Postacie i zdarzenia pojawiające się w tej książce są dziełem wyobraźni. Wszelkie podobieństwo do osób i zdarzeń rzeczywistych jest przypadkowe i niezamierzone.

W powieści wykorzystano parafrazę fragmentu wiersza The Elimination Dance Michaela Ondaatje

Tytuł oryginału: Night of Cake & Puppets

Copyright © 2017 by Laini Taylor

Text copyright © 2013 by Laini Taylor

Illustrations copyright © 2017 by Jim Di Bartolo

Daughter of Smoke & Bone graphic-novel adaptation sampler on pages 223–229 under permission by Laini Taylor

Compilation copyright © 2017 by Laini Taylor

Text copyright © 2011 by Laini Taylor

Artwork copyright © 2011 by Jim Di Bartolo

This edition published by arrangement with Little Brown Books for Young Readers, a division of Hachette Book Group Inc., New York, New York, USA.

All rights reserved

Copyright © for this edition by Wydawnictwo Otwarte 2024

Copyright © for the translation by Joanna Krystyna Radosz

Wydawca prowadzący: Natalia Karolak

Redaktor prowadzący: Anna Małocha

Przyjęcie tłumaczenia: Magdalena Kowalczuk

Adaptacja makiety na potrzeby wydania: Agnieszka Gontarz

Adiustacja i korekta: d2d.pl

Promocja i marketing: Dominika Szczerek

Projekt okładki: Agnieszka Gontarz

Ilustracja na okładce: Natalia Garbaciak

Wydanie I, 2024.

978-83-8135-519-3

www.moondrive.pl

www.otwarte.eu

Wydawnictwo Otwarte sp. z o.o.,

ul. Smolki 5/302, 30-513 Kraków.

Dystrybucja: SIW Znak. Zapraszamy na www.znak.com.pl

Na zlecenie Woblink

woblink.com

plik przygotowała Katarzyna Błaszczyk

Tę książkę dedykujemy pocałunkom.
Laini & Jim

ROZDZIAŁ 1

ZĘBATA MARIONETKA

Na szczycie szafki na tyłach pracowni mojego ojca – która niegdyś była pracownią mojego dziadka, a kiedyś stanie się moja, jeśli tylko zechcę – siedzi marionetka. Nic dziwnego, w końcu to pracownia lalkarska. Ale ta konkretna marionetka, jedyna ze wszystkich, jest uwięziona w szklanej gablocie. Przez całe życie doprowadzała mnie do szaleństwa świadomość, że gablota się nie otwiera. Kiedy byłam mała, do moich obowiązków należało jej odkurzanie i mogę wam powiedzieć z całą pewnością: nie ma żadnych drzwiczek, żadnej dziurki na klucz ani żadnych zawiasów. To jednolity sześcian, który zbudowano wokół marionetki.

By ją wyciągnąć – albo „wypuścić”, jak to ujmował dziadek – trzeba by zbić szkło.

A tego nie zalecano.

Ten mały gnojek wygląda paskudnie, jak zombie lisek w kozackiej papasze i skórzanych botkach. Marionetka ma głowę z prawdziwej lisiej czaszki. Pożółkła kość nie jest niczym przyozdobiona z wyjątkiem oczodołów: wypełniają je czarne szklane kulki wyposażone w skórzane powieki, co daje niepokojąco realistyczne wrażenie. Zęby ma zaostrzone jak igiełki, ponieważ ten, kto ją zrobił, ktokolwiek to był, najwyraźniej uznał, że prawdziwe lisie zęby nie są… dość ostre.

– Dość ostre do czego? – chciała wiedzieć moja przyjaciółka Karou, gdy po raz pierwszy przywiozłam ją do mojego domu w Českým Krumlovie.

– A jak sądzisz? – odparłam ze straszliwym uśmiechem.

Była Wigilia. Miałyśmy po piętnaście lat, przez zamieć wysiadł prąd i razem z bratem, Tomášem, zaprowadziliśmy ją do pracowni, za jedyne źródło światła mając świecę. Przyznam uczciwie: totalnie próbowaliśmy ją przestraszyć.

Ale żart miał się obrócić przeciwko nam.

– To nie wasz dziadek ją zrobił? – zapytała z zainteresowaniem, przytykając twarz do szybki, by lepiej się przyjrzeć marionetce.

Ta w blasku świecy wyglądała jeszcze bardziej upiornie niż zwykle, ponieważ przez migoczące odblaski w jej czarnych oczach mieliśmy wrażenie, jakby nas obserwowała.

– Klnie się na wszystko, że jej nie zrobił – powiedział Tomáš. – Tylko złapał.

– Złapał – powtórzyła Karou. – A gdzież to dziadkowie łapią… zombie lisokozaków?

– W Rosji, naturalnie.

– Naturalnie.

To najlepsza, najbardziej przerażająca opowieść Dedy, której najczęściej domagaliśmy się na dobranoc, a to o czymś świadczy, ponieważ Deda zna całą masę opowieści, a każda z nich jest absolutnie prawdziwa. „Niech mnie piorun strzeli, jeśli kłamię”, powtarza i jak dotąd żaden piorun go nie dopadł, a poza tym do każdej historii dołącza jakiś „dowód”. Wycinki z gazet, przedmioty, bibeloty. Kiedy Tomáš i ja byliśmy mali, szczerze wierzyliśmy, że Deda osobiście uciekał przed szalejącym golemem w roku 1586 (ma kawałek zaschniętej gliny wyglądający trochę jak palec u nogi), ścigał po tajdze Babę Jagę na polecenie Katarzyny Wielkiej (od której za swoje starania dostał Order Świętego Jerzego), a także, owszem, zapędził w kozi róg lisokozackich zombie dezerterów w piwnicy w Sewastopolu pod koniec wojny krymskiej. Dowód na tę eskapadę? Poza samą marionetką – blizna biegnąca wzdłuż palców jego lewej dłoni.

