#6 2026 rok LXX

Dwutygodnik poświęcony muzyce poważnej i życiu muzycznemu założony w 1945 roku

Redaktor naczelny

Daniel Cichy

Redaktor prowadzący
Michał Mendyk

Sekretarz redakcji

Maciej Kucharski

maciej_kucharski@pwm.com.pl

Zastępca redaktora naczelnego

Festiwale

Krzysztof Stefański

krzysztof_stefanski@pwm.com.pl

Aktualności, Swoboda Ruchu
Piotr Mika
piotr_mika@pwm.com.pl

Koncerty, Archiwum R

Karolina Dąbek
karolina_dabek@pwm.com.pl

Wydawnictwa

Michał Mendyk

michal_mendyk@pwm.com.pl

Teatr muzyczny

Jacek Marczyński

Sekretariat

Katarzyna Dubiel

redakcja@ruchmuzyczny.pl

Dyrektor artystyczny

Projekt graficzny

Marek Knap

marek.knap@asp.waw.pl

Studio graficzne

Natalia Cyrankiewicz, Andrzej Swat (prepress)

Redakcja i korekta

Agnieszka Kurpisz

Archiwizacja i redakcja zasobów cyfrowych

Dominika Kulik-Sendur, Wojciech Kopeć-Łępicki

Internet

Mateusz Ciupka
mateusz_ciupka@pwm.com.pl

Wydawca

Polskie Wydawnictwo Muzyczne

Aleja Pokoju 1, 31-548 Kraków

Oddział w Warszawie

ul. Wiejska 19, 00-480 Warszawa

pwm@pwm.com.pl

Czasopismo patronackie wydawane na zlecenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego

Redakcja nie zwraca materiałów niezamówionych, a w tekstach przyjętych do publikacji zastrzega sobie prawo dokonywania skrótów, poprawek stylistycznych, zmian tytułów i śródtytułów. Za treść reklam redakcja nie odpowiada.

Adres

ul. Wiejska 19, 00-480 Warszawa

tel.: +48 885 860 332

email: redakcja@ruchmuzyczny.pl

www.ruchmuzyczny.pl

ruchmuzyczny ruchmuzyczny RuchMuzyczny

Kontakt telefoniczny w sprawie prenumeraty: 12 422 70 44 wew. 183 lub 885 860 336 (Jakub Stankiewicz), mail: prenumerata@pwm.com.pl

„Ruch Muzyczny” jest dostępny dla niewidomych

informacje na www.defacto.org.pl

Na okładce Ewa Guziołek-Tubelewicz, fot. Jacek Poremba

Ikonki: www.flaticon.com/freepick

Fragment

Od redakcji

Aktualności

Strefa Ruchu: Rok Polskiego Radia

Opera w teatrze wyobraźni

Z Archiwum R: Radio w konspiracji

Marzenia kompozytorów

Poszerzanie eteru. Współczesna polska sztuka radia i sztuka postradiowa

Relacje

¡Vamos a la Academia!

Co z nimi będzie?

Spokojna prośba Beethovena

„Dziwne rzeczy mogą się dziać…”

Tako rzecze Melizanda

RELACJE na ruchmuzyczny.pl

Kobieta bez głębi

Muzyka madryckiej ulicy

Warto umierać, kochając

Amerykanin w Bydgoszczy

Hipnotyczny testament Wilsona

Wydawnictwa

Płytoteka#: Pasja Janowa Bacha. Dokonało się!

Słuchać cierpliwie

W zielone gramy

Pavel Haas Quartet wspina się na Olimp

Siła orkiestr dętych

Król był jeden

Czego słucham

Medytacje i dramaty

Od taśmy do kanonu

Magia prostej arytmetyki

Credo ziemi

Rozmowa

Nie wszystkoda się wyciąć

Swoboda Ruchu

Muzyczne dzieciństwo w eterze. Radiowa pedagogika Marii Wieman

Leggerezza

Czego nie słychać

Rekomendacje redakcji. Wydarzenia muzyczne

Geniusz na własność, czyli malarz i Beethoven

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

RADIO AKTYWNOŚĆ

Michał Mendyk

Fot. Bartek Barczyk

Podobno grzechem pierworodnym radia była jego nacjonalizacja. Egalitarny początkowo eter, w którym każdy mógł nadawać do każdego, zamieniono w Europie w narzędzie państwowej – wkrótce hitlerowskiej i stalinowskiej – indoktrynacji, po drugiej stronie Atlantyku zaś – w dźwignię handlu. Oba rozwiązania miały z punktu widzenia sztuki pewne pozytywne strony. Amerykańskie stacje komercyjne dały nam telenowele, reality oraz talent shows, a potem artystyczno-obyczajową rewolucję. Europejskie rozgłośnie państwowe z kolei odcisnęły piętno na muzyce eksperymentalnej, słuchowiskach czy operze.

