Skarpa Warszawska – e-wydanie – 6/2025

Miesięcznik poświęcony historii i kulturze Warszawy. Pismo zaczęło ukazywać się 21 października 1945 roku, ostatni numer wydano z datą 22 września 1946 roku. Od siódmego numeru nosiło podtytuł „pismo poświęcone odbudowie stolicy – miasta i człowieka”.
Odwołanie się do wyrzeźbionej wodami Wisły skarpy, geologicznego wyniesienia, nadało pismu pewną symbolikę, skojarzenie z obrazem i znakiem stolicy.

Wsiąść do pociągu… podziemnego

Pierwsze plany budowy metra w Warszawie powstały w latach 20. ubiegłego wieku. Projekt zakładał budowę dwóch krzyżujących się linii: pierwszej, która biegłaby od pl. Unii Lubelskiej na Muranów i drugiej, łączącej Wolę z Pragą. W 1927 roku, po wstępnych badaniach geologicznych terenu, rozpoczęto rozmowy z przedstawicielami zachodnich konsorcjów dla pozyskania środków na rozpoczęcie inwestycji. Kryzys gospodarczy na początku lat 30. wpłynął negatywnie na dalsze prace nad metrem warszawskim. Dopiero w roku 1938 powrócono do prac nad projektem metra, prezydent Stefan Starzyński powołał Biuro Studiów Kolei Podziemnej, którego głównym zadaniem było dostosowanie planów budowy do aktualnych warunków terenu i potrzeb miasta. Efektem tej pracy był rozpisany na 35 lat projekt rozległej sieci kolei podziemnej, która – w zależności od warunków terenowych – przebiegać miała nie tylko pod ziemią!

Do września 1939 r. opracowano ogólne plany i profile dwóch linii metra, plany skrzyżowań tunelu z siecią wodociągową i kanalizacyjną, wykonano wstępne obliczenia konstrukcji tunelu i skrajni taboru oraz wstępne kosztorysy budowy. Materiały te uległy w większości zniszczeniu podczas Powstania Warszawskiego.

Po wojnie, chociaż 80% miasta zamieniło się w gruzy, koncepcja metra powróciła na tapet. Projekty zmieniano, próbowano zarówno metra głębokiego, jak i płytkiego. Nie obyło się bez trudności, spowodowanych przemianami ustrojowymi i rozchwianiem gospodarki.

Wreszcie jednak Warszawa doczekała się dwóch linii podziemnej kolei, które obecnie ciągle się rozrastają.

Zapraszamy Państwa do podziemnego pociągu oraz – oczywiście – na zwiedzanie stacji metra!

Rafał Bielski

redaktor naczelny