Piąta skóra Nigumy

Wydanie I

Wszelkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie, reprodukcja lub odczyt jakiegokolwiek fragmentu tej książki w środkach masowego przekazu wymaga zgody Wydawnictwa i autorki. Szanuj prawa autorskie: kupując z legalnych źródeł, wspierasz twórców. Ściągając „za darmo”: sprawiasz, że przestają pisać.

Redaktor prowadzący: Angela Węcka, Tomasz Węcki

Redakcja fabularna: Tomasz Węcki, Magdalena Świerczek-Gryboś

Redakcja językowa: Magdalena Świerczek-Gryboś

Korekta na składzie: Angela Węcka

Skład: Katarzyna Mróz-Jaskuła

Okładka: Justyna Knapik | fb.com/justyna.es.grafik

Ilustracja na okładkę: Aleksandra Grzesiak

Grafiki w książce: @Canva

Fotografia autorki na okładce: Wojciech Gunia

Wydawnictwo Spisek Pisarzy

Powieść w wersji papierowej kupisz na stronie wydawnictwa i w księgarniach internetowych.

www.spisekpisarzy.pl

Książka dostępna również jako e-book.

Copyright © by Aleksandra Bednarska, 2025

Copyright © by Wydawnictwo Spisek Pisarzy, 2025

All rights reserved

Irządze, 2025

ISBN: 978-83-68277-14-2

Wszystkim, którzy w tej historii dostrzegą kawałek własnej.

CZĘŚĆ PIERWSZA

Sansara, czyli wędrówka

Pierwsze, co pamiętam z dawnego życia, to posąg bogini. Miała błękitną skórę, język wywalony na brodę i szeroki jak łopata. Kwiecistą koronę, cztery ręce i naszyjnik z głów. Modliła się do niej służba, co ojciec wyklinał od głupiego zabobonu. Mnie za to śniło się, że pod osłoną nocy dołączam do jej szalonego orszaku. Rozpuszczam włosy, pozbywam się krępujących ruchy ubrań. Niszczę miasta i wsie, szczerząc magicznie przedłużone kły. A mój taniec na zgliszczach oklaskują nieliczni ocalali.

Tak szczerze, powinnam już wtedy ogłosić się wyrocznią. Wyśniłam przecież, kim się stanę, gdy do tego dorosnę. No, może nie całkiem dosłownie, ale prawie.

– Kali, pani upływu czasu, zniszczenia i śmierci. – Przewodnik wskazuje na podobiznę bogini. – Uosobienie kobiecej energii, choć nie spolegliwa Matka Ziemia…

Odchodzę od grupy, zanim padnie więcej podobnych ciekawostek. Rzadko wybieram się do muzeum, a jeszcze rzadziej z przewodnikiem. Zresztą, pomimo sentymentu to nie tę rzeźbę przyszłam tu podziwiać. Zatrzymuję się przed gablotą pełną mniejszych figurek i pstrokatych malowideł. Półnagie, powleczone złotem kobiety siedzące w pozycji kwiatu lotosu, niektóre w koronach, inne z czymś w stylu kosmicznej aureoli nad głową. Na zwojach ich ciała nabierają soczystych barw, a twarze wojowniczej ekspresji. Paradują zwycięskie po morzu trupów z włóczniami w dłoniach, girlandą świeżo ściętych głów na piersi.

Przykładam dłoń do szklanej gabloty, jakbym chciała się przywitać z dawno niewidzianymi siostrami.

– Nie dotykamy eksponatów! – grzmi przewodnik, a moja spocona ręka odkleja się od gładkiej i śliskiej powierzchni.

– Przecież są za szybą – zauważam.

– Proszę nie dyskutować! – Odchrząkuje nieistniejącą flegmę, dumnie poprawia plakietkę na piersi z imieniem Krzysztof. Teraz jest gotów, by opowiadać o tym, co w gablocie. – A oto drapieżny orszak Kali, czyli dakinie. Buddyzm w tradycji Wielkiego Wozu zrobił z nich strażniczki dharmy, a praktyka religijna pomocniczki medytujących guru. Legenda głosi, że to istoty szalone jak bachantki i łase na ludzkie mięso. Pilnują relikwii skarbów, siedzib tych, którzy rozdają uczniom oświecone prawdy. Balansują na krawędziach przenikania się światów, rozszarpując tych niegodnych oświecenia.

– Prawda, przynajmniej tak z grubsza.

– Słucham? – Przewodnik z gracją przełyka wybuch złości.