W polskim radiu publicznym pracowałem przez siedem lat. Choć formalnie pozostaje ono spółką, praktycznie śmiało można uznać je za agendę państwową. Ze wszystkimi minusami: powszechnymi tumiwisizmem i niedasizmem oraz czającą się za winklem propagandą. I ze wszystkimi plusami, w tym legalnymi i realnymi uzasadnieniami dla słabo monetyzującego się szaleństwa pasjonatów: Andrzeja Chłopeckiego, Eugeniusza Rudnika i Doroty Błaszczak. Pierwszy z nich pokazał mi, czym jest muzyka, drugi nauczył bezkompromisowości, trzecia uświadomiła, że radio jest w istocie złożonym, inteligentnym bytem, powołanym do tworzenia, rozpowszechniania i zachowywania ważkich (przynajmniej czasami) komunikatów dźwiękowych.

Nigdy nie słuchałem radia. Bo urodziłem się za późno, bo nie mam prawa jazdy, bo nie lubię należeć do elitarnych mikrospołeczności. Ale rzeczywistość poznaję głównie dzięki streamingom i podcastom, żyjąc na wirtualnym lądzie ucha, który odkryli dla nas radiowcy.

Cytat numeru:

Ziemia, z której korzystamy i na której ŻYJEMY, jest zawsze również ziemią KOGOŚ lub czegoś innego

--Anthony Huberman

Po co nam filharmonia?

Albert Judycki

Do zadania tego […] fundamentalnego pytania skłoniła mnie zmiana na stanowiskach dyrektorskich w Filharmonii Narodowej. To dobra okazja, żeby zastanowić się, czym mogłaby […] stać się w naszych czasach filharmonia w ogóle, a warszawska – w szczególności. […]

Z coraz większym zdumieniem i zażenowaniem obserwowałem to, co dzieje się […] w warszawskiej Filharmonii. Rewolucja, która przeszła przez teatry, opery czy muzea, szerokim łukiem omija sale koncertowe […]. Dyskurs feministyczny, równościowy, postkolonialny; rozliczenie z europocentryzmem, klasowością, rasizmem; zmiany klimatyczne, technologiczne, demograficzne; relacja człowieka z nieludzkimi aktorami świata – środowiskiem i sztuczną inteligencją; przesunięcia w definicjach kultury wysokiej i popularnej. Sale koncertowe […] wydają się na te procesy zaskakująco odporne […]. Wciąż grzecznie siedzimy w niewygodnych fotelach […], słuchając utworów skomponowanych przez dead white men […] w programach, których sensu nikt nie zadaje sobie trudu wyjaśniać. Rzeczywistość nie ma prawa wstępu do tej świątyni sztuki.

Marzyłoby mi się odnosić wrażenie […], że program każdego koncertu […] miał kuratora, który z troską i namysłem dobrał utwory, że ma to jakiś sens […]. O tak […] skonstruowanym repertuarze można by ciekawie opowiadać. Przede wszystkim wciągać w tę opowieść młodsze pokolenia – ludzi, którzy dopiero zaczynają przygodę z muzyką klasyczną […]. Tak samo marzyłoby mi się […] słuchać […], nie tylko siedząc w sali koncertowej. Muzyka może przecież być zarówno ekstazą, jak i misterium. Każde wymaga innego rodzaju atmosfery […].

Postanowiłem sprawdzić, jak na tym tle wypadają plany Filharmonii Narodowej. Zofia Zembrzuska postuluje, że w […] spektrum zainteresowania […] mogłaby się znaleźć […] wiejska twórczość tradycyjna, muzyka eksperymentalna, na równi z „innymi formami współczesnej kultury muzycznej”. Marzy jej się powstanie warszawskiego „parku kultury”, w ramach którego współpracę podejmowałyby sąsiadujące ze sobą instytucje […]. Możemy również przeczytać, że „kwestiami, z którymi w wymiarze pozaestetycznym mierzy się dziś większość ambitnych instytucji kultury na świecie, są choćby zrównoważony rozwój, dziedzictwo postkolonialne czy tożsamości patchworkowe”. […]

Wyłania się obraz Filharmonii Narodowej, która potrafiłaby ugościć pod jednym dachem różne wrażliwości, estetyki i tradycje, umożliwiając im dialog i współistnienie. […] To nie byłaby już filharmonia w takiej wersji, jaką wszyscy znamy […], ale raczej filharmoniæ, w liczbie trochę pojedynczej, trochę mnogiej, symbol własnego wielogłosu.

