Tytuł: Antipolis

© Copyright: Tomasz Fijałkowski 2016–2022

© Copyright: Wydawnictwo Odmienne Stany Fantastyki „OdeSFa” – Fundacja KIS 2023

Seria wydawnicza: Szamani Fantastyki (od 2021 roku)

Pozycja w serii: 05

Redaktor serii: Jacek „Franco” Horęzga

Koncepcja i nazwa serii: Jacek „Franco” Horęzga

Credo serii: Jacek „Franco” Horęzga, Jakub Turkiewicz, Piotr Marczak

Redakcja i korekta: Adam Boberski

Skład, łamanie i przygotowanie do druku: Dominika Świątkowska

Wersja elektroniczna: Agata Jackiewicz, Paweł Jackiewicz

Ilustracja na okładce: Tomasz Maroński

Opracowanie graficzne: Anna Szwajgier, Joanna Fijałkowska, Dominika Świątkowska

Logo serii: Tomasz Maroński

Logo Fundacji KIS: Anna Szwajgier

Sekretarz redakcji: Dorota Reszke

Młodszy redaktor – operator sieci: Karol Król

Koncepcja, nazwa i logo wydawnictwa: Jacek „Franco” Horęzga

Redaktor naczelny wydawnictwa: Jacek „Franco” Horęzga

Żadna część tej książki nie może być powielana i kopiowana w jakikolwiek sposób i w jakiejkolwiek formie bez wiedzy i zgody Wydawnictwa OdeSFa, nie licząc krótkich cytatów oraz miniaturki okładki, użytych na potrzeby recenzji i opracowań popularno-naukowych i naukowych.

Wydawnictwo Odmienne Stany Fantastyki „OdeSFa” e-ISBN 43341

Fundacja Kultura-Integracja-Społeczeństwo (Rok powołania – 2012)

KRS 0000438565

redakcja@odesfa.pl | www.odesfa.pl

Wydanie II (zmienione i poprawione)

Brzeg 2023

ISBN 978-83-67504-06-5 (oprawa miękka)

ISBN 978-83-67504-07-2 (oprawa twarda)

ISBN 978-83-67504-08-9 (e-book)

Okładka

Strona tytułowa

Strona redakcyjna

Spis treści

Słowo od Wydawcy

ANTIPOLIS

Tomasz

Śnieg

Róża

NASZE KSIĄŻKI, NASI AUTORZY I MY

Emma Popik

Fragment opowiadania „Depozyt”

Fragment opowiadania „Most”

Fragment opowiadania „Palimpset”

Wojciech Jerzy Bogaczyk, Adam Pietrasiewicz

Opis i fragment „Powrotów”

Tomasz Fijałkowski

Fragment „Sierpów Kronosa”

Stanisław Karolewski

Ciemność (fragment powieści)

W latach 2021-2023

Rakietowe Orły

Księgarzu - Księgarku - Księgarnio

Firmowy e-sklep Wydawnictwa "OdeSFa"

Nasze książki

Dodatek

Okładka tył

Słowo od Wydawcy
Jacek „Franco” Horęzga

Bogowie i boginie greckie nie zamieszkują już Olimpu, nadal jednak żyją i trwają pod różnymi imionami w naszej kolektywnej nieświadomości – twierdzi J.S. Bolen¹ w książce „Tao psychologii”.

Można ów cytat interpretować na przykład przez pryzmat odwołań do różnych religii i mitologii, czynionych przez autorów świadomie lub nie, w twórczości sygnowanej znakiem science-fiction². Czego próbkę dał nam już na przykład Jacek Inglot, autor posłowia do niniejszej książki, we wcześniejszym w serii „Szamani Fantastyki”³ – „Inquisitorze. Zemście Tezcatlipoki”. Na łamach którego starodawne, mityczne i krwawe bóstwo azteckie objawia się w realiach Wrocławia końca XX wieku. Wykorzystując w swojej epifanii technologie sieci komputerowych, wkraczających coraz śmielej w codzienne życie cywilizowanej technokracją części ludzkości.

„Inquisitor. Zemsta Tezcatlipoki” wpisuje się zdecydowanie w przestrzeń fantastyki tzw. bliskiego zasięgu. Dzieje się w czasie i miejscu dobrze znanym autorowi – w jego rodzinnym mieście.

Fantastyka tam nie jawi się w postaci podróży kosmicznych i spotkań z „kosmicznymi braćmi”. Inglot polemizuje z rzeczywistością, prowadząc swoje śledztwo równolegle z traktatem moralnym o miejscu i roli Zła we współczesnym świecie. A i zapewne uwalniając na łamach swojej, ciągle ewoluującej, powieści, drzemiące w głębi duszy niepokoje i rozterki.

Jest też „Inquisitor” niemal oczywistym (chociaż nie dla wszystkich) traktatem o sile Miłości. I to nie tylko tej rozumianej w kontekście relacji damsko-męskich. Odsyłam jednak Czytelników do samej powieści.

Tytułem „Antipolis” rozpoczynamy prezentację fantastyki mieszczącej się w przestrzeni tzw. historii alternatywnych. Kontynuując niejako tutaj dzieło Macieja Parowskiego, który doprowadził do narodzin serii „Zwrotnice Czasu”, powstałej w ramach Narodowego Centrum Kultury. W tej serii ukazało się ostatecznie 16 tomów, zanim została ona zamknięta.

Większość z nich zresztą nie jest już dostępna na rynku – nakłady były niskie i po prostu się wyprzedały. Co zresztą próbujemy w jakiś sposób naprawić i pod numerem 6, bezpośrednio po „Antipolis”, w serii „Szamani Fantastyki” ukaże się⁴ wznowienie wydanej przez NCK w 2013 roku książki „Powroty” Adama Pietrasiewicza i Wojciecha Bogaczyka.

Filozofia ponoć jest sztuką stawiania pytań i niektórzy autorzy fantastyki naukowej pytają. „Co by było, gdyby…” historia w pewnych jej momentach potoczyła się nieco inaczej, niż w sposób, jaki znamy chociażby z lekcji czy też z książek i filmów?

Tomasz Fijałkowski, na co dzień nauczyciel literatury w liceum ogólnokształcącym, w swoim „Antipolis” sięgnął samego sedna historii. Jądra najważniejszego chyba dla nas – mitu założycielskiego. Momentu kardynalnego dla rozwoju władającej teraz światem – cywilizacji.

Ta dziwna historia, pozostawiająca wiele niedopowiedzeń i domagająca się (chociażby przez Inglota w posłowiu) – rozwinięcia⁵ – być może nie jest zbyt łatwa i często zaskoczy czytelnika. Fijałkowski bawi się narracją, która wymyka się przyzwyczajonemu do raczej linearnej formy opowiadania – odbiorcy. Kim lub czym jest bohater „Antipolis”? Gdzie się pojawia? Jak rozumieć…?

I ostatecznie – „gdzie jest granica pomiędzy mitycznym a historycznym spojrzeniem na świat”?

Z tym ostatnim pytaniem próbujemy się zmierzyć także w tekstach zebranych w dodatku do książki Fijałkowskiego. Łącznikiem zaś z dodatkiem jest głęboki, jak zwykle szczery tekst Inglota, będący posłowiem do książki.

W ten sposób, na łamach piątego tomu serii „Szamani Fantastyki”, spotyka się… czterech nauczycieli. Z których dwóch nie pracuje już w zawodzie. Piątym nauczycielem może tutaj być sama historia, z którą boje toczą zarówno nasi autorzy, jak i my sami na łamach niniejszego woluminu.

Zapraszamy zatem do kolejnej przygody z fantastyką, którą tym razem jest „fantastyka historii alternatywnych”.

W imieniu zespołu Odmiennych Stanów Fantastyki „OdeSFa” – wydawnictwa z „Duszą”

Jacek „Franco” Horęzga

Redaktor naczelny wydawnictwa

Redaktor serii „Szamani Fantastyki”

←1 - Jean Shinoda-Bolen (ur. 1936 w Los Angeles) – psychiatra, analityk jungowski i autorka kilku książek na temat archetypowej psychologii kobiet i mężczyzn w rozwoju duchowości. Bolen była także współzałożycielem (wraz z byłym mężem Jamesem Bolenem) magazynu „Psychic” w 1969 r. (przemianowanego na „New Realities” w 1977 r.) poświęconego parapsychologii i tematom umysł-ciało-duch.

←2 - Tak, wiem, że…

←3 - Numer 4 w serii.

←4 - W wyniku przedłużających się prac redakcyjnych nad „Antipolis”, „Powroty” wydaliśmy nieco prędzej – są dostępne w sprzedaży od końca grudnia 2022 roku.

←5 - Które tu i teraz, razem z Autorem, obiecujemy w postaci planowanych w drugiej dziesiątce serii „Szamani Fantastyki” – „Sierpów Kronosa”.

Antipolis

Tomasz

Lipiec, 1936 rok

Wyrwał go ze snu nagły wstrząs, być może pociąg właśnie zmieniał tor. Przez dłuższą chwilę zastanawiał się, ile czasu spał i czy na pewno nie minął stacji docelowej. Jednak widząc siedzącego obok starszego mężczyznę, który miał również wysiąść w Antipolis, Tomasz uspokoił się. Wyciągnął z kieszonki zegarek i dotarło do niego, że podróż potrwa najwyżej pół godziny. Było za wcześnie, by zająć się bagażami, a za późno, by na powrót zapaść w sen. Postanowił przycisnąć czoło do szyby i obserwować przesuwające się spokojne łąki i majaczące gdzieś w oddali wioski – przedpola Antipolis.

Sen był irytującym doświadczeniem. Zepsuł mu humor na kilka dobrych minut. Dlaczego śnił, że Antipolis było miejscem udręki, skoro spędził tam najpiękniejsze lata młodości i żyją tam jego przyjaciele z okresu studiów? Dlaczego we śnie miał w rękach dyplom lekarza medycyny, skoro do niedawna wykładał filozofię, a w czasie wojny jego zadaniem było raczej zabijać niż leczyć? Dlaczego marzył o wyjeździe do Warszawy, skoro nienawidził tego miasta, a przechadzka po jego zniszczonych niemieckimi bombami ulicach skończyła się potężną melancholią? A co najgorsze – jego kuzynka, Róża, która miała czekać na niego na dworcu, i spodziewał się zastać ją tam jak najbardziej żywą, w tym śnie była martwa.

Nieświadomie dotknął nogi poniżej kolana, przestrzelonej osiemnaście lat temu, gdy czołgał się w okopach obleganego Drezna, gdzie dogorywała załoga twierdzy obsadzonej Austriakami. Gdyby tę kulę wystrzelono kilka miesięcy później, najprawdopodobniej byłby to strzał na wiwat, znak radości, która miała zalać całą Europę na wieść o podpisaniu traktatów pokojowych.

Doczekał końca wojny w szpitalu polowym, z paprzącą się raną, mając nadzieję, że nie podzieli losu kolegów, którzy krzyczeli, czując fantomowe bóle w amputowanych kończynach. Ponad głowami żołnierzy dzielono Europę. Przywódcy zwycięskich państw zszywali z poszarpanych krajów nowy, mający nigdy się nie rozpaść, kontynent. Znów próbowano zapalić latarnie, by rozproszyć zalegające cztery lata ciemności.

Tak. Wojna, podobnie jak odłamek w nodze, wciąż tkwiła w każdym weteranie. Niby spalony dom pośrodku kurortu – nie pozwalała o sobie zapomnieć. Przecież Polska wygrała. Umocniła granice Korony, nie wykrwawiła się jak Niemcy czy Austriacy, zawiązała korzystne traktaty z Królestwem Brytanii. I to podobno było najważniejsze...

Pociąg zwolnił i zaczął wjeżdżać na główny dworzec Antipolis. To miasto chyba najbardziej skorzystało na powojennej erupcji gospodarki. Metropolia, znajdując się jakimś cudem zawsze poza głównym teatrem działań wojennych, skupiła wszystkie żywotne siły państwa. Zniszczonej przez półtonowe bomby Warszawie odebrano honor reprezentowania Korony, wyrwano jej ambasady i przeniesiono tutaj, do Antipolis – miasta mającego być wizytówką zwycięstwa. Zbudowano nowe mosty i przedłużono linie tramwajowe. Fabryki otoczyły dymiącym szańcem miasto, dzielnice mieszkaniowe zaludniono tysiącami robotników.

Tomasz sięgnął po walizki i przecisnął się z nimi do najbliższego wyjścia. Pociąg zatrzymał się z nieprzyjemnym piskiem hamulców i stojący na peronie bagażowy otworzył drzwi. Podróżni sprawnie opuszczali wagony. Tomasz rozejrzał się i wypatrzył w gęstniejącym tłumie Różę. Dziewczyna nie widziała go, a mężczyzna nie chciał krzyczeć. Głos i tak zginąłby w gwarze i łoskocie silników parowych.

– Witaj! – zawołał i objął ją w pasie. Dziewczyna drgnęła przestraszona.

– Tomasz! Jesteś niegodziwy! – krzyknęła i rzuciła mu się na szyję.

Nie widzieli się ponad dwa lata, więc jej wybuch radości nie był dla niego zaskoczeniem. Objął ją delikatnie.

– Ty zawsze musisz mnie straszyć?! Weź walizki i idziemy – zaszczebiotała. – Mamy sporo do załatwienia.

Dźwignął bagaże i ruszył śladem Róży. Jej lekka plisowana sukienka, czarna szarfa podkreślająca talię i okrągły kapelusik były pewnie ostatnim krzykiem mody na ulicach Antipolis. Nie podobała mu się tylko okrągła mosiężna plakietka, którą zauważył na klapie jej beżowego żakietu.

– Ktoś na nas czeka, czy pojedziemy taksówką? – zapytał, gdy stanęli przed dworcem w oślepiającym słońcu wczesnego lipca.

Róża zachichotała.

– Niespodzianka! To mój samochód, nim pojedziemy. – Wskazała srebrny opływowy kształt Phantoma ze zdejmowanym dachem. Wypatrywała w oczach Tomasza zachwytu nad jej najnowszą zabawką. Znalazła tam tylko bezdenne zdumienie.

– Rodzice kupili ci samochód?

– Kupili? Sama sobie kupiłam – odpowiedziała. – Pakuj walizki do bagażnika. Miejmy nadzieję, że się zmieszczą.

– Śniłaś mi się – zagadnął, gdy włączyła się do ruchu, kierując się w stronę głównych arterii miasta. Ruch o tej porze dnia był spory, więc jechali wolno.

– I co robiłam w tym śnie?

– Nic. Byłaś martwa, bo paliłaś za dużo papierosów.

– To coś nowego – odparła. – Wielu moich znajomych pali, ale żaden jeszcze nie umarł. Ciekawe, co powiedziałby Freud o twoim śnie? Jak myślisz?

Tomasz nie odpowiedział. Róża prowadziła dość agresywnie i równie często co klaksonu używała mało wyszukanych przekleństw. W końcu przedarli się przez wiecznie zatłoczone śródmieście i toczyli się teraz ulicami dzielnic mieszkaniowych, gdzie maszyna rozwinęła pełną prędkość. Ściany czynszowych kamienic zlały się w jedną czerwono-burą płaszczyznę, z której mężczyzna wyłowił zarys kilku chrześcijańskich kapliczek. „Więc i tutaj zawędrowały ich gminy” – pomyślał, ale ostry zakręt, w jaki weszli, szybko oderwał go od rozważań na temat rozprzestrzeniania się nowych związków wyznaniowych.

– Nie bój się – zaśmiała się głośno Róża. – Doskonale prowadzę! A musimy się spieszyć, bo czeka na nas obiad, a po obiedzie chcę cię zabrać do centrum. Pokażę ci nowe mieszkanie. Dziś jestem twoją przewodniczką! Cieszysz się?

– Bardzo.

Opony zazgrzytały na żwirowym podjeździe. Róża zatrzymała samochód przed domem i posłała spojrzenie, z którego należało wyczytać: „A nie mówiłam, że dowiozę nas w jednym kawałku?”. Tomasz wysiadł i rozejrzał się po posiadłości jej rodziców. Niewiele się zmieniło od czasu, gdy był tu ostatni raz. Park otaczający duży dwupiętrowy dom sprawiał wrażenie zupełnie zapomnianego. Rozłożyste dęby i strzeliste topole rosły posadzone według niezrozumiałego klucza, natomiast żywopłoty mające kiedyś tworzyć malowniczy labirynt w stylu angielskim, teraz postrzępione i zaniedbane, dopełniały tylko dziwacznego kolorytu tego miejsca. Jeszcze wyraźniej widać to wszystko było z łazienki na pierwszym piętrze, gdzie przygotowano Tomaszowi kąpiel.

Stojąc w oknie i wycierając parujące ciało, zdał sobie sprawę z kilku kwestii. Po pierwsze, posiadłość jego ciotki i jej męża była doprawdy imponująca, a zapuszczony park maskował jej rzeczywiste rozmiary. Po drugie, to lato zaczęło się przedziwnie – najpierw na skutek szeregu nieporozumień stracił pracę w katedrze filozofii krzemienieckiego uniwersytetu, by kilka dni później otrzymać od ciotki list z ciekawą propozycją finansową. Po trzecie, dotarło do niego, że wczoraj uprawomocniły się listy rozwodowe, jakie pół roku temu wręczyli sobie z Gabrielą. Od dziś był wolny.

Zbiegł do jadalni mieszczącej się na parterze i oficjalnie przywitał się z rodziną. Wuj Aleksander wstał od zastawionego już stołu i serdecznie uścisnął Tomaszowi rękę.

– Tomaszu, wszyscy baliśmy się, że ta wariatka – zaczął, wskazując na córkę – rozbije się gdzieś na najbliższym zakręcie. A jednak udało jej się przywieźć cię tu całego i zdrowego.

– Tato! – zaprotestowała Róża i zwróciła się do matki: – Mamo, powiedz coś ojcu!

Ciotka Elżbieta, siostra mojego ojca, zaśmiała się i uspokoiła córkę spojrzeniem. Ta, udając obrażoną, nerwowym ruchem odwróciła głowę w stronę okna. Tomasz podszedł do ciotki i pocałował ją w policzek, a ona potargała mu włosy swoją smukłą dłonią. Była wcieleniem powściągliwości. To, czego inni nie potrafili osiągnąć potokiem słów, ona uzyskiwała przy pomocy całego wachlarza gestów i spojrzeń.

Tomasz usiadł naprzeciwko Róży. Gorące potrawy przypomniały mu, że nie jadł dziś jeszcze niczego poza skromnym śniadaniem w sandomierskim hoteliku. Wuj, tradycyjnie ignorując zupę, nałożył sobie solidną porcję pieczonych skrzydełek i tym samym dał znak, że obiad został rozpoczęty.

– Wtajemniczono cię w charakter twojej nowej pracy? – zapytał, obgryzając kość kurczaka.

Tomasz przełknął łyżkę zupy i odpowiedział:

– Wiem tylko, że mam udzielać korepetycji pewnej młodej osobie, której rodzice nie chcieli, by wchłonął ją nasz system edukacji. Zadanie interesujące, ale jednej rzeczy wciąż nie rozumiem.

Wuj podniósł wzrok i spojrzał pytająco.

– Otóż całą drogę zastanawiałem się, jakim cudem będę mógł utrzymać się w Antipolis, pracując tylko dziesięć godzin tygodniowo. Bo przecież o tylu godzinach była mowa w liście. Musiałbym być najdroższym korepetytorem w całym Królestwie, by móc sobie pozwolić na wynajem mieszkania w centrum miasta. Czy ten mój uczeń ma zostać studentem Oxfordu czy Sorbony?

Wuj wytarł usta serwetką.

– Winni ci jesteśmy kilka wyjaśnień – rozpoczął. – Twoim uczniem, a właściwie uczennicą, będzie młoda dama. Blanka Wieriesiołowa.

– Rosjanka? Przecież tam trwa Rebelia!

– Jej rodzina zawsze była lojalna wobec Korony. Teraz, gdy nasze garnizony znowu mają pełne ręce roboty w Rosji, tacy ludzie nie zawsze wytrzymują próbę wierności i przechodzą na stronę nacjonalistów. Rodzina Blanki wybrała ucieczkę. Jej ojciec, Eugeniusz Wieriesiołow, prowadził tu większość interesów, więc gdy tylko sytuacja w Rosji zaogniła się, sprowadził rodzinę. Ot i cała historia. Wybrał Polskę.

– A czy ta dziewczyna zna chociaż język polski? Mój rosyjski jest dość toporny.

– Przekonasz się jeszcze dziś – wtrąciła Róża. – Zawiozę cię do niej.

– Racja – potwierdził jej ojciec. – Po obiedzie pojedziecie do twojego nowego mieszkania. Od kilku miesięcy stoi puste, bo mój kuzyn wyjechał za granicę, a czynsz jest opłacony za rok z góry. Tam już będą czekały na ciebie wszystkie odpowiedzi. Mam nadzieję, że nie rozbijecie się gdzieś po drodze...

Róża nie zdążyła zareagować na tę prowokację, gdyż do jadalni wszedł jej młodszy brat Filip. Przeprosił za spóźnienie i usiadł za stołem. Tomasz skinął mu na powitanie, natomiast ojciec surowo spojrzał na syna i pogroził mu palcem.

– A oto i nasz mały buntownik – odezwał się. – Wybacz mu jego kanciaste maniery. Przeżywa właśnie dość ciężki okres w życiu...

– Kurczak? – zapiszczał kuzyn przechodzącym mutację głosem. – Nie ma nic innego? Ja w piątek nie jem mięsa! Nie mogę!

– Widzisz teraz, Tomaszu, że nie ma nic gorszego niż dojrzewające dzieci. Filip przeżywa nawrócenie religijne. Koledzy go wciągnęli do gminy chrześcijańskiej, a on wyjątkowo poważnie traktuje te ich wszystkie przykazania.

Filip, wyraźnie niezadowolony z faktu, że jest bohaterem rozmowy, sięgnął do patery z owocami i głośno wgryzł się w soczyste czerwone jabłko.

– A ta młoda dama – wuj wskazał nudzącą się przy stole Różę – ma już pierwsze wtajemniczenie kultu Kybele. Chodzi z tą swoją miedzianą plakietką dumna jak paw.

– To nie jest żadna plakietka, ale medalion pierwszego wtajemniczenia – obruszyła się dziewczyna. – Tyle razy ci to tłumaczyłam.

– Różo, a biegałyście już na golasa wokół figury Kybele? – zapytał zjadliwie Filip.

– Tato, powiedz mu coś!

– Ale nie-dziewice też przyjmują?

Ciotka Elżbieta upuściła nóż na pusty już talerz.

– Filip – podniósł głos ojciec – robisz z siebie niepotrzebne widowisko i denerwujesz siostrę. Wstań od stołu, przeproś Różę i zabierz matkę na taras. Myślę, że znowu potrzebujesz dłuższego wykładu na temat zachowania przy stole.

Chłopak zamaszyście wstał od stołu, stanął za plecami matki i chwycił za oparcie wózka, na którym siedziała. Płynnie wytoczył go na środek jadalni. Tomasz znów przyłapał się na tym, że zapomniał o wypadku ciotki. Cztery lata temu jej samochód wpadł w poślizg na oblodzonym fragmencie drogi. Uderzyła bokiem auta w drzewo. Uszkodzony kręgosłup, sparaliżowana połowa ciała, wózek inwalidzki...

– Mogę iść sprawdzić samochód? – zapytała Róża. – Będę musiała uzupełnić wodę w chłodnicy, bo kontrolka już chyba zaczęła świecić na żółto. Przecież za chwilkę musimy jechać, prawda?