Nie wiem, czy poszedł pięć lat wcześniej do szkoły, czy po prostu ma taką chłopięcą urodę, ale ten ton zupełnie do niej nie pasuje. Krzysztof jest zmęczony powtarzaniem w kółko tych samych historii, a rola, w której utknął, nie przewiduje awansu ani dalszego rozwoju. Nie tak sobie wyobrażał to, co będzie robił po studiach, wyjazdach w nieznane i wciąganiu hurtowych ilości mądrych książek. Może liczył, że zmieni świat, tłumacząc ciągle od nowa odległe kultury? A może po prostu, krążąc pomiędzy eksponatami w jasnej sali, chciał tylko zostać wysłuchany?

Czegokolwiek potrzebował Krzysztof, nie zamierzałam mu tego dać. Przyszłam w końcu na tę wystawę, by przypomnieć sobie, kim naprawdę jestem. Nie głaskać po główce tych, którzy nie umieliby tego objąć rozumem.

– Taka ciekawostka, że dakinie w buddyzmie tybetańskim to często wyniesione do pozycji pół-bogiń wojowniczki i bohaterki historyczne. W pierwotnym użyciu słowo to odnosiło się jednak do kobiet niższego stanu, które dołączały do joginów tworzących kulty tantryczne. Natomiast potworną, mięsożerną naturę tych istot zapożyczono z szału będącego częścią praktyk szamańskich… – Przewodnik zawiesza głos, gdy przeszywam go złym wzrokiem. – Ktoś się nie zgadza, chciałby coś dodać? Hej, może niedawno obroniłem doktorat, ale to wcale nie tak, że nigdy się nie mylę.

– A ona? – Uderzam bez ostrzeżenia. – Jaka jest jej historia?

Podchodzę do malowidła, które nie mogłoby być dalsze od prawdy. To tryptyk, na którym najpierw blada dziewoja na wieży żegna lub pozdrawia mężczyzn w strojach pielgrzymów. Środek to wariacja na temat przygód jednego z nich, tak kolorowa i dynamiczna, że trudno ją objąć wzrokiem bez bólu głowy. Na ostatnim zwoju pielgrzym spisuje coś na zwoju, a dziewoja przygląda mu się rozanielona. Tym razem jej skóra błyszczy kolorami tęczy, a pozą i brakiem skromnego ubioru przypomina figurki dakiń z gabloty.

– O życiu Nigumy wiadomo niewiele – podejmuje Krzysztof. – Podobno dzięki czystej karmie z poprzednich wcieleń, w ciągu jednej nocy stała się dakinią mądrości i bodhisattwą. Nawet jej brat, słynny guru Naropa, poświęcił wiele lat, by osiągnąć podobny poziom zjednoczenia z prawdą. Musiał też odbyć pielgrzymkę i poddać się dwunastu próbom. W dużym skrócie ich legenda jest o tym, że do celu, czyli pięknej duszy, nie ma jedynej słusznej drogi. Głupie szczęście wybrańca czy ciężka praca nad sobą, różnie to bywa.

Głupie szczęście… Czyli tak to widzą? Czuję złość, ale wciąż mam parę bardzo ważnych pytań.

– A uczniowie? – Przechylam głowę. – Znaczy, czy miała uczniów?

– Najbardziej znanym jest Kyungpo Naldzior, który pod wpływem jej nauk stworzył własną doktrynę. Ale jeśli chodzi o źródła historyczne, Niguma równie dobrze mogła być jego fantazją lub zlepkiem kilku pomniejszych postaci. Czasy półlegendarne rządzą się swoimi prawami. Szkoda, że Niguma nic po sobie nie zostawiła.

– A doktryna sześciu prawd?

– Miałem na myśli źródła spisane jej własną ręką. Bez nich historie stają się tylko ludowymi podaniami… – Krzysztof unika słów bujda i bajka, jakby wypalały dziurę w podniebieniu. – Może już wystarczy o dakiniach? W drugiej sali czeka nas rekonstrukcja jurty i piękny fotoreportaż z wioski tybetańskiej.

Grupa idzie za przewodnikiem, a ja nie ruszam się sprzed tryptyku. Myślę znowu o podobiźnie błękitnoskórej bogini, Kali, która też jakoś sama nie spisała swoich losów. Czy gdyby wpadła tu, wymachując czterema rękami i girlandą łbów, również usłyszałaby, że nikt nie potwierdza jej istnienia? Nie wiem i raczej się nie przekonam. Czasem wędrówka życia pochłania tak, że nie ma czasu na spisywanie wspomnień. Od tego ma się uczniów, służbę albo psychofanów.