Cały list dostępny na ruchmuzyczny.pl

POWRÓT do PRZYSZŁOŚCI

Katarzyna Sanocka

z JOANNĄ SZYMAJDĄ rozmawia

Polskie Radio

Fot. Joanna Miklaszewska

Katarzyna Sanocka: W latach 2010–2017 byłaś zastępczynią dyrektora Instytutu Muzyki i Tańca, a teraz, od bez mała trzech miesięcy, stoisz na czele tej instytucji [od maja 2021 to Narodowy Instytut Muzyki i Tańca (NIMiT) – red.]. W jednej z naszych wcześniejszych rozmów, opisując swój powrót, użyłaś określenia „back to the future” („powrót do przyszłości”). Jaki Instytut zastałaś po latach?

Joanna Szymajda: To określenie nadal wydaje mi się trafne. Z jednej strony wracam do miejsca, które mam już nieco rozeznane, co ułatwiło mi zrozumienie struktury instytucji, jej zadań oraz zakresu działalności. Z drugiej Instytut jest dziś zupełnie inny. Dotyczy to sposobu organizacji pracy, ale też znacznie zwiększył się zespół, pojawił się dział dotyczący Krajowego Planu Odbudowy, również zdecydowanej większości pracowników wcześniej nie znałam. Można więc powiedzieć, że jest dla mnie instytucją w dużym stopniu nową. I paradoksalnie to ułatwia powrót – łatwiej zaakceptować zmiany, gdy są one wyraźne, niż zakładać pozorną niezmienność. Transformacja na przestrzeni dekady jest procesem naturalnym i nieuniknionym.

Twoje pierwsze spotkanie z Instytutem wiązało się z jego powstaniem w 2010 roku. Zanim zapytam o przyszłość i twoją wizję instytucji, cofnę się do początków. Jak wyglądał proces jej tworzenia się?

Proces ten miał kilka równoległych wątków. W środowisku tanecznym był to czas intensywnej mobilizacji po Kongresie Kultury Polskiej w 2009 roku, kiedy pojawiła się obietnica powołania instytucji poświęconej naszej dziedzinie. Organizowaliśmy wówczas spontaniczne spotkania, zbieraliśmy postulaty, pytaliśmy zainteresowanych o ich potrzeby i wyobrażenia o takiej placówce. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego wyznaczyło mnie do reprezentowania środowiska tańca, a Andrzeja Kosowskiego – muzyki. Plan działania przyszłej instytucji przygotowaliśmy na podstawie zgromadzonych przez kilka miesięcy opinii i pomysłów. Dzięki temu Instytut nie powstał w próżni, lecz w odpowiedzi na realne zapotrzebowania. Początki były trudne – brak infrastruktury, zaplecza organizacyjnego, podstawowych narzędzi. Przez pewien czas funkcjonowaliśmy gościnnie w Teatrze Wielkim – Operze Narodowej w Warszawie, następnie niedaleko, przy ulicy Fredry, w siedzibie, którą wynajmowaliśmy od Polskiego Wydawnictwa Muzycznego. Było to jednak niezwykle cenne i unikatowe doświadczenie tworzenia czegoś od samego początku.

Wracając dziś do Instytutu na stanowisko dyrektora, jakie zmiany organizacyjne uważasz za konieczne?

Zmiany, które wprowadzamy, mają charakter porządkujący, a nie rewolucyjny. Zależy mi, aby odbywały się w dialogu z zespołem. Instytucja publiczna powinna być przede wszystkim narzędziem ułatwiającym pracę, a nie tym, co ją utrudnia. Zmieniliśmy regulamin organizacyjny, dostosowując go do realnych zadań działów. Przeprowadziliśmy drobne korekty w podziale obowiązków, między innymi w obszarze księgowości. Poprosiłam również każdy dział merytoryczny o przeprowadzenie miniaudytu swojej działalności. Analizy będą podstawą dalszych decyzji programowych.

Jakich zmian dotyczących programów możemy spodziewać się w najbliższym czasie?