Jej ojciec kiwnął głową. Dziewczyna szybko opuściła jadalnię, w której Tomasz został sam z wujem Aleksandrem. Ten wyraźnie popadł w bardzo melancholijny nastrój. Nalał sobie białego wytrawnego wina i podsumował jednym zdaniem całą swoją teraźniejszość:

– Widzisz, jaka to wariacka rodzina? – skrzywił się przełykając zbyt cierpki alkohol. – Sparaliżowana milcząca żona, mały chrześcijanin i mała poganka. Wszyscy pod jednym dachem... Czasem zazdroszczę ci twojego wyboru. Nie jesteś za nikogo odpowiedzialny. To bardzo komfortowa sytuacja. Czasem tak mi się wydaje...

Tomasz nie odpowiedział. Podziękował za obiad i wstał od stołu. Wuj przechylał drugi kieliszek wina.

***

Warkocze. To była pierwsza rzecz, jaka zwróciła uwagę Tomasza. Blanka Wieriesiołowa zaplotła czarne włosy w niecodzienną wariację warkocza francuskiego, przez co tworzyły konstrukcję przypominającą diadem. Jej ojciec, Eugeniusz Wieriesiołow, wysoki i postawny, chociaż garbiący się mężczyzna, starał się w jak najdrobniejszych szczegółach przedstawić historię swojej rodziny. Historia ta była zagmatwana i jak każda opowieść sięgająca kilka pokoleń wstecz niesamowicie nudna. Wieriesiołow zdawał się coraz bardziej rozpływać w piętrowych dygresjach, zawieszał jedną historię, by powrócić do niej po kilku minutach. Zasypywał gradem nazwisk i zalewał potopem dat. Tomasz musiał jednak cierpliwie to wszystko znosić, gdyż od prawie godziny Wieriesiołow był jego pracodawcą.

– Rebelia pokrzyżowała moje plany związane z rozbudową portów żeglugi rzecznej. – Eugeniusz Wieriesiołow szczęśliwie dotarł w swojej opowieści do dzisiejszych czasów. – Moja spółka musiała czasowo zawiesić działalność. Mam jednak nadzieję, że nasze regimenty zaprowadzą w końcu spokój i ludzie wrócą do pracy. Dość już krwi przelano w imię „wolnej Rusi”. Ja widziałem tę ich „wolną Ruś”! Na szczęście tylko z pokładu sterowca, którym uciekliśmy. Widziałem płonące wsie. Zatopione pola, bo rebelianci wysadzali w powietrze tamy i groble. Widziałem takie rzeczy, o których nie chciałbym wspominać przy mojej córce.

Blanka, która do tej pory siedziała w absolutnym bezruchu, nagle drgnęła przeczuwając, że za chwilę rozmowa zacznie dotyczyć jej osoby.

– Blanka jest bardzo zdolna – mówił jej ojciec. – Skończyła z wyróżnieniem gimnazjum. Myśleliśmy z matką nad dalszą drogą jej kształcenia. Dziewczyna ma talent do języków i chciałaby studiować na tutejszym uniwersytecie. Wiemy obaj bardzo dobrze, że na wschodzie uczelnie nie reprezentują wysokiego poziomu, dlatego Blanka uparła się, że skoro już tutaj jesteśmy, chce studiować w Antipolis. A ja bym chciał, by pan przygotował ją do egzaminów wstępnych, uporządkował jej wiedzę pod ich kątem.

Tomasz spojrzał na dziewczynę. Jej twarz, okrągła, z wyraźnie rysującymi się kośćmi policzkowymi i ostro wyciętym zarysem ust, bardziej emanowała dziwną bezradnością niż determinacją. Jej oczy, zbyt często wpatrzone w falisty wzór dywanu, dopełniały obrazu. Najprawdopodobniej to jej ojcu bardziej zależy na tych studiach. Wyższe wykształcenie dziewcząt nadal było czymś rzadkim na wschodnich rubieżach, więc widocznie pan Wieriesiołow postanowił zadbać o dyplom Blanki osobiście. Korepetytor nie miał nic przeciwko takiemu snobizmowi.

– Zostawię teraz pana z córką – oznajmił nagle Wieriesiołow. – Sprawy spółki zmuszają mnie do częstych spotkań w interesach. Kochanie – zwrócił się do dziewczyny – wiesz, o co masz pytać. W pokoju obok jest Anna, gdybyście czegokolwiek potrzebowali. A na pana na dole czeka samochód, odwiezie pana do domu, gdy tylko wszystko ustalicie. Do widzenia!

Wstał i podał rękę Tomaszowi. Przed wyjściem założył kapelusz i zasalutował laską, której rękojeść wyobrażała głowę niedźwiedzia. Po chwili jego kroki zadudniły na schodach.

Nastała krępująca cisza. Nauczyciel czekał na słowa dziewczyny. Pytania, które podobno miała zadać. Wątpliwości, które miałby okazje teraz rozwiać. Jednak do jego uszu docierała tylko narastająca muzyka wypełniających się wieczorem ulic śródmieścia. Jakiś akordeon, potem nad wyraz czysty śpiew, nieustający szum jadących samochodów. Klaksony. Podszedł do okna, a Blanka wciąż milczała, chociaż uważnie śledziła każdy ruch mężczyzny.

– Co chciałabyś studiować? – Pytanie wydawało mu się dość proste. Blanka zatrzepotała długimi rzęsami, ale odpowiedziała dopiero po chwili, zbierając w jedną całość kilka nieprecyzyjnie wyrażonych kwestii.

Rozmowa z nią przypominała przesłuchanie podejrzanego o najcięższe zbrodnie. Odpowiadała w najlepszym razie pojedynczymi zdaniami, z których wynikało, że nie ma sprecyzowanych planów co do dalszego etapu edukacji. Mogłaby równie dobrze studiować filologię, filozofię lub historię sztuki. Dla Tomasza nie miało to znaczenia, ale drugi nabór na pierwszy rok miał zacząć się za około trzy miesiące, więc nie było zbyt wiele czasu na podjęcie konkretnej decyzji.

Próbował jej to uświadomić, ale ona, wciąż wpatrzona w dywan, tylko kiwała głową, czego nie można było zinterpretować. Tylko raz z jej ust wyrwało się dziwne wyznanie – wspomniała coś o warsztatach aktorskich prowadzonych przez niejakiego Osterwę. To wyznanie wzbudziło w Tomaszu szczególną wesołość, którą musiał szybko ukryć, by nie urazić dziewczyny. Prędzej spodziewałby się zobaczyć ją na Księżycu niż na deskach jakiegokolwiek teatru.

Rozmowa rwała się. Tomasz wiedział, że dziś już niczego z niej nie wyciągnie, więc postanowił umówić się z nią na przyszły wtorek. Miała zdecydować o kierunku studiów i przynieść umowę, której podpisanie oficjalnie usankcjonowałoby współpracę.

Tomasz zrezygnował z usług kierowcy Wieriesiołowa i postanowił wrócić pieszo. Nie zabrało mu to więcej niż pół godziny, a na dodatek po drodze zaopatrzył się w coś do czytania. „Trybuna Antipolis” – duży lokalny dziennik, który miał pretensję do tego, by objąć swoim zasięgiem całą Koronę. Nawet w rodzinnym mieście, Krzemieńcu, można było codziennie usłyszeć nawoływania chłopców sprzedających tę gazetę. Dystrybucja była silną stroną „Trybuny Antipolis” i można się było domyślać, że wkrótce stanie się ona najpoważniejszym dziennikiem w kraju.

Przysunął krzesełko w pobliże okna tak, by złowić jeszcze odrobinę słonecznego światła i zaczął czytać.

Na pierwszej stronie wytłuszczonym drukiem krzyczał tytuł: „KOLEKCJONER SPRZEDAJE »ZĄB BOGA«!” Pragnąca zachować anonimowość persona wystawia na aukcji najniezwyklejszy klejnot Królestwa! Czy „Ząb boga” znów podniesie swoją wartość?

Interesujące. „Ząb boga” krążył od dziesięcioleci między najzamożniejszymi ludźmi w Królestwie, ale nikomu jeszcze nie udało się tego artefaktu utrzymać w posiadaniu dłużej niż dziesięć lat. „Ząb” zwano potocznie klejnotem, choć tak naprawdę nikt nie był w stanie określić jego budowy. Nie był to kryształ ani metal. Była to pozostałość jednej z epifanii, jaka miała miejsce ponad sto trzydzieści lat temu w niewielkim miasteczku na wybrzeżu, gdzie składano ofiarę mającą zapewnić pomyślne ukończenie budowy portu. W czasie rytualnego okadzania narzędzi stolarskich, łodzi i sieci wśród przerażonych robotników i rybaków pojawiły się nagle dwie Nadistoty. W skupieniu obejrzały poziomice, wiertła i miary, by równie niespodziewanie zniknąć wraz z mało skomplikowaną wagą i kompletem odważników. Gdy kapłan zbadał miejsce objawienia, by dokładnie opisać zajście i wysłać swoją relację przełożonym, znalazł niewielki biały przedmiot przypominający kształtem kieł. Zamknięty był w przezroczystym sześcianie, którego nikomu nie udało się nawet zarysować – nie mówiąc o wyrwaniu z niego białego kła, który, jak zaobserwowano, zmieniał swoją konsystencję. Według nieokreślonego rytmu stawał się półpłynny i przezroczysty, by po czasie wrócić do mlecznobiałej barwy. „Ząb boga” przechodził nieustannie z rąk do rąk, a jako artefakt znaleziony przed ustawą nakazującą świątyniom katalogować i gromadzić przedmioty pozostawione przez bóstwa mógł spokojnie krążyć od aukcji do aukcji i wzbudzać niemałą sensację.

Artykuł opatrzony był fachowym komentarzem profesora archeologii, niejakiego Pióry, który oprócz streszczenia losów „zęba boga” z dającym się wyczuć żalem stwierdził, że liczba zbiorowych epifanii zmalała w ciągu ostatniego stulecia o ponad połowę. Prawdziwą plagą stają się za to objawienia prywatne, których jako naukowiec nie może komentować, a nawet w nie wierzyć.

Światło zza okna powoli przestawało wystarczać oczom. Tomasz poszedł po lampę, zapalił ją i w jej ostrym świetle pobieżnie zapoznał się z doniesieniami o rebelii na wschodnich rubieżach. Z niewielu konkretnych informacji, jakie dało się wyłowić z pompatycznej całości, wywnioskował, że Rosjanie umocnili się na swoich pozycjach wzdłuż Wołgi, a polskie garnizony chcą zmusić ich do kapitulacji przed upływem trzech miesięcy. Posiłki, w tym regiment złożony z nowych piechurów oraz dwupłatowce, dla potrzeb których w końcu przystosowano tamtejsze lotniska, miały rozstrzygnąć konfrontację. Natomiast rządy Zjednoczonego Królestwa Brytanii oraz Francja i Niderlandy wysyłają noty dyplomatyczne świadczące o poparciu dla władz Korony. Rosjanie i ich emigracyjny rząd rezydujący w Rzymie nie zdołali w znaczącym stopniu zmienić linii swojej polityki zagranicznej polegającej na forsowaniu tezy, jakoby Polacy byli agresorami i należałoby uruchomić międzynarodowe procedury tak zwanej wojny sprawiedliwej.

Przewertował resztę gazety i zatrzymał się na kronice towarzyskiej, która zajmowała dwie ostatnie strony. Nasycił ciekawość plotkami, wśród których jedna zwróciła jego uwagę. „Skandal w czasie prób w Teatrze Reduta! Młody przystojny aktor, Julian Osterwa, salwował się ucieczką z budynku, gdy do teatru wtargnął wysoko postawiony oficer policji. Okazało się, że Osterwa romansował z jego żoną! Młody aktor uciekł, gdy zdradzany mąż wyzwał go na honorowy pojedynek. Pod pretekstem konieczności zażycia środków uspokajających Osterwa wydostał się z Reduty tylnym wyjściem”.

Osterwa. Czy to nie jego nazwisko wymieniła Blanka? Być może urok amanta oczarował również ją i to sprawiło, że dziewczyna postanowiła szukać szczęścia w szkole aktorskiej? Tomasz uśmiechnął się, wyobrażając sobie tę bezbarwną anemiczną dziewczynę w objęciach bezczelnego uwodziciela.

Zanim złożył gazetę, by wrzucić ją do kosza, wzrok złowił jeszcze jedną informację. „Kronikę towarzyską redaguje Huncwot”. Hmm. Może to był czysty przypadek, chociaż... Tylko jeden człowiek, którego znał, podpisywał się w ten sposób. Huncwot. No proszę...

***

Antipolis otwierało oczy. Krzątając się rano po mieszkaniu, Tomasz odkrył dobrze zaopatrzoną spiżarnię, gdzie w ręce wpadła mu puszka kolumbijskiej kawy. Tego właśnie potrzebował. Siedząc w szlafroku z gorącą filiżanką w dłoni, planował, jak spędzić tych kilka dni dzielących go od następnego spotkania z Blanką Wieriesiołową. Kofeina powoli przywracała jasność myśli, których nie uporządkował długi, ale niespokojny sen w obcym łóżku.

Najpierw musiał skierować kroki w stronę Uniwersytetu, gdzie spodziewał się uzyskać informacje o egzaminach wstępnych na kierunki, którymi interesowała się Blanka. Niemal klasnął z radości, gdy uzmysłowił sobie, że to był jedyny obowiązek, z jakiego musiał się wywiązać. Jutro.

Miał więc przed sobą kilka dni, które postanowił wykorzystać na smakowanie uroków miasta. Uśmiechnął się na wspomnienie ostatniej strony przeglądanej wczoraj gazety, gdzie skąpo ubrane młode tancerki reklamowały rewię wystawianą na deskach jednego z teatrów muzycznych. Poczuł radosne podniecenie, rozrastające się w okolicach serca wibrujące ciepło. Nocne życie miasta – tego właśnie brakowało w przemądrzałym, nudnym Krzemieńcu. Rozbawiony pomyślał, że tak właśnie czuli się studenci po zdaniu ostatniego przed wakacjami egzaminu. A było to wspaniałe uczucie...

Spojrzał na zegarek i przekonał się, że nie opuściło go przyzwyczajenie do wczesnego wstawania. Miał przed sobą cały poranek przypominający pierwszą pustą kartkę czystego zeszytu. Ubrany w lekką sztruksową marynarkę wyszedł szukać jakiejś miłej kawiarni, w której chciał zjeść śniadanie, gdyż nawet najbardziej obezwładniające szczęście nie było w stanie zagłuszyć burczenia w wypełnionym jedynie kawą brzuchu.

Ulice powoli zaczynały objawiać pierwsze symptomy gorączkowego tempa. Ciężarówki toczyły się, szukając magazynów, w których miały rozładować towar. Taksówki trąbiły na przebiegających przez jezdnie przechodniów. Pierwsi uliczni straganiarze, głównie sprzedawcy kwiatów i owoców, rozstawiali kramy. Ludzie, którzy pędzili do swoich obowiązków, nie zwracając na nikogo uwagi.

Jakiś uczniak w granatowym mundurku i za dużym kaszkiecie powtarzał na głos lekcję łaciny. Kobieta w kraciastej bluzce z dzieckiem na ręku wchodziła do sklepu, którego ogromna pasiasta markiza zacieniała cały chodnik. Murarz, niosąc na ramieniu deskę, przechodził na drugą stronę ulicy, gdzie śniady młodzieniec z włosami przylizanymi brylantyną szarpał się z młodszą od siebie dziewczyną. Ubrana na czarno kobieta, dziecko bawiące się piłką w rynsztoku. Kucharz w olbrzymiej białej czapce zamyślony na rogu ulicy. Wszystko pogrążone w zorganizowanym istnieniu.

Przemaszerowawszy kilka przecznic, znalazł malutką, ukrytą w bocznej uliczce kawiarenkę. Młoda zgrabna kelnerka dopiero podnosiła metalowe żaluzje, a jej pomocnik, tłuściutki pryszczaty chłopak, ustawiał przed wejściem stoliki i krzesła. Tomasz poczekał kilka minut, aż kawiarnia w końcu będzie gotowa do obsłużenia pierwszych klientów, i wszedł do ciemnego jeszcze wnętrza.

Usiadł tuż przy oknie, by widzieć choć fragment ruchliwej ulicy, która tak uskrzydliła poranny spacer. Uprzejma kelnerka przyjęła zamówienie i podała mu dzisiejszą „Trybunę Antipolis”. Po paru minutach na stoliku wylądowała również kawa (druga tego dnia, tym razem z mlekiem), jajecznica z szynką i cztery grube kawałki chleba.

Nagle do cichej, nierozbudzonej kawiarni, wtargnęło dwóch ludzi, przypominających urzędników. Obaj w eleganckich garniturach, śnieżnobiałych koszulach, z czarnymi krawatami. Bez słowa usiedli i młodszy z nich ruchem ręki odprawił kelnerkę. Ta cofnęła się za kontuar i wróciła do ich stolika niosąc gruby zeszyt w okładce w szkocką kratę. Młodszy mężczyzna podziękował i wyciągnął pióro z wewnętrznej kieszeni marynarki.

– Możesz zaczynać – powiedział do starszego, który nagle wyrzucił z siebie potok słów:

– ...deszcz motyli potrafi zabić spojrzeniem woda dla ducha jest tym czym kurz dla człowieka noże i kolacje jak uciec z tego płonącego domu, skoro jego ruiny zostaną użyte jako strzykawki a kapelusze i pociągi uwielbiają się nawzajem to bracia pochód kobiet jeśli chcesz podbiec przekartkuj katalogi sklepów z obuwiem zaczęto spławiać kwiaty w dół rzeki w stronę morza gdzie sprzedawcy węgorzy podliczają swoje straty pamiętasz gdzie byłeś gdy usłyszałeś o mojej śmierci...

Tomasz siedział osłupiały. Słowa, które do niego docierały przez następne minuty, tworzyły prawdziwą kaskadę niedorzeczności i cudowności. Nie był do końca pewny, czy przysłuchiwał się wynurzeniom pacjenta kliniki psychiatrycznej, czy też obcował z nowym, nieznanym mu, rodzajem groteskowej poezji. Głos falował, raz przyspieszał, raz zwalniał... Wciągał w wir obrazów, których sensu nie dało się rozumieć, choć jednocześnie nie można było wyzwolić się spod ich hipnotyzującego czaru.

Notujący to wszystko mężczyzna wytarł rękawem spocone czoło i odłożył pióro.

– Dzisiaj to naprawdę było coś! – powiedział, uśmiechając się z zadowoleniem. – Czuję, że potrzebujemy porządnie się napić. Do twojego mieszkania nie ma co wracać, póki nie rozliczysz się z właścicielką. Zresztą i tak by cię nie wpuściła nawet do kamienicy. Zatem trzeba się napić, a potem poszukamy pieniędzy. Chodź! Pamiętałem też o drabinie, wszystko już jest gotowe. Idziemy!

Obaj podnieśli się i powoli, jakby przedzierali się przez gęstą ciemność, wyszli z kawiarni. Zeszyt w szkocką kratę wylądował na kontuarze, skąd zabrała go kelnerka i zaniosła na zaplecze. Trzasnęły zamykane drzwi.

Tomasz musiał stracić poczucie czasu, gdyż ze zdziwieniem odkrył, że jego kawa i jajecznica były już zimne.

– Czy coś jeszcze panu podać? – zapytała kelnerka, dotknąwszy delikatnie jego ramienia; ten niemal podskoczył na krzesełku.

– Dziękuję – odpowiedział i sam zapytał: – Kim byli ci ludzie? Pani podała im jakiś zeszyt...

Zaskoczona zaczerwieniła się, ale dość szybko odzyskała rezon, bo zabawnie zatrzepotała rzęsami, rozejrzała się wkoło i bezceremonialnie usiadła naprzeciwko mężczyzny.

– To był Banach i jego sekretarz, Steinhaus. On mieszka dosłownie kilkadziesiąt metrów stąd, w eleganckiej kamienicy i nie płaci od kilku miesięcy właścicielce za wynajem. Ta go już nie chce wpuścić i zabrała wszystkie jego rzeczy. Nie odda, póki on nie da pieniędzy – rozejrzała się uważnie i ściszyła głos: – A Steinhaus to malarz. Raz nawet chciał, bym mu pozowała. Mam nawet jeden jego szkic, pokażę panu. Nie miał pieniędzy, a kawę już wypił, więc... rozumie pan. Przekonał mnie, że kiedyś ten bohomaz będzie sporo wart.

Pobiegła na zaplecze. Ta młoda, łatwowierna dziewczyna rozmawiała z nim tak, jakby był jej bardzo dobrym znajomym. Wróciła po minucie, trzymając pod pachą tekturową teczkę, z której wyciągnęła planszę pokrytą plątaniną kresek, zawijasów i przeplatających się ze sobą spirali. Trudno było uchwycić w tym jakikolwiek sens. Na dodatek całość zalano chyba kawą, by jej plamy potęgowały wrażenie przypadkowości i bezsensu.

– To dzieło Banacha – objaśniła i dodała, wyciągając kolejną kartę: – A to ja.

Rycina przedstawiała niewątpliwie kobiecy akt i wiernie oddawała każdym detal zgrabnego ciała. Precyzja mogła budzić podziw, jednak całości daleko było do realizmu. Piersi kobiety pokrywały ślimaki pełznące w stronę szyi. Natomiast włosy splatały się w grubą okrętową linę, na końcu której lśniła kotwica wbita tuż poniżej kreski imitującej odległy horyzont. Odważny skrót perspektywiczny, w jakim przedstawiono modelkę, sugerował, że rysunek jest ilustracją snu lub owocem rozpalonej wyobraźni artysty.

Kelnerka pozwoliła napatrzeć się na ten nietypowy akt, by w końcu zabrać kartkę i wsunąć z powrotem do teczki.

– To wielcy artyści. Mam nadzieję... – dokończyła nadzwyczaj trzeźwo.

Wróciła za kontuar, kołysząc biodrami, a do kawiarni weszli następni klienci. Antipolis na dobre podniosło powieki.

***

Redakcja „Trybuny Antipolis” mieściła się przy jednej z najruchliwszych ulic, w najwyższym w mieście budynku. Jednak wchodząc do środka biurowca, który górował nad otaczającymi go przysadzistymi kamienicami, Tomasz miał wrażenie, że wciąż jest na ulicy; poczuł się jak prowincjusz, ubogi krewny wpuszczony do reprezentacyjnego salonu. Zawstydził się tego oszołomienia...

Dziesiątki ludzi krążyły w olbrzymim owalnym hallu. Arkady ciągnące się wewnątrz przez kilka kondygnacji wspierały się na filarach, które były jednocześnie przezroczystymi windami. Przeszklona kopuła wieńcząca całość wpuszczała do środka snop słonecznego światła. Tomasza otaczał gwar tłoczących się ludzi, trzask zamykanych lub otwieranych drzwi, gęsta tkanina rozmów. Pod przeszkloną podłogą krążyły ławice drobnych rybek. Gdy inżynierowie sprawili, że chodzisz po wodzie, pomyślał, każdy cud jest możliwy.

Z tablicy informacyjnej, którą znalazł tuż obok jednej z wind, dowiedział się, że redakcja gazety mieści się na drugim poziomie i zajmuje cztery olbrzymie pomieszczenia. Wsiadł do windy i poczuł się jak drobna krwinka w krwioobiegu tego budynku, którego wnętrze wypełnione było dziesiątkami pracujących jednocześnie narządów.

***

„Trybuna Antipolis” – taki napis zdobił ciężkie drzwi, po otwarciu których Tomasz znalazł się w niewielkim, skromnie umeblowanym sekretariacie. Za prostym, lecz masywnym biurkiem siedziała gustownie ubrana kobieta w średnim wieku, która nie przerywając leniwego stukania na maszynie, podniosła wzrok i przyjrzała się gościowi.

– Słucham pana – odezwała się uprzejmym tonem.