Ostatni raz przyglądam się malowidłu ze skrybą i rozanieloną dziewoją. Ta jej tęczowa skóra… Przynajmniej to nie mija się znacząco z prawdą. Drobiazg, a cieszy.

Zamiast gonić grupę i przewodnika urażonego moimi pytaniami, kieruję się do wyjścia. Wizyta w muzeum to tylko początek mojego dnia. Przed południem powinnam otworzyć przecież sklep, a wciąż muszę dostać się tam z Powiśla. Niby mogę się raz spóźnić, bo sama jestem swoją szefową. Mogę, ale naprawdę nie chcę. A to dlatego, że ostatnio zagląda do mnie często ktoś, kogo za nic nie chciałabym przegapić.

Jest taka piękna, że nawet zakurzona paszmina wygląda na Niej, jakby była od Prady. Stojąc za ladą, lubię patrzeć, jak szpera w szkatułkach i dotyka drucianego stojaka na kolczyki. Muska kolejne pary palcami, aż sklep wypełnia brzdęk blaszek, perełek i kamieni. Błyszczy od środka własnym światłem, nie tym odbitym od złota i drogich metek. Mogłabym nosić Jej skórę, gładką i białą, chociaż moja własna mieni się barwami tęczy.

– Rozpieszczasz mnie, Ewuś, tymi promocjami – chichocze, kiedy znowu sprzedaję Jej wszystko za pół ceny. – Ale tak właściwie… Czy to jest twoje prawdziwe imię?

Uśmiecham się, bo w kraju bladych ludzi o wiecznie zaciśniętych ustach moja odmienność rzuca się w oczy. Proste czarne włosy, migdałowe oczy i twarz zawsze rumiana od górskiego słońca, pod którego promieniami wyrosłam. Gdyby wiedziała, że to pozory, pierwsza warstwa lukru kryjąca tajemnice starsze niż świat… Może zrozumie, jeśli dam Jej czas. Wcale nie musi, choć byłoby miło czuć, że wzbudzam w Niej nie tylko głód wiedzy.

Ciekawość to zawsze dobry początek. A Ona przygląda mi się uważnie od dłuższego czasu, więc może coś z tego będzie.

– Ewa to jedno z moich imion – mówię, zasuwając szufladę kasy. – Tam, skąd pochodzę, nazywają mnie Niguma.

– A co to za miejsce? – dopytuje Ona, szczerząc perełki zębów ściśniętych aparatem.

– Wioska wysoko w górach. Taka, do której problem mają trafić nawet alpiniści. Na pewno nie kojarzysz.

– Może i nie. – Stuka kartą o czytnik. – Ale chciałabym zobaczyć takie dzikie miejsce.

Gryzę się w język, zanim zaproszę Ją na herbatę z masłem w domu mojej babci. Jeszcze nie teraz, nie dziś. Kolejność w tym, co zamierzam, jest prawie tak istotna jak samo działanie. Jestem kolekcjonerką dusz, podniebną tancerką w kolczudze z ludzkich kości. Muszę jednak udawać, by nikt nie przejrzał mojego planu. Przed Nią tak długo, aż uwierzy, że nie ma się czego bać. Przed resztą świata, bym nadal mogła utrzymać tworzoną latami przykrywkę.

– Taki drobiazg, żebyś poczuła w domu odrobinę Kaszmiru. – Podaję Jej paczkę kadzidełek o zapachu mirry.

Podnosi pudełko, obraca w palcach, jak dziecko cieszące się nową zabawką. Wącha i zaciąga się zapachem miejsca, z którego pochodzę. Mruży zalotnie oczy oprószone brokatowym cieniem, obrysowane rozmazaną od upału niebieską kreską. Są głęboko osadzone, ale dość duże. Kolorem przypominają świeżo skoszoną trawę.

– Rozpieszczasz mnie, Ewuś – powtarza, pociągając nosem, jakby aromat drogocennej żywicy połączył nas niewidzialną nicią. – Uważaj, bo jeszcze się przyzwyczaję.

Nie zatrzymuję nikogo, nie jestem przecież desperatką. Pozwolę Jej odejść ten i kilka następnych razy. Potem staniemy się jednym. Wreszcie i raz na zawsze, tak jak chce tego przeznaczenie.