Zdecydowana większość programów pozostanie bez zmian, ponieważ ich fundamenty są stabilne, odpowiadają oczekiwaniom środowiska. Inne będą stopniowo modyfikowane po ewaluacji. Przykładowo akcja „tańczMY” zostanie w tym roku przeformułowana tak, aby bardziej angażowała odbiorców. Z kolei w programie „Z klasyką przez Polskę” planujemy otwarcie dodatkowej ścieżki aplikowania – zarówno dla artystów, jak i dla instytucji goszczących projekty. W obszarze tańca zamierzamy stworzyć nowy program wspierający wizyty pedagogów gościnnych w zespołach baletowych. Wiem, że zazwyczaj brakuje na to funduszy, a dla artystów baletu są to doświadczenia szczególnie wartościowe. To ważne, by Instytut uwzględniał jak najwięcej specyficznych potrzeb każdej dziedziny. Chcę także reaktywować w nowej formule program edukacyjny, zarówno w obszarze tańca, jak i muzyki, skierowany do mieszkańców mniejszych miejscowości, pozbawionych stałego dostępu do podobnej oferty.

Planuję również w większym stopniu zaangażować się w dialog ze środowiskiem muzyki nowej. Ostatnio ten obszar był mniej zaopiekowany, a chciałabym, żeby różne kręgi czuły się w równym stopniu częścią tej instytucji, jej gośćmi i współpracownikami. Ponadto planujemy wzmocnić dział badań, analiz i statystyk tak, aby Instytut odgrywał coraz większą rolę ekspercką, był też instytucją w pewnym sensie naukową.

Jesteś pierwszą osobą stojącą na czele Instytutu, która wywodzi się bezpośrednio ze środowiska tańca. Niektórzy mogą pomyśleć, że oznacza to przesunięcie akcentów w tę stronę.

Nie postrzegam tego jako uprzywilejowania jednej dziedziny kosztem drugiej. Są one dla mnie równorzędne. Faktem jest natomiast, że taniec wymaga dziś wzmocnienia, choćby przez uzupełnienie struktur merytorycznych. Symbolicznie więc dyrekcja „po stronie tańca” stanowi dość znaczący krok w kształtowaniu jego pełnej autonomii. Rolą dyrektorki jest jednak zarządzanie całością instytucji, w dużej mierze w wymiarze administracyjnym. Dlatego zależy mi, aby odpowiedzialność merytoryczna była rozłożona na zespoły, które powinny mieć poczucie sprawczości i niezależności.

Od lat wraca w dyskusjach sprawa podziału NIMiT na odrębne jednostki dla muzyki i tańca. Czy taki scenariusz jest dziś wskazany i realny?

Tak, uważam, że obecnie istnieją ku temu przesłanki. Już w pierwotnym statucie IMiT zapisano możliwość takiego podziału. Dziś zarówno względy merytoryczne, jak i potrzeba autonomii środowiska tańca przemawiają za tym rozwiązaniem. Szczegółowe analizy i planowanie tej procedury chciałabym rozpocząć w drugiej połowie roku. Jeśli resort zdecyduje się podjąć ten krok, będzie to proces pionierski, stwarzający jednocześnie szansę na wzmocnienie obu potencjalnych instytucji i ich wyraźniejsze profilowanie.

Jak radzisz sobie z kryzysem wizerunkowym Instytutu związanym z KPO?

Podchodzę do tego zadaniowo. Kryzys ten ma silny komponent emocjonalno-polityczny, co utrudnia racjonalną dyskusję. Z jednej strony rozumiem obecne frustracje, z drugiej jako instytucja publiczna jesteśmy zobowiązani do działania wymaganego przez obowiązujące przepisy, na przykład o finansach publicznych. Wewnętrznie skupiamy się na wsparciu pracowników, również w wymiarze psychologicznym. Zewnętrznie pracujemy natomiast nad odbudową wiarygodności Instytutu jako rzetelnego partnera środowisk muzycznych i tanecznych. Wiele innych, związanych choćby ze sztukami wizualnymi czy teatrem, zetknęło się z NIMiT po raz pierwszy właśnie przy okazji KPO. Tutaj proces ten będzie z pewnością trudniejszy.

Na zakończenie chcę zapytać o taniec w twoim życiu. Nie jesteś zawodową tancerką, a to właśnie tej dziedzinie poświęciłaś swoje życie. Skąd ta decyzja?

To prawda, nigdy nie byłam zawodową tancerką, ale przez wiele lat tańczyłam między innymi w zespołach pieśni i tańca. Było to niezwykle ważne doświadczenie społeczne i formacyjne. Jednak dopiero studia i kilkuletni pobyt we Francji, gdzie zetknęłam się z tańcem współczesnym i rozwiniętym systemem wsparcia dla artystów, sprawiły, że stało się to dla mnie obszarem refleksji zawodowej. Połączenie doświadczeń organizacyjnych i fascynacji tańcem naturalnie doprowadziło mnie do miejsca, w którym jestem dziś.