– Czy mogłaby pani udzielić mi pewnej informacji?

Kobieta przerwała zagłuszające rozmowę stukanie na maszynie.

– Jeśli będę mogła pomóc, odpowiem panu.

– Czy w redakcji pracuje ktoś o nazwisku Bruno Szulc?

Sekretarka zwęziła usta, co Tomasz odczytał jako wyraz zakłopotania. Sięgnęła do szuflady biurka i wyciągnęła z niej opasły zeszyt. Przekartkowała kilka ostatnich stronic.

– Niestety, nie pracuje u nas nikt taki – odpowiedziała.

– A człowiek redagujący kronikę towarzyską? Podpisuje się jako Huncwot. Może mogłaby mi pani zdradzić, jak nazywa się ten człowiek?

Mówiąc te słowa Tomasz nachylił się nad biurkiem i zajrzał jej głęboko w szaroniebieskie oczy. Jednak przeliczył się, myśląc, że osiągnie coś, używając lekko zakurzonego uroku osobistego. Kobieta dzielnie się broniła.

– Jeżeli nasi pracownicy używają pseudonimów, to muszą mieć jakieś powody. Na pewno nie spodobałoby się panu, gdybym zdradziła pańskie personalia, a pan by sobie tego nie życzył, prawda?

– To chociaż imię – poprosił.

– Nie mogę.

Po chwili zastanowienia zaatakował na innym froncie.

– A jeżeli ta osoba jest w redakcji, to mogłaby pani zadzwonić?

Sekretarka widocznie traciła cierpliwość.

– Proszę pana – zaczęła, siląc się na spokojny ton – nie jest moim obowiązkiem dzwonić po kogokolwiek. I nawet jeśli poszukiwany przez pana człowiek byłby w redakcji, nie życzyłby się widzieć z kimkolwiek, kto wcześniej nie był z nim umówiony.

– To znaczy, że go nie ma?

– Nie wiem – przyznała i zabrzmiało to szczerze – pracownicy mają osobne wejście. Tędy wchodzą do redakcji tylko interesanci.

– Mam w takim razie ostatnią prośbę. Niech pani do niego zadzwoni i powie, że przyszedł... – Tomasz chwycił jedną z czystych kartek leżących obok maszyny i napisał kilka słów. Sekretarka przeczytała cicho tekst i zaskoczona spojrzała na mężczyznę. Teraz już wiedział, że się zgodzi, choćby dlatego, że istniała szansa pozbycia się z sekretariatu natrętnego gościa. Bez słowa chwyciła za słuchawkę i wykręciła krótki wewnętrzny numer.

– Halo! Tutaj sekretariat. Mam dla pana wiadomość. Przyszedł niejaki... „Przeor klasztoru zwolenników minimalnego wysiłku”. Czy mam go do pana wpuścić?

Przez chwilę w słuchawce brzmiały tylko ciche trzaski, ale nagle wydobył się z niej przeraźliwy wysoki krzyk:

– Nie!!!

***

– Nie!!! To niemożliwe!!! – głos, który Tomasz natychmiast rozpoznał, świadczył o tym, że jego właściciel usłyszał coś przeczącego logice i zdrowemu rozsądkowi, ale nie można było z niego odczytać ani radości, ani przerażenia. – Proszę zatrzymać tego człowieka! Już biegnę!

W słuchawce coś trzasnęło, po chwili brzmiał już tylko głuchy urywany sygnał.

Drzwi naprzeciwko biurka otworzyły się z hukiem. Stanął w nich niski czarnowłosy mężczyzna, którego szczerą i pociągłą twarz rozjaśnił szeroki uśmiech. Rozłożył ręce w geście powitania:

– Bracie!! – krzyknął rozentuzjazmowany. – Co ty tu robisz?!

Podbiegł do Tomasza i objął mocno. Ten nie chciał zbyt wylewnie okazywać uczuć, ale widok starego przyjaciela był silniejszy niż wewnętrzne opory.

– Jak tylko przeczytałem w gazecie, kto zbiera plotki z całego miasta, od razu wiedziałem, że to o ciebie chodzi. Nic się nie zmieniłeś, Bruno! – powiedział, klepiąc go po plecach. – Sporo ci pewnie płacą za podsłuchiwanie cudzych tajemnic, co?

Ten zaśmiał się głośno, klepiąc po brzuchu.

– No, jestem kilka kilogramów starszy. Ale ty świetnie wyglądasz! Chyba jeszcze bardziej urosłeś, co? – Nagle spojrzał na zegarek i spoważniał. – Cholera. Mam dziś niewiele czasu na siedzenie w jednym miejscu. Za pół godziny muszę być w domu aukcyjnym. Wiesz, sprzedają „ząb boga”. Czytałeś pewnie, co? Jeśli chcesz, pojedziemy razem. Pogadamy po drodze. Wszystko mi opowiesz. Co ty na to? Masz czas?

***

Droga do domu aukcyjnego mieszczącego się w najstarszej dzielnicy upłynęła Tomaszowi na wsłuchiwaniu się w meandryczną narrację Bruna, który postanowił wtajemniczyć przyjaciela w egzotyczny świat elity towarzyskiej miasta. Chcąc nie chcąc, Tomasz dowiedział się, kto chce za wszelką cenę zachować anonimowość, a kto pragnie błyszczeć na bankietach i rautach. Kto kogo zdradza, kto komu pozostaje wierny, pomimo sugestii brukowców. Lawina anegdot, plotek i domysłów na temat życia mieszkańców Antipolis – to był żywioł dziennikarza prowadzącego kronikę towarzyską. Prowadząc samochód, snuł opowieści, a Tomasz po kolei tracił ich wątki i pozwalał myślom błądzić. Jak długo się nie widzieli? Zbyt długo. Prawie całą dekadę. Gdy wybuchła wojna, byli świeżo po zdobyciu tytułu magistrów filozofii. Wcieleni siłą do wojska, gnili w okopach na dwóch różnych frontach. Po wojnie widzieli się tylko raz w rodzinnym domu Bruna pod Lublinem. Miał wtedy kłopoty z lewą ręką, w której utkwił odłamek szrapnela. Najwidoczniej zdążył pozbyć się dokuczliwego bólu łokcia i mógł do końca wyprostować rękę, gdyż prowadził auto w sposób spokojny i nieco nonszalancki. Zaokrąglił się na twarzy, zmarszczki przeorały jego wysokie czoło, ale wzrok, badawczy i przeszywający, wciąż zdradzał błyskotliwy intelekt i ponadprzeciętny dar obserwacji.

– Jesteśmy prawie na miejscu – zakomunikował. – Mam nadzieję, że nie zamęczyłem cię tymi bzdurami. To jedyna rzecz, na jakiej się znam. Nic już nie pamiętam z tego, czego uczono nas w Krzemieńcu. Nawet łacinę zapomniałem...

– Może to i dobrze. Ja pamiętam prawie wszystko i do niczego mi to nie jest potrzebne.

– Przecież byłeś doktorantem. Zaraz po wojnie cię przyjęli i nie masz jeszcze tytułu? Myślałem, że myślisz teraz o profesurze.

– Daj spokój. Rzuciłem to. Nie miałem siły babrać się w tych wszystkich książkach, dokumentach. Mój promotor zaczynał się niecierpliwić, studenci zbyt łatwo zaliczali mój przedmiot. Dałem sobie spokój parę tygodni temu...

– Więc to jest świeża sprawa. Stary, ty jesteś teraz bezrobotny? – zapytał z troską.

– Nie. Przecież mam robotę u tego Wieriesiołowa – zaprotestował Tomasz. – Tłumaczyłem ci zresztą, po co przyjechałem do miasta. Przez jakieś trzy miesiące mam co robić, bo jego córka raczej nie zalicza się do bystrych, a ojcu zależy na jej wykształceniu.

– A co potem? Przecież to tylko parę miesięcy?

– Coś znajdę. Może w szkole? Nie jestem głupi. Kupię twoją gazetę, poczytam ogłoszenia o pracę i gotowe. Jest jeszcze moja rodzina.

– Optymista z ciebie – podsumował Bruno, skręcając gwałtownie w jedną z ciasnych bocznych uliczek. – Jesteśmy!

Dom aukcyjny nie wyróżniał się niczym szczególnym spomiędzy otaczających go starych zabytkowych kamienic, chociaż jako jedyny w pobliżu miał drzwi wzmocnione stalowymi szynami i zakratowane parterowe okna. Bruno po dłuższych poszukiwaniach znalazł w końcu miejsce do parkowania.

– Przyjechało mnóstwo ludzi – oznajmił z radością w głosie. – Patrz na te samochody! Przecież tam będą wszyscy, o których ci opowiadałem. Nie przypuszczałem, że ta aukcja będzie aż tak ciekawa. Chodź! Wszyscy są już w środku. I weź to, przyda ci się!

Podał Tomaszowi aparat fotograficzny uzbrojony w lampę błyskową i razem ruszyli w stronę wejścia. Stojący w drzwiach dwaj potężni milczący mężczyźni uważnie sprawdzali na liście nazwiska zainteresowanych aukcją. Bruno bezczelnie pomachał legitymacją prasową, a towarzysza przedstawił jako swojego fotografa.

Minęli ich bez problemu i znaleźli się w ogromnym hallu, którego ściany zdobiły ciężkie wyblakłe gobeliny przedstawiające sceny z jakiejś egzotycznej mitologii. W niektórych miejscach marmurowa podłoga była porysowana i wyżłobiona. Masywne żyrandole zwisały z sufitu pokrytego pękającymi freskami. Tomasz uświadomił sobie nagle, że byli w jednym z najstarszych budynków miasta, w tak zwanej Niebieskiej Kamienicy, średniowiecznej siedzibie cechu farbiarzy. Kelnerzy dyskretnie krążyli z tacami pełnymi kieliszków szampana; dym cygar i opary mocniejszych alkoholi serwowanych w barze tworzyły gęstą zawiesinę, w której pławili się najbogatsi mieszkańcy miasta. Bruno szybko gdzieś zniknął. Był teraz w swoim żywiole. Wtopił się w tłum, by złowić najnowsze informacje do kroniki towarzyskiej.

A Tomasz dłuższą chwilę stał na środku sali, nie bardzo wiedząc, co zrobić z pustym kieliszkiem po szampanie. Tonął w perlistym śmiechu eleganckich dam, napierały na niego podniosłe perory podstarzałych arystokratów. Nie znał tu nikogo, nie miał też zamiaru nikogo poznawać. Powoli zaczynał żałować, że dał się namówić na ten wyjazd i że w ogóle odwiedził Bruna. Zapomniał o jego dość denerwującym zwyczaju ignorowania nawet najbliższych przyjaciół, jeżeli w jego polu widzenia znalazło się coś, czym się interesował. Teraz było podobnie.

Nagle hall wypełnił potężny niski dźwięk dzwonu, który zapraszał na rozpoczynającą się aukcję. Zainteresowani ruszyli w stronę otwartych już drzwi prowadzących do wysokiej kolumnowej sali. Tłum znacznie się przerzedził. Tomasz w końcu wypatrzył Bruna.

– Dobrze, że jesteś – odetchnął z ulgą, która miała maskować narastające zniecierpliwienie. – Ten aparat zaczyna mnie drażnić. Wszyscy na mnie patrzą.

Bruno chwycił Tomasza pod ramię i powiedział cicho:

– Słuchaj. Coś tu się stanie. Czuję to.

– Co tym razem? – Tomasz zapytał z przekąsem. – Jakiś zdradzony mąż? Czyjaś kochanka?

Bruno zgromił go wzrokiem. Był poważny, twarz miał napiętą, usta zwężone.

– Nie tym razem, stary. Teraz to coś poważniejszego. Jest tu Śnieg.

– Jaki śnieg?

Bruno spojrzał na Tomasza jak nauczyciel na ucznia, który nie rozumie podstaw przedmiotu.

– Komisarz Śnieg – niemal sylabizował. – Wydział kryminalny policji. Śledczy. Jeżeli on tu jest, jeżeli są tu jego chłopaki, to znaczy, że coś się stanie. On nie pojawia się ot tak sobie. Mówię ci.

– Może ochrania aukcję? Przecież to policjant. A czytałem w katalogu, że zgromadzone tutaj przedmioty są w sumie warte...

Bruno parsknął zniesmaczony tak trywialnymi domysłami.

– Myślisz, że Niebieska Kamienica nie potrafiłaby zapewnić bezpieczeństwa aukcji? Połowa ludzi, na których się gapiłeś, to ochrona. Paradują we frakach, w jedwabnych garniturach, ale to przeszkoleni do mordobicia ochroniarze. A każdy z nich ma za paskiem nabity rewolwer... – zaśmiał się cicho. – Nie, Śnieg przyszedł tutaj po kogoś i ten ktoś już to pewnie wie...

Ton jego głosu wydawał się na tyle wiarygodny, że ciałem Tomasza targnął przyjemny podniecający dreszcz. A więc będziemy obserwowali kulminacyjny moment jakiegoś śledztwa? Do tego domu prowadzą nitki podejrzeń, śladów, dowodów? Poczuł uderzenie gorąca. Bruno szarpnął przyjaciela za rękaw, nim ten zdążył ochłonąć. Ruszyli za ostatnimi ludźmi znikającymi w sali kolumnowej, gdzie od kilku minut trwała już aukcja.

Pomieszczenie zastawione było wysokimi, misternie rzeźbionymi krzesłami, na których sztywno siedzieli zgromadzeni goście. Przez wąskie witrażowe okna sączyło się wielobarwne światło. Panowała napięta i podniosła atmosfera, jakże różna od szczebiotliwego, wesołkowatego nastroju, który tak bardzo irytował w hallu. Rozmawiano tu cicho, nachylając się ku sobie i zasłaniając usta wachlarzami lub katalogami aukcji. Rozczarowującym był jednak fakt, że wszystkie bezcenne przedmioty spoczywają w sejfie na ostatnim piętrze budynku. Stojąc w kącie sali, skąd widać było tylko tyły głów, Tomasz co jakiś czas krzyżował spojrzenia z Brunonem; był pewny, że obaj wypatrują osoby, która miała zostać tu aresztowana.

Ostatnie koperty z ofertami zakupów wysypano na stół stojący na środku sali, a przedstawiciel domu aukcyjnego, dostojny jegomość w błękitnym surducie, spojrzał na zegarek i zaczął układać je według kolorów.

Nagle w okolicach trzeciego rzędu Tomasz zauważył ruch: kilku mężczyzn wstało jednocześnie i pochyliło się nad siedzącym człowiekiem. Ten w ułamku sekundy rzucił się przed siebie. Był wysoki i sprawiał wrażenie wysportowanego. Zostawił marynarkę w rękach ścigających go policjantów i znalazł się pod jedną z kolumn. Objął spojrzeniem całe pomieszczenie i zwietrzył swoją szansę ucieczki. Zanim policjanci przedarli się przez zastawiony krzesłami środek sali, mężczyzna biegł już w stronę jedynego z niedomkniętych okien. Liczył na to, że zdoła się przecisnąć przez jego wąską szczelinę i skoczy z pierwszego piętra na ulicę.

Uczestnicy aukcji z niepojętym spokojem obserwowali całe to zamieszanie, nikt nie krzyczał, żadna kobieta nie zemdlała. Na ich twarzach rysowało się raczej bezgraniczne zdumienie pomieszane z zaciekawieniem. Oto ktoś egzotyczny wdarł się do ich przewidywalnego świata, więc nie mogli darować sobie okazji, by przyjrzeć się całemu zamieszaniu z wyżyn arystokratycznej egzystencji. Tomasz chciał podzielić się tą obserwacją z przyjacielem, ale Bruno bez słowa odebrał mu aparat i, dając świadectwo profesjonalizmowi, zaczął robić zdjęcia.

Uciekający mijał właśnie ostatni rząd i już zbierał się do skoku w stronę okna, gdy nagle na jego drodze stanął potężny, barczysty mężczyzna. Uciekinier liczył pewnie na to, że zdoła go odepchnąć, ale ten wziąwszy zamach, przewrócił go na ziemię jednym pchnięciem. To musiał być Śnieg, pomyślał Tomasz, przyglądając się kanciastej, niemal prymitywnej sylwetce, która kontrastowała z inteligentną twarzą.

Policjanci podnieśli zbiega z podłogi i wywlekli go z sali. Komisarz Śnieg odchrząknął, by pełnym zakłopotania głosem oznajmić:

– Proszę państwa... Jest nam niezmiernie przykro, że zakłóciliśmy przebieg aukcji. Życzę udanych zakupów – dodał z delikatnym uśmiechem i podążył za swoimi ludźmi.

***

– Chyba jesteś zadowolony, co? – Tomasz, podekscytowany niczym dziecko, zapytał towarzysza, gdy wracali po zakończonej aukcji. – Była afera. Masz zdjęcia. Gazeta się sprzeda. Wszyscy zadowoleni. Widziałeś, jak Śnieg powalił tego człowieka? Jednym ciosem!

Bruno milczał. Prowadził agresywnie, nerwowo zaciskając szczęki.

– Wiesz, kogo aresztowano? – zapytał grobowym głosem i nie czekając na odpowiedź, powiedział: – To był Eustachy Płanetnik. Pewnie nie wiesz, kto to jest.

Tomasza zdenerwował ten protekcjonalny ton.

– Nie wiem, ale pewnie mi to zaraz powiesz, prawda?!

– Nie złość się, stary. – Gwałtownie zahamował przed ruchliwym skrzyżowaniem i przetarł dłonią zmęczone oczy. – Z tego materiału nic nie będzie. Eustachy Płanetnik to najmłodszy syn Konstantego Płanetnika. A ten stary cap jest jednym z najbogatszych ludzi w kraju. I na dodatek współwłaścicielem „Trybuny”. Rozumiesz?

– Powiedz mi, tylko szczerze, znałeś go, prawda?

Mając wolną drogę, gwałtownie ruszył. Auto zawyło i szarpnęło do przodu jak zwierzę potraktowane impulsem elektrycznym.

– Był kiedyś moim przyjacielem.

Bruno, jako homoseksualista, rezerwował słowo „przyjaciel” dla wyjątkowych związków.

***

Tomasz nauczył się rozpoznawać nastroje Blanki dzięki jej włosom. Gdy bujne kasztanowe loki miała misternie upięte, a całość przytrzymywały szpilki, wiedział, że poświęciła fryzurze dużo czasu i jest w doskonałym humorze. W jej przypadku oznaczało to podtrzymywanie konwersacji nawet przez kilka minut i posyłanie nieśmiałych spojrzeń spod wiecznie opuszczonej głowy. Gorzej, jeżeli włosy były ledwie spięte klamrą lub związane niedbale tuż powyżej karku. Wtedy dziewczyna z pewnością spieszyła się, miała nerwowy poranek, a to stanowiło preludium do obrażonych min i przesyconych poczuciem krzywdy spojrzeń. Tylko wrodzonej nauczycielskiej cierpliwości Tomasz zawdzięczał to, że nie wychodził za każdym razem, gdy przestawała odpowiadać na pytania i sprawiała wrażenie najnieszczęśliwszej istoty na planecie, mimozy, którą uwięziono w ciasnym pokoju mieszkania wynajmowanego przez jej ojca.

Minął miesiąc, odkąd zaczęła przysposabiać się do egzaminów na studia wyższe. Ku radości korepetytora wybrała najprostszy kierunek – filologię. Tomasz mógł bez większych przygotowań stopniowo wprowadzać Blankę w historię literatury polskiej, zarysować jej rozwój na tle kultury śródziemnomorskiej, streścić kilkanaście najwybitniejszych dzieł – od Homera i Hezjoda poczynając... Nie trzeba było być geniuszem, myślał, by studiować tę piękną mowę...

Dziewczyna robiła skrupulatne notatki, a co jakiś czas musiała odpowiadać na pytania, których mogłaby się spodziewać na egzaminie. Pisała też eseje, interpretując w nich poszczególne teksty. Niestety, styl jej prac był dziecinny, a słownictwo zbyt ubogie, by można było ze spokojem myśleć o czekających ją we wrześniu sprawdzianach wiedzy.

Odbierając od Blanki kolejną pracę (napisaną drżącą ręką, w paru miejscach brutalnie pokreśloną i poplamioną atramentem), Tomasz zapytał:

– Czy twój ojciec jest w domu? – Nauczyciel miał nadzieję, że otrzyma pieniądze, które już ostatnim razem powinny były na niego czekać.

Dziewczyna zarumieniła się i zaprzeczyła ruchem głowy. Również od zaufanego współpracownika ojca Blanki, z którym co jakiś czas Tomasz mijał się na klatce schodowej kamienicy, nie udało się zdobyć żadnych konkretnych informacji o starym Wieriesiołowie. Z wymijających odpowiedzi można było wywnioskować, że Wieriesiołow porusza się na linii Antipolis – Gdańsk, próbując wynegocjować jak najkorzystniejsze warunki wynajmu magazynów portowych w największych miastach leżących wzdłuż Wisły. Liczył na odbudowę floty śródlądowej, która miała być alternatywą dla transportu towarów przez wciąż zbyt słabo rozwiniętą kolej.

Tomasza pocieszała wizja potencjalnych zysków Wieriesiołowa, gdyż życie w tak dużym mieście było droższe niż się tego spodziewał. Kilka razy zdarzyło się, że stracił kontrolę nad wydatkami – jeden wieczór w kasynie, do którego zaprowadziła go niemądra ciekawość, kilka nocy w rewiach, wymiana garderoby...

A Bruno? Zaraz po głośnym aresztowaniu w domu farbiarzy wziął urlop – podobno należał mu się od kilku lat – i wyjechał z miasta. Tomasz nie miał pojęcia, co mogło go łączyć z młodym Płanetnikiem, którego uwięzienie było równie szeroko opisywane, co jego wyjście na wolność kilka dni później, gdy stary Płanetnik przyszedł z odsieczą, prowadząc armię prawników. Plotkarskie felietony pisał ktoś inny, Huncwot wyparował, Tomasz w Antipolis został tak naprawdę sam...

Trawił kolejne dni na sprawdzaniu coraz bardziej banalnych i pozbawionych głębi tekstów Blanki. Nocami przewracał się z boku na bok, próbując odnaleźć spokój, a nawet radość, z jaką witał to miasto kilka tygodni temu. Kolejny dzień przychodził za szybko i trwał upiornie długo. Spacery po pełnym życia mieście były torturą. Śmiech mijanych ludzi był powodem do płaczu, ich zmartwienia Tomasz przyjmował z ulgą. Czuł jakby między nim a Antipolis została wstawiona szyba. Nie znalazł przyjaciół ze studiów, z którymi spodziewał się odświeżyć dawną zażyłość. Raz odwiedził wuja Aleksandra i musiał bezczelnie kłamać, by zatuszować rozgoryczenie, z jakim myślał o następujących po sobie jałowych, pozbawionych sensu dniach. Nic nie wyglądało tak, jak początkowo rysowała to jego wyobraźnia...

Jedynej rozrywki próbowała dostarczać mu Róża, która czasami zatrzymywała się z piskiem opon przed kamienicą, w której Tomasz wynajmował mieszkanie, i zabierała go na szaleńcze przejażdżki po obrzeżach miasta. Jej maszyna, opływowy metaliczny Phantom, pruła ze świstem powietrze, a dziewczyna z krzykiem brała najostrzejsze wiraże, by wybuchać śmiechem tuż po wyjściu z zakrętu. Prowadziła podobnie jak jej matka – nieostrożnie, z pełnym zaufaniem do własnych umiejętności. A Tomasz w czasie jednego z wypadów uświadomił sobie, że te eskapady są idealną metaforą jego życia – zawsze był pasażerem, zawsze ktoś lub coś kierowało jego wyborami.

