Okładka

Karta tytułowa

Miesięcznik "Znak"

Marzec 2013

Fakty i iluzje

Dominika Kozłowska

Musimy odróżnić zmieniającą się rzeczywistość od zmieniającej się percepcji tej rzeczywistości” – podkreśla prof. Grace Davie, socjolog religii, w rozmowie z Michałem Jędrzejkiem, którą publikujemy w dziale Idee. Prof. Davie od wielu lat bada zmiany w religijności Europejczyków i w sposobie postrzegania obecności religii w społeczeństwie. Co ciekawe, zależności pomiędzy tymi wymiarami nie są wcale tak oczywiste, jak można by przypuszczać: rzeczywistość nie zawsze znajduje adekwatne odzwierciedlenie w społecznych przekonaniach na jej temat. Jeszcze nie tak dawno temu wśród mieszkańców Europy Zachodniej dominowało przeświadczenie, że religia zupełnie zniknie z życia społecznego. Obecnie panuje raczej poczucie, że staje się wszechobecna. Ścieranie się tych dwóch przeciwnych poglądów widać także w Polsce. Z jednej strony, spotykamy się z przekonaniami, że Polskę niechybnie czeka scenariusz irlandzki – spadek społecznego zaufania do Kościoła połączony z kryzysem instytucjonalnym i odpływem wiernych. Za możliwością tą przemawiać ma m.in. systematyczne obniżanie się poziomu praktyk religijnych społeczeństwa, towarzyszące mu głośne odejścia z kapłaństwa oraz afery na tle obyczajowym i seksualnym. Z drugiej jednak strony, równie żywe jest przekonanie o sile polskiego Kościoła. To z kolei ma oparcie np. we wciąż znacznej – na tle Europy – liczbie kapłanów i ich wpływie na kształt społecznych debat, a także wzrastającej liczbie aktywnych katolików. A zatem choć statystyki notują spadek liczby praktykujących, to jednocześnie inne statystyki wskazują, że systematycznie powiększa się grono katolików publicznie manifestujących swe przekonania. Jaka zaś jest rzeczywistość? Niestety, o faktach dyskutuje się w Polsce znacznie trudniej niż o przeświadczeniach. Jak trudna jest dyskusja, widać również na przykładzie problemu, który podejmujemy w Temacie Miesiąca. Debata o uboju rytualnym nie jest oczywiście dyskusją li jedynie religijną, choć wątki religijne odgrywają w niej ważną rolę. Niemniej jednak na jej przykładzie dobrze widać, w jaki sposób nasze uprzedzenia i głęboko skrywane lęki manifestują się pod pozorem odwołań do faktów. Przede wszystkim jednak na przykładzie tej debaty można wyraźnie dostrzec, że im bardziej stajemy się świeccy, tym nasze dyskusje o religii są niższej jakości. Ta prawda dotyczy także katolików; wbrew pozorom laicyzacja nie obejmuje jedynie osób niewierzących. Dyskusja o zabijaniu zwierząt jest – jeśli chodzi o zasób potrzebnej wiedzy – szczególnie wymagająca. Podejmując takie tematy mamy nadzieję, że realizujemy zadanie, które stawiał Jerzy Turowicz: zadanie poszerzenia tej najcieńszej i najbardziej kruchej warstwy katolickiej inteligencji. Jednocześnie mamy świadomość, że dziś to zadanie należy interpretować szerzej – jako troskę o powiększenie tej coraz cieńszej warstwy ludzi, niezależnie od tego, czy są wierzący czy niewierzący, gotowych do podjęcia uczciwej i merytorycznej dyskusji..