Jakie jest największe wyzwanie, przed którym obecnie stoisz?

Bez wątpienia to sytuacja związana z KPO. Równolegle kluczowym zadaniem pozostaje przywrócenie NIMiT pozycji wiarygodnego pośrednika między środowiskami artystycznymi a ministerstwem, który potrafi być skutecznym rzecznikiem potrzeb muzyki i tańca.

Joanna Szymajda, badaczka i kuratorka tańca, menadżerka kultury, była kierowniczka baletu Opery Wrocławskiej i Teatru Wielkiego w Łodzi, od grudnia 2025 dyrektorka Narodowego Instytutu Muzyki i Tańca.

Elżbieta Szczepańska

(1937–2026)

Beata Bolesławska-Lewandowska

Usłyszałam o niej na studiach muzykologicznych. Elżbieta Szczepańska-Lange, a także – co wkrótce odkryliśmy –Szczepańska-Malinowska i Szczepańska-Gołas. Któryś z profesorów skomentował, że zawsze cieszyła się powodzeniem, stąd zmieniające się nazwiska mężów. Ona jednak pozostała sobą.

Poznałam ją, kiedy zaczęłam pracę w biurze Warszawskiej Jesieni, w 1997 czy 1998 roku. Szybko poprosiła, bym mówiła jej po imieniu, co początkowo było dla mnie trudne. Dzieliły nas zarówno lata, jak i zawodowe doświadczenie. Nigdy jednak nie dawała tego odczuć. Wkrótce dołączyłam do redakcji książki programowej festiwalu i to od Elżbiety uczyłam się redaktorskiego fachu. Najcenniejsza szkoła.

Ucieszyła się, gdy w 2001 roku opublikowałam książkę Panufnik. Szczerze mi gratulowała. Podobnie przejmowała się i kibicowała, kiedy wyszłam za mąż, a jakiś czas potem zostałam matką. Sama z czułością opowiadała o córce, wnuczkach, w końcu o prawnuczku – z dumą podkreślając, że to pierwszy mężczyzna w sfeminizowanej dotąd rodzinie. I o ile w małżeństwach nie do końca chyba była szczęśliwa, o tyle bycie mamą, babcią i prababcią wyraźnie dawało jej spełnienie.

O tym, że pracowała w Instytucie Sztuki Polskiej Akademii Nauk, dowiedziałam się dopiero, kiedy sama dołączyłam do zespołu tej placówki. Powiedziała mi wtedy, że to wspaniałe miejsce i że odchodząc z niego przed laty, popełniła błąd. Ale to dzięki tej decyzji mogliśmy poznać jej oblicze krytyczne. Stworzyła wiele znakomitych recenzji i tekstów publicystycznych, długo towarzysząc polskiej muzyce i kompozytorom. Miała wspaniałe wyczucie tego, co wartościowe. A przy tym jak świetnie pisała! W #, jako Jan Żak, pokazała też polemiczny pazur. Była ponadto znakomitą naukowczynią, dociekliwą i niezwykle dokładną. Ostatnie lata poświęciła na badania życia i działalności Emila Młynarskiego, częściowo tylko opublikowane.

Do końca ciekawiło ją to, co wokół. 31 grudnia napisała mi na Facebooku:

Droga Beato.

Jestem na stronie 375 Twojej iście wspaniałej książki Mycielski. Nie od razu (przyznaję) doceniłam jej wielkość. Zmylił mnie sam bohater, czy raczej jego młodociane męskie świntuszenie. W miarę czytania wszystko to traciło ważność. Mycielskiemu przybywało lat i uwidoczniła się cała noblesse, w którą początkowo zwątpiłam.

Świetnie odczytałaś jego osobowość, a twoje pióro...

Czytam tylko rano, przy świetle dziennym lektura cudownie smakuje. WIELKIE gratulacje!

Życzę Ci wszystkiego najlepszego w Nowym Roku

I bardzo serdecznie pozdrawiam.