Stare demony podnosiły łby. Znów zaczynał czuć zatruwający od wewnątrz żal. Żal do rady wydziału krzemienieckiego uniwersytetu – postawili go przed alternatywą: albo odejdzie sam za porozumieniem stron, albo zwolnią go za naruszenie zasad moralności. Pretensje do drugiej żony, Gabrieli, która zażądała rozwodu i odebrała mu połowę pieniędzy. Nie potrafił też myśleć cieplej o własnej ciotce, która chcąc jak najlepiej, sprowadziła go z drugiego krańca Korony, by teraz, skuszony perspektywą nieregularnych wypłat, męczył się ze średnio uzdolnioną dziewczyną.

***

Drogi Panie Tomaszu! Nie pozostaje mi nic innego, jak tylko przeprosić za nadużywanie Pańskiej cierpliwości. Pieniądze, które zapewne martwią Pana, czekać będą w moim mieszkaniu. Byłem u Pana dzisiaj i chciałem osobiście pozbyć się długu wobec Pańskiej osoby, ale nie zastałem nikogo – stąd ten krótki i chaotyczny liścik. Proszę zjawić się około godziny osiemnastej, później mogę być nieosiągalny.

Takie słowa przeczytał na karteczce wsuniętej pod drzwi, gdy około południa wrócił z uniwersyteckiej biblioteki. Pismo było niewyraźne, a podpis Wieriesiołowa zdobiła setka zawijasów. „A więc w końcu się zjawił, tak? A może to kolejny wybieg i gdy przyjdę, jego znowu nie będzie, a ja jak ostatni dureń będę dobijał się do zamkniętych na głucho drzwi?”.

Zaciskając pięści, odliczał kolejne godziny i rzucał się po pokoju jak głodny tygrys w klatce. Wściekłość toczyła wyrównaną walkę z rozumem, który perswadował bezustannie, by w pokorze znosić kaprysy hojnego, choć nieobliczalnego pracodawcy.

Drogę do mieszkania Wieriesiołowa przebył zbyt szybko. Dopiero zaczynał układać sobie w głowie słowa, z których ojciec Blanki powinien wywnioskować, jak irytujące potrafią być kłopoty z pieniędzmi, gdy już zza zakrętu wyłaniała się ciężka kamienica – cel tej wędrówki. W mieszkaniu na trzecim piętrze miał otrzymać zaległe pieniądze, a także wymóc na pracodawcy bardziej regularne rozliczanie się. Z silną obietnicą pomyślnego rozstrzygnięcia obu tych kwestii niemal biegł krętymi schodami, które pięły się w kierunku oszklonego dachu budynku.

Gdzieś pomiędzy pierwszym a drugim piętrem zatrzymał się, słysząc jakiś stłumiony huk kojarzący się z odkorkowywanym szampanem. Potem słuch przestał łowić dźwięki i w całym budynku zaległa cisza, gęsta, a jednocześnie pusta. Cisza. A w niej coś uwalniającego się, parującego jak rozlane perfumy. Coś paraliżującego, a jednocześnie odpychającego, odstręczającego. Przezroczysta bariera, której nie można przekroczyć.

Mężczyzna trzymał się kurczowo poręczy, czuł jej fakturę, chropowatą, proszącą się o pomalowanie powierzchnię. Coś go więziło. Blokowało. Cofnął stopę, którą miał postawić na następnym stopniu.

Tkwił na półpiętrze, silnie zdeterminowany, by iść dalej, dostać się do właściwego mieszkania, otrzymać pieniądze i odejść, ale czuł, że wektory jego woli zostały zamienione i teraz jedynym marzeniem stało się opuszczenie tego budynku i znalezienie się na ulicy, między huczącymi silnikami samochodów a rozedrganym tłumem...

Osunął się na schody. Był ciężki, o wiele za ciężki... Mięśnie drżały, przeczuwając skurcze. Gorący pot zalewał oczy, których nie miał siły przetrzeć. To było jak klątwa, o której czytał w dzieciństwie, zły czar rzucony na śmiałka przedzierającego się przez las pełen demonów i pokus...

***

Obudził go wstrząs. Otworzył oczy, jednak przestrzeń, w której się znajdował, pozbawiona była wyraźnych konturów, kształtów, barw. Jaśniejsza prostokątna plama z prawej strony była zapewne oknem, przez które sączył się mglisty poblask. Z lewej strony panowała szarość, różne jej odcienie; popielate bryły na kremowym tle ściany. Podniósł ręce, chciał im się przyjrzeć. Dotknął twarzy. Palce miał lodowate.

Pokój był niewielki, ascetycznie wyposażony. Oprócz łóżka, na którym leżał, znajdowała się w nim szafa, stolik nocny i krzesło. Obrócił głowę, by spojrzeć przez okno, jednak wzrok znalazł tylko błękit czystego nieba i czubki nieruchomych drzew. Cisza.

Zsunął z siebie lekką kołdrę, ta opadła bezgłośnie na podłogę. Miał na sobie dwuczęściową szarą piżamę. Uniósł obolałe ciało i ostrożnie dotknął bosymi stopami zimnej podłogi. Zrobił parę kroków w stronę okna, podtrzymując opadające spodnie od piżamy. Nogi, odzwyczajone od wysiłku, drżały. Musiał oprzeć się o metalową ramę łóżka, by nie stracić równowagi. Był słabszy niż myślał. Kręciło mu się w głowie. Pokój zdawał się przechylać to na prawo, to na lewo. Wziął głęboki oddech. Ocenił odległość dzielącą go od okna na mniej więcej cztery kroki i rzucił się do przodu, by pokonać ten dystans za jednym zamachem. Zatrzymał się dopiero wtedy, gdy uczepił się kurczowo parapetu. Przyłożył czoło do lodowatej szyby, szukając za oknem jakichkolwiek punktów orientacyjnych, najdrobniejszych szczegółów, które pomogłyby ustalić, gdzie jest. Niestety, nawet z wysokości, na której się znajdował, nie widział nic oprócz rozległego parku, nieruchomych drzew, zieleni, liści niemal skamieniałych w bezwietrznej aurze. Niebo było błękitne, ciężkie, niczym zbyt niski strop.

Odwrócił się. Pokój wydawał się teraz mniejszy. Podszedł powoli do łóżka i schylił się, by podnieść kołdrę. Chwycił ją i zauważył granatowy stempel. Niewyraźne litery układały się w napis SZPITAL WOJSKOWY. W tej samej chwili budynkiem znów szarpnął wstrząs. Głuchy, przypominający odgłos eksplozji pomruk wprawił w drżenie szyby.

I nagle pamięć przyniosła ponure wspomnienie wojny. Podobne detonacje, które przypominały odgłos ciężko stąpających, olbrzymich istot, wypełniały pola bitew w całej Europie. Haubice przerzucały się pociskami. Granatniki grzechotały, wypluwając śmiercionośne kartacze. Siedział w okopie, półprzytomny ze strachu, nasłuchując zbliżających się i oddalających wybuchów.

Lodowaty dreszcz targał ciałem. Nie umiał zebrać myśli. Niewiele pamiętał, musiał więc liczyć na kolejne skojarzenia. Na przypadkowo chwycone luźne strzępy przeszłości. „Co ja tu robię? W szpitalu wojskowym?”.

Drzwi na korytarz były otwarte. Wychylił się przez nie i zawołał:

– Jest tu ktoś?!

Pusty, długi korytarz odpowiedział słabnącym echem. Ostrożnie stawiając kroki, ruszył przed siebie. Opierał się o zimne, beżowe ściany. Mijał inne pokoje, niektóre zatrzaśnięte, niektóre otwarte na oścież, umeblowane identycznie jak ten, w którym się obudził. Bez wyjątku puste.

Doszedłszy do końca korytarza, trafił na ciężkie, szerokie drzwi. Pchnął je ramieniem i znalazł się na klatce schodowej. Wąskie stopnie prowadziły tylko w dół. „A więc to ostatnie piętro” – pomyślał.

Schodził, przytrzymując się gładkiej poręczy. Mdłe światło sączyło się z nielicznych świetlików. Ciszę znowu rozerwał dudniący, wprawiający budynek w wibrację wstrząs. Tomasz odruchowo przywarł do ściany, jakby instynkt ostrzegał go przed mogącym runąć sufitem. Posypały się białe płatki tynku. Znów cisza. O ile naprawdę to szpital, był on pusty. Półmrok spowijał korytarze. Grube wykładziny pokrywała warstwa kurzu.

Kilka razy przeszedł obok tych samych nędznych akwareli, dwa razy musiał zawrócić, bo trafił na ślepy zaułek. Nie miał pojęcia, jak duży może być budynek, po którym krążył, ale plan szpitala wiszący na ścianie pomógł mu mniej więcej ustalić, gdzie jest. Główny hol, gdzie spodziewał się znaleźć wyjście, był zaledwie za drugim zakrętem. Podciągnął wciąż opadające spodnie i ostrożnie ruszył środkiem korytarza. Skręciwszy dwa razy w prawo, niespodziewanie znalazł się w olbrzymim owalnym pomieszczeniu.

Bursztynowa poświata sączyła się przez przeszklone sklepienie. W ciężkich donicach więdły przerośnięte fikusy i palmy. Między nimi stało kilka szerokich ławek. „Oranżeria? – przeszło mu przez myśl. – Na planie szpitala nie było takiego miejsca”.

Chciał odpocząć na ławce, gdy nagle zauważył ludzką postać. Ktoś siedział w głębi tego zimowego ogrodu. Tomasz widział tylko wyprostowane wąskie plecy. Ciemnobłękitny żakiet? Marynarkę? Jasne włosy sięgające do ramion.

– Dzień dobry! – krzyknął w stronę sylwetki, ale nie doczekał się reakcji. – Dzień dobry – powtórzył, tym razem słabiej.

Ruszył w kierunku siedzącej na ławce postaci.

– Nie mogę znaleźć wyjścia z tego budynku, może więc... – zaczął tłumaczyć swoje niecodzienne położenie; jego głos drżał, a podniesiony wydawał się należeć do kogoś innego – to miejsce jest chyba puste...

Mówiąc te słowa, obszedł kilka donic z usychającymi roślinami. Pożółkłe, grube liście tworzyły wokół nich przygnębiające aureole. Znajdował się kilka metrów od nieruchomej postaci i z tej odległości nie miał wątpliwości, że to kobieta. Wiotka blondynka wpatrzona w plątaninę krzyżujących się ze sobą kłączy. Nieruchoma, jakby pozowała niewidzialnemu portreciście.

Zaniepokoił go ten bezruch i głucha cisza, w której zatonęły nieudolne próby nawiązania kontaktu. Nagle poczuł chłód. Powietrze drgnęło, jakby trącone niewidzialnym wachlarzem. Kobieta nieznacznie wyprostowała ramiona i powoli odwróciła głowę w jego stronę. Zobaczył prosty nos, wąskie usta, ostry podbródek. Oczy półprzymknięte, błękitne. Delikatnie wygięte łuki brwi. Bogowie... To była Wanda!

Patrzyła na niego niewidzącym wzrokiem, tak jak patrzy się przez szybę, za którą rozpościera się nudny krajobraz. Jednym mechanicznym ruchem zdjęła apaszkę i odsłoniła szyję. Nienaturalnie bladą skórę żłobiła brunatna pręga.

– To twoje dzieło – powiedziała, nie otwierając ust.

***

– On się obudził! – do Tomasza dotarł kobiecy krzyk, który po chwili powtórzył się gdzieś w głębi, z oddali. – On się obudził! Szybko, zawołajcie ją!

Pokój był ciemny, jakby powleczony koronkową woalką. Okno zasłonięte ciężkimi, bordowymi kotarami, zza których sączył się ostry blask. Pościel, w której leżał, była delikatna. Łóżko szerokie i miękkie. Podniósł się, by rozejrzeć wokół, gdy do środka wbiegły dwie kobiety. Pierwsza najprawdopodobniej nosiła jakiś rodzaj munduru. Być może był to pielęgniarski uniform skrojony według wzoru, którego nie znał. Być może wojskowy. Zielona bluza zapięta była pod samą szyję. Krótki rękaw obszyto srebrną nicią. Spódnica kończyła się tuż za kolanami.

Właścicielka tego stroju była niezbyt urodziwą kobietą, której pierwsza młodość zdążyła już dawno minąć, nie zostawiwszy po sobie żadnych śladów. Włosy upięła w szary kok, na odsłoniętej szyi pobłyskiwał srebrny łańcuszek.

– Widzisz! Widzisz! Już nie śpi.

Słowa te kierowała do dużo młodszej, niższej, wiotkiej brunetki, która podbiegła do łóżka, bezceremonialnie na nim usiadła i chwyciła Tomasza za rękę.

– Jak się pan czuje? – zapytała w taki sposób, jakby znała już odpowiedź i czekała tylko, by ją potwierdził.

– Dobrze, chyba dobrze – wymamrotał po dłuższej chwili. – Miałem dziwne sny. Chyba krzyczałem. Krzyczałem?

Starsza kobieta kiwnęła głową. Wciąż stała w progu, uważnie mu się przypatrując.

– Gdzie ja jestem? Co to za miejsce?

Niezgrabnie wyciągnął poduszki spod głowy, oparł je o wysokie wezgłowie i usiadł. Pokój zawirował, ściany straciły pion, szybko jednak wszystko wróciło do swojego naturalnego położenia.

– Co się stało? – zapytał ponownie. – Co się ze mną stało?

Dziewczyna wstała z łóżka. Podeszła do okna i jednym zdecydowanym ruchem pociągnęła za sznur ukryty w fałdach zasłony. Światło, białe niczym rozgrzane żelazo, zalało pokój. Mężczyzna odwrócił głowę i zacisnął oczy.

– Co pani robi?! To światło... – krzyknął. – Jest za jasno! Proszę zasłonić!

Dziewczyna parsknęła śmiechem, w którym słychać było z trudem maskowaną złośliwość. Przedefilowała przez pokój. Zatrzymała się obok szafy, otworzyła ją.

– Tu są pańskie ubrania, panie Tomaszu. I niech się pan przyzwyczaja do światła. Tu już nigdy nie będzie jasno. Sugeruję wstać, ubrać się, ogolić. Wtedy spotkamy się w pokoju piętro niżej. Na końcu korytarza. W prawo. Muszę już iść.

– Chwileczkę – poderwał się z łóżka; nie mógł znaleźć słów, zlepić ich w dłuższą konstrukcję, którą wyraziłby wszystkie wątpliwości, jakie zaczynały w nim nabrzmiewać. – Co się ze mną działo? Kim pani jest?

Dziewczyna odwróciła się w jego stronę. Dopiero teraz zauważył jej drapieżną urodę. Zadarty nos. Czarne włosy sięgające do ramion. Grzywkę zasłaniającą czoło. Nie była ładna. Miała w sobie coś odpychającego, chłodnego, co natychmiast budowało dystans.

– Powtarzam panu. Nie mam teraz czasu na dłuższe rozmowy, a pan powinien doprowadzić się do porządku. Poza tym nie mam w zwyczaju rozmawiać z nieznajomym mężczyzną ubranym jedynie w piżamę.

Odwróciła się i wymaszerowała z pokoju. Kobieta w zielonym uniformie popatrzyła pobłażliwie na Tomasza. W jej oczach przez chwilę zagościło współczucie, ale szybko spłukał je oficjalny ton:

– Pana ubrania zostały uprane i wyprasowane. Proszę się ubrać. Ja wyjdę z pokoju, ale poczekam na korytarzu. Gdyby się pan źle czuł, proszę wołać. Rozumie pan?

Kiwnął głową, a kobieta wyszła. Został sam, siedząc w rozbebeszonym, przepoconym łóżku, które wciąż parowało niezdrowym snem. Podniósł się z trudem, by wyciągnąć z szafy znajome ubrania. Marynarka. Spodnie. Buty...

Nagle szarpnął nim skurcz. Przytrzymał się otwartych drzwi szafy, by się nie przewrócić. Wrócił obraz schodów, po których się wspinał, aby spotkać się z Blanką i jej ojcem. Tamta kamienica, słoneczne popołudnie, plany na wieczór. Kiedy to było? Co się wtedy stało?

Prawa dłoń zaczęła drżeć. Nie mógł zapiąć koszuli. Nie mógł złapać oddechu. Kolana ugięły się pod nim, jakby nie wzmacniała ich żadna konstrukcja mięśniowa. Hałas natychmiast sprowadził pilnującą pokoju kobietę. Bez słowa podbiegła do niego, podniosła i prowadząc pod rękę, usadowiła na brzegu łóżka.

– Myślałam, że jest pan cięższy – powiedziała, poprawiając swoją bluzę.– Dlaczego pan mnie nie zawołał? Przecież prosiłam – dokończyła twardo.

– Gdzie ja jestem? – zapytał, chociaż miał przeczucie, że niczego się od niej nie dowie. Kobieta zacisnęła usta, które utworzyły bladoróżową kreskę.

– To wie tylko ta kobieta, która do pana przyszła. Gdy poczuje się pan lepiej, zaprowadzę pana na dół do jej pokoju. Ona panu wszystko wytłumaczy.

– Ona, ona – powtórzył złośliwie. – Ona ma chociaż jakieś imię?

– Nadia.

***

Od dobrego kwadransa czekał na Nadię w jej pokoju. Był ubrany i ogolony. Podano mu kawę, zbyt słabą jak na jego przyzwyczajenia, i… zapomniano o nim. Kilka razy ktoś wchodził do gabinetu, w którym na podłodze piętrzyły się opasłe papierowe teczki i pudła pełne książek i zeszytów. Stojące pod ścianą dwie olbrzymie szafy aż prosiły się, by wypełnić je dokumentami. W międzyczasie ktoś przyniósł i postawił na prostym biurku ciężką maszynę do pisania. Ktoś inny po chwili zabrał maszynę i wyszedł z nią bez słowa.

Tomasz myślał o rodzinie, która sprowadziła go do Antipolis. „Co się z nimi dzieje? Szukali mnie? Szukali mnie czy uznali za oryginała, który pielęgnuje niezależność do tego stopnia, że znika bez jednego słowa? Nie, to niemożliwe. Moje ubrania, książki, przedmioty osobiste musiały zostać w wynajmowanym mieszkaniu. Pewnie nawet gazeta sprzed dwóch tygodni wciąż leży na stole obok niedopitej kawy”. Co mogła pomyśleć rodzina o tym zniknięciu? Wypadek? Morderstwo? Uprowadzenie? Ucieczka?

Wstał z fotela i podszedł do okna. Gdy tylko zaczął zastanawiać się, co wożą te olbrzymie ciężarówki, których cichy pomruk dochodził do jego uszu, usłyszał, a może raczej wyczuł, jakiś ruch za plecami. Ona tam już była. Siedziała za biurkiem i patrzyła tak, jakby bawiło ją sprawianie innym przykrych niespodzianek i przynoszenie złych wiadomości.

Wrócił na proste twarde krzesło, na którym wcześniej siedział, i postanowił, że nie odezwie się pierwszy. Założył nogę na nogę i wbił wzrok w siedzącą naprzeciwko kobietę. Wciąż pozwalała, by delikatny uśmieszek podnosił kąciki jej ust. „Kpi ze mnie” – pomyślał Tomasz, gdy jego wzrok krzyżował się ze spojrzeniem Nadii.

– Panie Tomaszu – odezwała się nagle; jej głos był łagodniejszy, pozbawiony formalnej oschłości. – Tyle się pan chciał ode mnie dowiedzieć, a teraz pan milczy?

Zdobyła się na cieplejszy uśmiech, który miał zachęcać do podjęcia rozmowy.

– Gdzie ja jestem? – zapytał w końcu.

– Dla pana to coś w rodzaju sanatorium. Dla mnie to miejsce pracy. Tymczasem powinno to panu wystarczyć.

– Sanatorium? To znaczy, że jestem chory? Coś mi się stało, tak?

Dziewczyna schyliła się i podniosła z ziemi torebkę. Wyciągnęła z niej papierośnicę.

– Nie przedstawiłam się – powiedziała, zapalając papierosa. – Proszę mi mówić Nadia. Imię wystarczy. Nie pracuje tutaj nikt inny o tym imieniu. Pytał pan, czy jest chory. Tak. W pana przypadku to choroba terminalna.

Powiedziała te słowa z tak nieodwołalną pewnością, tak chłodno i precyzyjnie, że Tomasz zapadł się w siebie. Siedział bez ruchu, sparaliżowany odkrytą mu prawdą. Dziewczyna zaś patrzyła z niemal sadystyczną ciekawością na jego reakcję.

– Jak to? – wyszeptał. – Co pani... Nie rozumiem.

– Co się panu śniło? – zapytała w najniewinniejszy sposób.

Tomasz przełknął ślinę i odpowiedział:

– Śniło mi się, że się obudziłem i szukałem drogi wyjścia. Budynek był pusty. Nigdzie nie było żadnych drzwi na zewnątrz. Znalazłem się w jakiejś oranżerii i tam... ktoś był. Przestraszyłem się i... się obudziłem. Z krzykiem.

Nadia przekrzywiła głowę i spojrzała na mężczyznę badawczo.

– Tam była pańska pierwsza żona, prawda? – zapytała, zaciągając się papierosem. – Ta, która się powiesiła, gdy odkryła pana romans z koleżanką z wydziału, prawda? Z tą koleżanką, Gabrielą, ożenił się pan po wojnie, ale z nią też się panu nie ułożyło.

– Jak... Skąd pani to wie?!

Dziewczyna uśmiechnęła się, nie wyjmując papierosa z ust.

– Śledziliśmy pana od momentu pana pierwszego spotkania z Blanką Wieriesiołową. Był pan jedyną osobą oprócz jej ojca, z którą spotykała się w Antipolis.

– Śledziliście mnie?! Kto? Policja? Co ja zrobiłem takiego? – Tomasz wyrzucał z siebie kolejne pytania z prędkością dalekopisu. – Zaraz, zaraz... Kim ona jest? Ja szedłem właśnie do niej...

Nadia podniosła się zza biurka, podeszła do okna, stanęła tyłem do Tomasza.

– Ta dziewczyna była podejrzana od momentu jej przyjazdu do Polski, więc musieliśmy obserwować każdego, z kim się regularnie spotykała. Sprawdziliśmy pana przeszłość i nic nie wskazywało na to, że... – zawiesiła głos. – Chyba za dużo mówię, tak mi się wydaje.

– Ale co się stało? Jak ja się tu znalazłem?

– Leżał pan na schodach kamienicy. Zabraliśmy pana do szpitala.

– Ale co mi się stało? Co z tą Blanką?

Nadia skrzywiła się i zdusiła niedopałek w popielniczce.

– Zaczyna mnie pan denerwować – syknęła. – W sumie nie mam czasu na zabawę w chowanego. Blanka pana zabiła. Zdążyłam dostać się do pana świadomości, pamięci, by sprawdzić, czy nie był pan w zmowie z Wieriesiełowem. Dlatego widział pan pierwszą żonę. To ja ją wygrzebałam, przypadkiem, przyznaję.

– Co to znaczy, że mnie zabiła? – zapytał, zdając sobie jednocześnie sprawę z tego, jak absurdalnie brzmiały te słowa.

– To znaczy, że pan nie żyje, po prostu. A ja powstrzymuję pański mózg przed śmiercią i nie jest to najprzyjemniejsza praca, proszę mi wierzyć. Teraz już wiem, że niczego pan nie ukrył.

– Czyli gdzie ja jestem?

– Wewnątrz własnej głowy. Banalne, prawda? Gdy wyjdę, pan zniknie, na zawsze.

Tomasz pokiwał głową. Po chwili milczenia, której długości nie byłby w stanie zmierzyć żaden zegar, odezwał się cicho:

– Proszę jeszcze nie wychodzić. Może pani wypalić tu jeszcze jednego papierosa?