Wierzę, że siła, która nas łączy, ma źródło w drzewie czakr, w obłoku jasności, z którego tysiące lat temu spłynęła na mnie łaska poznania sześciu prawd. Może była tam ze mną po raz pierwszy. Nieśmiała i ciekawa jak dziecko podglądające dorosłych. Wśród szumu kryształowych liści, skąpana w promieniach światła najwyższej prawdy. Gdyby nie to, że w skupieniu powtarzałam mantry, wiedziałabym, czy pod skórą też kiedyś mieniła się tęczą.

Było, minęło. Zdążyłam się przyzwyczaić. Nie od dziś sprzedaję ładnie opakowane okruchy starego kraju. Ale dawno już nie było tak lekko i łatwo. Niby wciąż użeram się z dostawcami, którzy próbują wcisnąć mi podróby, obsługuję klientki szukające złotego środka na zbyt pełny portfel i niskie poczucie własnej wartości. Zostaję po godzinach, by układać towar według klucza, sprawdzam, czy wszystko wygląda ładnie i na miejscu.

Lubię tę pracę, cieszę się życiem, które dla siebie zbudowałam. Nie czekałam na więcej ani lepiej. Odkąd pojawiła się Ona, znów wstaję i otwieram co rano sklep, nie tylko po to, by mieć z czego żyć. Dziwne uczucie, myślałam, że tym razem mnie ominie.

– Pa, kochana! Do jutra! – Macha mi na pożegnanie jak pensjonarka z japońskiej kreskówki.

Dzwonek feng shui przy drzwiach wygrywa melodię naszego pożegnania. Światło mojego poranka gaśnie. Znowu stoję tylko za ladą w sklepie z ręcznie robioną biżuterią i pseudoindyjskim szajsem. Stoję i myślę o tym, co mogłabym z Nią robić, gdybym nie musiała trzymać się tej głupiej przykrywki.

Wracam do domu SKM-ką. Stacja we Włochach pachnie wietnamską fryturą i przypalonym kebabem. Dzięki temu, że ich jedzenie zyskuje nową, swojską formę, przybysze z daleka łatwiej wtapiają się w krajobraz miasta. Gdyby nie to, że niedobrze mi na samą myśl o woni śmierci potraktowanej mieszanką oleju z przyprawami, wybrałabym ten sposób na zniknięcie w tłumie.

Przecinam na przełaj łąkę, by uwolnić się od smrodu. Zostanie ze mną tak długo, aż nie spędzę godziny pod prysznicem, a ubrań nie oddam do pralni. Zapachy potrafią być jak uporczywe myśli o znamionach obsesji. Zastanawiam się, czy Ona też skądś dojeżdża do centrum i czy na Jej skórze wyczułabym zapach konkretnej stacji czy dzielnicy. Śródmieście to mieszanka ciężkich perfum, który maskuje pot i pośpiech. Ursynów – przypalony obiad u cioci czy babci. Praga to lukier na starej jagodziance doprawiony dymem z papierosa bez filtra. Są też inne aromaty dzielnic Warszawy, ale z tymi stykam się zdecydowanie najczęściej.

Na podwórku witają mnie oczy staruszek, czujniejsze od osiedlowych kamer. Schody skrzypią, gdy wchodzę na piętro kamienicy, która wygląda, jakby w każdej chwili mogła się rozpaść. W korytarzu gospodarz budynku przegania miotłą kurz, aż kłębki paprochów tańczą w powietrzu. Wydaje mu się, że zamiata, ale tak naprawdę szuka wymówki, aby kogoś zaczepić. Jest równie stary, co samotny, więc nie chcę go zbywać. Znam to uczucie, chociaż sądząc po pozorach, wyglądam na kogoś, kto nie miał w ręku telefonu z baterią, która starcza na tydzień.

– A co tak wcześnie? – zagaja dozorca, przecierając czoło kraciastą chustką. – Nie masz tam, Ewuniu, na mieście jakiegoś kawalera?

– Oj, panie Tomku. – Śmieję się. – Tylko by mnie rozpraszał.

– No tak, ty nie z takich…

– Nie – uśmiecham się jeszcze szerzej – po prostu mam wiele do zrobienia.

– Wiem, wiem! – Macha ręką z pobłażliwością papieża osiedlowych plotek. – A zrobiłabyś jeszcze jedne kolczyki dla wnuczki? Zapłacę. Ta młodsza ma we wtorek urodziny.

– Po starej znajomości. – Mrugam. – Poproszę tylko tej cielęciny co zwykle. Tej swojskiej.