Elżbieta Szczepańska

Najmilsza recenzja i wzruszające życzenia. Jaka szkoda, że dla niej ten rok okazał się ostatnim. Żegnaj, Elżbieto…

Do dwóch razy sztuka

„Gazeta Wyborcza”, Radio Poznań

Przeciwnicy Renaty Borowskiej-Juszczyńskiej otwierają szampana, a sama dyrektorka i jej ekipa mogą się pakować. Po 14 latach ze stanowiska prawdopodobnie odejdzie szefowa naczelna i artystyczna Teatru Wielkiego w Poznaniu. Jej kadencja zakończyła się oficjalnie w sierpniu ubiegłego roku. Marszałek Województwa Wielkopolskiego Marek Woźniak chciał przedłużyć kontrakt, ale resort kultury zażądał przeprowadzenia konkursu. Atmosfera zrobiła się nerwowa. Co prawda w maju 2025 do ministerstwa, urzędu marszałkowskiego i premiera trafił list otwarty, którego sygnatariusze domagali się, by pozostawić dyrektorkę na stanowisku, ale w kontrze dwa działające w teatrze związki zawodowe, NSZZ Solidarność oraz Związek Zawodowy Pracowników TW, w przesłanym do naszej redakcji piśmie stwierdziły, że przeprowadzona pośród pracowników anonimowa ankieta pokazała, że prawie 2/3 spośród nich nie opowiadało się za przedłużeniem kontraktu. W tej sytuacji na początku czerwca 2025 marszałek ogłosił konkurs, jednak żaden z czterech kandydatów nie uzyskał wymaganej większości głosów. Borowska-Juszczyńska nadal pełniła więc obowiązki dyrektora. Drugi konkurs ogłoszono 15 grudnia. Wzięło w nim udział siedmioro kandydatów: Adam Banaszak, Iwona Hossa-Derewecka, Jarosław Kilian, Renata Borowska-Juszczyńska, Robert Nowak, Anna Rożentalska oraz Wiesław Dudek. Pierwsze miejsce zajął pierwszy z wymienionych, z pięcioma głosami. Jak podkreślono po zakończeniu obrad, spełnia on wszystkie wymagania formalne konkursu, ma doświadczenie w pracy z instytucjami operowymi (obecnie jest kierownikiem muzycznym Musicae Antiquae Collegium Varsoviense, czyli orkiestry Warszawskiej Opery Kameralnej) oraz przedstawił program zakładający rozwój i sprawne funkcjonowanie teatru. Wybór komisji musi jeszcze zaakceptować marszałek. Ma czas do końca kwietnia. W chwili zamykania tego numeru # nieznana była decyzja Marka Woźniaka. Nowy dyrektor stanowisko powinien objąć 1 września 2026 roku i piastować je przez pięć sezonów. ––MC, MAK

Doczekaliśmy się

pap.pl

Spekulacje trwały od września, ale w końcu poznaliśmy nazwisko. Amerykański dyrygent i kompozytor pochodzenia izraelskiego Yoel Gamzou od nowego sezonu będzie dyrektorem muzycznym Teatru Wielkiego – Opery Narodowej w Warszawie. Zastąpi, sprawującego tę funkcję od 2020 roku, Patricka Fournilliera. Jednak, jak w #19/2025 zapowiadał nowo wybrany szef TW–ON Boris Kudlička, pozycja dyrektora muzycznego ulegnie teraz wzmocnieniu i będzie on „na zasadzie dialogu” z dyrektorem (naczelnym, ale odpowiedzialnym też za sprawy artystyczne) kształtować wizję opery.

38-letni Gamzou jest ostatnim uczniem Carla Marii Giuliniego. W 2023 roku powołał do życia oneMusic Orchestra. Wcześniej pełnił funkcje dyrektora muzycznego w Theater Bremen oraz pierwszego dyrygenta i zastępcy dyrektora muzycznego w Staatstheater Kassel. W ostatnich sezonach współpracował z Hamburgische Staatsoper, Bayerische Staatsoper, Deutsche Oper Berlin i Wiener Staatsoper. Polska publiczność mogła poznać artystę na ubiegłorocznym Baltic Opera Festival, gdzie przedstawił Salome Richarda Straussa. Z kolei 7 stycznia poprowadził po raz pierwszy Orkiestrę TW–ON na koncercie symfonicznym, w którego programie znalazły się uwertura Leonora III op. 72b Ludwiga van Beethovena, Cztery ostatnie pieśni Richarda Straussa oraz suity z baletu Romeo i Julia Siergieja Prokofiewa. ––MAK

Zmiany w Poznaniu i Warszawie. Zmiana w Kaliszu?

Radio Poznań

Wracamy do Wielkopolski. Władze Kalisza ogłosiły konkurs na dyrektora Filharmonii Kaliskiej. Obecnie stanowisko piastuje Ruben Silva. Zainteresowani mogą składać oferty do 10 kwietnia.