Śnieg

Śnieg był zmęczony, a dzień pracy miał potrwać jeszcze kilka godzin. Tak długo, aż aresztowany powie coś, co mogłoby popchnąć śledztwo do przodu. Komisarz odstawił filiżankę mocnej herbaty, była wciąż za gorąca. Podszedł do okna. Wieczorne niebo traciło blask, kilka spłoszonych jaskółek kreśliło w powietrzu spirale. Jest tak spokojnie, tak cicho, pomyślał z żalem, a mnie czekają krzyki, jęki, modlitwy.

Odczekał, aż herbata ostygnie do akceptowalnej temperatury, i wypił ją. Spojrzawszy ostatni raz w okno, założył marynarkę i wyszedł z gabinetu. Bez słowa przeszedł przez pokój, w którym cicho pracowali podlegli mu śledczy. Ta sprawa zaczynała być męcząca, wciąż szukali po omacku, wciąż zataczali kręgi i wracali do punktu wyjścia. Jak jaskółki. Tylko że teraz mogli mieć świadka, a może nawet sprawcę. Gorzej, że ten człowiek nazywa się Płanetnik.

Zbiegł kilka pięter po schodach i znalazł się w najściślej strzeżonym skrzydle budynku. Areszt i pokoje przesłuchań. Mijał salutujących mundurowych funkcjonariuszy, kilka razy mimowolnie podniósł rękę, by odpowiedzieć na pozdrowienie kolegów. Chciał mieć to wszystko jak najszybciej za sobą.

Zatrzymał się przed masywnymi drzwiami i zajrzał do środka przez małe zakratowane okienko – w pokoju umeblowanym jedynie trzema krzesłami, siedział młody mężczyzna, który rozcierał obolałe od kajdanek nadgarstki. Wokół niego krążył jak sęp młody komisarz Lesman.

Dlaczego wszystko kojarzy mi się dziś z ptakami? Z tym pytaniem kołaczącym się w głowie wszedł do pokoju.

– Jesteś nareszcie – ucieszył się Lesman, klepiąc aresztanta po plecach. – Nie chciałem zaczynać bez ciebie. Siedział cichutko, ale boi się jak diabli.

Śnieg usiadł na wolnym krześle i przyjrzał się aresztowanemu.

– Masz rację – zwrócił się do kolegi. – Boi się. Ale my nie wiemy kogo. Czy nas, czy ojca, czy tych, o których wszystko nam powie. Jak myślisz, Lesman, czego on się boi?

Młody mężczyzna poczuł na ramieniu silną żylastą dłoń policjanta. Dłoń zacisnęła się delikatnie, palce zdawały się badać jakość materiału koszuli, którą miał na sobie przesłuchiwany.

– To pewnie jakiś drogi materiał, co? – zapytał Lesman. – Jedwab, prawda? Barwiony gdzieś na wschodzie, bo widać delikatnie tęczujące nitki. Nawet w tym świetle. Zabawne, że znaleźliśmy cię właśnie w Domu Farbiarzy. Dziwny zbieg okoliczności. Tak zwana ironia losu.

Mężczyzna wciąż milczał. Patrząc nieobecnym wzrokiem, wydawał się być całkowicie odcięty od otoczenia. Śnieg wstał z krzesła. Trzeba pójść dalej.

– Twój ojciec już pewnie o wszystkim wie, ale go tu nie ma – zaczął. – Zanim wróci z zagranicy, minie kilka dni. Miną całe godziny, zanim porozmawiasz z kimś, kto nie jest policjantem. Godziny rozmowy albo godziny wysysania z ciebie strzępów wiedzy. To będzie bardzo krępujące dla mego kolegi, a dla ciebie upokarzające. Więc który wariant wybierasz?

Milczenie. Lesman stanął tuż nad młodzieńcem i wyciągnął z wewnętrznej kieszeni marynarki stalową kasetkę, z której wyjął strzykawkę.

– Zrobimy tak. Będzie mały zastrzyk. Malutki. Nie będzie bolało. Trochę się spocisz i poczujesz w głowie lekkie pulsowanie. – Policjant zaczął bawić się strzykawką. Oczy młodego Płanetnika rozszerzyły się w panicznym niemym strachu, ale wciąż milczał. – Zadamy ci parę pytań. Zobaczysz kilka twarzy, które być może już widziałeś. Może nawet będzie wśród nich twarz tego młodego chłopaka, którego znaleźliśmy tydzień temu nad rzeką. A może twarze innych. Mam całą teczkę zdjęć. Same piękne gładkie twarze, rozumiesz?

Płanetnik zesztywniał i wbił wzrok w policjanta. W porównaniu z demonicznym Lesmanem, Śnieg wyglądał opiekuńczo.

– Więc jak będzie, chłopcze? – zapytał. – Robimy zastrzyk?

Płanetnik wziął głęboki oddech i zapytał trzęsącym się głosem:

– Czego ode mnie chcecie? Nie wiem, czy mogę wam cokolwiek powiedzieć. Jestem tutaj przypadkiem... Nie wiem niczego, co mogłoby wam pomóc.

– Gdybyś był tutaj naprawdę przypadkiem, nie uciekałbyś przed moimi kolegami. Masz coś na sumieniu, nie jesteś czysty, ale możesz nam pomóc – powiedział komisarz. – Możesz mówić prawdę, a wtedy szybko stąd wyjdziesz. Wystarczy nam pół godziny. Zgadzasz się? – Aby podkreślić brak alternatywy, Lesman stanął obok Śniega i zaczął machinalnie bawić się gotową do użycia strzykawką.

– Powiemy ci, co już wiemy, żebyś nie musiał się powtarzać – zaczął Lesman. – Wiemy, że w twoim domu działy się dziwne rzeczy. Kilka razy w miesiącu miały tam miejsce dość specyficzne spotkania, przyszło mi nawet na myśl, że ty i twoi goście urządzacie orgie. Tym bardziej, że znaleźliśmy przedmioty związane z kultem Bachusa. Wiesz, o czym mówię. Te rzeźbione puchary, instrumenty...

– Jestem kolekcjonerem – próbował tłumaczyć się Płanetnik.

Śnieg uśmiechnął się szeroko, ale zignorował te słowa.

– Nas nie interesuje strona obyczajowa tej ponurej sprawy, ale jeżeli giną ludzie, wtedy zaczynamy się zastanawiać. A podejrzewamy, że ludzie, którzy zginęli, byli w twoim domu.

Aresztowany gwałtownie zaprotestował:

– Nikogo nie zabiłem! Nic nie zrobiłem...

– Chcę ci wierzyć, mój drogi, ale jeżeli nie ty, to z pewnością ktoś inny – uspokoił go Śnieg. – Czterech młodych mężczyzn. Wszyscy zasztyletowani tą samą bronią, wszyscy znalezieni na brzegu rzeki w pobliżu parku miejskiego. Czytałeś o tym w gazetach. Powiedziałeś, że jesteś kolekcjonerem, prawda? To szlachetna pasja. A wiesz, że ostatni z zamordowanych chłopaków miał włosy spięte dość ciekawą klamrą? Okazało się, że ten kawałek metalu ma prawie dwa tysiące lat. Rozumiesz? Teraz już wiesz, jak do ciebie trafiliśmy.

– I jeżeli nie ty zabiłeś tych chłopaków, to z pewnością domyślasz się, kto mógł to zrobić – podjął Lesman.

– A jeżeli się nie domyślasz, to z pewnością możesz nam podać listę gości, których zapraszałeś do domu. Reszta będzie należała do nas. Rozumiesz?

Śnieg był pewny, że aresztowany za chwilę pęknie. Podczas każdego przesłuchania jest moment, gdy to się czuje. Gdy mięśnie przestają się napinać... Młody Płanetnik odwrócił twarz, jego ciałem targnął spazm. Komisarz posłał Lesmanowi tryumfujący uśmiech. Ten sięgnął po notatnik i podał go roztrzęsionemu chłopakowi.

– Pisz nazwiska wszystkich, których pamiętasz – polecił. – Niczego nie ukrywaj i nie zmyślaj.

– Nie znam nazwisk wszystkich, którzy przychodzili, czasami ktoś przyprowadzał znajomego, a czasami nie przedstawiali się wcale... – usprawiedliwiał się młodzieniec drżącym głosem. Brzmiał jak tłumaczące się dziecko. Jest delikatny. Boi się. Boi się tego, że ojciec może go tutaj zostawić.

– Pisz wszystko, tylko nie kłam.

***

Śnieg wrócił do gabinetu. Był zadowolony, że wszystko tak szybko się skończyło. Pół godziny trwało spisywanie zeznań młodego Płanetnika, następne pół godziny notowanie nazwisk. Niektóre były komisarzowi całkowicie obce, kilka kojarzył z dawno zagrzebanymi sprawami. Na dzisiaj dosyć, postanowił, jutro zabieramy się do dalszej pracy. Trzeba powysyłać ludzi, trzeba przygotować wniosek o tymczasowe aresztowanie Płanetnika – na wolności mógłby kogoś ostrzec, coś ukryć albo zniszczyć... Jego ojciec będzie musiał się pogodzić z tym, że najmłodszy syn posiedzi w areszcie jeszcze kilka tygodni. Potem może go jakoś wyplącze z tej afery.

Wieczór przeszedł w ciepłą, duszną noc, która nie pozwoli zasnąć. Policjant zamknął okno, przez które zaczynały wlatywać owady zwabione światłem lamp. Usiadł i wyciągnął z kieszeni podręczną talię Heraklita – ten prościutki system wróżenia za każdym razem idealnie podsumowywał to, co działo się w jego życiu, lub zapowiadał, co może przynieść najbliższa przyszłość. Przetasował karty i wyciągnął pierwszą z brzegu. Przeczytał: „Oczy są pewniejszymi świadkami niż uszy”. Uśmiechnął się i z trudem powstrzymał ziewnięcie. Był zmęczony, zbyt zmęczony, by wątpić teraz w wiarygodność zeznań. Jeżeli nawet aresztant kłamał, prędzej czy później dowiedzą się o tym, a on odpowie za składanie fałszywych zeznań.

Wstał, zebrał z biurka papiery i zamknął je w szafie pancernej. Jego ręka już sięgała do wyłącznika światła, gdy ciszę przerwało energiczne pukanie do drzwi gabinetu. Zdziwił się. Dochodziła dwudziesta pierwsza, a ktoś jeszcze ma siłę, by go nachodzić?

Otworzył i zaklął cicho. Zapomniał o jeszcze jednej sprawie do załatwienia. Wpuścił do środka chudego, niewysokiego mężczyznę, który natychmiast wyciągnął rękę do komisarza. Ten uścisnął ją, chyba nawet zbyt mocno, bo gość natychmiast lekko skrzywił się i odsunął o krok.

– Dziękuję, komisarzu, że udało nam się skoordynować nasze akcje – zaczął, jakby przymuszony faktem, że musi wyrazić wdzięczność. – Gdyby nie widowiskowy pościg za tym młodym człowiekiem, nie wiem, czy udałoby się nam wyprowadzić z sali von Treschkova. Wiedzieliśmy, że opuści niemiecką ambasadę, ale nie mogliśmy zgarnąć go z ulicy, zanim nie skontaktowałby się ze swoim człowiekiem. Znaleźliśmy go...

Urwał, widząc, że Śnieg wpatruje się bezmyślnie w najciemniejszy kąt pokoju.

– Jeżeli pana nudzę...

Komisarz ocknął się z otępienia.

– Nie, nie nudzi mnie pan, panie Forst. Jestem po prostu zmęczony. Całą dobę nic nie jadłem, żyję wyłącznie dzięki mocnej herbacie, a tę szpiegowską historię już znam. Tłumaczył mi ją pan przez cały okrągły tydzień.

Chudy mężczyzna pokiwał głową ze zrozumieniem.

– W takim razie nawet nie będę siadał. Jeszcze raz chciałem podziękować za współpracę. – Zawrócił w stronę drzwi i dodał: – Jeżeli nasz wydział będzie miał okazję się odwdzięczyć... Proszę odpocząć.

Po wyjściu gościa Śnieg machinalnie przetasował karty leżące na biurku. „W zmianie jest odpoczynek. Ciężka to udręka pracować dla jednego władcy” – przeczytał na wyciągniętej. Zamyślił się. Potrzebuję odmiany...

Wychodząc z komisariatu, minął wiszące na jednej ze ścian lustro. Niechętnie przyznał przed samym sobą, że brzuch stał się najbardziej rzucającą się w oczy cechą wyglądu.

***

Następnego ranka nie mógł opędzić się od wyrzutów sumienia. Zaspał. Zjawił się w pracy dwie godziny za późno i liczył na to, że od samego rana nikt go nie szukał. Wpadł do gabinetu i natychmiast otworzył okno – pokój nagrzał się straszliwie. Otworzył szafę pancerną, by wyciągnąć z niej wczorajsze akta, gdy rozległo się pukanie i do środka wpadł zdyszany Lesman.

– Dobrze, że pan jest! – rzucił na powitanie. – Sędzia wydał już nakaz aresztowania tego młodego. Niesamowite! Stary Płanetnik w nocy wrócił z Monachium i właśnie siedzi w sądzie z całą armią prawników! Wszędzie pełno pismaków! Aleśmy wczoraj narobili bałaganu – ostatnie słowa Lesman wypowiedział z wyraźnie wyczuwalną dumą.

Śnieg spojrzał na niego z politowaniem. Młodszy kolega wciąż nie potrafił ukrywać emocji, wciąż biegał i rozpowiadał wszystkim o nawet najmniejszym sukcesie. Było w nim tyle samo zapału, co krótkowzroczności. Ile lat trzeba pracować w policji, by wiedzieć, że im mniej zamieszania, tym lepiej dla wszystkich? Muszą być zachowane przynajmniej pozory równowagi, jeżeli nie można jej naprawdę zagwarantować. Czy młodego Płanetnika trzeba było aż tak upokarzać? Czy jego ojciec musi teraz na oczach wszystkich udowadniać, jak bardzo zależy mu na najmłodszym dziecku? Bogowie! Gdyby cokolwiek od niego zależało... Ale nic od nas nie zależy. Jedni drżą przed ojcem, inni przed kontrwywiadem. Nad każdym wisi jakiś miecz.

– Tylko o tym przyszedłeś mi powiedzieć? – ostudził zapał młodzieńca.

Ten zmieszał się i niespodziewanie spłonął rumieńcem.

– Miałem pana znaleźć. Wzywają pana do pokoju 96.

Komisarz zamrugał zaskoczony.

– Na pewno to był pokój 96? – zapytał, by ostatecznie się upewnić. Lesman mógł się przesłyszeć, coś źle zapamiętać, po tym żółtodziobie wszystkiego można się było spodziewać.

– To głupie, wiem, ale zapisałem sobie ten numer na dłoni, żeby nie zapomnieć.

– W porządku. – Śnieg pokiwał głową i ruszył w stronę drzwi. – Jeszcze jedno: umyj ręce, dobrze?

Pokój 96. Niech i tak będzie, pomyślał i natychmiast przyłapał się na tym, że szuka w kieszeniach talii Heraklita. Musiał ją gdzieś zostawić. W domu? Na stole w kuchni, gdzie ledwie zdążył wypić herbatę? W samochodzie? Może nawet nie zabrał jej wczoraj wieczorem z biura? Jaka była wróżba na dzisiaj? Nieważne, przywołał do porządku rozkojarzone myśli. Wsiadł do windy i wjechał na ostatnie piętro budynku.

Pokoju pilnował nieumundurowany funkcjonariusz. Przyjrzał się uważnie komisarzowi i z wyuczoną podejrzliwością wpuścił go do środka. Drzwi bezszelestnie zamknęły się za mężczyzną. Śnieg ruszył przed siebie długim wąskim korytarzem, na końcu którego kolejny policjant już otwierał księgę wejść i wyjść, by gość mógł się w niej podpisać. Dopełniwszy tej formalności, przeszedł przez prawdziwe opancerzone wrota, nad którymi błyszczały złote cyfry.

Wewnątrz panował półmrok, a malutkie lampki zamontowane w ścianach miały prowadzić do konkretnych sektorów Pokoju. Wybrał szlak fioletowych światełek i ruszył niepewnie. Słyszał kroki tłumione przez gruby dywan, docierały do niego głosy, ale nie był w stanie wyodrębnić żadnego konkretnego słowa. Pełno tu duchów, pomyślał.

Mijając kolejny zakręt, znalazł się w nasyconym fioletową poświatą pomieszczeniu, na środku którego ustawiono ogromny okrągły stół. Wokół niego krążyli trzej mężczyźni, którzy uważnie przeglądali rozrzucone na blacie kartki i mapy. Komisarz już chciał ich pozdrowić, ale byli tak pogrążeni w pracy, że z pewnością nie zwróciliby na niego uwagi. Minął ich bez słowa i przeszedł do ostatniego z pomieszczeń w tej części Pokoju. Wiedział, że czeka tam na niego Sosnowski, opiekun kalendarza brontoskopicznego.

W pokoju krzątał się wysoki, starszy mężczyzna. Od czasu do czasu potrząsał nerwowo siwą głową i poprawiał wciąż zsuwające się z nosa okulary. Niemal natychmiast zauważył komisarza przekraczającego progi jego skromnego gabinetu.

– Jesteś! – zawołał na powitanie. – Czekałem na ciebie od samego rana.

Śnieg uścisnął serdecznie dłoń przyjaciela.

– Coś się stało? – zapytał podejrzliwie. – Nigdy mnie tutaj nie wzywacie bez powodu...

– Musimy się przejść – oznajmił Sosnowski i wziął komisarza pod rękę. – Chcę ci pokazać coś w kalendarzu. I upewnić się co do niektórych rzeczy – dodał po chwili.

Mężczyźni minęli pochylonych nad stołem techników. Milcząc, pokonali kolejne kręte korytarze i stanęli przed drzwiami, do których dostępu bronił funkcjonariusz. Śnieg nie mógł się nadziwić, ilu środków bezpieczeństwa wymaga utrzymanie w tajemnicy nawet bardzo mglistej przyszłości. Od czasu wprowadzenia ustawowego zakazu profesjonalnego badania przyszłości, wielu „techników” zeszło do podziemia, wielu pracowało na własną rękę, sprzedawało swoje usługi ludziom, dla których nawet skrawek przyszłości może mieć konkretną, z reguły bardzo wysoką, wartość. Na szczęście tylko państwo mogło sobie pozwolić na tak drogi (i precyzyjny) sprzęt jak system kalendarza brontoskopicznego.

Na ścianie, w głębi owalnego pomieszczenia, wisiała ogromna tarcza podświetlona kłębiącymi się pod szkłem fosforyzującymi przewodami. Szklany okrąg przedstawiał mapę nieba podzielonego na szesnaście równych części. W każdej zaznaczano rodzaj, wygląd i siłę pojawiających się na niebie błyskawic. Te informacje analizował właśnie Sosnowski, który potrafił znaleźć w nich przesłanki dotyczące bliższej i dalszej przyszłości.

Nie była to żadna sztuczka – typowa koincydencja wydarzeń. Przez całe dziesięciolecia notowano i katalogowano każdą dającą się opisać formę błyskawicy i porównywano ze zdarzeniami, jakie miały miejsce tuż po zaobserwowaniu piorunów. Zapisano dziesiątki tomów, dzięki którym udawało się zaobserwować subtelną grę pomiędzy zjawiskami atmosferycznymi a następującymi wydarzeniami.

Sosnowski dysponował znakomitym zespołem technicznym; cały Pokój 96 był jednym wielkim mechanizmem, w którym człowiek stanowił tylko obserwacyjne lub analityczne urządzenie. A on sam zajmował stanowisko głównego interpretatora, augura, kogoś, kto spisywał raporty i przesyłał je do owego mitycznego „wyżej”, o którym nawet Śnieg nic nie wiedział.

Może to i dobrze, pomyślał, może to i dobrze, że jest ktoś, kto tłumaczy nasze błędy, ktoś, kto wysyła raporty jeszcze wyżej i jeszcze dalej...

Mężczyźni podeszli do tarczy kalendarza. Ta promieniowała ciepłem i pachniała elektrycznością. Sosnowski sięgnął po wskaźnik i obrysował nim dwa lśniące zimnym światłem miejsca. Pozostałe sektory kalendarza były puste.

– Widzisz, to mnie szczególnie niepokoi – zaczął tłumaczyć. – Te dwa pola obserwacji. Zjawiska z przedwczoraj i z ubiegłego czwartku.

– Przecież od dwóch tygodni nie było burzy – zdziwił się Śnieg.

– Nie bądź dzieckiem! – skarcił go Sosnowski, który był wyjątkowo czuły na punkcie swojego profesjonalizmu. – Dobrze wiesz, że burza nie jest warunkiem niezbędnym, by przeprowadzić obserwacje. Przesłony są otwarte okrągłą dobę...

– Więc co z tymi polami?

– To bardzo niepokojące. – Starszy mężczyzna wyciągnął z kieszeni marynarki notatnik i przewertował go. – Nie będę cię zanudzał szczegółami. Przeczytam ci, co zdążyłem znaleźć w naszych zbiorach. Najpierw zjawisko z czwartku. Sektor ósmy, tak zwany „potrójny trójząb”, tło jednolite, pozbawione poświaty, płaski w stosunku do punktu obserwacyjnego, nachylenie względem nieba nieznaczne, około piętnastu stopni...

– A jakie są wnioski? – policjant zaryzykował pytanie. – Czego mamy się spodziewać?

Sosnowski poprawił okulary. Zrozumiał chyba, że specjalistyczne szczegóły mogły dezorientować laika.

– Wnioski są takie, że z identyczną konfiguracją spotkaliśmy się już w 1879, późnym latem, i w 1912, jesienią. Mówią ci coś te daty?

Śnieg poczuł się egzaminowany. Pytanie nie padłoby, gdyby nie miał szansy na odpowiedź. Powinien coś sobie przypomnieć, skojarzyć. W 1912 od dwóch lat pracował w policji, był asystentem komisarza Rode, w Kolnie, małym miasteczku na rubieżach Korony. Po kilku latach mozolnej i mało wymagającej pracy przeniesiono go do Antipolis. 1912? Co się wtedy działo? To musiało być coś poważnego, skoro tu jestem, a on świdruje mnie swoimi załzawionymi oczami. O czym wtedy pisały gazety? Czy to jakiś żart starego lisa? Żart. Olśnienie.

– Trefniś – powiedział Śnieg, odsłaniając zęby w nieszczerym uśmiechu. Nie złapałeś mnie, nie tym razem, pomyślał. Sosnowski odwzajemnił uśmiech.

– Masz dobrą pamięć – pochwalił młodszego kolegę. – Czternaście zaszlachtowanych osób. Kobiety, mężczyźni, dzieci, starcy... Trefniś nie wybierał. A może wybierał według jakiegoś koszmarnego klucza. Do dziś nie wiemy. A tamta seria urwała się tak nagle, jak się zaczęła. Pamiętasz?

Przytaknął. Był młody i siedząc na prowincji, czytał nawet najmniejszą wzmiankę o serii brutalnych morderstw w Antipolis. Była jesień. Wygrzewał się na ławce przed komisariatem, miażdżył dłońmi młode orzechy i marzył o podniecającym niebezpiecznym pościgu za zwyrodnialcem, który sztyletował niewinnych ludzi, a potem domalowywał im szminką groteskowe krwistoczerwone uśmiechy. Nigdy go nie złapano. Zbrodnie pozostały niepomszczone, wina nie została zmazana, równowaga przywrócona...

Nagle zrozumiał, do czego stary zmierzał. Lodowaty dreszcz przeszył jego ciało, poczuł, że pocą mu się dłonie. Czy przez ten cały czas łudził się, że wyjdzie stąd z dobrymi, w najgorszym razie neutralnymi, wiadomościami?