Ponieważ właściwie o tym jest ta historia. Otóż marionetka… gryzie.

– Jak to: gryzie? – zapytała Karou.

– Jeśli wsadzisz jej dłoń do pyska – wyjaśniłam spokojnie – to cię ugryzie.

– Ale po co miałabym wsadzać dłoń do jej pyska?

– Bo ona nie tylko gryzie. – Zniżyłam głos do szeptu. – Oprócz tego mówi, ale tylko wtedy, gdy pozwolisz jej zasmakować swojej krwi. Możesz zadać jej wtedy pytanie, a ona odpowie.

– Możesz zapytać o cokolwiek – dodał Tomáš też szeptem. Jest dwa lata starszy ode mnie i nie był tak zainteresowany robieniem czegoś wspólnie od ponad dekady. Możliwe, że to miało coś wspólnego z moją nową, nieziemską przyjaciółką, za którą łaził niczym wierny giermek. – Ale jedna osoba może zadać tylko jedno pytanie przez całe życie, więc dobrze się zastanów.

– A o co zapytał ją wasz dziadek? – zainteresowała się Karou, a my chcieliśmy, żeby właśnie o to zapytała.

– Ujmijmy to w ten sposób: nie bez powodu marionetka jest w gablocie.

To długa i makabryczna historia. Serio, jeśli kiedykolwiek zostanę morderczynią czy kimś w tym stylu, gazety napiszą zapewne: „Nie miała cienia szansy na normalność. Rodzina niszczyła jej psychikę od dnia narodzin”. No bo co to za opowieści na dobranoc! Pełne zwłok, demonów i plag, nienaturalnych stworzeń, wykluwających się z jajek na śniadanie, oraz trzasków pękających kości. Myślałam, że wszyscy tak mają, że w każdej rodzinie są jacyś tajemni wujowie czasoguślnicy, brzuchomówcy z ruchu oporu, zębate marionetki. Gdy szliśmy spać, Deda kończył opowieść mniej więcej tak: „Od tamtej pory Baba Jaga bezustannie na mnie poluje”, a potem przechylał głowę w stronę okna. „To nie brzmi jak pazury skrobiące o dach, prawda, Podivná? Ach, to pewnie tylko wrony. Dobranoc”. A potem całował mnie i gasił światło, a ja zasypiałam, słysząc nieistniejące skrobanie o dach czarownicy pożerającej dzieci.

To nie tak, że chciałabym, żeby było inaczej. No wiecie, kim bym była, gdybym wychowała się na mdłych opowiastkach na dobranoc i gdybym nie musiała czyścić z kurzu szklanego więzienia psychotycznego zombie lisokozaka? Drżę na samą myśl.

Może i noszę koronkowe kołnierzyki, może cała jestem w kwiatkach i perełkach. Może i ludzie próbują mnie głaskać. Widzę, jak o tym myślą. Z powodu mojego wzrostu włącza im się reakcja jak na widok szczeniaka czy kociaka („muszę dotknąć”); odkryłam, że skoro nie mogę się naelektryzować jak ogrodzenie, najlepszym wyjściem jest morderczy wzrok.

Chodzi o to, że w innych okolicznościach nie byłabym „wściekłą wróżką”, jak nazywa mnie Karou, ani „Podivną”, jak z kolei mówi Deda. To ostatnie to od mucholapka podivná, czeskiej nazwy muchołówki – na cześć mojej „cichej żądzy krwi” i „cierpliwych knowań” w wiecznej wojnie z Tomášem.

Dalsza część książki dostępna w wersji pełnej

ROZDZIAŁ 2

TAKI OBCY

Dostępne w wersji pełnej

ROZDZIAŁ 3

KURACJE NA DAMSKIE ŁYSIENIE

Dostępne w wersji pełnej

ROZDZIAŁ 4

DRASTYCZNIE

Dostępne w wersji pełnej

ROZDZIAŁ 5

OCZY VOODOO

Dostępne w wersji pełnej

ROZDZIAŁ 6

CARPE NOCTEM

Dostępne w wersji pełnej

ROZDZIAŁ 7

CARPE DIABOLUS

Dostępne w wersji pełnej

ROZDZIAŁ 8

DZIĘKI BOGU ZA MARTWYCH MNICHÓW

Dostępne w wersji pełnej

ROZDZIAŁ 9

DZIURA W SERCU

Dostępne w wersji pełnej

ROZDZIAŁ 10

ŚLADY PAWICH ŁAP

Dostępne w wersji pełnej

ROZDZIAŁ 11

CHWYTAJ COŚ

Dostępne w wersji pełnej

ROZDZIAŁ 12

JAK CZEKOLADA

Dostępne w wersji pełnej

Genialny szkicownik Zuzany

Dostępne w wersji pełnej

Podziękowania

Dostępne w wersji pełnej

Komiksowa adaptacja fragmentu „Córki dymu i kości”

Dostępne w wersji pełnej

O autorce i ilustratorze

Dostępne w wersji pełnej