Historia Orkiestry Symfonicznej FK rozpoczęła się w 1974 roku. Najpierw funkcjonowała jako miejski zespół symfoniczny, później zyskała status instytucji państwowej, a w 1993 została przekształcona w Filharmonię Kaliską. Od ponad dwóch lat współprowadzi ją Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Formacja zasłynęła w 2014 roku, gdy pod batutą swego ówczesnego dyrektora Adama Klocka i z udziałem wybitnych muzyków jazzowych, Randy’ego Breckera i Włodzimierza Pawlika, zdobyła nagrodę muzyczną Grammy w kategorii Najlepszy Album Dużego Zespołu Jazzowego za Night in Calisia, płytę nagraną z okazji 1850 lat „ptolemeuszowej Calisii”. ––MAK

Niech gra muzyka

MKiDN

Resort kultury przeznaczył ponad 31,1 miliona złotych na wsparcie projektów w ramach programu „Muzyka”. To o 1,6 miliona więcej niż w zeszłym roku. Nieco zwiększyła się też liczba dofinansowanych projektów: ze 189 do 194. Zadania będą realizowane w trybie jednorocznym, dwuletnim lub trzyletnim. Pośród beneficjentów znalazły się Związek Kompozytorów Polskich, który otrzymał po 300 tysięcy złotych na organizację Warszawskiej Jesieni przez trzy kolejne lata, oraz fundacja InCanto, której na festiwal Musica Divina przez poprzednie pięć lat dofinansowania nie przyznawano, a na tegoroczny dostała 270 tysięcy. Ponadto wsparcie w wysokości 300 tysięcy odbiorą w 2026 fundacje a415 na Actus Humanus oraz Tone – Muzyka i Nowe Formy Sztuki na Unsound. Taką samą kwotę przydzielono Centrum Kultury Zamek na tegoroczny Ethno Port oraz Fundacji Międzynarodowych Festiwali Chopinowskich na organizację 81 Festiwalu w 200 rocznicę występu Fryderyka Chopina w Dusznikach-Zdroju. Jak informuje ministerstwo, program ma na celu wspieranie najbardziej wartościowych zjawisk i trendów w kulturze muzycznej. Dofinansowanie otrzymują zarówno przedsięwzięcia kultywujące najwybitniejsze osiągnięcia wielowiekowego dziedzictwa polskiej kultury muzycznej, jak i projekty skoncentrowane na tworzeniu nowych wartości i poszukiwaniu oryginalnych środków ekspresji artystycznej. Fundusze trafiają do organizatorów festiwali, cyklów koncertów, widowisk plenerowych, a także konkursów muzycznych. Istotnym celem jest również wspieranie tych przedsięwzięć artystycznych, w których udział biorą polscy wykonawcy lub twórcy. Pełna lista beneficjentów programu znajduje się na stronie resortu. ––MC

Opera jak Nova

naklo24.pl

Rozbudowa teatru operowego w Bydgoszczy na finiszu. Ruszyły ostatnie prace wykończeniowe. „Tak zwany czwarty krąg [budynku – MAK] jest nawiązaniem do pierwotnej, konkursowej koncepcji architektonicznej z 1962 roku. Jej twórca, profesor Józef Chmiel, stworzył wizję gmachu składającego się z trzech przenikających się kręgów oraz połączonego z nimi kręgu czwartego. […] Realizowana obecnie inwestycja jest więc uzupełnieniem inwestycji wieloletniej – rozpoczętej w 1973 roku, a oficjalnie zakończonej w roku 2006” – stwierdził dyrektor Opery Nova Maciej Figas. W nowym czterokondygnacyjnym skrzydle, oprócz sali kameralnej (z fosą orkiestrową dla 70-osobowego zespołu i widownią na 500 osób), znajdą się przestrzeń wystawiennicza i sala kinowa. Rotunda z tarasem widokowym od strony Brdy, gdzie trwają obecnie prace wykończeniowe i instalacyjne, ma powierzchnię 6 tysięcy metrów kwadratowych i kubaturę 40 tysięcy metrów sześciennych. Powstający jednocześnie dwupoziomowy podziemny parking na 212 stanowisk postojowych powinien być gotowy w połowie tego roku, natomiast zakończenie wszystkich prac przewidziano na grudzień. Wartość inwestycji to ponad 190 milionów złotych. ––MAK