– Możesz się spodziewać czegoś podobnego – oznajmił cichym, wyważonym głosem Sosnowski, starając się uspokoić wyraźnie zdenerwowanego kolegę. – Jeżeli jeszcze tego z czymś nie łączysz, rozejrzyj się. Może jeszcze nie jest za późno, by zatrzymać lawinę.

Komisarz zazgrzytał zębami.

– Mamy cztery trupy. Czterech zabitych chłopaków. Padli z tej samej ręki, bez dwóch zdań. Identyczny rodzaj śmierci. – Westchnął ciężko, jakby zabrakło mu oddechu. – Od wczoraj jesteśmy bliżej rozwiązania. Mam nadzieję...

Powietrze między mężczyznami nagle zgęstniało. Śnieg domyślał się, że to nie wszystko, że coś jeszcze odczytano z kalendarza, że stary obrysował swoim miedzianym wskaźnikiem jeszcze jeden obszar, zapewne następne nieszczęście. Najgorsze było to, że nawet tego nie budzili, nie wywoływali wilka z lasu, po prostu widzieli z daleka, jak nadchodzi, i niczego nie mogli zrobić.

– Jest coś jeszcze, prawda? – zapytał, gotowy na najgorsze wiadomości.

– Jest – potwierdził Sosnowski. – To z przedwczoraj. „Odwrócony witraż” w sektorze czternastym. Ostatni raz zaobserwowany jesienią 1822 roku... – Datę niemal wyszeptał. Każdy ją znał, od zawsze.

– Bogowie! – krzyknął policjant. – Kto jeszcze o tym wie?!

– Cała Góra – powiedział augur, przecierając zmęczone oczy. – Teraz zaś mają się dowiedzieć służby. Trzeba zapobiec...

– Wiem, wszystko wiem...

Róża

Co ja tutaj robię? – pomyślała zirytowana Róża. Powinni mnie usadowić bliżej podium, z innymi przewodniczącymi, a nie między tymi dzieciakami. To jest jakaś pomyłka! Rozejrzała się dokoła i z narastającą wściekłością zauważyła, że szczebioczących z podniecenia nastolatek przybywa i wszystkie znajdujące się wokół niej wolne krzesła zostały zajęte. Niewiarygodna porażka!

Podniosła się z krzesła i natychmiast zrezygnowana opadła na nie z powrotem. Pierwsze cztery rzędy były wypełnione do ostatniego miejsca. Powinnam siedzieć tam, ze starszymi. Cholera! Przyjechałam tu swoim samochodem, a te obok mnie dopiero zaczęły jeździć na dwukołowych rowerkach!

Nagle piskliwe głosiki uniosły się pod sufit, by opaść z westchnieniem, gdy okazało się, że na scenie pojawiła się kobieta inna niż ta, na którą wszystkie czekały. Kilka z dziewcząt wyciągnęło z torebek chusteczki i wytarło nimi spocone czoła. W sali wypełnionej do granic możliwości było niewyobrażalnie gorąco; nie pomogło otwarcie wielkich okien, gdyż wszystkie bez wyjątku wychodziły na południe.

Gwar wciąż plotkujących dziewcząt narastał i zlewał się z upałem w jedną nieznośną magmę. Sala była zbyt mała jak na potrzeby zlotu młodych członkiń zakonu Kybele. Dziewczyny niespokojnie wierciły się na twardych krzesełkach, wszystkie czekały na zjawienie się honorowego gościa, głównej kapłanki kultu – Very Palmer.

Róża otworzyła torebkę i wygrzebała z niej puderniczkę. Sprawdziła w lusterku stan makijażu, który dzielnie znosił narastający z minuty na minutę upał.

– Julka, a słyszałaś o tych dwóch, które przyjechały z Królewca? – zapytała swoją koleżankę pulchna okularnica, wciąż rozprasowując dłońmi fałdy spódnicy. – One są już chyba pełnoletnie i chyba nawet przyjechały tutaj samochodem. Bez rodziców. I chyba nawet jedna z nich pali papierosy, widziałam, jak chwaliła się papierośnicą. I jeszcze...

Jej towarzyszka przerwała słowotok machnięciem dłoni.

– Wiesz, jak się jest córką byłego ministra i ma się chłopaka... Wiesz, tego szermierza, który walczył na olimpiadzie w Rzymie...

– Wiem, wiem... – rozmarzyła się okularnica. – Jeszcze parę lat i też będziemy przyjeżdżać tu same.

Macie, dziewuchy, problemy, skwitowała w myślach Róża mimowolnie podsłuchany dialog. Wściekłość powoli ustępowała zrezygnowaniu. Wyszłaby zapalić, ale zaraz jakaś pryszczata małpa usiadłaby na jej miejscu.

– Te z was, które chciałyby zakupić podręczniki autorstwa naszego gościa, a potem zdobyć autograf, proszone są o ustawienie się po skończonym spotkaniu przy niebieskich drzwiach, dziękuję. – Komunikat tej treści wygłosiła stojąca obok sceny wysoka piegowata blondynka.

Zuza! Róża natychmiast ją rozpoznała. Była jej najgroźniejszą konkurentką w wyborach przewodniczącej Koła. Przegrała i raczej nie pogodziła się z porażką, bo natychmiast znalazła w mieście inną grupę Kybelanek, której była teraz skarbnikiem.

Dziewczyna stała dumna, przeglądając jakieś papiery, by odnaleźć ten właściwy i odczytać kolejną wiadomość.

– Te z was, które chciałby zaopatrzyć się w ubrania zaprojektowane przez naszego gościa, mogą po spotkaniu udać się na drugie piętro budynku, gdzie znajduje się sklepik, w którym na pewno znajdziecie coś dla siebie. Sama też się tam wybieram – dodała z wymuszoną wesołością.

Nigdy nie mogłam znieść tej jej pretensjonalności, tego udawania, tego aktorzenia... – pomyślała Róża. Muszę zapalić, bo zwariuję! A teraz ona stoi tam sobie pod sceną, ma plakietkę organizatora i założę się, że widząc moje nazwisko na liście gości, specjalnie przydzieliła mi miejsce w samym kącie sali! To więcej niż pewne!

By uspokoić nerwy, wczytała się w treść broszury, którą machinalnie kartkowała od dłuższego czasu. Na pierwszej stronie pysznił się wystudiowany portret Very Palmer. Twarz najwyższej kapłanki w połowie przesłonięta była kaskadą blond włosów, usta, pełne i lekko wydęte, uśmiechały się tajemniczo. W oczach czaił się żar, energia, której niespożyte zapasy pozwalały kobiecie na pisanie jednej książki rocznie, na organizowanie zlotów w różnych częściach Europy, na tworzenie własnej linii ubrań i perfum. I, co najważniejsze, na utrzymywanie stałego mentalnego kontaktu z Boginią – Kybele, której kult szerzyła w całym cywilizowanym świecie.

Kilka następnych kartek zapełniały wyimki z poradników Angielki. Słowa o upartym dążeniu do celu, wytrwałości, a nade wszystko o potędze kobiecości, najpotężniejszego pierwiastka w Uniwersum. „Jesteście niezastąpioną, wybraną przez los grupą. Jesteście świadome swojej wartości. Jesteście wojowniczkami światła. Jesteście po to, by Życie mogło żyć!”. Ostatnie zdanie było jednocześnie tytułem jej najpopularniejszej książki.

Róża zaczęła studiować ostatnią stronę, gdzie umieszczono wszystko, co prawdziwa Kybelanka powinna posiadać. Krwistoczerwoną szminkę w cudnie złoconej oprawce, flakonik wieczorowych perfum Merope, którego zapach miał „moc usidlania nawet najbardziej opornych wybranków”, zestaw „pierścionek + kolczyki 20% tańsze, gdy zakupisz wisiorek z wygrawerowanym zaklęciem pomagającym odpierać uroki nieżyczliwych Ci osób”. Dalej eleganckie torebki, pantofle, kapelusiki, dodatki, „które nawet najbardziej tradycyjne ubrania zamienią w niepowtarzalne i oryginalne kreacje”.

Różę szczególnie urzekła śliczna koktajlowa torebeczka – cylindryczna czarna forma na długim skórzanym pasku. Dziwne, pomyślała, im coś jest prostsze, im mniej ma rzucających się w oczy ozdób, tym jest droższe... Nie zamierzała się jednak przejmować ceną. Za dwa tygodnie są moje urodziny i...

Nagle sala zaczęła milknąć. Róża rozejrzała się i zauważyła, że kilka dziewczyn z obsługi ruszyło w stronę okien i zasłaniało je czarnymi kotarami, ciągnąc za grube szarfy. Wnętrze powoli wypełnił półmrok, w którym ledwie rysowała się scena.

Delikatne światełka zapaliły się gdzieś w jej głębi. Kilka osób, a raczej ich mgliste cienie, przemaszerowało dostojnie i stanęło na krawędzi sceny. Zapłonęły punktowe reflektory, których świetlne kręgi nałożyły się w centralnym punkcie sceny, na wysokości kamiennej mównicy. Eteryczne dźwięki fletu jak smugi spalającego się kadzidła unosiły się leniwie w gęstym powietrzu.

Very Palmer jeszcze nie było, ale podniosłe napięcie nie opadało nawet na chwilę. Róża wyciągnęła szyję, by cokolwiek widzieć zza mrowiących się przed nią głów. Światła powoli wyciągały z półmroku scenę. Zabrzmiała harfa, do której dołączały inne instrumenty. Gęsta hipnotyczna tkanina dźwięków zatopiła i oszołomiła zebranych. W momencie, gdy rytm stawał się wręcz nieznośny, światła rozdarły półmrok i na scenę wmaszerowała Vera Palmer.

Równym krokiem przedefilowała na drugą stronę sceny i stanęła za mównicą. Miała na sobie biały zwiewny kostium, którego materiał układał się na ramionach jak mgiełka. Poprawiła włosy i dyskretnie musnęła palcami srebrny ciężki medalion kołyszący się na wysokości głębokiego dekoltu. Każda Kybelanka wiedziała, że Angielka nigdy nie rozstaje się z medalionem, w którym umieszczono Artefakt – fragment stopionego metalu, który kilkadziesiąt lat temu wypadł z dłoni Kybele w czasie jednej z nielicznych epifanii bogini w ubiegłym stuleciu.

Oszołomione dziewczyny wpadły w ekstazę. Krzyki, pisk, westchnienia mieszały się w jeden pochwalny hymn na cześć kobiety, która była dla nich najserdeczniejszą przyjaciółka, powierniczką sekretów, starszą doświadczoną siostrą, wyrozumiałą matką...

Vera Palmer jeszcze raz poprawiła włosy i uśmiechając się promiennie, podniosła rękę na znak, że prosi o ciszę. Zaczęła mówić. Najczystszą, płynną polszczyzną.

***

Mniej więcej po godzinie wykładu Różę ogarnęło nieprzyjemne uczucie. Nerwowość, suchość w ustach, palce szukające czegoś, czego mogłyby się chwycić.

Zapalić... Muszę zapalić. Otworzyła torebkę i sprawdziła, czy nie zostawiła w samochodzie papierośnicy. Nie. Na szczęście nie musiała schodzić na parking. Spojrzała na wciąż przemawiającą kobietę. Wykład przewidziany był na mniej więcej półtorej godziny, więc zdąży zapalić i wrócić. Tym bardziej, że znała już słowa, które płynęły ze sceny – kobieta mniej więcej powtarzała swoje myśli zawarte w jej ostatniej książce.

Róża miała nadzieję, że nikt nie zajmie jej miejsca, ale żeby się upewnić, zostawiła na siedzeniu krzesełka złożony żakiet. Tak naprawdę zależało jej na ostatnim punkcie programu – Vera Palmer miała wprowadzić się w stan umożliwiający jej kontakt z boginią. To ponoć robiło nieprawdopodobne wrażenie. Kapłanka traciła na kilka minut kontakt ze światem widzialnym, zaczynała mówić niezrozumiałym językiem przypominającym według filologów antyczną grekę, zdarzało się, że unosiła się kilkanaście centymetrów nad ziemią i kołysała jak serce bijącego dzwonu. Dziewczyna musiała to zobaczyć...

***

Drugiego papierosa wypaliła w biegu, niemal wessała w płuca miętowy dym. Zabłądziła w licznych korytarzach na czwartym piętrze budynku, gdzie spodziewała się znaleźć galerię sztuki, i gdy zdała sobie sprawę z upływającego czasu, puściła się biegiem i… trafiła z powrotem na miejsce, z którego wyruszyła.

Kapłanka już pewnie skończyła swój wykład i przygotowywała się do kontaktu z boginią. Cholera! Akurat na to Róża nie chciała się spóźnić. Biegnąc, skręciła w inną odnogę korytarza i dotarła pod drzwi, po otwarciu których znalazła się na klatce schodowej. Sadziła po dwa stopnie, by jak najprędzej znaleźć się na parterze. W końcu stanęła przed drzwiami z cyfrą „0” i pchnęła je z całej siły. I znów pędem do auli, gdzie już pewnie reszta dziewczyn wiła się z zachwytu nad umiejętnościami kapłanki.

Spocona, ze zrujnowaną fryzurą, z otartymi do krwi kostkami (nowe nierozchodzone trzewiki) naparła całym ciałem na ciężkie drzwi auli. Nie ustąpiły! Róża otworzyła szeroko oczy ze zdziwienia i nacisnęła rzeźbioną klamkę. Nic! Zdziwienie nie ustępowało.

– Co jest? – zapytała półgłosem samą siebie. Rozejrzała się wokół, szukając jakiegoś innego wejścia. A może to nie ta sala? O co chodzi? Przycisnęła ucho do drzwi, usiłując usłyszeć cokolwiek, ale docierał do niej tylko ściszony szmer głosów. Angielka skończyła przemawiać.

W głowie Róży rozpętała się prawdziwa burza z przekleństwami zamiast grzmotów i wściekłością zamiast padającego deszczu! Zacisnęła pięści i zaczęła tłuc nimi w drzwi. Efekt był inny niż przewidywała.

Jak spod ziemi wyłonił się portier w granatowym uniformie i posyłając dziewczynie ostrzegawcze spojrzenie, powiedział spokojnym, zdecydowanym głosem:

– Panienka już tam nie wejdzie. Zamknęły drzwi, a ja mam pilnować, by nikt nie hałasował, a już tym bardziej nie bębnił w drzwi.

Róża z trudem opanowała nerwy.

– Dobry człowieku – spokojnie zamierzała przedstawić swoją sytuację – przed chwilą wyszłam do toalety i zamierzam dostać się do środka. Mam tam zarezerwowane miejsce, więc proszę mnie wpuścić.

Portier uśmiechnął się bezradnie i z wyuczoną grzecznością odparł:

– Nie mogę, panienka wybaczy, ale drzwi są zamknięte od wewnątrz od pół godziny, więc nie mogła panienka wyjść przed chwilą. Nie mogę nic zrobić.

– Jak to? Przecież musi być jakiś zapasowy klucz, przecież... – urwała i uderzyła na innym froncie. Zapytała drżącym głosem: – A czy ktoś jeszcze wychodził po mnie? Jeszcze jakaś dziewczyna?

Mężczyzna podrapał się po głowie i rozłożył ręce.

– Nie mam pojęcia – wysapał. Widać było, że nie chce dłużej niczego tłumaczyć. – Ale to niczego by nie zmieniło. Nie mogę nikogo tam wpuścić i koniec.

Portier wręcz porażał swoją obojętnością i flegmą, ale w niemal niezauważalny sposób, robiąc dwa długie kroki, znalazł się pomiędzy Różą a drzwiami i teraz jego zwalista sylwetka stała się dodatkową przeszkodą na drodze dziewczyny. Mężczyzna najwyraźniej wiedział, że nie będzie chciała się z nim mocować, a nawet go dotykać, i dawało mu to niewyobrażalną przewagę nad zrozpaczoną Różą.

Zrobiła kilka kroków do tyłu i oparła się o zimną marmurową ścianę. Łzy napłynęły jej do oczu, schowała więc twarz w dłoniach i ukucnęła, zanosząc się płaczem. Co było bardziej poniżające? Własna głupota? Drzwi zamknięte przed samym nosem? A może przegrana batalia z tłustym, śmierdzącym potem facetem, który teraz po cichu tryumfuje nad nią i jest zadowolony ze swojego niewolniczego posłuszeństwa? Myśli dziewczyny wiły się nieprzytomnie, bezradność pozbawiła je czystości i logiki. Co ja powiem w domu? Ojciec mnie wyśmieje. Brat będzie do końca życia ze mnie szydził i opowie kolegom... Nic im nie powiem, postanowione.

Nagle dotarło do niej przytłumione przez drzwi zbiorowe westchnienie Kybelanek. No tak, pomyślała, Vera Palmer wchodzi w trans, nawiązuje kontakt... Podniosła się z posadzki i z godnością poprawiła zmierzwione włosy. Posłała portierowi najbardziej pogardliwe ze spojrzeń i już zamierzała ruszyć w stronę wyjścia, gdy przypomniała sobie, że w auli zostawiła żakiet. Trudno. Zaczeka, a potem uda, że...

Za drzwiami z kilkuset gardeł wydarł się okrzyk. Róży pozostało westchnąć nad własną głupotą. Pogodzona z sytuacją, uśmiechnęła się sama do siebie. Niech tam sobie czaruje. Trudno.

Krzyk zza drzwi jednak nie brzmiał jak wyraz zachwytu. Nie. To coś raczej jak... przerażenie? Dziewczyna zatrzymała się wpół kroku i nasłuchiwała. Krzyki rozdzieliły się na pojedyncze, pełne bólu wrzaski. Nawet portier oparty o drzwi momentalnie otrząsnął się z otępienia i przyłożył ucho do drzwi.

Coś jest nie tak, pomyślała. Coś złego się dzieje. Podbiegła do portiera, by razem z nim nasłuchiwać.

– Niech pan otworzy! – zażądała zdecydowanym tonem. – Tam coś się stało. Może ktoś potrzebuje pomocy.

– Ale ja naprawdę nie mam kluczy – odrzekł głosem po raz pierwszy zdradzającym jakiekolwiek emocje. – Jedyny zapasowy komplet jest w pokoju technicznym na drugim piętrze. Mój komplet oddałem tam...

– Ja przecież po te klucze nie pójdę! Niech pan biegnie!

O dziwo, portier zareagował i puścił się biegiem. Nie odwracając się, rzucił:

– Niech strażnik zadzwoni po policję! Niech kogoś wezwie!

W auli musiało dziać się coś strasznego! Wrzaski dziewcząt wzbierały, tworząc upiorny chór, który wciąż i wciąż nieprawdopodobnie krzyczał! Róża szarpnęła drzwi, ale te trwały niewzruszone. Ktoś z tamtej strony również się z nimi siłował, bez skutku.

– Co się tam dzieje?! – krzyknęła Róża. – Co się tam dzieje?!

Odpowiedzi nie było. Krzyki. Jakieś uderzenia w ściany, w drzwi, gorący powiew powietrza nie wiadomo skąd...

Dziewczyna odskoczyła. Stała we wciąż rozszerzającej się kałuży krwi, wypływającej spod drzwi. Nagle coś uderzyło ją silnie w ramię. Gdy zrozumiała, że to posadzka, na którą upadła – zemdlała.

Nasze książki, nasi autorzy i my

Emma Popik

Emma Popik – gdańska pisarka, ma w swoim dorobku kilkadziesiąt tytułów: opowiadań i powieści, kilka kultowych przekładów, szereg wywiadów i tekstów publicystycznych. Swobodnie porusza się po różnych gatunkach. Największe sukcesy odniosła w dziedzinie utworów science fiction. Tom opowiadań „Tylko Ziemia” został uznany za najlepszą książkę tego gatunku roku 1986. Kolejne utwory sf to „Bramy strachu” (1996), „Genetyka bogów” (1999), „Plan” (2009). Drukowała również opowiadania sf w różnych czasopismach, jak „Fantastyka” i „Topos”.

Opowiadania sf tłumaczono na japoński, czeski i esperanto. „Nadejście Fortynbrasa” zamieszczono w japońskim czasopiśmie „Deux” w roku 1990 nr 8, „Krzak ciernisty w Grafication” 1990 nr 52, oba w tłumaczeniu Michiko Tsukady. Opowiadanie „Dziedzina” ukazało się w czasopiśmie „Sferoj” w roku 1994, pod tytułem „Heredejo”. Opowiadania „Nadejście Fortynbrasa” i „Szaman” ukazały się w czeskim czasopiśmie „Laser”.

Z przyjemnością pisze utwory sensacyjne, jak „Raport” (1988), jest to powieść oparta na wydarzeniu z okolic Gdańska, „Zbrodnia w wyższych sferach” (2019) czy „Tysiąc dni, historia niebezpiecznej miłości”.

Wydała dwie książki dla dzieci: „Tajemnice Emilki” (2014), powieść zachęcająca do opieki nad zwierzętami, oraz „Wejście do baśni” (2004), przetłumaczone na japoński przez Krystynę Hirayama. Baśni poświęcono wystawę na Uniwersytecie Miyagi w Sendai.

„Złota ćma” (2014) i „Królowa Salwatora” (2019) to książki sensacyjne związane z Gdańskiem, mówiące o godności miasta i kształtowaniu się postaw obywatelskich.

„Złota ćma” została przetłumaczona na angielski i wydana przez Royal Hawaiian Press jako „The Golden Moth”.

Wydała tomik poezji „Wrzące powietrze” (1994). Niemal wszystkie jej książki zostały opublikowane w postaci audio- i ebooków przez wydawnictwo Saga Egmont z Kopenhagi i są rozpowszechniane tam, gdzie dociera Internet.

Zajmowała się dziennikarstwem. Przetłumaczyła sześć książek z języka angielskiego. W przygotowaniu ma następne książki.

Wydawnictwo OdeSFa planuje wydać wybór prac Autorki w serii Szamani Fantastyki, w ramach podcyklu Antologie Osobiste. Pod numerem 7 ukaże się wybór pt. „Szaman”, pod numerem 9 – „Szamanka”. Trzeci tom, planowany w drugiej dziesiątce serii, nosi roboczy tytuł „Nadejście Fortynbrasa”.

W 2023 roku planujemy także powieścią „Cyklop” Emmy Popik otworzyć nową serię tematyczną naszego wydawnictwa: „poStFa – PoStapokaliptyczna Fantastyka”. Inauguracja powinna nastąpić w pierwszej połowie roku. W kolejnych tomach serii ukażą się m.in. „Z jak Zło” Sławomira Nieściura i „Cień nadziei” naszej autorki i jednocześnie sekretarz redakcji - Luizy „Evivy” Dobrzyńskiej”.

Emma Popik towarzyszyła „Fantastyce” i „Nowej Fantastyce” od szóstego numeru. W marcu 1983 roku ukazało się jej opowiadanie „Mistrz”, które wyznaczało nowe kierunki polskiej SF. Chodziło o prozę z ambicjami przede wszystkim artystycznymi, a nie prognostycznymi, pełną psychologicznych niuansów, pokazującą egzotyczne światy poddane dziwnym przemianom i rytuałom, a opisane z pozycji feministycznych i ekologicznych. Było to mroczne, okrutne, ale też po literacku piękne. Podobnie pomyślana nowoczesna polska fantasy (Sapkowski, Białołęcka, Brzezińska), horror (Grzędowicz, Orbitowski), fantastyka religijna (Dukaj, Sobota, Huberath) oraz feministyczna (Kossakowska, Tokarczuk) – narodziły się kilka i kilkanaście lat później.

