się w relacje innych. – Przecież oni się nawzajem pozabijają.

– I o to chodzi. – Parsknęła śmiechem.

Opowiedziała mi trochę o sobie. O rodzicach, z którymi od kilku lat nie utrzymywała kontaktu. O ojcu, który zostawił matkę, kiedy Inka miała dziesięć lat, i o alkoholu, który zawsze był w domu.

Choć mówiła o tym z pogardą, oblizywała językiem wargi po Carlo Rossi.

– Czasem nie mieliśmy chleba. Matka mówiła, że zapomniała kupić. To było przykre, bo o sobie pamiętała zawsze. Jeśli kupiła za mało wódki, potrafiła w nocy iść kilka kilometrów na stację benzynową. Wyobrażasz to sobie? Kiedyś ją obwiniałam, ojciec mi jednak wytłumaczył, że to silniejsze od niej.

– Mieszkają razem?

– Można tak powiedzieć. Mają osobne pokoje, które zamykają na klucz.

– Rzadko jeździsz do domu.

– A po co mam do nich jeździć? – Przybrała gniewny ton. – Oni już od dawna żyją swoim życiem. Dzięki temu szybciej dorosłam. Myślę, że jestem dla nich takim wyrzutem sumienia, na który patrzą z odrazą. Dopóki będę się uczyć, pewnie będą mnie utrzymywać. Zresztą co miesiąc się kłócą, kto i ile ma na mnie płacić.

Mój dom wyglądał inaczej. Choć miałam sporo przemyśleń o naszej rodzinie, o życiu i ludziach, nie dzieliłam się nimi. Trzymałam to w sobie. Zresztą, w moim domu sytuacje, o których opowiadała Inka, były nie do pomyślenia. Jej odsłanianie ran z przeszłości przychodziło łatwo. Polubiłam ją za to. Zawsze chciałam mieć kogoś, z kim mogłabym być szczera, nie wstydzić się, że cierpię, że czasem czuję się nienormalna, inna.

– A babcia? – spytałam, żeby zmienić temat.

Spojrzała na mnie zdziwiona.

– Mówiłaś, że mieszkanie należy do babci. Bywa tu?

– Między nami mówiąc, od dłuższego czasu już nie. Mieszka w Stanach. Ma jakiegoś bogatego faceta. Póki ją utrzymuje, mogę tu mieszkać. Babcia jest w porządku, nie wtrąca się, czasem wyśle mi parę dolarów. Mamy dobry kontakt, chyba trochę się w nią wdałam. Chcesz zobaczyć, na czym zarabiam?

Kiwnęłam głową.

– Poczekaj chwilkę. – Spojrzała na zegarek – Mam niewiele czasu, muszę się przebrać. To nie potrwa długo, skoczę tylko do łazienki.

Było parę minut przed północą. Zastanawiałam się, co będziemy teraz robić. Nie uśmiechała mi się włóczęga po nocy. Rodzice tak mnie wychowali, że czułabym się niezręcznie o tej porze na ulicy. Poza tym chyba się upiłam.

Miałyśmy jednak zostać w domu. Po kilku minutach Inka wyszła z łazienki w szlafroku. Zaprowadziła mnie do kuchni i posadziła za stołem. Sama stanęła naprzeciwko, za kuchenną wyspą, w której zamontowano płytę indukcyjną. Pokazała mi palcem, że mam być cicho, po czym odpaliła laptopa i połączyła się z kimś przez Skype’a.

– Witaj, księżniczko. – Głos odbiorcy, z którym nawiązała połączenie, należał niewątpliwie do dojrzałego faceta.

– Co na dziś zaplanowałeś, mój faraonie? – spytała uwodzicielsko. – Chcę ci służyć.

Oniemiałam, gdy, dozując napięcie, powoli zdejmowała szlafrok. Była naga, pomijając skąpe majtki i wyzywające czarne pończochy utkane w dużą kratkę.

– Uwielbiam, gdy tak do mnie mówisz – jęknął z euforią. Zaraz potem, gdy już zdjęła szlafrok, dodał niemal błagalnie: – Czy mogę cię, księżniczko, prosić, żebyś podniosła trochę monitor? Ledwo co widzę majteczki.

– Oczywiście, faraonie. – Poprawiła ekran, by mężczyzna mógł ją widzieć w pełnej krasie.

– Wspaniale. Jesteś cudowna. – Podziwiał ją, a ja z nim.

– Na co miałbyś ochotę?

– Może zrobisz mi naleśniczka? Wilgotnego, niezbyt wysmażonego – ślinił się.

– Wedle życzenia. Czy mógłbyś wpłacić mi trzysta złotych? – zapytała rozerotyzowanym głosem, sięgając po patelnię z szafki pod wyspą.

– Oczywiście. Podaj mi numer konta. Ciągle zapominam, powinienem nauczyć się go na pamięć. – Nie robił żadnego problemu z tego, że musi kupować jej uprzejmość.

Po kilkudziesięciu sekundach zabrzmiał sygnał nadejścia wiadomości: przelew został zrobiony. Inka odczytała esemesa, na jej twarzy pojawił się uśmiech.

– Faraonie, wpłaciłeś mi pięćset złotych. Czy to pomyłka? Czy może chcesz dzisiaj iść na całość? – droczyła się z nim, wyraźnie zadowolona.

– Czy byłabyś tak dobra, księżniczko, i zdjęła w finale majteczki? – spytał nieśmiało.

– Oczywiście. Jestem przecież twoją niewolnicą – zgodziła się, po czym wylała na rozgrzany na patelni tłuszcz gęstą mieszaninę jajek, mleka i mąki.

Artur Nowak, Kroniki opętanej

Warszawa 2018

Copyright © by Artur Nowak, 2018

Copyright © for this edition by Wydawnictwo Krytyki Politycznej, 2018

Wydanie I

ISBN 978-83-65853-70-7

Redakcja: Marta Konarzewska, Magdalena Jankowska

Korekta: Magdalena Jankowska

Projekt okładki: Sara Czyż

Układ typograficzny i łamanie: Katarzyna Błahuta

Redaktor prowadzący: Jaś Kapela

Wydawnictwo Krytyki Politycznej

ul. Jasna 10, lok. 3

00-013 Warszawa

redakcja@krytykapolityczna.pl

www.krytykapolityczna.pl

Skład wersji elektronicznej:

konwersja.virtualo.pl