Młodzi od pół wieku

euyo.eu

Młodzieżowa Orkiestra Unii Europejskiej obchodzi 50 urodziny. Zespół został powołany do życia przez Parlament Europejski 8 marca 1976 roku. Od 2021 orkiestra uczestniczy w projekcie „[Uncertain] Four Seasons”, który „na nowo interpretuje słynne koncerty Vivaldiego w kontekście zmian klimatycznych”. W jego ramach wykonawcy i kompozytorzy próbowali odpowiedzieć na pytanie, „jak mogą brzmieć wiosna, lato, jesień i zima w roku 2050 w różnych częściach świata, jeśli do 2030 nie zostaną podjęte bardziej zdecydowane działania na rzecz klimatu”. W tym roku skupiono się na czterech miastach Europy zagrożonych przez zmiany: Strasburgu, Nikozji, Wenecji i Reykjavíku. Na koncercie 10 marca w Strasburgu, oprócz Czterech pór roku i improwizacji opartej na partyturze graficznej Improvising Summer – Nicosia, zabrzmiały utwory zamówione przez zespół: Floating Autumn – Venice Carmen Fizzarotti, The [Uncertain] Spring – Strasbourg Annelies Van Parys i Will Winter Be Saved? – Reykjavík Agaty Zubel. ––MAK

PASSEGGIATA…

gov.pl

Artur Szklener, dyrektor Narodowego Instytutu Fryderyka Chopina, wraz z zespołem został laureatem nagrody kulturalnej O!Lśnienia w kategorii Ambasador Kultury. Na gali w Nowym Teatrze w Warszawie wyróżnienie wręczył Maciej Wróbel, sekretarz stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego. W kategorii Muzyka Klasyczna, Opera i Jazz zwyciężył Piotr Pawlak za interpretacje na XIX Konkursie Chopinowskim. O!Lśnienia to nagrody Onetu i miasta Warszawy. W tym roku wręczono je po raz dziesiąty. --MAK

plejada.pl, teatrwielki.pl

Panowie o polityce, panie o muzyce. Podczas, gdy król Szwecji Karol XVI Gustaw zajęty był rozmowami z prezydentem i premierem Polski, królowa Sylwia i pierwsza dama Marta Nawrocka odwiedziły Teatr Wielki – Operę Narodową. Jej Królewska Mość wysłuchała dyrektora Borisa Kudlički, który opowiadał o historii instytucji. Potem rzuciła okiem na scenografię do opery Pasażerka Wajnberga i ruszyła na spotkanie z zespołem Polskiego Baletu Narodowego, podczas którego tancerki zaprezentowały fragment baletu Bajadera. Królowa i pierwsza dama odwiedziły też pracownię krawiecką, gdzie mogły – jak czytamy – „porozmawiać z krawcowymi o ich pracy”. Na pamiątkę wizyty obie panie zostały obdarowane baletowymi pointami i otrzymały historyczny fragment horyzontu z baletu Córka źle strzeżona. --MAK

bbc.com, polskieradio.pl

Najpierw powiedział, potem pomyślał? Aktor Timothée Chalamet w wywiadzie w „Variety & CNN Town Hall” stwierdził bez ogródek: „Nie chcę pracować w balecie albo operze czy przy rzeczach, o których mówi się: «hej, utrzymajmy to przy życiu, chociaż nikogo to już nie obchodzi». Z całym szacunkiem dla ludzi związanych z baletem i operą”. Jego wystąpienie wywołało burzę. Aktora skrytykowało wiele instytucji artystycznych, przypominając jednocześnie o znaczeniu tych dziedzin dla światowej kultury. Opera w Seattle zaoferowała natomiast 14 procent zniżki na bilety na Carmen z kodem „TIMOTHEE”. „Timmy, ty też możesz z tego skorzystać” – napisano na Instagramie. --MAK

kp.pl

Popularna marka piwa opublikowała spot reklamowy, którego hasło brzmi: „Przy Żubrze nawet jezioro łabędzie da się obejrzeć”. „Scenka ze spotu to metafora sytuacji, w których kluczową rolę odgrywają drobne gesty. To one potrafią zmienić bieg codziennych zdarzeń. Humorystyczna historia z mruknięciem żubra jest na to najlepszym przykładem” – mówi Ewelina Zacharczuk, brand menadżerka marki Żubr, należącej do Kompanii Piwowarskiej. Nie jest to pierwszy przypadek, gdy popularna marka robi aluzję do muzyki klasycznej, przedstawiając ją w negatywnym świetle. Cztery lata temu rozpętała się burza wokół spotu McDonald’s Polska, który sugerował, że wybranie się na VII Symfonię C-dur „Leningradzką” jest zachowaniem „sztucznym i na pokaz”. --MC