Maciej Parowski

Autorka uważa, że pisarstwo jest posłannictwem, szczególnego rodzaju służbą dla człowieka, z tego więc względu pisze o tym, co jest dla niej ważne. I choć jest to fantastyka naukowa, mówi o sprawach aktualnych, dziejących się teraz, na naszych oczach. Ma umiejętność wyczuwania głębokich i podskórnych trendów, które są dla wielu niewidoczne, a po pewnym czasie wybuchają z wielką siłą. Tak jest choćby w opowiadaniu „Telerodzinka”, zamieszczonym w jej pierwszej książce „Tylko Ziemia”. Motyw w nim opisany ujawnił się jako ekshibicjonistyczna zabawa znana jako Big Brother oraz jej kolejne warianty, coraz bardziej podglądające życie osobiste człowieka.

Za: Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna w Gdańsku

Emma Popik ukończyła filologię polską na Uniwersytecie Gdańskim. Była nauczycielką szkoły podstawowej i średniej, asystentką w Wyższej Szkole Nauczycielskiej w Bydgoszczy. Redaktorka w Wydawnictwie Instytutu Morskiego. Członek amerykańskiego stowarzyszenia Mutual UFO Net-work. Autorka wielu artykułów na temat Niezidentyfikowanych Obiektów Latających, zamieszczanych w periodykach Stanów Zjednoczonych, Finlandii, Anglii i Chin.

Jako autorka fantastyki naukowej debiutowała pod nazwiskiem Emma Popiss na łamach „Fantastyki” opowiadaniem „Mistrz” (1983, nr 3). Swoje teksty zamieszczała również w „Przeglądzie Technicznym” i „Almanachu Literackim Młodych” (Iskry, W nr 4). W 1986 ukazał się jej zbiór opowiadań „Tylko Ziemia” […].

Opowiadania Emmy Popik dość luźno łączą się z konwencją SF. W swoich metafizycznych, katastroficznych obrazach, będących świadectwem rozprzęgnięcia struktury starego świata, autorka poszukuje nowych wartości, jednocześnie odwołuje się do mitologii, szamanizmu, klasycznych wątków kulturowych, operując wizjami na styku nauki i transcendencji.

Za: Encyklopedia Fantastyki

W książce krytycznej „Czas fantastyki” (1990) Maciej Parowski tak podsumowuje to pisarstwo: Czytając Popik, doznajemy tego szczególnego zadowolenia, jakiego dostarcza rzecz niechby ponura, ale konsekwentna i dobrze zrobiona. W wydanej 20 lat później pracy „Małpy Pana Boga. Słowa” podobnie pozytywnie sumuje Parowski literacką robotę Emmy oraz najciekawszych autorek i autorów z jej pokolenia: Fantastyka nie jest już spetryfikowaną, rozpoznawalną na pierwszy rzut oka konwencją. Projektuje przyszłość, reinterpretuje przeszłość, bawi się w eksperyment literacki, podsuwa rzeczywistości zwierciadła gorzkiej alegorii. Zaczyna mówić artystycznym językiem o człowieczym losie i powinności, o Bogu i diable, o władzy. Jest wreszcie głosem w obronie słabych i okaleczonych (także nienarodzonych). Zyskuje to wszystko naprawdę znakomity kształt artystyczny w opowiadaniach i powieściach Marka Huberatha, Krzysztofa Kochańskiego, Marka Oramusa, Jacka Inglota, Grażyny Lasoń, Emmy Popik. Tę ocenę autor z radością powtarza w przypadku tomu opowiadań „Trzeci cycek”.

Za: Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna w Gdańsku

Kto wymyślił sekretny „Plan” i jakimi metodami zmusił ludzi, by go realizowali? Czy człowiek padnie ofiarą własnych wynalazków i na zawsze utraci kontakt z naturą? Czy nasz system społeczny doprowadzi w przyszłości do uprzedmiotowienia ludzi, którzy zostaną podporządkowani bezdusznym procedurom, a ich los będzie zależeć od wszechwładnych urzędników? Czy zostaną podzieleni na pełnowartościowych i tych, co nie mają nawet prawa do człowieczeństwa? Kim naprawdę jesteśmy i dokąd zmierzamy? Emma Popik w swoich opowiadaniach ostrzega przed pułapkami, w jakie może wpaść nasza cywilizacja. A wszystko jest opisane z perspektywy dramatycznych przeżyć konkretnych osób z przyszłości postindustrialnej.

Od Wydawcy. Z okładki książki „Plan”.

Światy z opowiadań Emmy Popik budzą lęk. Człowiek sprowadzony jest w nich do roli trybu w machinie. System decyduje, jak osobnik ma żyć, kochać, grzeszyć, odbywać pokutę. Rodzi się pytanie: skąd ten strach, skąd wypływa poczucie zagrożenia? Zdumiewające, biorąc pod uwagę, że to opowiadania z gatunku science fiction, czyli pozornie nie mające nic wspólnego z prawdziwym życiem. Czy na pewno? Czy trzeci cycek z tytułowego opowiadania nie może wyrosnąć każdemu, skoro nawet środki chemiczne są inteligentne? I nagle wraz z tą niechcianą naroślą zmienia się nasze postrzeganie rzeczywistości, my się zmieniany, a raczej szerzej otwieramy oczy, widząc więcej, dalej, jaśniej. Naraz dostrzegamy, że nie jesteśmy trybem, ale jednostką, której odebrano wolną wolę, marzenia, tożsamość, szansę. Kto lub co jest tym bezlitosnym manipulatorem? Jak z nim walczyć? Czy w ogóle się da? I czy musi to być walka na śmierć i życie? A może wystarczy jedna buntownicza myśl…?

Za: Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna w Gdańsku

Mało jest w fantastyce (nie tylko polskiej) autorek tak wszechstronnych, obdarzonych tak wnikliwym zmysłem obserwacji, umiejętnością budowania opowieści, zdolnością głęboko humanistycznej, celnej obserwacji i lekkością (wcale nie banalnej) analizy losu człowieczego na poziomie indywidualnym, grupowym i społecznym.

Opowiadania Emmy z debiutanckiego zbioru „Tylko Ziemia” to dla mnie kanon polskiej fantastyki (jedno z nich przedrukowywałem w RF2020), a obserwacje dotyczące społeczności, rodziny, życia publicznego czy mechanizmów rządzących tymi zjawiskami są obecnie przykro aktualne.

A przy tym napisane biegle i osnute wokół fabuł, które ma się ochotę czytać.

Im dalej w jej twórczości, tym bardziej potwierdza swoją pozycję autorki utalentowanej, ciekawej, sięgającej po nieoczywiste zagadnienia, środki i pomysły.

Jeśli jest jakaś królowa polskiej fantastyki, to z całym szacunkiem dla reszty moich koleżanek po piórze – jest nią właśnie Emma Popik.

Panie i panowie, oklaski!

Bartek Biedrzycki, 23 marca 2023

Fragment opowiadania „Depozyt”

Dowódca zniknął. W mroku podeszli do miejsca, gdzie jeszcze przed chwilą majaczyła jego sylwetka. Zauważyli czarny otwór, sięgając w głąb. Ze strachem pomyśleli, że już nie żyje. Jeszcze przed chwilą stał przecież oparty o ścianę, widocznie podłoga się pod nim zapadła. Być może od wstrząsów, spowodowanych ciężkimi uderzeniami. Wysupłali więc z kieszeni latarki, wierząc, że oszczędziły w sobie jeszcze trochę energii. Nie było już powodu, by ją oszczędzać.

– Widzisz coś?

– Jak on tam wpadł, Trzeci?

– Nie mam pojęcia, jakaś zapadnia. Nie wiem, gdzie jesteśmy, wszędzie gruzy, ale po czym?

– Skieruj promień światła w otwór, tu, w tę stronę. To tędy uchodziło powietrze.

– Pierwszy! – zawołał Trzeci, pochylając się nad szybem. – Żyjesz? Ale byliśmy podli – mówił, obróciwszy głowę ku Drugiemu. – Chronił nasze marzenia, a my…

– Słuchaj, Trzeci, to chyba jęk – domyślał się Drugi, pochylony nad ciemnym otworem.

– Trzeba zejść, ratować.

– Ubezpieczaj mnie, Trzeci, jak zejdę, to cię wciągnę.

– Drugi? – zawołał ze strachem Trzeci, gdy głowa kolegi zniknęła w dziurze. – Jesteś tam, Drugi? Odezwij się!

– Tu jest wielka, jasna pieczara, zaniemówiłem z wrażenia.

– A co z Pierwszym? – krzyczał ten, który wciąż pozostawał u góry, w ciemności.

– Pierwszemu nic się nie stało.

– Dlaczego więc jęczał? – denerwował się Trzeci, wciąż zaglądając w dół.

– Zejdź, to zrozumiesz – odkrzyknął z dołu wesoło Drugi. – Wskakuj, schwytam cię.

– Drugi, co mam zrobić z naszym obrazem? – pytał Trzeci, wciąż nieprzekonany.

– Ważne jest to, co nosisz w sobie! – odkrzyknięto z dołu.

– Ta, ale bez tego rulonu nie mielibyśmy w sobie nic. Nie, ja nie mogę go zostawić, nosiłem przez całe życie.

– Chodź szybko, bo znikają – odkrzyknął Drugi. Nie słysząc jednakże odpowiedzi Trzeciego, dodał: – Wsuń rulon w otwór, spadnie prosto na nasze ręce, i skocz, zanim znikną.

– Co to jest? – szepnął zdziwiony Trzeci, kiedy się znalazł na dole. – Jakie echo, wielka jasna pieczara, a co na ścianach!

– Obrazy – odpowiedział Drugi.

– Malowidła na tynku – wyjaśnił dowódca, siedzący na kamieniu.

– Jakie piękne – szeptał Trzeci, obracając się w kółko. – Kobiety różowe, brzoskwiniowe siedzą, uśmiechają się, ile kwiatów, wygięte płatki, ptaki z kolorowymi ogonami. Wydaje się, że od tego widoku bije świeże powietrze – wziął głęboki oddech.

– Cholera – klął Drugi z zachwytu. – Nie wiedziałem, że coś takiego można namalować.

– Piękny był świat – dowódca oddychał głęboko po raz pierwszy od wielu lat, wciągając do płuc powietrze bez dymu. – Musimy powiedzieć innym, odnaleźć miejsce, gdzie nie ma obozów ani wrogów. Chodźcie, szybko!

– Drugi, popatrz! – krzyknął Trzeci. – Obrazy znikają: kobietom już zbladły twarze, ptaki tracą skrzydła i kolorowe ogony, a co się dzieje z kwiatami!

– Blakną – powiedział cicho Trzeci.

Fragment opowiadania „Most”

Spojrzał na swoje ręce i nogi. Nadal był sobą, ale skrzynki i materace, a nawet most, zniknęły. Pomyślał, że wystarczy zrobić krok do tyłu i znajdzie się w tym samym, co poprzednio, miejscu. Cofnął się, przestrzeń otaczała go nadal. Pobiegł kilka kroków do przodu, potem skoczył w bok, w każdym miejscu otaczały go ciemne strony. Chodził wokoło z wyciągniętymi ramionami, nie natrafił jednak na żadną przeszkodę.

Dotykał co chwilę piersi i ramion, by się przekonać, że nadal pozostaje sobą. Potem ruszył biegiem, ale w jakąkolwiek stronę zaniosły go nogi, wszędzie było tak samo. W głowie mu huczało, przed oczami latały srebrne punkty. Musiało to trwać bardzo długo, gdyż nogi zrobiły się miękkie i upadł wyczerpany. Nie miał siły się podnieść, przygniatało go wyczerpanie i strach. Czy już nigdy się nie wydostanie z tego miejsca? Gdzie właściwie jest i co to wszystko znaczy?

Kiedy nieco doszedł do sił, zaczął krzyczeć na całe gardło.

– Magot! Koledzy! Ratunku! Tu jestem!

Nikt nie odpowiadał. Zamilkłszy, długo nasłuchiwał, potem utracił nadzieję. Przewróciwszy się do przodu, otoczył głowę ramionami i przestał myśleć. Jego umysł wypełniała czarna wata. Po pewnym czasie zapomniał nawet, że jest sobą i odniósł wrażenie, że widzi jakieś obrazy. Bał się podnieść powieki, by nie zniknęły. Nie oglądał ich jednak oczami. Pojawiały się jako kształty bez konturów. Wydawało mu się, że leży na placu, wokół którego znajduje się tłum osób. Wszyscy mu się przyglądają. Nie są ludźmi, mimo to czuje, że się na nim zawiedli. Po pewnym czasie jego myśl sformowała się w zdania.

– Zapewniam, że jest autentyczny.

– Został przebadany.

Nie mówił tego do siebie ani nie odbierał tej rozmowy słuchem, głos dobiegał z zewnątrz. Kiedy zaczął się zastanawiać, co to znaczy i próbował znaleźć odpowiedź, głosy umilkły i znowu poczuł otaczającą go ciemność.

Popadł w rozpacz i nie pragnął niczego, ale potem zaczął myśleć o Magot, swoim domu pod mostem i o kolegach. Czuł się tam taki szczęśliwy. Żałował pięknych poranków, kiedy budził go warkot samochodów i stukot kroków ludzi spieszących do pracy. Czasami most drżał, gdy przejeżdżała po nim ciężarówka wyładowana towarami dostarczanymi do sklepów. Nawet mu się przez chwilę wydawało, że słyszy warkot silników. Przed dziewiątą dzieci biegły do szkoły, kobiety szły po zakupy, rozmawiając. Słuchał ich rozmów i szurgotu pantofli. Piękne były popołudnia, gdy się rzucało z rozmachem karty na skrzynkę i zgarniało monety. Strzelały otwierane puszki piwa. Z żalem wyobraził sobie wszystko w szczegółach: drewno skrzynek, kolor i fakturę szmat na materacach, pudełka walające się na bruku i psy ogryzające kości. Nagle odniósł wrażenie, że naprawdę to słyszy: kroki i samochody, śmiechy dzieci i plotki kobiet.

Już chciał się poderwać i krzyknąć: „Tu jestem!”, lecz wrażenie było tak piękne, że bał się je spłoszyć.

„To złudzenie”, pomyślał.

Ale głosy nie milkły, przeciwnie, stały się głośniejsze, już słyszał kumpli licytujących w kartach. Kiedy skończyli, zaczęli się rozchodzić. Brzmiały ostatnie pogawędki przed snem.

Zastanawiał się, co robi Magot, czy czeka na niego, złoszcząc się jak zazwyczaj, czy po prostu zasnęła, nie martwiąc się, pewna, że wróci, bo nie ma lepszego miejsca na świecie.

Leżał długo w milczeniu, wyobrażając sobie, że jest pod mostem, wśród bliskich i drogich. Pod palcami czuł szorstki brezent materaca. Poruszył ręką, by go pogłaskać i potrącił puszkę po piwie, aż zabrzęczała.

Podniósł gwałtownie głowę i się rozejrzał. Był u siebie!

Fragment opowiadania „Palimpset”

Już w szkole udało mu się nazwać swój stan: był wyizolowany z całości. Wtedy nie wiedział jednak, z jakiego powodu. Nie dostrzegał w sobie żadnej winy, uważał, że jest przeciętny i tacy jak wszyscy. Niczym się nie wyróżniał, nikomu więc nie zagrażał, powinien być lubiany. Było odwrotnie, chociaż nie doznawał szczególnej wrogości, oprócz chłopaków z lat dziecinnych, traktowano go tak, jakby w ogóle nie istniał, lecz był czymś w rodzaju wydrążonego miejsca w przestrzeni. Na jego drodze leżały co krok kamienie, nie potykał się o nie, ale bardzo utrudniały mu życie. Dopiero dzisiejszej nocy zrozumiał, że jest banitą, został wyrzucony ze swojej społeczności. Ta izolacja przeniosła się na to życie. Błąkał się, odbijał od jednego ramienia do drugiego, odpychany, niegodny ludzkiego spojrzenia. Wiedział, dlaczego matka tak się zachowuje, wciąż źle go traktując, wrzeszcząc i utrudniając mu każdą chwilę. Rozumiał, dlaczego miał tak okropne dzieciństwo, z jakiego powodu był bity i czemu przyciągał do siebie najgorszych nauczycieli.

Tylko niedawno spotkała go chwila szczęścia. Wracał do domu późną nocą, gdyż udało mu się znaleźć pracę w magazynie sklepu. Panowała bezchmurna pogoda. Podniósł głowę i zobaczył niebo usiane gwiazdami. Jakże było ich wiele, wisiały jedna obok drugiej i bardzo mocno świeciły. Zachwyciło go piękno tej granatowej kopuły i ten blask, doznał wrażenia ogromu. I chociaż do nieba było tak bardzo daleko i nie znał nawet nazw, poczuł z nimi silną więź. Stał z podniesioną głową, czując, że jest gdzieś indziej. Dopiero pod długiej chwili zauważył, że nieopodal stoi grupa ludzi i tak samo wpatruje się w niebo, niektórzy z nich nawet mieli lornetki. Nie zdecydował się do nich podejść, obawiając się, że się nie odezwą lub po prostu odejdą. Jednak to oni do niego podeszli, zrobili kilka kroków, pokonując odległość, idąc, milczeli. Tak samo bez słowa stanęli obok niego, a właściwie otoczyli go, starając się jednak go nie dotykać. Odniósł wrażenie, że nie czynią tego z odrazy lub niechęci, lecz z szacunku czy może nawet podziwu.

Wreszcie się odezwał jeden z nich, starszy, wysoki mężczyzna, którego uznał za przywódcę grupy.

– Bardzo ci dziękujemy, że pozwoliłeś nam stać w twoim pobliżu. Wiemy, kim jesteś. Nie wierzyliśmy, że właśnie nas to spotka, bo ludzie uważają nas za fantastów, my jednak wiemy swoje i teraz mamy dowód.

– Zostałeś zesłany – odezwała się jedna z kobiet. – A to jest dla nas wielka nadzieja.

– Nie jesteśmy sami na świecie – powiedziała inna. – Kosmos stał się ciepły, pulsuje życiem. Odczuwamy wielką radość.

– Kiedy powrócisz do swoich, powiedz im o nas, stworzymy kosmiczną rodzinę.

Nie mógł im wyznać prawdy. Jakże zawiódłby ich nadzieje, mówiąc, że Ziemia jest miejscem, gdzie został zesłany, by odbyć karę. Stał więc i milczał.

– A teraz odejdziemy – powiedział mężczyzna – żeby nie sprawiać ci kłopotu. Przyrzekamy, że nie będziemy podglądać, jak odlatujesz, tym bardziej, że chcemy cię zachować w pamięci takim, jakiego teraz widzimy.

I jakby na niewidzialny znak, wszyscy jednocześnie się odwrócili i zeszli ze wzgórza, żadne z nich nie powiedziało słowa. Kiedy znikli w ciemności, podniósł ramiona i tak stał chwilę, ale przecież nigdzie nie odleciał.

Wojciech Jerzy Bogaczyk
Adam Pietrasiewicz

Wojciech Jerzy Bogaczyk (ur. 11 lipca 1958 w Radomiu, zm. 16 lipca 2019) – polski historyk, polityk i publicysta, działacz opozycji demokratycznej w latach 80. XX wieku.

W październiku 1980 był współzałożycielem Niezależnego Zrzeszenia Studentów KUL i został wybrany do tymczasowych władz krajowych. Internowany w okresie od grudnia 1981 do grudnia 1982 w ośrodkach w Białołęce, Jaworzu i Darłówku. W 2001 został wyróżniony odznaką „Zasłużony Działacz Kultury” przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. W 2006 uzyskał z IPN status osoby pokrzywdzonej. Był członkiem Stowarzyszenia Wolnego Słowa. Pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie. 15 grudnia 2007 został odznaczony nadanym przez Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski. W 2016 został przez prezydenta Andrzeja Dudę odznaczony Krzyżem Wolności i Solidarności.

Publikacje książkowe:

„Problematyka religijna w prasie wychodzącej poza zasięgiem cenzury w latach 1976–1980”, Lublin 1989.

„Bez (auto)cenzury. Z Wojciechem Bogaczykiem rozmawia Bartłomiej Noszczak”, Warszawa 2013.

„Powroty”, (współautor Adam Pietrasiewicz), Warszawa 2013.

Adam Pietrasiewicz (ur. 1958), obecnie urzędnik państwowy. Nie cierpi szufladkowania, więc odmawia jednoznacznej odpowiedzi na pytanie KIM JEST. W życiu zajmował się informatyką, dostępnością cyfrową, dziennikarstwem, tłumaczeniami, pisarstwem, kierowaniem firmą, był i księgowym. Prywatnie jest ojcem i dziadkiem.

Pisze, gdy go bierze potrzeba. Czasami mu to wychodzi lepiej, jak w przypadku „Powrotów”, które uważa za swoje najważniejsze dzieło. Zaczynał na początku lat 80. XX wieku tłumaczeniami opowiadań dla „Fantastyki”, a także publikacjami drobnych form SF w różnych tygodnikach i miesięcznikach.

W serii „Szamani Fantastyki” pod numerem 6 wznowimy poprawioną i przeredagowaną wersję „Powrotów”, a w jednym z kolejnych tomów – zmierzymy się z czymś na kształt antologii osobistej Adama Pietrasiewicza, w treści której spróbujemy przemycić niedokończoną, z powodu śmierci współautora, kontynuację tego dzieła.

Opis i fragment „Powrotów”

„Bohater powieści, Piotr Zarzeczański, rówieśnik autorów, Warszawiak AD 2010, uzyskuje możliwości podróży w czasie dzięki cudownemu urządzeniu – przypominającemu lampę Aladyna – uzyskanemu od mieszkającego w Polsce Kurda, Asmana. To tak zwany „wracacz” – jego pojawieniu się na powieściowej scenie towarzyszy czytelniczy uśmiech pobłażania tylko przez chwilę. Zwłaszcza, że Polska, w której akcja startuje, jest trochę inna niż nasza – owszem, na skrzyżowaniu Jerozolimskich i Nowego Światu tkwi palma, ale stoi tam też pomnik marszałka Montgomery’ego. Nie zmienia się historii bez konsekwencji. Potem, kiedy Piotr wyruszy w wielokrotne wyprawy przez czas do historycznego świata w przededniu wojny, w sierpniu 1939 aż do jej finału w 1945 roku, czytelnika opuszcza uczucie wyższości, a gra toczy się o najwyższe stawki.”

Za: Narodowe Centrum Kultury

„…w „Powrotach” odmiany sojuszy dokonywane przy końcu sierpnia 1939 roku sprowadzają na Polskę głównie nieszczęścia, bo nie ma już dobrych wyjść…”.

Maciej Parowski

„Stanowisko zabitego przez sowieckiego snajpera porucznika Pfaffenhofen-Chłędowskiego pozostawało oficjalnie nieobsadzone. Sztab pułku odmówił oddelegowania nowego oficera łączności. Tłumaczył się brakami kadrowymi. Wśród kadry oficerskiej pociągu nie było nikogo, kto chciałby się podjąć funkcji wymagającej niebagatelnej wiedzy w zakresie łączności radiowej i telefonicznej. Łączność, w przypadku samodzielnej jednostki działającej zwykle z dala od wyższego dowództwa, jest kwestią kluczową. Utrzymanie jej jest absolutnie niezbędne. W szeregach obsady pociągu było kilku techników, ale żaden z nich nie był przygotowany do wzięcia odpowiedzialności za całość spraw.

Problem wakatu na stanowisku oficera łączności do pewnego stopnia rozwiązał się sam. Major Heinz von Medem, który wciąż pełnił funkcję obserwatora, widząc i rozumiejąc problem, przejął obowiązki poległego oficera. Miał wystarczające przygotowanie merytoryczne. Pracując przez kilka tygodni z porucznikiem Pfaffenhofenem-Chłędowskim poznał obowiązujące procedury.