Prof. Krzysztof Michalski (1948-2013) Pożegnanie

Dostępne w wersji pełnej

Nie zabijaj

Dostępne w wersji pełnej

Kiedy zwierzęta były ludźmi

Dostępne w wersji pełnej

Między nami zwierzętami

Dostępne w wersji pełnej

Reakcyjność oświecenia

Dostępne w wersji pełnej

Nieznośna hierarchia bytów

Dostępne w wersji pełnej

Reżim tożsamości

Dostępne w wersji pełnej

W świetle samospaleń

Dostępne w wersji pełnej

Z tych polskich Indian

Dostępne w wersji pełnej

Religia zastępcza

Dostępne w wersji pełnej

Z Biblią i gazetą

Dostępne w wersji pełnej

Chrystus w centrum

Dostępne w wersji pełnej

Kultura apokryfu

Dostępne w wersji pełnej

Burzyć i budować. O powieści Hanny Malewskiej "Kamienie wołać będą"

Dostępne w wersji pełnej

„Prawdziwa pieśń nie myli się nigdy”

Dostępne w wersji pełnej

Malewska w Znaku

Dostępne w wersji pełnej

Drugie oblicze codzienności

Dostępne w wersji pełnej

Gdzie człowiek nie może, tam diabła pośle

Dostępne w wersji pełnej

Niehistoryczna książka historyczna

Dostępne w wersji pełnej

Żyd wyobrażony

Dostępne w wersji pełnej

Recenzje

Dostępne w wersji pełnej

Przygody z obrazem

Dostępne w wersji pełnej

Coraz bliżej albo coraz mniej

Dostępne w wersji pełnej

Filolog czyta Biblię: Czapla, słonka czy kulik? Problemy z fauną biblijną

Dostępne w wersji pełnej

Cykl Znaku: Lęki współczesności - Ciało - bóg i wróg

Dostępne w wersji pełnej

Ogrody pamięci: Uczeń Pascala

Dostępne w wersji pełnej

Mój przyjaciel wiersz:Tego nie pojmiemy, jak tylko ufnością

Dostępne w wersji pełnej

Miesięcznik "Znak"

ul. Tadeusza Kościuszki 37, 30-105 Kraków
tel. (12) 61 99 530, fax (12) 61 99 502
www.miesiecznik.znak.com.pl
e-mail: miesiecznik@znak.com.pl

redakcja: Marta Duch-Dyngosz, Dominika Kozłowska (redaktor naczelna), Janusz Poniewierski, Adam Puchejda, Justyna Siemienowicz, Marcin Sikorski, Krystyna Strączek, Karol Tarnowski, Magdalena Wojaczek (sekretarz redakcji), Henryk Woźniakowski, Marzena Zdanowska

zespół: Wojciech Bonowicz, Bohdan Cywiński, Tomasz Fiałkowski, Tadeusz Gadacz, Jarosław Gowin, Stanisław Grygiel, ks. Michał Heller, Wacław Hryniewicz OMI, Piotr Kłodkowski, ks. Jan Kracik, Janina Ochojska-Okońska, bp Grzegorz Ryś, Marek Skwarnicki, Władysław Stróżewski, Stefan Wilkanowicz, Jacek Woźniakowski

współpraca: Paulina Bulska, Agnieszka Goławska, Elżbieta Kot, Cezary Kościelniak Jacek Maj, Jolanta Prochowicz, Miłosz Puczydłowski

opieka artystyczna: Władysław Buchner

produkcja: Beata Czarkowska, Barbara Gąsiorowska, Urszula Horecka, Anna Szczepańska-Krasoń,

reklama: Marcin Sikorski, tel. (12) 61 99 500,

e-mail: sikorski@znak.com.pl
prenumerata: Joanna Dyląg, tel. (12) 61 99 569,

e-mail: dylag@znak.com.pl

Redakcja nie zwraca tekstów niezamówionych oraz zastrzega sobie prawo ich redagowania i skracania. Redakcja nie odpowiada za treść zamieszczanych ogłoszeń. Rozpowszechnianie redakcyjnych materiałów publicystycznych bez zgody wydawcy jest zabronione.

Dofinansowano ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu operacyjnego „Promocja czytelnictwa. Rozwój czasopism kulturalnych”.