Uśmiecha się spod rzadkiego wąsa na znak, że załatwione. Interesy z nim są proste i przyjemne. O dziwo, łatwo nam znaleźć wspólny język. Pan Tomek nigdy nie robił problemów, jakie wypada robić obcym, zanim zdobędą zaufanie. Nie jest też wirtuozem porządków na klatce, a zamiast samemu kląć na zepsute instalacje, do poważniejszych napraw wzywa specjalistów. Skrzynkę z narzędziami pożyczał mi jednak nie raz, więc może jest zdolny, ale leniwy.

Zostawiam go, gwiżdżącego pod nosem jakiś przebój Maryli Rodowicz. W wirującym kurzu wspinam się na poddasze. Ciekawe czy widać, że od rana czekam na ten moment. Przekręcić klucz w zamku znaczy tyle, co zrzucić nie swoją skórę.

Za progiem rozbieram się, na końcu zsuwam tenisówki, w których nigdy nie zaciskam sznurówek. Rozglądam się po instalacji z haków okalającej pokój. Wcześniej mieszkała tu też zapomniana przez świat malarka. Żeby do reszty nie zdziadzieć, organizowała wystawy prac we własnym mieszkaniu. Całe życie czekała, by zostać odkrytą, ale sensowni kupcy i marszandzi wydawali się omijać ją łukiem szerszym niż dotkniętych trądem. Umarła więc w koszuli poplamionej farbą olejną i terpentyną, chociaż nie zabił jej smutek.

Gdyby nie ta niespełniona prukwa, byłabym gdzie indziej, ale o tym później. Pretensje mogę mieć, jak to w życiu, wyłącznie do siebie.

Muskam palcami skórę malarki zwisającą z jednego z haków. Jest wciąż świeża, zabezpieczona solą, żywicą z balsamowca i moją magią. Niedługo ściemnieje, skurczy się, zacznie nadawać do użytku. Poczekam, to nie problem. Rzadko wyrzucam to, co mogłoby się przydać.

Tak jak wspomnień o malarce, pozbywam się ludzkiego ciała. Ściągam je przez głowę, jak ściąga się gryzący sweter. Starannie wieszam je pomiędzy malarką oraz czymś, czego od dawna na sobie nie miałam. Przyciąga jedynie muchy i kurz, jak kompulsywny zakup wrzucony w kąt szafy. Nie pamiętam, skąd to ani po co mi wtedy było, ale kolekcja ludzkich skór nie różni się niczym od kolekcji butów. Zawsze jedna schodzona para i wszystko inne na tak zwany wypadek, na okazje od balu dziennikarzy po stylową ucieczkę przed trzęsieniem ziemi.

Jestem taka głodna. Właściwie przypominam sobie, że ssie mnie w żołądku od wczoraj. W drodze do lodówki mijam duże lustro. Błyszczę w nim barwami tęczy, a wokół szyi dzwoni naszyjnik z ludzkich kości. Jestem idealna, taka nieludzka, wręcz boska. Ale głód nie pozwala mi napawać się dłużej moim nieśmiertelnym ciałem.

– To nie skończy się dobrze – wypowiadam wątpliwość na głos, lustrując zawartość lodówki.

Wyciągam łopatkę oblepioną resztkami mięsa. Wgryzam się w pachnący śmiercią, żylasty kąsek i myślę o tym, co zawsze daje mi chęć do życia. O jasnowłosej dziewczynie, o Jej oczach w kolorze skoszonej trawy, o Jej skórze, którą pewnego dnia chciałabym przymierzyć. A potem rozchodzić i zawiesić na haku. Jest biała i krucha jak papier, spod którego prześwitują niebieskości żył. Musi pachnieć czymś trudno dostępnym i nietanim, w smaku posiadać nutkę słonawej goryczy. Ale czy kiedy stanie się moja, będę chodzić w niej równie chętnie jak w tej, którą oswajałam latami? Ciągle nie wiem, a wątpliwość to skuteczny hamulec.

Niby mogę i potrafię, niby robiłam to wiele razy… Tylko czy naprawdę warto? Lubię rzeczy potrzebne, gardzę nadmiarem gratów. Nie chcę nowej skóry, nie jeśli miałabym dać się jej kurzyć z całą resztą. Ciało to przecież coś więcej niż szpilki od Louboutina, trzeba nosić je z odwagą na co dzień, nie czekać na wielki dzwon albo wyjście na miasto.