Kapitan Cymborski, dowódca pociągu, mimo całej sympatii dla niemieckiego oficera, miał trudności z wydaniem zgody na przekazanie łączności w ręce nie-Polaka. Zadania, które miał do wykonania dowódca łączności w pociągu pancernym, zbyt często wiązały się z przekazywaniem informacji tajnych, a tu obcy oficer miał mieć do nich dostęp. Ale major von Medem zyskał sobie sympatię i zaufanie całej obsady pociągu i składu gospodarczego.

Von Medem zaproponował, że zajmie się organizacją pionu łączności i naprawami. Jego zastępcą zostanie szyfrant, kapral podchorąży Jan Szablewski. Będzie jedynym upoważnionym do dostępu do informacji poufnych i tajnych. Takie rozwiązanie zostało przyjęte. Do czasu objęcia funkcji przez polskiego oficera.

Dotychczasowa obsada pociągu pancernego „Pierwszy Marszałek” musiała przesiąść się na zdobyczny, sowiecki pociąg pancerny. Przyzwyczaiła się już do zmienionych, nieco bardziej spartańskich warunków, jakie mieli w nowych kwaterach na torach. Podstawowym problemem był potworny brud, wszechobecne pluskwy i wszy. Właściwie cała ruchoma zawartość pociągu i składu gospodarczego musiała zostać spalona. Polscy pancerniacy z niedowierzaniem patrzyli na ten spektakl, próbując sobie wyobrazić, jak sowieccy żołnierze byli w stanie wytrzymać w takich warunkach. Dość ponuro dyskusję wśród podoficerów podsumował świeżo promowany ze stopnia plutonowego sierżant Maciej Gawlikowski:

– Mnie się wydaje, że to wcale nie jest dobra prognoza dla nas. Dajemy im teraz w dupę. Uciekają, aż się kurzy, a my się cieszymy i gonimy. Ten pociąg jest dowodem na to, że nie jesteśmy w stanie znieść wielu rzeczy, które oni mogą. I jak przyjdzie co do czego, jak będzie ciężka zima, to zobaczycie – będziemy zamarzać, a oni będą się śmiać z mrozu. A jak w przyszłym roku przyjdą upały na ruskich stepach, też zobaczycie, kto będzie je lepiej znosił! Z obrzydzeniem odganiamy jedną pluskwę. Oni mieli całe gniazda tego świństwa w materacach. Jak przyjdą trudniejsze czasy, załatwią nas samą wytrzymałością! Zobaczycie, jeszcze wspomnicie moje słowa.

Przechodzący w pobliżu szef kompanii, starszy sierżant Wroński, którego imienia, poza dowódcą i kapelanem, nie znał chyba nikt – aż zagotował się ze złości.

– Ty, Gawlikowski! Co ty sobie wyobrażasz? Że jak dostałeś awans, to możesz defetyzm siać? Zamknij mordę. Gawlikowski, bo ja cię do raportu poślę, a tam już inaczej z tobą porozmawiają. Za sianie defetyzmu to proces jest krótki. Zaraz cię na nasyp wyprowadzą. A drużyną egzekucyjną ja tutaj dowodzę i nie zawaham się wydać rozkazu strzelania!

– Co pan, szefie… – Sierżant Gawlikowski był trochę zbity z tropu. – Szefie, tak gadam, to nie żaden defetyzm…

– Słyszałem, co mówiłeś, oni też słyszeli. Zamknij pysk, dobrze ci radzę, Gawlikowski!

– Szefie, no co pan?! – Jeden z plutonowych stanął w obronie kolegi. – My tu jesteśmy po to, by bolszewika bić. Nam żadne tam fetyzmy nie w głowach!

– Zamknijcie się, plutonowy. Skończcie palić te materace i dalej do sprzątania wagonów.

Szef odszedł, a reszta podoficerów, z nosami na kwintę, bez słowa pilnowała płonących pościeli i materaców. Ogień buchał wysoko jeszcze przez kilka godzin…”.

Tomasz Fijałkowski

Tomasz Fijałkowski o sobie:

„Antipolis” i „Sierpy Kronosa” to powieści będące hołdem, który składam żywiołom dwudziestowiecznej awangardy i polskiego romantyzmu. Siłom, które ukształtowały mnie jako twórcę i czytelnika. W kapryśnym, nieprzewidywalnym i drwiącym z przyzwyczajeń odbiorców „Antipolis” krzyżuję surrealizm z antycznym pogaństwem, śródziemnomorskie światło z  brudnym blaskiem ulicznych latarni. „Sierpy Kronosa” zaglądają przez ramię Mickiewiczowi siedzącemu w Dreźnie i rozwijają to, co nie chciało przejść Konradowi przez gardło w czasie „Wielkiej improwizacji”.

Fragment „Sierpów Kronosa”

Brama więzienia, skrzypiące żelazne podwoje, ogromne niczym paszcza bestii z oceanicznych otchłani, zaczęła się powoli otwierać. Najpierw z półmroku więziennego podwórca wyjechał na koniu policmajster i ruchem dłoni skinął na czekających rozkazów żołnierzy. Ci wymaszerowali, stukając obcasami na mokrym bruku i rozpychając karabinami milczący tłum, by utworzyć szpaler pomiędzy budynkiem więzienia a dziesięcioma więziennymi powozami. Czarne jak smoła pojazdy czekały na skazańców, którzy mieli być wywiezieni do kolonii karnych rozrzuconych w najodleglejszych miejscach Starego Świata.

Ilu z tych nieszczęśników trafi do kopalń srebra, gdzie w dusznych ciemnościach wykuwa się własne groby? Ile serc nie wytrzyma wiosłowania na wielorybniczych galerach? Czyja skóra pęknie pod batami nadzorców bawełnianych pól? Te pytania być może krążyły wśród stojących w milczeniu ludzi, którzy wiedzeni ciekawością, zgromadzili się, by przyjrzeć się skazańcom, których dosięgła sprawiedliwość Korony.

Przez dwa ostatnie miesiące miasto żyło procesem młodych studentów Akademii Teologicznej, których oskarżano o sprowadzenie na teren państwa katastrofy porównywalnej do znanych w krajach Południa trzęsień ziemi. Setki ofiar pogrzebanych pod gruzami zawalonych budynków. Całe miasteczka obrócone w dymiące stosy. Żyzne doliny rozorane niewidzialnymi potężnymi pazurami. Hektary królewskich lasów powalone tak, jakby tchnął w nie oddech pochodzący z Tamtego Świata.

Tak przynajmniej widzieli to dziennikarze i kronikarze, których zadaniem jest rzecz jasna wszystko ubarwiać, wyolbrzymiać i wypełniać wyobraźnią puste miejsca. To oni spekulowali, czy młodzi teolodzy byli po prostu głupi i na własną rękę uwolnili siły, których nie umieli okiełznać, czy też byli narzędziami w rękach wrogów państwa.

Stanisław Karolewski

Stanisław Karolewski – pierworodny syn Małgorzaty Królowej Balu i Ambrożego Kleksa, z którego brody urodził się we Wrocławiu. Z wykształcenia specjalista od piękna. Od kilkunastu lat wykonuje najlepszy zawód na świecie – jest antykwariuszem. Autor kilku opublikowanych książek m. in. „W piaskownicy światów. Epos wrocławski” (2009), autobiograficznych: bestsellerowego „Głodnego Anioła” (2010), w którym opisuje historię swojej walki z nowotworem, i „Szarlatańskich Wersetów” (2015), w którym pokazuje codzienność we wrocławskim Antykwariacie Szarlatan. Jego prozę cechuje dbałość o słowo, ironiczny humor oraz częste zaglądanie pod podszewkę rzeczywistości. Regularnie publikuje w „Formacie Literackim”. Należy do Stowarzyszenia Pisarzy Polskich i Klubu Literackich Dżentelmenów. W 2020 roku został stypendystą literackim Prezydenta Miasta Wrocławia.

Ciemność (fragment powieści)

Bóg pisze swym Stworzeniem. Gdy wielbi kwiat jabłoni, Boże słowo go stwarza – na ziemi zakwita jabłoń. A najdoskonalszym dziełem Pana, kwintesencją stworzenia jest to, co zostało stworzone na końcu, właściwie już po Dziele Stworzenia – gdy Bóg wypoczął po trudach twórczych. Księga Genesis jasno to formułuje. Przez sześć dni stwarzał świat i Mężczyznę, a potem odpoczywał. Jednak gdy odpoczął, postanawia postawić kropkę nad „i”, wisienkę na torcie. I wtedy powołuje do życia Kobietę. I tworzy ją od głów do stóp.

Dlatego najdoskonalszym dziełem, ostatnim stworzonym przez Boga bezpośrednio, jest Kobieta, a konkretnie jej nogi i one są na szczycie Stworzenia. Dlatego wielbić ją to oddawać cześć Bogu Najwyższemu, Bogu Stwórcy, Logosowi właśnie. Każdy pocałunek, każda pieszczota, każda myśl o paznokciu nawet przybliżają nas do doskonałości. Do prawdy. I czyńmy to bez odrzucania plew, obcujmy z Boskim słowem bezpośrednio.

W latach 2021–2023 w serii Szamani Fantastyki wydawnictwo OdeSFa wydało/planuje wydać:

„Gwiezdne Szczenię. Antologia osobista” Jacek Izworski (premiera 30 X 2022)

„Chciej mnie zawsze” Jakub Turkiewicz (premiera 30 X 2021)

„Mitologie. T.1 – Inqusitor” (wersja rozszerzona plus opowiadania i publicystyka) Jacek Inglot (premiera 15 V 2022)

„Dusza” (wersja poprawiona i rozszerzona) Luiza „Eviva” Dobrzyńska (premiera 30 IV 2022)

„Antipolis” Tomasz Fijałkowski

„Powroty” (wersja poprawiona) Adam Pietrasiewicz (premiera 22 XII 2022)

„Antologia osobista. T.1 – Szaman” (opowiadania starsze i nowe, publicystyka) Emma Popik

„Ciemność” Stanisław Karolewski

„Antologia osobista. T.2 – Szamanka” (opowiadania nowe i starsze, publicystyka) Emma Popik

„Quietus” Jacek Inglot

„Poza światem. Nierealna rzeczywistość” Henryk Tur

„Kawalkada” - Luiza „Eviva” Dobrzyńska (cykl „Legendy Przyszłości, t. II)

Antologia „Szczęśliwa i Fantastyczna – Trzynaście Przykazań” (tytuł roboczy)

Tomasz Fijałkowski – „Sierpy Kronosa” (kontynuacja „Antipolis”)

W serii „FantaSFa – FantaStyczne Fascynacje”:

„POL TREK: W imieniu Rzeczypospolitej” Luiza Dobrzyńska (premiera 30 IV 2022)

„Córka Azrai” Oksana Usenko (18 XII 2022)

Seria „poStFa – poStapokaliptyczna Fantastyka” (małe litery zamierzone):

„Cyklop” Emma Popik

„Z jak Zło” Sławomir Nieściur

„Cień Nadziei” (z cyklu „Ziemia, o której zapomniał Bóg”) Luiza Dobrzyńska

Seria „SlaFa! – Slawiańska Fantastyka”:

„Wiedźma z Podhala, t. 1 – Jesteś na to zbyt młoda” Luiza Dobrzyńska

Seria „SF – Smoki Fantastyki”:

„Smocze Opowieści t. 1 – A jednak Istnieję” (tytuły robocze) Paweł Szumił

A także:

„Nieznanych Polaków Historie Niezwykłe” Piotr Marczak

Wydawnictwo pracuje także nad uruchomieniem serii publikacji o charakterze popularnonaukowym i naukowym, pod roboczym tytułem: „Per Astra ad Antropologiae”.

Rakietowe Orły

Rakietowe Orły – Nagroda

Idea „Rakietowych Orłów” narodziła się w atmosferze braku zgody na fundowane ostracyzmem kolektywów – wyroki. Z obserwacji postępującej fali wykluczeń i skazywania na zapomnienie nazwisk ludzi, mających spory przecież dorobek na polu czynnego parania się dość szeroko rozumianą fantastyką (i nie tylko). A także z wewnętrznej potrzeby uhonorowania tych nielicznych, którzy wbrew trendom i taniemu populizmowi potrafią dostrzec jawną krzywdę – wlewając w tryby owej zgrzytającej machiny kilka kropel przysłowiowej oliwy sprawiedliwości.

Od wielu lat, sam mierząc się z własnymi uwarunkowaniami zdrowotnymi, pracowałem z ludźmi, którzy wbrew ślepemu losowi i nienajlepszej (a często – dramatycznie słabej) kondycji własnego ciała, okazują niespotykany hart ducha, radząc sobie w codzienności. Dokonując (najczęściej niedocenianych i „niezauważonych”) wyczynów, pracując gdzieś tam „na granicach kultur i światów”, ciągle konstruując swoje opusy magnum w alchemicznych procesach przemiany i odnajdując radość życia w kreatywnym dziele tworzenia.

Gdzieś w połowie roku 2020, gdy w ramach struktur Fundacji Kultura-Integracja-Społeczeństwo powstawało wydawnictwo Odmienne Stany Fantastyki „OdeSFa” (którego nazwa wywodzi się bezpośrednio z doświadczeń opisanych w pierwszych akapitach), nieśmiało zaczęła w głębi mojej duszy kiełkować myśl o dodatkowym uhonorowaniu ludzi, o których dorobku jakoś się nie mówi. Czy też po prostu usuwa ich nazwiska z pamięci społecznej. Pojawiła się idea, a wraz z nią etykieta i zarys przedsięwzięcia.

Nazwiska pierwszych nagrodzonych zostały wskazane przeze mnie osobiście, bez uciekania się do regulaminów, statutów czy też kapryśnego vox populi. Kierowałem się tutaj m.in. tzw. głosem serca. W myśl zasady nadawania tytułu „Rakietowego Orła” nie tyle za powieść, grę, opowiadanie czy też film, ile po prostu w ramach docenienia w Człowieku tak niepopularnych dziś wartości jak honor i przyzwoitość. W kontekście osobistych uwarunkowań i doświadczeń osoby dedykowanej do wyróżnienia. I ze szczególnym uwzględnieniem kształtu relacji nie tylko ze mną¹, jako kapitanem okrętu o nazwie „OdeSFa”, ale i z obserwacji stosunku Kandydata do innych członków naszej załogi oraz Jego/Jej relacji ze światem zewnętrznym.

W 2022 ostatecznie przyznaliśmy tytuł Rakietowego Orła następującym osobom:

– Jacek Izworski (Wrocław),

– Emma Popik (Gdańsk),

– Wiktor Żwikiewicz (Bydgoszcz),

– Marek Żelkowski (Bydgoszcz),

– Piotr Marczak (Piaseczno/Zalesie Górne),

– Adam Boberski (Brzeg),

– Luiza „Eviva” Dobrzyńska (Warszawa).

Jednocześnie osoby wyróżnione zostają powołane do Kapituły Nagrody „Rakietowe Orły”, która zadecyduje o jej przyszłym kształcie i nazwiskach kolejnych orłów.

Z pozdrowieniem

Jacek „Franco” Horęzga

Fundacja Kultura Integracja Społeczeństwo //Wydawnictwo „OdeSFa”

Fundator, Prezes Zarządu //Dyrektor Generalny

Brzeg, 15 marca 2023

←1 - Lojalność, uczciwość i przyzwoitość – oto Księga Imion „Rakietowych Orłów”.

Księgarzu – Księgarko – Księgarnio

(…i Wy też, KsiĄżniczki… ;) )

Oferujemy współpracę bezpośrednią i atrakcyjne rabaty na nasze książki.

Zostań naszym partnerem, skosztuj naszych firmowych „ciuciaków” i zdobądź certyfikat-laur „Księgarni z «Duszą»”

Zapraszamy do kontaktu: sklep@odesfa.pl

Ludzki wymiar fantastyki?

OdeSFa – Wydawnictwo z „Duszą”!

Firmowy e-sklep wydawnictwa „OdeSFa”:

– atrakcyjne ceny i promocje;

– firmowe ciuciaki, kubki i inne gadżety;

– programy lojalnościowe, w tym m.in. „Klienci ze Stali”;

– księgarnia i antykwariat;.

– oferta dla księgarni.

Odwiedź www.odesfa.pl

Ludzki wymiar fantastyki?

„OdeSFa” – wydawnictwo z „Duszą”

Nasze książki

Z jak zło

Uchwycone niczym w obiektywie aparatu fotograficznego migawki z wojny, która nigdy nie powinna się wydarzyć, a której brutalność nie ustępuje temu, co znamy z II wojny światowej. Pozycja na miarę kultowej książki Remarque’a „Na zachodzie bez zmian”. Tylko dla ludzi o mocnych nerwach.

Luiza „Eviva” Dobrzyńska

Poza Światem. Nierealna rzeczywistość

POZA ŚWIATEM

Ocalały z katastrofy samolotu budzi się na tropikalnej plaży. Wokół rozciąga się cmentarzysko statków, a w głębi dżungli widnieje… gotycki zamek. Jego jedynym mieszkańcem jest karzeł mający na swoje usługi humanoidalne automaty…

NIEREALNA RZECZYWISTOŚĆ

Bohaterowie tych opowiadań myśleli, że naprawdę żyją. Coś jednak sprawiło, że zmienili zdanie. W przypadku każdego z nich były to całkowicie różne okoliczności…

Cyklop

Kiedy się urodził, miał jedno oko. Duże i lśniące oko pośrodku czoła. Modre jak zamarznięte niebo. Piękne jak oko Boga. Ale tylko jedno. Matka powtarzała, że kupiłaby mu nowe oko i wszczepiono by je operacyjnie. Byli jednakże biedni i nie mogliby pozwolić sobie nawet na najtańszy implant. I o tym też nigdy nie zapomniał. „Bądź dobry, skoro jesteś potworem” – powtarzała, tuląc go. Ale gdy dorósł, był zły. Tak zły, jak tylko może być człowiek z jednym okiem pośrodku głowy.

Pozycja 01 w serii „PoStFa – PoStapokaliptyczna Fantastyka”

Sierpy Kronosa

Rozwinięcie świata rozpisanego w „Antipolis”. Romantyczny mistycyzm XIX wieku, w którym na miejscu chrześcijaństwa funkcjonują pogańscy bogowie.

Oto Grupka przyjaciół-studentów nieświadomych zagrożenia, przypadkowo zostaje zamieszana w intrygi, które mają na celu osadzenie na tronie króla-despoty. Na wielowymiarowej szachownicy podzielonej polami prowincji i dworków oraz miasta z uczelniami, akademiami, dzielnicami biedy i bogactwa, toczy się rozgrywka, której stawką bywa życie bohaterów.

Kto rozstawia i przesuwa piony na szachownicy? Czy symbolika węża pożerającego własny ogon może mieć tutaj jakieś znaczenie? Kim jest Mistrz Gry? Demiurgiem-Twórcą, igrającym ludzkim życiem?

Wiedźma z Podhala, t. I

Opowieść o miłości, przyjaźni, samotności i niezwykle trudnych, ale dojrzałych decyzjach, jakie musi podjąć nastoletnia Edyta. Nadprzyrodzone zdolności, jakimi obdarzyła ją matka natura, niekiedy utrudniają życie i kontakt z rówieśnikami. Okazuje się jednak, że bywają też bardzo pomocne.

Wyśmienita pozycja dla marzycielek, które chciałyby się oderwać od rzeczywistości. Doskonała alternatywa dla zagranicznych opowieści o magii i czarach.

Pozycja pierwsza w  nowej serii naszego wydawnictwa „SlaFa! – Slawiańska Fantatyka!”.

Córka Azrai

Współczesna baśń o dziewczynie, w której odzywa się syrenie dziedzictwo. Opowieść o trudnych dla Ukrainy czasach, pełna tęsknoty za utraconym Morzem Azowskim i dobrego przesłania, pomimo dramatyzmu treści. Autorka jest uciekinierką z Doniecka, obecnie przebywa w Kijowie.

Powroty

Znakomita proza przygodowa z pogranicza historii, polityki i fantastyki. Doskonale znane miłośnikom science fiction toposy (tzw. „paradoks dziadka”, „cudowny wynalazek”), czerpiąc także pełną garścią z klasycznej przecież i wielokrotnie już interpretowanej „Lampy Aladyna”, wyprowadzają bohatera powieści z Polski roku 2010 prosto w kwantową rzeczywistość światów równoległych. Gdzie drobne interwencje w przeszłość sprawiają, że Piotr Zarzeczański (rówieśnik autorów) wraca za każdym razem do innej Polski, zmienionej. Czy jednak jest to Polska lepsza? Doskonalsza?

Autorzy nie dają prostej odpowiedzi, pozostawiając Czytelnikowi pole do uruchomienia pokładów własnej wyobraźni.

POL TREK. W imieniu Rzeczypospolitej

XXIV wiek. W galaktyce Drogi Mlecznej zawiązuje się Unia Planet, a wszystkie kraje na naszym błękitnym globie zostają skonsolidowane w tak zwaną Zjednoczoną Ziemię.

Hmm, wszystkie?

Jeden naród ma jak zwykle inny pomysł na siebie i dzielnie broni swojej odrębności. A kiedy Polacy dochodzą do wniosku, że za mało ich jest w kosmosie, postanawiają wziąć sprawy we własne ręce. Bo przecież: Polak potrafi!

Czy zatem statek kosmiczny, zbudowany na częściach z demobilu, załogą z łapanki, przemyconymi zwierzakami i buńczuczną panią kapitan, ma szansę w jakikolwiek sposób przysłużyć się Gwiazdowej Armadzie? Czy to raczej gotowy przepis na – pełną absurdalnych przygód awanturników z Polski – katastrofę w Kosmosie? Tam, gdzie na pewno… nikt nie usłyszy Twojego śmiechu!

Chciej mnie zawsze

Morderstwo, władza, manipulacje i ludzkie namiętności. Elegancki kryminał science-fiction czerpiący z klasyki noir. Gdzie osobowość, świadomość, doświadczenie i wspomnienia polskiego detektywa z XX w. zostają wszczepione w sklonowane ciało jego sobowtóra, z dala od Ziemi i kilka setek lat w przyszłości.

Oto zanurzona po same uszy w toposach klasyków fantastyki naukowej opowieść o grach pozorów, mechanizmach kontroli społecznej. Bezlitośnie demaskująca hipokryzje i zakłamania świata, w którym żyjemy.

A nade wszystko to dobrze napisany kryminał. Z wątkiem miłosnym. O… Wiecznej Miłości w Gwiezdnym Pyle Mlecznych Dróg. I jednocześnie głęboki ukłon złożony Januszowi Zajdlowi i Polskiej Fantastyce Socjologicznej.

Dusza

Świat przyszłości, gdzie zasady społeczne i technologia dyktują nowy ład. Rozwój i samoświadomość prowadzą nas, zdawałoby się, ku świetlanej przyszłości. Czy jednak przyjaźń młodej nauczycielki i androida przetrwa w realiach, w których człowiek o zerowej przydatności do rozrodu jest wyalienowany ze społeczeństwa, a nasze pierwotne poczucie człowieczeństwa pozwoli ludzkości wkroczyć bez dylematów w nową erę postępu?

Wydaje się, że najważniejsze pytanie, jakie zadaje „Dusza”, to pytanie o dialog. Dialog człowieka z odrzucającym go światem, dialog z Innym, wreszcie dialog z samym sobą. Co decyduje o tym, że możemy kogoś nazywać istotą w pełni ludzką? Warunki w jakich się rodzimy […]? A może raczej świadczą o tym nasze czyny i to, w jaki sposób traktujemy naszych współbraci? „Dusza” Luizy Dobrzyńskiej jest świadectwem na to, że te pytania wciąż pozostają otwarte...

Zamek Piastów Śląskich w Brzegu

zamek.brzeg.pl

brzeg-powiat.pl

Powiat z „Duszą”!